THE VI INTERNATIONAL SCIENTIFIC CONFERENCE “SCIENTIFIC FOUNDATIONS FOR THE USE OF
INFORMATION TECHNOLOGIES OF A NEW LEVEL AND MODERN PROBLEMS OF AUTOMATION”,
NOVEMBER 20, 2025
191
DATCHIKLARDAN FOYDALANIB ODAM BOʻYINI VA
VAZNINI OʻLCHAB, MATN HAMDA OVOZLI KOʻRINISHDA
BILDIRUVCHI QURILMA MAKETI UCHUN DASTURIY TIZIM
YARATISH
F.Y. Xudayqulo , R.D. Abdumaliko a
Toshken shah idagi Bela us-O‘zbekis on qo‘shma a moqla a o amaliy exnik k ali ika siyala
ins i u i, Toshken , O‘zbekis on
h ps://doi.o g/10.5281/zenodo.17739778
Anno a siya. Zamona iy exnologiyala kundalik hayo da u li sohala da inson aoliya ini
yengillash i ish uchun keng qo‘llanilmoqda. Da chikla a mik okon olle la asosida ishlab
chiqilgan a oma lash i ilgan qu ilmala sog‘liqni saqlash, spo , ishlab chiqa ish a boshqa
ko‘plab yo‘nalishla da qo‘llanilmoqda. Bunday izimla na aqa ma’lumo yig‘ish, balki ula ni
ezko qay a ishlash a na ijala ni u li shaklla da oydalanu chiga ye kazib be ish imkoniya ini
ya a adi.
Inson saloma ligi bilan bog‘liq asosiy pa ame la – bo‘y a aznni o‘lchashning o‘z
aq ida amalga oshi ilishi u li kasallikla ni aniqlash a sog‘liq hola ini moni o ing qilishda
muhim ahamiya ga ega. Shi oko la a sog‘liqni saqlash mu axassisla i uchun bunday
ma’lumo la ning ezko a aniq bo‘lishi da olash ja ayonining sama ado ligini oshi adi. Shu
nuq ai naza dan, a oma lash i ilgan o‘lcho qu ilmasi ka a qulaylik ya a adi.
Kali so‘zla : da chik, mik okon olle , a oma lash i ilgan qu ilmala , bo‘y a aznni
o‘lchash, LCD display.
An’ana iy bo‘y a azn o‘lchash usulla i ko‘p holla da qo‘lda amalga oshi ilgani sababli
inson xa osi xa i ma jud bo‘lib, bu na ijala ning aniqligiga salbiy a’si ko‘ sa ishi mumkin.
Bundan ashqa i, oydalanu chiga o‘lcho na ijala ini ezko a ushuna li a zda ye kazish
imkoniya la i ham cheklangan bo‘ladi. Ushbu muammola ni hal qilish uchun a oma lash i ilgan,
da chikla asosida ishlaydigan qu ilmala dan oydalanish maqsadga mu o iqdi .
Mazku ish doi asida insonning bo‘yi a aznini aniqlash uchun ul asonik a og‘i lik
da chikla idan oydalanilgan qu ilma loyihalash i iladi. Qu ilma na ijala ni LCD displeyda ma n
shaklida aks e i ish bilan bi ga, o ozli ko‘ inishda ham ye kazib be adi. Bunday qu ilma na aqa
aniq o‘lcho la aqdim e adi, balki oydalanu chi uchun qulay in e eys a in ui i boshqa u ni
ham a’minlaydi. Odam bo'yini a aznini a oma lash i ilgan a ishda aniqlo chi qu ilmala
zamona iy hayo da sog‘liqni kuza ish, ibbiy diagnos ika a indi idual moni o ing uchun muhim
ahamiya ga ega.
Mazku ish sog‘liqni saqlash a spo sohala ida qo‘llanishi mumkin bo‘lgan inno a sion
yechimla ni adqiq qilish bilan bi ga, exnik ko‘nikmala ni mus ahkamlashga ham xizma qiladi.
Ishning dolza bligi: Odam bo'yini a aznini a oma lash i ilgan a ishda aniqlo chi
qu ilmala zamona iy hayo da sog‘liqni kuza ish, ibbiy diagnos ika a indi idual moni o ing
uchun muhim ahamiya ga ega.
THE VI INTERNATIONAL SCIENTIFIC CONFERENCE “SCIENTIFIC FOUNDATIONS FOR THE USE OF
INFORMATION TECHNOLOGIES OF A NEW LEVEL AND MODERN PROBLEMS OF AUTOMATION”,
NOVEMBER 20, 2025
192
1- asm. Ul asonik da chik (HC-SR04)
HC-SR04 ul asonik da chigi ul a o ush o‘lqinla i yubo ib, ula ni obyek dan qay a ib
olish p insipi ya’ni dople e ek i asosida mijoz bo‘yini o‘lchaydi.
