Van Veije en, Ch is F.
A icle
Die unksies an die aad an behee : Teo ie en p ak yk
Sou h A ican Jou nal o Business Managemen
P o ided in Coope a ion wi h:
Uni e si y o S ellenbosch Business School (USB), Bell ille, Sou h A ica
Sugges ed Ci a ion: Van Veije en, Ch is F. (1983) : Die unksies an die aad an behee : Teo ie en
p ak yk, Sou h A ican Jou nal o Business Managemen , ISSN 2078-5976, A ican Online Scien i ic
In o ma ion Sys ems (AOSIS), Cape Town, Vol. 14, Iss. 1, pp. 1-5,
h ps://doi.o g/10.4102/sajbm. 14i1.1135
This Ve sion is a ailable a :
h ps://hdl.handle.ne /10419/217818
S anda d-Nu zungsbedingungen:
Die Dokumen e au EconS o dü en zu eigenen wissenscha lichen
Zwecken und zum P i a geb auch gespeiche und kopie we den.
Sie dü en die Dokumen e nich ü ö en liche ode komme zielle
Zwecke e iel äl igen, ö en lich auss ellen, ö en lich zugänglich
machen, e eiben ode ande wei ig nu zen.
So e n die Ve asse die Dokumen e un e Open-Con en -Lizenzen
(insbesonde e CC-Lizenzen) zu Ve ügung ges ell haben soll en,
gel en abweichend on diesen Nu zungsbedingungen die in de do
genann en Lizenz gewäh en Nu zungs ech e.
Te ms o use:
Documen s in EconS o may be sa ed and copied o you pe sonal
and schola ly pu poses.
You a e no o copy documen s o public o comme cial pu poses, o
exhibi he documen s publicly, o make hem publicly a ailable on he
in e ne , o o dis ibu e o o he wise use he documen s in public.
I he documen s ha e been made a ailable unde an Open Con en
Licence (especially C ea i e Commons Licences), you may exe cise
u he usage igh s as speci ied in he indica ed licence.
h ps://c ea i ecommons.o g/licenses/by/4.0/
Die
unksies
an
die
aad
an
behee :
Teo ie
en
p ak yk
Ch is
F.
an
Veije en
Skool
i Bed y sleiding, Uni e si ei
an
Suid-A ika, P e o ia
The
unc ions
o
he
boa d
o
di ec o s:
Theo y
and
p ac ice.
A
majo
di e ence seems o occu in p ac ice be ween wha he
no mally accep ed unc ions o he boa d o di ec o s
a e
and
wha
hey
ac ually do.
As
he ul ima e body esponsible o
managing
an
o ganiza ion, one would no ma i ely
expec
hem
o
se
amongs o he unc ions he s a egy o he o ganiza-
ion.
Lack
o de ailed in ol emen , ime and some imes
knowledge
p e en hem om ac ually doing so and i is
a gued
ha
as
a
as
s a egy o mula ion is conce ned, he
boa d
should pe o m
an
audi unc ion o ensu e ha
s a egies
a e
a ionally se .
S.
A .
J.
Bus. Mgm . 1983,
14:
1 - 5
Di
kom
oo aso daa 'n g oo e skil in die p ak yk bes aan
ussen
wa
as
no maalweg die e wag e iunksies
an
die
aad
an
di ek eu e
an
'n
o ganisasie beskou wo d
en
wa hulle in
we klikheid doen.
As
die ui eindelike liggaam wa i die
bes uu
an
'n
o ganisasie e an woo delik
is,
sou
di
e wag
wo d
da hulle ende ande e die s a egie
an
die o ganisasie
daa s el.
'n
Geb ek aan gede aillee de be okkenheid, yd
en
soms
kennis e hoed hulle om di we klik in die p ak yk
e
doen.
Daa
wo d gea gumen ee da so
e
as
wa s a egie o -
mule ing be e , behoo die aad
'n
oudi unksie e
e ul
om
s6
e
e seke da s a egie o mule ing asioneel sal geskied.
S.·Al . Tydsk . Bed y sl. 1983,
14:
1 - 5
Cll is
F. an V dje en
P o esso , Skool i Bcd y sleiding, Uni e si ei an Suid-A ika,
Posbus 392, P e o ia 0001, Rcpubliek an Suid-A ika
Aan aa No embe
1982
lnleldlng
Die liggaam wa die ui eindelike e an woo delikheid i die
ig inggewing, die bes uu en die behee an
'n
o ganisasie
d a, s aan gewoonlik as die aad an behee bekend. In Suid-
A ika bes aan daa by oo beeld en opsig e an land-
boubema king sowa
22
e skillende behee ade.
