¿hay alguien en casa?
El se en es dimensiones.
TRABAJO DE FIN DE GRADO
GRADO EN BELLAS ARTES
UNIVERSIDAD DE SEVILLA
CURSO 2018/2019
AUTOR
Ped o Luis Suá ez Rod í guez
TUTOR
Miguel A ngel To es Lo pez
Vº Bº del u o
2
3
DECLARACIÓN DE RESPONSABILIDAD Y AUTORÍA DE TRABAJO ACADÉMICO
TRABAJO DE FIN DE GRADO/TRABAJO FIN DE MÁSTER
D. /Dª. :…………………………………………………………………………………………………,con DNI …………………………...
Es udian e del G ado/Más e ………………………………………………………………………………………………………….
de la Uni e sidad de Se illa.
DECLARA QUE:
El T abajo Fin de G ado/T abajo Fin de Más e denominado,
____________________________________________________________________________________________
____________________________________________________________________
Es de mi exclusi a au o ía y ha sido elabo ado espe ando los de echos in elec uales de e ce os, con o me las
ci as que cons an en las páginas co espondien es, cuyas uen es se inco po an en la bibliog a ía.
Po lo an o, asumo la esponsabilidad de sus con enidos y elabo ación, sin incu i en aude cien í ico o plagio.
Pa a que así cons e, i mo la p esen e decla ación en
Se illa a_________ de_________________ 201___
Fdo.______________________________
4
5
A odos los se es que me llenan.

6
7
¿hay alguien en casa?
El se en es dimensiones.
"Si e despe a as a o a ho a en o o luga ... ¿ e despe a ías siendo o a
pe sona?"
Figh Club (1999)
En es e documen o se encuen á el esul ádo de uná e lexio n e
in es igácio n sob e lá pe soná en sí mismá. A con inuácio n, se p esen án uná
se ie de es pá es que se di e encián mucho en e sí , pe o que odás ellás
ácábán con luyendo en con o má ál indi iduo. Aquí se á iende á los áspec os
elácionádos con el iempo, el espácio y lás eláciones que lle á á cábo lá
pe soná, án o de máne á in e io como ex e io men e, en un á mbi o sociál;
áspec os qu e le c omponen y condicionán en cie á máne á, pe o que ámbie n
consiguen que se expándá y ámplí e su conocimien o. Po lo án o, lo que áquí
se p esen á á con inuácio n, no solo consigue á á se de un es udio sob e un
emá de e minádo, sino que pásá á se uná declá ácio n de in enciones pá á
conoce se y en ende se á uno mismo.
8
9
B e es ápun es de lá his o iá de lá o og á í á…………………………….… 13
Cápí ulo I: Cuá ndo …………………………………………………………………...… 23
“Memo iá o og á icá” …………………………………………………………. 33
“ eshoo s” …………………………………………………………………………… 39
Cápi ulo II: Do nde ………………………………………………………………………. 45
“Se es e e sibles” ………………………………………………………………. 55
“1941” ………………………………………………………………………………… 61
Cápi ulo III: Quie n ……………………………………………………………………….. 67
“Fo og ámás” ………………………………………………………………………. 79
“sho s” ………………………………………………………………………………… 87
Conclusio n …………………………………………………………………………………... 95
Bibliog á í á ……………….………………………………………………………………... 99
Índice
16
co mo uncionábá lá isio n humáná, ádemá s; lle o á cábo lá cons uccio n de
álgunos modelos de cá má ás oscu ás po á iles, que se í án u ilizádás pá á
eálizá ilus áciones de páisájes y en á mbi os opog á icos. An os má s á de,
Johánn Záhn ecoge í á en su ob á “Oculus a i icialis elediop icus” uná se ie
de di e en es c á má ás de ámán o educido que denomino “de cájo n”, y que
con ábán con un disposi i o de iso e lex, usándo dis in ás pán állás de
en oque de c is ál. Ademá s, con ábá con su in e io pin ádo en neg o,
e i ándo ásí lás posibles il áciones de luces.
Teniendo en cuen á odos es os á ánces e cnicos que se sucedie on en án os
án e io es y, jun o á su co espondien e áplicácio n á lá cá má á oscu á, se
p oduce el momen o en el án o 1826, cuándo el in en o e ingenie o ánce s
Joshep Nicepho e Nie pce (1765-1833), consigue eálizá lo que se
conside á í á lá p ime á o og á í á de lá his o iá. Es á p imigeniá o og á í á se
á ábá conc e ámen e de uná ins án á neá del pá io de lá cásá en lá que i í á
Nie pce, y que ue cápáz de eálizá dicho esul ádo usándo uná lá miná de
“pel e”, compues á po uná áleácio n de es án o, zinc y plomo; que ádemá s
ecub i í á pos e io men e con be u n de Judeá.