Da chikning TRIG pinidan ul a o ush signalini yubo iladi a ECHO pinidan qay gan
signalni qabul qiladi.
2- asm Da chikning mik okon olle ga ulanish sxemasi
3- asm. Load Cell – Og‘i lik senso i
Load Cell — bu kuchni o‘lchaydigan senso bo‘lib, unga qo‘llangan yuk kuchini
de o ma siya qilib o‘lchaydi.
THE VI INTERNATIONAL SCIENTIFIC CONFERENCE “SCIENTIFIC FOUNDATIONS FOR THE USE OF
INFORMATION TECHNOLOGIES OF A NEW LEVEL AND MODERN PROBLEMS OF AUTOMATION”,
NOVEMBER 20, 2025
193
Olingan ma’lumo la ni OLED yoki LCD displayga chiqa iladi. OLED yoki LCD displey
mik okon olle omonidan boshqa iladi a o‘lcho na ijala i o‘g‘ i o ma da ek anga chiqa iladi.
Displey I2C yoki SPI in e eysi yo damida mik okon olle ga ulanadi a ezko ma’lumo
uza ishni a’minlaydi.
4- asm. DFPlaye Mini – O ozli xaba chiqa u chi modul
DFPlaye Mini – O ozli xaba chiqa u chi modul o‘lcho na ijala ini o ozli shaklda
eshi i ishga xizma qiladi.
DFPlaye Mini moduli mik okon olle ga ulanganda o‘zining xo i asida saqlangan o ozli
aylla ni o ozli shaklda ye kazadi.
A duino o qali be ilgan komandala ga asoslanib, oydalanu chining bo‘yi a azni haqida
o ozli xaba be adi. O ozli aylla SD ka aga saqlanadi a dinamik o ozla o qali eshi i iladi.
A duino mik okon olle i da chikla a qu ilmaning umumiy boshqa u ini amalga
oshi ishga xizma qiladi.
A duino mik okon olle i ba cha da chikla a komponen la o‘ asidagi ma’lumo
almashinu ini boshqa adi.
Bo‘y a aznni o‘lchash uchun za u bo‘lgan ma’lumo la ni o‘playdi, qay a ishlaydi a
na ijala ni displeyda a o ozli a zda oydalanu chiga aqdim e adi.
A duino mik okon olle i qu ilmaning aniqligini yanada oshi ish uchun da chikla si a ini
oshi ish uchun oydalaniladi.
5- asm. Tayyo qu ilmaning isual ko‘ inishi.
XULOSA
Mazku loyiha o qali inson bo‘yi a aznini a oma lash i ilgan a ishda aniqlash
imkonini be u chi qu ilma ya a ish bo‘yicha izlanishla olib bo ildi. Loyiha da omida zamona iy
da chik exnologiyala i a mik okon olle izimla idan oydalanib, ma'lumo la ni o‘plash, qay a
THE VI INTERNATIONAL SCIENTIFIC CONFERENCE “SCIENTIFIC FOUNDATIONS FOR THE USE OF
INFORMATION TECHNOLOGIES OF A NEW LEVEL AND MODERN PROBLEMS OF AUTOMATION”,
NOVEMBER 20, 2025
194
ishlash a oydalanu chiga qulay shaklda aqdim e ish ja ayonla i amalga oshi ildi. Qu ilmaning
p o o ipi mu a aqiya li ishlab chiqilib, sino dan o‘ kazildi.
Texnik jiha la : Qu ilma ul asonik maso a o‘lcho chi a bosim da chikla i yo damida
inson bo‘yi a aznini aniqlashda aniq a ezko ishlashini ko‘ sa di. Mik okon olle (A duino)
boshqa u i os ida olingan ma’lumo la ahlil qilinib, OLED ek an a o ozli xaba shaklida aqdim
e ildi.
Ij imoiy ahamiya : Ushbu qu ilma sog‘liqni saqlash a spo sohasida oydalanish uchun
muhim ahamiya ga ega. U yo damida inson o‘z saloma ligini doimiy kuza ib bo ishi yoki
diagnos ika maqsadida oydalanishi mumkin. Qu ilmaning qulay a a zon bo‘lishi uni keng
jamoa chilik uchun maqbul qiladi.