Op
'n
soo gelyke
wyse
wo d
'n
o ganisasie soos
'n
hospi aal deu
'n
hospi aal aad,
'n
skool deu
'n
skool aad en
'n
uni e -
si ei deu
'n
uni e si ei s aad behee . In die ge al an
bed y so ganisasies wo d hie die aad no maalweg die aad,
die di eksie
o
die aad an di ek eu e en die pe sone wa
daa op dien, die di ek eu e (en ook soms die di eksie)
genoem. Aan hie die liggaam wo d die inale e an woo de--
likheid i die doen en la e an
'n
o ganisasie opged a en
daa om
is
di juis e mee op allend hoe bepe k die li e a uu
oo hie die onde we p e al en opsig e an bed y so ganisa-
sies
is.
Hie e land
is
daa
nog ei lik geen s udies
oo
bie -
die onde we p ui ge oe nie en moe die Suid-A ikaanse
bed y sleie ho n ans nog in
'n
g oo ma e
op
on wikke-
linge in die bui eland e laa .
Daa hee s andag al hoe mee belangs elling in die
ak iwi ei e en die sa nes elling an die aad an di ek eu e,
en hie oo kan
daa
'n
hele aan al edes aange oe wo d.
Die ee s e ede waa om hie die onde we p deesdae al hoe
mee aandag an die opbed y sleie on ang,
is
die
oenemende d uk wa daa an owe heidswee sowel
as
ande
belanghebbendes (soos aandeelhoue s)
op
die aad ui ge-
oe en wo d. Van die belang iks e aanleidende oo sake hie -
oo was
'n
aan al d ama iese ineens o ings an
'n
aan al
p ominen e maa skappye in Suid-A ika sowel as
in
die
bui eland. In B i anje kan die naam an Rolls-Royce, in
die Ve enigde S a e an Ame ika die Penn Cen al spoo -
wegmaa skappy, en in Suid-A ika die ineens o ing an
bekende eiendoms-en g oei ondsmaa skappye as oo beelde
genoem wo d.
'n
Aan al g oo omkoopskandale he ook
oo gekom. Een gemeenskaplike en on s ellende kenme k
in
alle an hie die maa skappye
was
die ei da die di eksies
e g in die e leen heid
was
en moes e ken da hulle
o
behee
oo die maa skappy e loo he
en/
o
nie oo die nodige
inlig ing i ydige op ede beskik he nie.
'n
Tweede ede i die oenemende belangs elling in die
we king an die aad an di ek eu e
is
da die mode ne
bed y sleie andag bese da
'n
e ek iewe en ak iewe aad
'n
belang ike byd ae o
'n
e ek iewe o ganisasie kan maak
2
en
hom
ge olglik
daa om
daadwe klik in sy
aak
kan
by-
s aan. Een an die beskuldigings wa
dan
ook
dikwels e eg
een adisionele ade geoppe wo d, is
da
sommige ade
passiewe liggame
is
wa deu hulle bes u e gedominee wo d
en ge olglik slegs as die sp eekwoo delike ubbe s empel op-
ee. Sulke ade kom in die p ak yk
ook
slegs die
minimum
we like e eis es na. Ve de
kan
daa
op
gewys wo d
da
daa di ek eu e an Suid-A ikaanse maa skappye
is
wa
op
20
o
30, soms
o
so eel as 70 en in en mins e een ge al
op
sowa
150
di eksies dien. Die aag wa
dan
on ennydelik
in sulke ge alle on s aan
is
o
sodanige di ek eu e
dan
we klik in s aa
is
om
behoo lik yd en
aandag
aan
die
ak iwi ei e an elke maa skappy e gee. Hie die aags ukke
be dan
ook
daa oe gelei
da
die Suid-A ikaanse we ge-
wing al hie oo he sien
is
in
'n
poging
om
mee e an -
woo delikheid an Suid-A ikaanse di ek eu e
e
e eis.
Daa sal in hie die a ikel be oog
wo d
da
'n
e ek iewe
en ak iewe aad inde daad
'n
belang ike en k i iese ol en
opsig e an die
e
ek iwi ei an die o ganisasie
as
geheel
e speel he . Die in loed
wa
deu die hoogs e liggaam
en
die opbes uu de ui geoe en wo d,
kan
deu slaggewend
wees i die daa s elling an
'n
kul uu an p es asiebewus -
heid dwa sdeu die hele o ganisasie. Ge olglik sal
daa
e de in hie die a ikel gekyk wo d
na
wa die unksies an
'n
e ek iewe aad an di ek eu e behoo
e
wees. Die Suid-
A ikaanse we gewing en opsig e an die ol an di ek eu e
sal e olgens e sp ake kom.