FIG. 1:
NICE PHORE NIE PCE, J. View om he Window a Le G as.
1826

17
Unos án os má s á de, en 1829, Joseph Nie pce se ásociá í á con Louis Jácques
Mánde Dágue e (1787-1851), con mo i o de compá i los esul ádos y
á ánces que lle ásen á cábo en el á mbi o de lá o og á í á.
Al mo i Niepce en 1833, Dágue e se há í á cá go de odás lás
in es igáciones que es ábán desá ollándo y, como esul ádo de dichás
in es igáciones, unos án os má s á de eálizá í á el descub imien o
inno ádo que án o ánsiábá. En 1837 pá en á í á el “dágue o ipo”, lá miná
que pe mi í á ob ene uná u nicá imágen posi i ádá, u ilizándo el e ec o
e eládo del ápo de me cu io. En el á mbi o de in es igácio n espec o á
o og á í á en es os án os ámbie n encon ámos á Williám Hen y Fox Tálbo
(1800-1877) y el desá ollo de su descub imien o, el cálo ipo. Es e p oceso
de ijádo se eálizábá u ilizándo un pápel que con ábá con uná cápá de
ni á o de plá á y á cido gá lico, y se e elábá pos e io men e usándo
hiposul i o so dico. El cálo ipo no con ábá c on el mismo ni el de con ás e y
cálidád que el dágue o ipo, pe o sus en ájás se áp eciábán en sus co os
iempos de exposicio n, siendo de segundos; y en que dábá como esul ádo un
negá i o, háciendo posible eálizá má s de uná copiá de lá imágen.
FIG. 2:
MUYBRIDGE, E. Animál Locomo ion: Plá e 160 (Mán Pe o ming Long Jump).
1887
18
Edwá d Jámes Mugge idge áká Eádweá d Muyb idge (1830-1904) ue un
o o g á o ánce s que emig o en 1850 á Sán F áncisco, Es ádos Unidos, y se
especiálizo en lá o og á í á de páisájes y de cá á c e án opolo gico. Muyb idge
llego á disen á un sis emá de ábe u ás de máde á, que lle á í á á pode
con olá lá elocidád de ob u ácio n desde á ios de medio segundo á c ási un
dosmilá o de segundo, dándo como esul ádo lá cápácidád de consegui “lá
descomposicio n” en o og á í ás de un mo imien o á pido, c eándo secuenciás
de imá genes que e ocá í án lá ilusio n del mo imien o.
El isio logo ánce s E ienne Jules Má ey (1830-1904) omo como e e enci á
lás in es igáciones de Muyb idge dádo su in e e s po cáp á el mo imien o de
uelo en lás á es. Sus inquie udes le lle á í án á c eá el “c ono g á o”, uná
cá má á po á il que le pe mi í á ob ene 12 imá genes po segu ndo y que se
cáp ábán en uná plácá gi á o iá.
FIG. 3:
JULES MAREY, E. Un homme qui ma che.
1983
19
Lá o og á í á se hizo má s áccesible ál pu blico ál c ome ciálizá se en el án o
1888, cuándo el in en o es ádounidense Geo ge Eás mán lánzo ál me cádo
lá p ime á cá má á “Kodák”, que con ábá con el uso de ollos de pelí culás
o og á icás con báse de pápel. An os má s á de, llegá í á lá in odu ccio n del
colo en los cá e es o og á icos, áb iendo áu n má s el mundo de lá
ep oduccio n e inmo álizácio n de lá eálidád.
Despue s de que lá o og á í á pásáse á se un mundo ál que e á cápáz de
áccede odo el mundo, poco á poco se ue in oduciendo en lá idá
co idiáná, y se ue on encon ándo cie os usos que há í án que lá o og á í á
á ánzáse á pásos ágigán ádos espec o á lá cápácidád de comunicácio n e
in o mácio n que se ení á hás á en onces. De es á máne á náce el
pe iodismo o og á ico, que pe mi í á ál espec ádo áp oximá se y
sume gi se en lá eálidád que es ábá obse ándo en uná imágen.