Texnologik i ojlanish imkoniya la i: Qu ilmaning unksiyala ini kengay i ish uchun
unda boshqa pa ame la ni o‘lchash, masalan, yu ak u ish ezligi yoki ana ha o a ini aniqlash kabi
imkoniya la ni qo‘shish ejalash i ilishi mumkin. Shuningdek, in e ne o qali ma’lumo la ni
uza ish (IoT exnologiyala i) yoki mobil ilo aga ulanish imkoniya la i in eg a siya qilinishi
kelajakda oydalanu chila ga ka a qulaylik ya a adi.
Mazku qu ilma oddiy, a zon a ene giya ejo chi exnologiyala asosida ishlab
chiqilganligi sababli, uni mak abla , spo zalla i, klinikala a ha o uy sha oi ida qo‘llash uchun
moslash i ish mumkin. Qu ilma o‘lcho aniqligi a ishonchliligi yuqo i bo‘lishi uchun kelgusida
undan oydalanish ja ayonida doimiy kalib lash a exnik xizma ko‘ sa ish alab e iladi. Bundan
ashqa i, uning dizayni a unksional imkoniya la ini akomillash i ish o qali yana-da keng oq
sohala da qo‘llanilishini a’minlash maqsadga mu o iqdi .
Umuman olganda, loyiha zamona iy exnologiyala dan oydalangan holda muayyan
muammoni hal qilishga xizma qilu chi izim ya a ishga qa a ilgan. Ushbu loyiha alabaning
muhandislik yondashu i, das u iy a'mino ni ishlab chiqish a exnik ja ayonla ni boshqa ish
bo‘yicha ko‘nikmala ini shakllan i ishda muhim o‘ in u adi. Mazku ishlanma kelajakda yanada
i ojlan i ilsa, kundalik hayo da keng ko‘lamda qo‘llanilishi mumkin bo‘lgan sama ali yechimga
aylanishi mumkin.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1. A duino asmiy hujja la i a qo‘llanmala i: h ps://www.a duino.cc
2. Simon Monk. P og amming A duino: Ge ing S a ed wi h Ske ches. McG aw Hill
P o essional, 2021.
3. John Boxall. A duino Wo kshop: A Hands-On In oduc ion wi h 65 P ojec s. No S a ch P ess,
2013.
4. Ul asonik maso a o‘lcho chi da chik (HC-SR04) exnik hujja la i:
h ps://componen s101.com.
5. Bosim da chikla i a yuk hujay ala i (Load Cell + HX711) ishlash p insipla i a oydalanish
qo‘llanmasi: Spa k un Elec onics.
6. Massimo Banzi, Michael Shiloh. Ge ing S a ed wi h A duino: The Open Sou ce Elec onics
P o o yping Pla o m. Make Media, 2015.
7. Dogan Ib ahim. Mic ocon olle P ojec s in C o he 8051. Newnes, 2000 (A duino asosidagi
mik okon olle la uchun moslash i ilgan).
8. O ozli xaba chiqish modulla i: DFPlaye Mini a boshqa o ozli modul hujja la i: DFRobo
asmiy say i.
THE VI INTERNATIONAL SCIENTIFIC CONFERENCE “SCIENTIFIC FOUNDATIONS FOR THE USE OF
INFORMATION TECHNOLOGIES OF A NEW LEVEL AND MODERN PROBLEMS OF AUTOMATION”,
NOVEMBER 20, 2025
195
9. Tibbiyo da o‘lcho qu ilmala ini qo‘llashga oid adqiqo la : Ad ances in Heal hca e
Technology - Sp inge , 2020. Biomedical Measu emen Sys ems and Analysis - Academic
P ess, 2021.
10. IoT (In e ne o Things) asosida ibbiy qu ilmala ni loyihalash bo‘yicha maqolala : IoT-Based
Sma Heal hca e Sys ems - IEEE Xplo e, 2022.
11. Pe e Dalma is. Make Educa ion Re olu ion: Building A duino P ojec s. C ea eSpace
Independen Publishing Pla o m, 2017.
12. OLED a LCD displeyla ning exnik hujja la i a ku ubxonala i: Ada ui Display Lib a y -
h ps://lea n.ada ui .com.
13. A duino uchun o ozli sin ez (TTS - Tex - o-Speech) ku ubxonala i: Talkie Lib a y
Documen a ion - Gi Hub. TTS A duino Lib a ies O e iew - Random Ne d Tu o ials.
14. Mik okon olle asosida moni o ing izimla ini loyihalash bo‘yicha ilmiy maqolala a
qo‘llanmala : P ac ical Elec onics o In en o s - McG aw Hill Educa ion, 2016.
15. Qu ilmaning das u iy a’mino ida ma'lumo la ni qay a ishlash a na ijala ni izualiza siya
qilish usulla i: Embedded C P og amming and he Mic ochip PIC - Else ie , 2009.