Regsaspek e
en
die
aad
an
dl ek eu e
In
Suid-A ika wo d die egsaspek e me be ekking
o
di ek eu e an maa skappye deu die gemene eg en deu
die maa skappywe (We
61
an
1973)
en
soos gewysig,
ge eel. Vi die nie- egsgelee de
is
die kommen aa an onde
ande e Cillie s, Benade
en
De
Villie s• besonde waa de ol.
Bulle wys
daa op
da
die benaming ' us ees' wa dikwels
in egsb onne i die di ek eu e
as
indi idue en
as
di eksie
geb uik wo d, on anpas in die Suid-A ikaanse eg
is
aange-
sien die benaming ' us ee' eienaa skap an us eegoed in
die Suid-A ikaanse eg aandui, en
'die
di ek eu en di eksie
geensins eienaa an die maa skappyba e is nie
....
' (p.225).
'n
G oo
aan al sake en opsig e an die adminis a iewe
aangeleen hede in e band me die aans elling, kwali ikasies,
on slag, egis e en so mee , wo d
deu
die Maa skappywe
ge eel. Van die algemene beginsels wa i
'n
di ek eu onde
ande e an belang is, is die on egma ige behaling an
oo dele wa e k y wo d
as
ge olg an die e ouensposisie
waa in hy e kee . So
is
di by oo beeld
'n
misd y
om
me
binnekennis me aandele sake
e
doen ('inside ading') oo
die openba e aankondiging an sake wa die p ys an
aandele
o
skuldb iewe
an
die
maa skappy
wesenlik
kan
bein loed. Ve de moe di ek eu e
ook
belange
wa
hulle
egs eeks
o
on egs eeks
mag
he
by
'n
kon ak
o
'n
oo genome
kon ak
ussen die maa skappy waa an
by
'n
di ek eu is en
ande
ins ansies, e klaa
op
'n
wyse soos
deu
die We oo gesk y wo d.
Daa
wo d
ook
'n
e bod
op
lenings
aan
di ek eu e
en
beamp es geplaas, behalwe
in
seke e ge alle soos bebuisingslenings wa deu die We in-
geslui wo d.
Die hooding
da
pe sone dikwels as di ek eu e gedien be
e
wiUe
an die e oulike inlig ing wa
op
die wyse e k y
S.-A . Tydsk . Bed y sl.
1983,
l4(l)
is
en
wa
dan
i eie gewin aangewend is, he i baie ja e
in alle
lande
bes aan.
Een
an die doelwi e me
die
e ande ing
an
die Maa skappywe was
dan
ook om
die
on egma ige be oo deling an pe sone in e ouensposisies
e
bekamp.
Die
pe soon
wa eeds dien
o
beoog om
as
di ek eu
e
dien
kan
me ug die Maa skappywe sel
en
kommen a e
en publikasies
daa oo
lees.1•2 Ui e aa d
is
die
egsaspek e gespesialisee d en waa
'n
pe soon nie sel oo
die nodige kennis beskik nie,
is
di no maalweg aadsaam
om
'n
egsgelee de
e
aadpleeg indien
daa
enige
on-
duidelikhede
oo
die
ko ek e
we like op ede bes aan.
In
die Ame ikaanse we gewing e al, wo d di gewoonlik
gespesi isee
da
die sake an
'n
maa skappy 'shall
be
managed by a
boa d
o
a
leas h ee di ec o s'. Wa
p esies
bie mee bedoel
wo d,
wo d
eg e nie in besonde hede deu
die we gewe
omsk y
nie.
'n
Mens ind ook min
leiding
in die Suid-A ikaanse Maa skappywe , 1973,
oo
wa
die
unksies
an
di ek eu e in Suid-A ikaanse maa skappye
moe wees. Die minimum benodigde aan al di ek eu e
wo d
wel gespesi isee ,
maa
ande sins ig die We ho n basies o
bepe kende egsaspek e soos die ei da die di ek eu
sk i elik
moe
inwillig
oo
die oo gesk ewe o m oo da
hy
as
be oeg geag
wo d
om
as
di ek eu
op
e ee. Vanui
die bed y sleidingoogpun
kan
daa
dus opgeme k wo d
da
die egsli e a uu slegs die b ee o mele e eis es s el
en
min
Ieiding
aan
die di ek eu
oo
e al die posi iewe s a egie-
o mule ingsaspek e gee.
Funksles
an
di ek eu e
Die bed y sleie wa mee
e
we e wil
kom
oo
wa
die
unksies
an
di ek eu e
behoo
e wees, ind dus be eklik
min hulp by
'n
s udie
an
die
be okke
we gewing en moe
ho n ge olglik
o
die bed y sleidingli e a uu wend. 'n
Bekende klassieke s udie
oo
hie die onde we p
is
die
een
an
Copeland
en
Towl
3
wa
die olgende aads unksies
onde skei be :
Die e k yging an s abili ei in
'n
e ande ende
we eld.