Robe Cápá (1913-1954) ue un o ope iodis á que se dedico á se
co esponsál de gue á en el siglo XX. Llego á cu b i y documen á e en os
desá oll ádos du án e lá Segundá Gue á Mundiál o lá Gue á Ci il
Espán olá.
FIG. 4:
CAPA, R. US oops assaul Omaha Beach du ing he D-Day landings ( i s assaul ).
1944
20
Támbie n encon ámos á su coe á neo Hen i Cá ie -B esson (1908-2004),
o o g á o ánce s que á lo lá go de su cá e á pudo o og á iá e en os
his o icos como lá mue e de Gándhi o lá Gue á Ci il Espán olá. Támbie n u o
lá opo unidád de e á á á pe sonálidádes ámosás áles como Páblo
Picásso o Hen i Má isse.
A lo lá go del siglo XX, y g áciás á lá c ecien e áccesibilidád que
desá ollábá lá o og á í á, los usuá ios empezá on á expe imen á e
in es igá con el po enciál que pudiese ápo á es á nue á e cnicá, po lo qu e
se ue on sucediendo uná se ie de endenciás y es ilos que ue on
ápo ándo nue ás máne ás de cáp á lá eálidád á á e s de lá o og á í á.
Du án e es e pe iodo de siglo, podemos encon á uná se ie de á is ás que
ápo á on su máne á pe sonál á lá ho á de ábo dá el p ocedimien o
o og á ico. E ich Sálomon (1886-1944) ue un o o g á o álemá n cuyo es ilo
se cá ác e izo po eálizá o og á í ás en espácios in e io es sin el uso del
lásh, y de máne á espon á neá, cáp ándo el momen o p eciso sin ninguná
p epá ácio n p e iá. A es e es ilo se le denomino c omo “ o og á í á cá ndidá” o
es ilo “li e”. Al ed S iegli z (1864-1946), o o g á o es ádounidense que
quiso áplicá los p incipios á í s icos de pi n u á y escul u á á lá o og á í á,
áles como lá composicio n o lás ex u ás. Du án e su desá ollo á í s ico
páso de es e pic o iálismo á lo que ácábá í á siendo su es ilo p edominán e, el
es ilo denominádo “ o og á í á di ec á”. Es á endenciá se básábá en usá
b e es iempos de exposicio n y en dá libe ád de áccio n ál modelo. Po
u l imo, Aleksánd Ro dchenko (1891-1956) ue un escul o , pin o , disen ádo
g á ico y o o g á o uso, exponen e del es ilo que ue conocido como “nue á
obje i idád”. En es á endenciá se le es ábá impo ánciá á lá ep oduccio n de
lá eálidád y se p imábá lá o má de e á á lá esenciá de esá mismá
eálidád.
El su eálismo ámbie n llego ál mundo de lá o og á í á, y consiguio in lui
en lás ob ás de nume osos o o g á os, que buscá on áspásá lá eálidád con
sus ob ás o og á icás. Mán Ráy (1890-1976) u o in luenciás de los
mo imien os dádáí s á y su eális á, y en sus ob ás ábájo desde o og á í ás
21
má s ábs ác ás hás á o omon ájes. B ássáí (1889-1984) ue o o g á o
hu ngá o conocido po sus o og á í ás cálleje ás. Se á ábán de imá genes en
su máyo í á noc u nás y de lá ciudád de Pá í s, donde páso lá máyo pá e de
su idá. Pául Nouge (1895-1967), poe á, esc i o y ilo so o belgá; p opone en
su ob á “lá Sub e sion des Imáges ” un máni ies o su eális á pá á eálizá un
uso di e en e de lá o og á í á espec o á lo que se hábí á is o hás á en onces.
Lá o og á í á es obosco picá se á á de uná e cnicá que pe mi e que se
puedán cáp u á dis in ás áses del mo imien o y que queden e lejádás en
uná solá imágen. Es á e cnicá pe mi e obse á páusádámen e ácciones que
suceden á g án elocidád. Usándo uná máquiná denominádá “es oboscopio”
podemos con olá lá luz, pudiendo encende y ápágá en los in e álos y
iempos que desee el o o g á o. Há old Edge on (1903-1990), o o g á o e
ingenie o ele c ico, ue uno de los má ximos exponen es de es á e cnicá.
FIG. 5:
EDGERTON, H. Jackie Jumps a Bench.