Die seleksie
an
ui oe ende beamp es.
Beleids o mule ing.
Die behee
an
esul a e.
Die
a
an ske psinnige ('disce ning') ae.
'n
La e e s udie an die Na ional Indus ial Con e ence
Boa d (NICB) noem sewe unksies waa oo
daa
'n
aamlike
ma e
an
eens emmigheid bes aan:4
Die ass elling an die basiese doels ellings en b ee
beleidsaspek e an die onde neming.
Die keuse an senio beamp es, die gee an ad ies
aan
hulle, die goedkeu ing an hulle op ede en die oudi e -
ing an hulle p es asie.
Die beske ming an, en die goedkeu ing an e ande -
ing in, die ba es an die ondememing. (Ui gi e an
e -
ek e,
e pand
an
ba es i lenings, e kla ing an
di idende
en
die
oo d ag
an eiendom.)
Die goedkeu ing
an
belang ike inansiele beslui e
en
op ede
(soos beg o ings, die oedeling an kapi aal,
die e goeding
an
beamp es en inansiele oudi s),
en
om
oe
e
sien
da
daa
behoo like jaa likse en ussen-
ydse e slae
aan
die aandeelhoue s oo sien wo d.
Die delege ing
an
spesiale
mag e
aan
ande e
om
kon-
ak e
e
eken, bank ekeninge
e
open,
e
ek e ui
e
S.
A .
J.
Bus. Mgm . 1983, 14(1)
eik, lenings
aan
e
gaan
en
enige
ande
ak iwi ei e ui
e oe
waa oo
aadsgoedkeu ing e leen
moe
wo d.
_ Die
ins andhouding,
he siening
en
oepassing
an
die
op ig ingsak e
en
die
s a u e
('by-laws').
_ Om oe e sien
da
'n
e ek iewe
aad
deu
ge eelde
e kiesings en
die
ulling
an
ussen ydse aka u es
oo gesi
wo d.
Die
we klike
ak lwl el e
an
di ek eu e
Mace
he
'n
b eed oe ige
s udie
oo
die ol an di ek eu e
in
medium en
g oo
Ame ikaanse
e aa digings-, klein-
handel- en
mynbouonde nemings
gedoen.
Die belang iks e
algemene s ekking
an
sy
be indinge was
da
daa
aan-
sienlike e skille
is
ussen
die adisionele unksies
wa
in
die
li e a uu
oo gehou
wo d
en
die
we klike unksies wa
deu di ek eu e ui ge oe
wo d.
Mace5 he be ind
da
die
olgende
d ie
unksies wel
deu
die
aad an
di ek eu e
ui ge oe wo d:
(i)
Die
aad
e leen ad ies
en
die geleen heid i
be aadslaging.
(ii)
Die
aad
dien
as
'n
o m
an
dissipline.
(iii) Die
aad
ee
in
k isissi uasies
op.
Ad ies e lening en be aadslaging
Die
aad se ol an ad ies e lening
en
be aadslaging wo d
dikwels in die
p ak yk
me
die
an
'n
klankbo d
e gelyk.
Die
opleie
kan
in
e
ek
sy idees een die
aad
oe s. Die
aad wo d
dan
ook
dikwels
me
'n
kabine
e gelyk -di
is
'n
e sameling
an
gene alis e
wa
goeie ad ies an
'n
algemene
aa d
kan
!ewe
en
nie
noodwendig
al yd
me
al
die
egniese
besonde hede
e oud
is nie. Die
aad
wo d
dan
ook dikwels nie
as
'n
beslui ne ningsliggaam beskou nie,
maa as een
waa
daa
o
'n
konsensus
gekom
wo d. Sake
wo d besp eek
en
die
gedag e
is
om
o
'n
p oses
an
in-
eens emming e
kom,
sel s
bui e
aads e gade inge, Iiewe s
as
om sake
o
'n
s emming
e
b ing.
Tipiese a eas
waa oo
ad ies gegee
kan
wo d,
is
op
die
egnologiese gebied
en
die
gebied
an
na o sing; inansiele
aangeleen hede
soos
en ekoe se
en
inansie ings oo -
waa des; e houdings
me
die
s aa ;
en
sel s gebiede soos
die
eiendomswese
en
die
landbou.
Sommige
lede
mag
e -
a ing an die
bui elandse
ma k
he
en
eeds by oo beeld
o die ui oe ma k oege ee be . Di is
dus
duidelik
da
indien
'n
aad me so g saamges el is, daa
'n
e skeidenheid
an alen e e samel
behoo
e
wees
wa
onge wy eld
as
'n
waa de olle
b on
an
kennis
en
oo deel
beskou
kan
wo d.
Die
dissipline e waa de an die aad
Die
ei da beslui e
en
mins e
i o mele goedkeu ing
aan
die
aad oo gele
moe
wo d, implisee
da
daa waa skynlik
heelwa mee
aandag
daa aan
gegee sal
wo d
en
ge olglik
behoo die kwali ei
an
die beslui neming
e
e hoog.
In
hie die opsig dien die eenwoo digheid
an
die
aad
dus
as
'n o m an o mele dissipline
waa aan
oldoen moe wo d.
Sommige bed y sleie s e wys
na
die
aad
as
'n
onde ne-
mingsgewe e
('co po a e
conscience'). Hie die eenwoo -
digheid an die
aad
help
by oo beeld
by
die bepaling an
ealis iese e goeding
da
die
oo s elle waa skynlik mee
ealis ies
en
me
mee
e an woo delikheid oo gele sal
wo d.
3
Op ede in k isissi uasies
Die
aad
ee
op
wannee e al wee k isissi uasies in die
p ak yk oo kom. Hie die is ee s ens in die ge al waa die
opleie on e wags sou s e en
'n
plaas e ange aangewys
moe wo d. lndien die aad wel
'n
sis ema iese op olg-
ingsbeleid daa ges el be , behoo die me ie e an die
moon like op olge s eeds me die opleie besp eek e
gewees he en behoo die
aad
waa skynlik
'n
geskik e pe -
soon
o
pe sone in gedag e
e
he. Sodanige op ede behoo
die k isisa me ings an
'n
on e wag e a ede
o
a s e we
aansienlik e e minde .
'n
Tweede k isissi uasie wa
kan
oo kom, is
da
die
p es asie an die opleie so onbe edigend wo d
da
die aad
e plig is
om
'n
e ande ing
e
maak. Behalwe die
onaangename emosionele aspek e wa gewoonlik
aan
so
'n
beslui e bonde is, bes aan daa die p obleem
om
die
p es asie an die opleie
op
'n
objek iewe basis e mee .
Daa
is alle eks e ne omgewings ak o e wa so
'n
me ing
bemoeilik.
Daa by
kom
ook
nog die menslik e s aanba e
oo weging
da
die opleie moon lik
aan
die
aad
inlig ing
op
so
'n
wyse sal e ska wa ho n in
so
'n
guns ige lig
as
moon lik sal plaas.
Mace be be ind
da
wannee die e oning an die
opleie e swak,
daa
d ie
wyses
is waa op die p obleem
benade
kan
wo d:
Maak
geb uik an
'n
eks e ne konsul an . Die geb uike
an eks e ne konsul an e is een wyse an op ede wa
in die p ak yk geb uik wo d
om
aan
'n
opleie di uis
e
b ing
da
sy p es asie
kan
e be e . Die geb uik an
konsul an e
om
pe iodiek bes uu soudi e waa e nee n
wo d in elk ge al
as
deel an gesonde bes uu sp ak yk
beskou en behoo
om
die ede dus i die opleie
ook
aan aa baa
e
wees sonde
da
di
aans oo
aan
ho n
behoo e gee.
Die
aad
se bedanking. Indien
'n
di ek eu nie e ede
me die e oning an die opleie is nie
en
hy
meen
da
hy
nie die nodige in e ne e ande inge eweeg sal
kan
b ing nie, is
daa
geen
ande
al e na ie
oo
as
om
e
bedank nie.
In
die p ak yk is
daa
alle edes wa
as
subs i uu edes i sodanige op ede aange oe
kan
wo d en wo d
daa
gewoonlik ge ind
da
die wa e ede
i die bedanking nie e s ek wo d nie. Een an die
edes i hie die aagheid is die ei
da
die di ek eu
wa bedank moon lik e kee d in sy oo deel
mag
wees
en
da
hy
ge olglik so
'n
e leen heidswekkende si uasie
wil oo kom.
'n
Ve de e ede is
da
aangesien
'n
di ek eu gewoonlik
'n
besige pe soon is, hy di nie
as
ge eg e dig ag
om
geweldig baie yd aan
'n
si uasie
e
spandee waa dinge besig is
om
skee
e
loop
nie. Die
makliks e ui weg is
dan
om
een oudig
e
bedank.
V a die opleie
om
e bedank. Hie die
is
die laas e
ui weg en
kom
ela ie selde in die p ak yk oo . In-
dien wel, wo d di gewoonlik
ook
slegs me
'n
g oo
ma e
an aagheid ui ge oe .