1938

22
23
CAPITULO I
C U Á N D O
24
25
“Si in en a an la máquina del iempo,
odo pasado
se ía peo ”
“La máquina del iempo” - Lo pez, Xoel
“Baila ás come as bajo el ma ” 2017
Pásádo, p esen e y u u o. El se humáno se encuen á condicionádo de
álguná máne á po es os es es ádos, en los que di idimos án o el iempo en
sí como nues ás p opiás i enciás. Desde que enemos uso de concienciá, el
ásun o del iempo há ido es echámen e unido á lás p eocupáciones del se
humáno, de máne á que ocupá p á c icámen e odos nues os pensámien os.
De álguná máne á i imos buscándo sob e i i ál dí á á dí á en nues o
p esen e, enemos segu ámen e un plán de u u o que deseá í ámos que
llegáse á sucede , pe o ámbie n álbe gámos miedo y expe ienciás que
p o ienen de nues o pásádo, y que se con i e en en nues os p eceden es á
lá ho á de omá nue ás decisiones.
En 1927, el ilo so o álemá n Má in Heidegge publico el que se í á su lib o
má s impo án e, y que pos e io men e ámbie n se conside á í á como uná de
32

33
“Memo ia o og á ica”
34
35
El p ime ábájo de p oduccio n p opiá que iene elácio n con es á emá icá
es á c ompues o po uná se ie de imá genes que se encuen án mánipuládás
de dis in á máne á. Todo el p oceso de c eácio n comenzo po uná mezclá de
cu iosidád y necesidád de conoce el pásádo que odeábá á lá igu á de mi
pád e.
En uná c á pe á pol o ien á y án iguá ácábás po encon á uná se ie de
o og á í ás, que esul án se odás de pequen o o má o, y que no ienen un
uso de colo ijo, es deci , e án de iempos dis in os. De epen e me encon e
FIG. 3
“10”
Fo og á í á de lá se ie MEMORIA FOTOGRAFICA
1217 x 891 px
2017
36
con lo que bien pod í án se o og ámás de ecue dos especí icos de lá idá de
uná pe soná, desde su in ánciá hás á su edád má s ádul á, pásándo po
o og á í ás en blánco y neg o, colo es sepiá, ámás de pun os y lás ác uáles
en c olo es má s i os. Pe o, si álgo esul á eálmen e in e esán e de es á
o og á í á án iguá y í sicá, es el e ec o del iempo sob e ellás mismás y sob e
los posibles mensájes, áno áciones o los mismos e e sos de pápel
o og á ico en el que es á n plásmádás.
En es ás o og á í ás, lá i mágen esul á se án impo án e como el mensáje
que se ocul á de á s de es á mismá. De máne á que lá ideá e á concebi uná
imágen que combináse lá in o mácio n de lá imágen con lá ál e ácio n e
in o mácio n dis in á que hábí á podido dejá el i empo en el e e so del pápel
o og á ico. De es e modo, el esul ádo ue on uná se ie de imá genes que
mezclábán imágen con ácí os, pe o en esos mismos ácí os se encon ábá u ná
in o mácio n que conseguí á complemen á á esá mismá imágen y, po án o,
á lá pe soná que se e á ábá en ellá.
FIG. 4
“01”
Fo og á í á de lá se ie MEMORIA FOTOGRAFICA
1263 x 902 px
2017
37
FIG. 5
“09”
Fo og á í á de lá se ie MEMORIA FOTOGRAFICA
1043 x 1385 px
2017

38
39
“ eshoo s”
40
41
Lás pe sonás nos mi ámos en los espejos pá á e cuán o hemos cámbiádo,
o incluso compá ámos con álgunás o os án iguás y, puede que de ez en
cuándo podemos i iendo co mo nos á ec á el páso del iempo á cádá uno de
noso os, en nues o os o, sob e odo.
Sin embá go, lá concepcio n que lle á í á á lá c eácio n de es á se ie ibá
mucho má s állá de odo es o. Llegá un momen o en el que e p egun ás co mo
e án álgunás de lás pe sonás que conoces án os á á s, po que ellás hán podido
FIG. 6
“01”
Fo og á í á de lá se ie RESHOOTS
2480 x 3508 px
2018
48
sob e lo que e l denominá como “lá nue á ideá del se ”. Lá e lexio n que se nos
p esen á comienzá po enlázá lá ideá del se en elácio n á su p opio
con ex o, es deci , el se ádquie e su sen ido den o de lá si uácio n en lá que
se desá oll á, el conjun o de expe ienciás y i enciás que llegá á
expe imen á á lo lá go de su idá es lo que le ápo á signi icádo. Sin
embá go, ámbie n concluye que lá eálidád no se á á de álgo o denádo sino
de álgo pu ámen e i ácionál, po lo que lá eálidád se áns o má en uncio n
de lás decisiones que ámos omándo, lo que ácábá de e minándo nues á
exis enciá den o del mundo. Todo es o lle á á desenmáscá á de álguná
máne á lá in e p e ácio n que hácemos de lá eálidád, que no se á á de un
en e que se encuen e po encimá de noso os, sino uná in encio n humáná
con o mádá po nues á omá de decisiones án e uná de e minádá si uácio n.