In
Mace se s udie wo d daa nog d ie e de e olle geiden-
i isee wa gewoonlik an die
aad
an di ek eu e e wag
wo d:
_ Die bepaling an die basiese doelwi e, onde ne-
mings a egiee
en
die b ee beleidsaspek e an die
on-
de neming.
4
Die a an ske psinnige ae -die unksie wa e al
deu die s udie an Copeland
en
Towl bekendheid
e we be .
Die aanwysing an die opleie .
Die in e essan s e be indinge ui Mace se empi iese s udie
was eg e da , alhoewel die pasgenoemde d ie unksies adi-
sioneel an die di eksie e wag wo d, hie die unksies nie
in die p ak yk deu die aad in g oo en mediumg oo
Ame ikaanse e aa digings-, mynbou- en kleinhandels-
onde nemings ui ge oe wo d nie. Die edes hie oo sal
nou
e olgens besp eek wo d.
Die bepaling an basiese doelwi e, s a egiee en
beleidsaspek e
Daa
is
be ind da di nie i die
aad
an
di ek eu e
moon lik
is
om
in besonde hede die basiese doelwi e,
s a egiee en beleidsaspek e e bepaal nie. Die ede hie oo
is da hie die unksies in
'n
mode ne o ganisasie gewoonlik
so kompleks
is
da di slegs moon lik is me ui geb eide en
yd owende s udie an die kan an die di ek eu e. Ui e aa d
wo d die s a egiee in
'n
belang ike ma e bepaal deu die
oewysing an kapi aal ondse
aan
e skillende p ojek e wa
i goedkeu ing
aan
die
aad
oo gele wo d.
Hie
is
ook
ge ind da die aad in alle ge alle slegs
'n
minimale
o
sel s
geen byd ae
maak
nie weens die komplekse
aa d
an die
e skillende oo s elle.
Die
a
an
ske psinnige
ae
Hie die adisionele ol an ske psinnige ae
hou
e band
me besonde e onde skeidings e moe en oo deelkundigheid
deu
'n
di ek eu .
'n
We klike pene e ende aag an bie -
die
aa d
kan
'n
si uasie
on bloo
wa
'n
g ondige he sien-
ing an
'n
basiese beleids ig ing
o
ge olg
kan
he.
'n
Voo beeld an so
'n
aag is wannee
'n
di ek eu
sou
a
waa om
20070
an die klan e mee
as
85%
an die o ale
e koops olume e eenwoo dig. So
'n
aag kan
'n
he kon-
side asie an die hele o ganisasie se bema kingsbeleid
o
ge olg he.
'n
Ande oo beeld is wannee
'n
di ek eu
a
wa die e ek an sanksies
o
we eldwye eko e
op
die lewe-
ingsposisie an die o ganisasie sal wees, en di opge olg
wo d deu
'n
b eed oe ige s udie
oo
hie die aspek e.
Ui die
aa d
an die saak
kan
'n
egui
en
deu d ingende
aag e leen heid in
'n
aads e gade ing skep.
Daa om
is
di
dan
nie e assend
da
Mace be ind be
da
daa
'n
aagheid by di ek eu e is
om
die opleie no maalweg
op
enige wyse in
'n
moeilike si uasie e s el nie. Di
is
na uu lik
e al ook die ge al as
daa
boonop
nog an die opleie se
onde geskik es sel di ek eu e is
o
op
die di eksie e gade-
ing eenwoo dig is.
Om
hie die ede wo d
daa
dan
dikwels
an die belang iks e ae bui e die di eksiekame ge a wa
dan
ein lik an die we klike di eksie e gade ing
'n
klug
maak.
Di is dus duidelik
da
die ak olle wyse
waa op
'n
di ek eu
'n
aag a,
'n
belang ike byd ae
kan
maak
o
die beslui
om
sy gcdag egang e de
op
e
olg. Ande sins
kan
by ind
da
by slegs daa in slaag
om
wee s and een
sy gedag es, en moon lik
ook
een homsel ,
op
e
bou.
In-
dien di gebeu ,
mag
by
di al
hoe
moeilike ind
om
kons uk iewe byd aes e maak en mag
by
ui eindelik genoop
wo d
om
e
bedank.
S.-A . Tydsk . Bed y sl.