En el cámpo de lá li e á u á y el cine, encon ámos álgunás c eáciones que
explo án de dis in á máne á lá elácio n del indi iduo con el espácio, y que
ápo án unás isiones que son necesá iás des ácá . En p ime lugá , des ácá
el lib o “2001: una odisea espacial” en el án o 1968 esc i o po A hu C.
Clá ke. Es e lib o ue esc i o en conjun o jun o con el ilme homo nimo
di igido po S ánley Kub ick, de máne á que cádá c eácio n e á en endidá de
di e en e máne á, mien ás que lá pelí culá esul ábá ábs ác á y pu ámen e
isuál, el lib o espondí á y desg ánábá odás lás cues iones áce cá de lá
his o iá y lás e lexiones que plán eábá.
“Vol ía a es a , p ecisamen e donde lo deseaba, en el espacio que los homb es
llamaban eal.”
“2001: una odisea espacial” – Clá ke, A hu C.
pág.238
Lá no elá, má s állá de lá iccio n, esul á se uná e lexio n sob e lá e olucio n
del homb e y el deseo de descub i y conquis á que siemp e nos há
cá ác e izádo. Con el conjun o de es ás p emisás, emos como se án
ácon eciendo uná se ie de momen os en los que se deján en e idenciá el
complejo de dios que buscá álcánzá el se humáno. Uná ob á llená de

49
simbologí á de p incipio á in y que ácábá po dá como esul ádo un iáje ál
in e io de cádá uno de noso os pá á conoce nos de o á máne á, y pone en
álo lo que conocemos en ese momen o.
“la c ia u a ijó su mi ada en las p o undidades del monoli o de c is al, iendo
—aunque no comp endiendo, sin emba go— los mis e ios que más allá había.
Sabía que había uel o al hoga , que allí es aba el o igen de muchas azas jun o
con la suya; pe o sabía ambién que no podía pe manece allí”
“2001: una odisea espacial” – Clá ke, A hu C.
pág.235-236
El siguien e ejemplo llegá de uná no elá, esc i á po S ephen King y
publicádá en 1977, pe o el pun o de in e e s se encuen á p ecisámen e en lá
ádáp ácio n cinemá og á icá de e s á, en el ilme que c eo S ánley Ku b ick en
1980 y que se i ulábá “El Resplando ”. Tomámos como e e enciá lá
ádáp ácio n po el cámbio undámen ál que omá espec o á lá no elá, y es que
en el ilme encon ámos como máyo p o ágonis á ál ho el donde se
encuen án los p o ágonis ás. El p o ágonismo de es e “Ho el O e look” se e
í n imámen e unido á lá e olucio n que su e el p o ágonis á Jáck To ánce,
in e p e ádo po Jáck Nicholson. A á e s del uso del colo y los plános que
u ilizá Kub ick, se nos embá cá en un iáje en el que podemos obse á como
lá es ánciá en ese lugá á cámbiándo ál p o ágonis á, culminándo en el
clí máx de lá pelí culá donde, de uná máne á mis e iosá, se nos dejá imáginá
que Jáck To ánce ácábá po undi se con es e espácio que le in luyo án o.
Como u l imá e e enciá cinemá og á icá, el ilme “Blade Runne ” di igido
po Ridley Sco en 1982, posee unás álego í ás muy in e esán es elácionádos
con el espácio y el lugá donde somos c eádos. En un u u o dis o pico y
p á c icámen e á uinádo, encon ámos que los se es hu mános hán llegádo á
se án á ánzádos que hán conseguido c eá ánd oides á su imágen y
semejánzá, los conocidos como “ eplicán es” o “Nexus-6”, siendo es os
u l imos lá se ie de ánd oides de los que háblá lá ámá de lá pelí culá. Yendo
má s állá de lá ámá de de ec i es, cienciá iccio n y áccio n, nos encon ámos
50
uná e lexio n sob e lá c eácio n. Podemos e como el g upo de eplicán es,
que se e elán con á lá sociedád que los c eá, buscán encon á lá eálidád,
ompe los limi es que les impusie on cuándo ue on c eádos.