1983,
14(l)
Baie sal
ook
a hang
an
die olwasse gesindheid an
die
opleie in die opsig
o
hy we klik 'moeilike' ae
e welkom
en
o
by
di
as
'n
geleen heid sien
om
an die basiese
aan-
names in die o ganisasie
e
he sien en
opnuu
e deu dink.
lndien di nie sy wa e gesindheid
is
nie, sal di in die p ak yk
gou
blyk en
mag
di ek eu e al
hoe
mee aag wo d
om
we klike deu d ingende
ae
e
a. Die aag wa
elke
opleie
homsel
dus
moe
a is die olgende: 'Sien
ek
die
ske psinnige
ae
wa di ek eu e a as
'n
geleen heid
om
my
e
help
om
die o ganisasie be e
e
bes uu ?
O
wi
ek
liewe hie die ae onge aag sien?' Laasgenoemde
houding
sal on e mydelik
op
die lang e myn
'n
waa skynlike
nadelige
in loed
op
die welsyn
an
die o ganisasie he.
Aanwysing an die opleie
Die aanwysing an die opleie is een an die unksies wa
ook
no maalweg an die
aad
an di ek eu e e wag
wo d.
Ook
bie be Mace ge ind
da
hie die unksie nie deu
die
aad
ui ge oe
wo d
nie (behalwe in k isisge alle), maa
da
die opleie sel die belang iks e in loed
op
die keuse
an
sy op olge ui oe en. Die
aad
kies dus nie die bes uu
nie,
maa
die
bes uu
kies ee de die di eksie in baie
ge alle.
Goeie
a gumen e
kan
daa oo
aange oe wo d da
die
opleie sel sy op olge aanwys.
Hy
is
imme s die bes e
e -
oud
me
sy onde geskik es (indien
'n
in e ne aans elling
beoog wo d)
en
by
behoo
ook
die bes e
e
wee wa
die
e eis es
an
sy
aak
behels. Ge olglik neig die mees e ade
in die
p ak yk
om
die aanbe elings an die opleie
e
aan aa .
Omsk ywing an die ak iwi ei e an die di eksie
In die Ame ikaanse
maa skappy
Texas Ins umen s wo d
ans
heelwa pionie swe k gedoen
oo
wa die o
an
di ek eu e behoo e wees. Volgens een an hulle di ek eu e,
B yan F. Smi h, wo d
daa
al hoe mee
'n
konsensus be eik
da
die p ime e unksie
an
die
aad
daa op
ge ig
is
om
die
maa skappy
en die opbed y sleie
e
e aluee .
6
Die
Ame ikaanse we gewing
wo d
dan
ook
al
hoe
mee daa op
ge ig
om
aan
hie die unksie wa
as
'n
'moni o ',
'oudi ',
o
'e alue ing' besk y wo d, e slag e doen.
Bogenoemde maa skappy he dan ook heelwa moei e
ge-
doen
om
sk i elik ui een
e
si wa an
'n
di ek eu e wag
wo d.
Oo
die algemeen wo d di an di ek eu e e wag
om
oldoende
op
die hoog e e wees an die maa skappy
se
planne, ope asies, en e oning soda die al yke unksies
an die
aad
an di ek eu e
op
'n
e ek iewe wyse ui ge oe
kan wo d. Spesi iek
wo d
di
dan
an di ek eu e e wag
om
die olgende e doen:
Maandelikse
en
ande
spesiale di eksie e gade ings
by
e
woon.
Beplannings e gade ings an die maa skappy
by
e
woon.
Aanleg e
en
kan o e
an
die
maa skappy
e besoek.
Geleen hede soos die kwa aallikse inansiele e slag e -
gade ings
by
e
woon.
Deel e neem
as
lede
en
oo si e s
an
komi ees an
die
aad.
Spesi ieke s udies
o
onde soeke namens die aad e
onde neem en
om
daa na
aan
die aad e slag e doen.

S.
A .
J.
Bus.
Mgm .
1983, 14(1)
Die
e goedingsbeleid
an
genoemde
maa skappy
sal nie
nou
besp eek
wo d
nie,
maa
die belang ike beginsel waa -
an
kennis geneem
moe
wo d,
is
da
die aan al dae wa
jaa liks an di ek eu e e wag wo d, eksplisie gespesi isee
wo d.
So wo d
daa
an
'n
algemene di ek eu
'n
minimum
an
15
dae pe
jaa
e wag, waa oo hy
dan
ook
na
beho e
e goed wo d.
Die
benade ing
om
eenduidigheid
op
'n
sk i elike wyse
e
e k y an wa
an
'n
di ek eu e wag wo d, is een wa
s e k
oo ges aan
en
onde sk y wo d. Slegs
op
hie die wyse
kan
daa e seke
wo d
da
di ek eu e duidelikheid he an
di wa an hulle e wag
wo d.
Di
kan
ook
'n
me ode wees
waa deu
daa
an
passiewe di ek eu e
op
'n
di eksie on -
slae
ge aak
kan
wo d.
Same a lng
Hoewel
daa
min na o sing
oo
die p ak yke
an
Suid-
A ikaanse di eksies
bes aan,
is
di
die
ind uk
en
e a ing
an
die sk ywe
da
die si uasie bie
e
lande
nie eel ande s
is
as
wa Mace be ind
he
nie. Die aag wa dus on s aan
is
wa moe die plaaslike opbed y sleie en die e an -
woo delike di ek eu
doen
om
die si uasie e e be e ? Die
sames elling an die
aad
en
p ak yke
wa ge olg wo d soos
die
e goedingsbeleid,
kan
'n
belang ike byd ae lewe
om
e ek iewe di eksies
e
skep. Bowenal
gaan
di
om
die
klimaa in
'n
o ganisasie
en
die houding an die opleie
om
i
homsel deu middel an sy di eksie sy eks e ne blik deu
hulle mee ui geb eide omgewings e kenning e e be e .
Summa y
The
unc ions o he boa d
o
di ec o s:
Theo y
and
P ac ice
T adi ionally a
numbe
o
unc ions
a e
no mally hough
o
be
he esponsibili y
o
a go e ning boa d, usually known
as
he
boa d
o
di ec o s.
One
o
he
majo
expec a ions
is
ha he
boa d
as
he
ul ima e
body
esponsible o he
wel a e
o
an
o ganiza ion, will
be
in ima ely esponsible
o se ing
he
s a egy
o
he
o ganiza ion. The e a e a
numbe
o
inhibi ing ac o s howe e ,
ha
occu in p ac-
ice
ha o en p e en
boa ds
om ac ually se ing s a egi~
hemsel es.
s
Some
o
hese ac o s
a e
a lack
o
de ailed in ol emen ,
ime
and
some imes knowledge
on
he
pa
o
he membe
o
he
boa d. I
is
a gued ha a he
han
o
pe o m
he
ope a ional s eps
o
se ing s a egies hemsel es, he boa d
should assis
in
scanning he en i onmen
and
be pa icula ly
conce ned abou he quali y
o
he se ing
o
s a egies. As
an
o e see body, he
boa d
should pe o m
an
audi unc-
ion
o
ensu e s a egies ha a e a ionally se .
Speci ically, his a icle iden i ies some
o
he ac o s
ha
ha e placed addi ional p essu e, such as a numbe
o
cases
o
b ibe y
and
he inc easing public conce n abou
he
ac-
ions
o
public co po a ions. In a sense one can a gue
ha
his
is
a passi e
and
eac i e ole. A mo e posi i e ole is
he ac i e conce n abou se ing s a egies. Some
o
he legal
equi emen s o a
boa d
a e inden i ied bo h in
he
Sou h
A ican
and
Ame ican si ua ions.
The
ypically accep ed unc ions a e nex discussed
and
hese include
he
achie emen
o
s abili y, selec ion
o
he
execu i e (pa icula ly he op execu i e), se ing
o
s a egy,
con ol and he
asking
o
he so-called disce ning ques ions.
Re e ence
is
made
o
empi ical s udies which ha e ound
ha
he no mally accep ed unc ions a e in ac
no
no -
mally done. Pa icula ly impo an
is
he disciplina y unc-
ion
and
ac ion in cases
o
c ises si ua ions. A p oblem in
p ac ice ha also occu s
is
o
ensu e he ac i e pa icipa-
ion
o
di ec o s -one way
is
o
spell
ou
he de ails
o
he expec ed in ol emen
o
a di ec o in w i en o m.
Ve wyslngs
I. Cillie s,
H.S.,
Benade, M.L. & De Villie s, S.W.L.
Maa skappy eg.
Du ban: Bu e wo hs,
1977.
2.
Naude, S.J. Die
Regsposisie
an
die
Maa skappydi ek eu . Du ban:
Bu e wo hs,
1970.
3.
Copeland,
M.
T & Towl, A.R. The Boa d
o
Di ec o s
and
Business
Managemen .
Di ision
o
Resea ch,
G adua e School
o
Business Adminis a ion, Ha a d Uni e si y, Bos on, 1947.
4. Na ional Indus ial Con e ence Boa d.
Co po a e
Di ec o ship
P ac ices:
Compensa ion
1977.
A join esea ch epo om he
Con e ence Boa d
and
he Ame ican Socie y
o
Co po a e
Sec e a ies,
by
Je emy
Bacon,
1978.
S.
Mace, M.L.
Di ec o s
-My h and Reali y. Ha a d Uni e si y,
Bos on,
1971.
6.
Smi h,
.B.
ln e ne ongepublisee de dokumen
an
Texas In-
s umen s.
Dallas,
Texas,
1976.