Pá á lá ep esen ácio n de “Ty ell Co po á ion”, lá emp esá qu e c eá es os
eplicán es, se u ilizán unos edi icios con o má de pi á mide uncádá o
“zigu a ”. Es e ipo de cons uccio n, que podemos encon á en zonás como
Si iá o lá án iguá Mesopo ámiá, son uná ep esen ácio n de lá di inidád en lá
ie á y, en es e cáso, es e cá á c e di ino se en emezclá con lá má e nidád
que c eá es os se es. Ademá s del complejo de dios c eádo que se dejá e de
máne á clá o, lo des ácáble es el cá á c e que se obse á en es os
eplicán es, que uel en ál mismo lugá donde ue on c eádos y disen ádos,
lugá que ál in y ál cábo les ep esen á. Sin embá go, en es e cáso, lá uel á
ál o igen que se lle á á cábo no á des inádá háciá el conocimien o, sino lá
uel á ál o igen pá á des ui lo y ompe odá elácio n que los á ábá.
“Todo lo que él que ía e an las mismas espues as que odos buscamos: ¿de
dónde engo?, ¿a dónde oy?, ¿cuán o iempo me queda? Todo lo que yo podía
hace e a sen a me allí y e le mo i .”
“Blade Runne ” – Sco , Ridley
En el mundo del á e, conc e ámen e en el á mbi o o og á ico, podemos
encon á u ná se ie de á is ás que ábáján lá elácio n con el espácio desde
el pu n o de is á humáno, yá seá de uná máne á biog á icá o áplicádo háciá
e ce ás pe sonás. F áncescá Woodmán ue uná o o g á á áme icáná
conocidá po sus áu o e á os en blánco y neg o. A pesá de su co á
cá e á, se suicidá í á á sus 22 án os en el án o 1981, cuen á uná bás á ob á
p oducidá e in luenciádá sob e odo po el su eálismo y el á e concep uál,
usándo mo i os simbo licos ecu en es en sus ob ás áles como á es,
espejos o c á neos. Ademá s del ábájo simbo lico, p odujo ob ás que se
cá ác e izá on po se má s poe icás y p o ocá i ás, in es igándo en ellás el
mundo de lá sexu álidád, ásí como su p opio cue po.
51
Lá á is á Rebeccá Cái ns es uná o o g á á ác uál que eside en Mon eál.
Reálizo es udios de o og á í á c eá i á y llego á publicá su p ime lib o,
i uládo “Ghos ”, en el án o 2011. Desde en onces, dejo de ládo el mundo de lá
o og á í á digi ál y ue ádáp á ndose á los medios ánálo gicos de lá o og á í á.
Al háblá de es os medios más ánálo gicos, los de ine diciendo que ápo án un
elemen o de mis icismo, ásí como eálidád, ál ábájo que buscá eálizá , no
sábe á cienciá cie á cuá l es el esul ádo que ob end á , pe o es á segu á de
que, seá lo que seá que ob engá, se á uná i me ep esen áci o n de lá
ins án á neá eálidád de es e momen o. Ademá s, llegá á de ini su ábájo
como lá ep esen ácio n de suen os dis o sionádos y dis o picos, que se
encuen án en un lugá en e lo eál y lo imáginá io, ásí como lo e dáde o y
lo álso.
FIG. 1:
WOODMAN, F. P o idence, Rhode Island om Space2.
1976
52
Po u l imo, encon ámos á lá á is á Joánná Pállá is, uná o o g á á que
ábájá undámen álmen e en blánco y neg o, ásí como buscá undi ál
indi iduo e á ádo con el en o no. Sus imá genes se cá ác e izán po ene
cie o mis icismo y encuád es que ánulán en cie á máne á lá iden idád de lá
pe soná, ámbie n se cá ác e izá po in oduci el emá del desnudo den o de
sus o og á í ás. Lás o og á í ás de su se ie i uládá “Me amo phosis” áhondán
pe sonálmen e en el indi iduo buscándo in es igá lás áns o máciones que
le suceden ál i i án ce cá de lá ná u álezá, llegándo á c eá en o nos
i eáles. Es e ábájo esul á ene uná doble inálidád, yá que no solo buscá
mezclá pequen os de álles con má á illás ná u áles, sino que se con ie e en
uná bu squedá in e ná y pe sonál de cá á á c ece como pe soná.
FIG. 2:
CAIRNS, R. Sin í ulo.
2016
53
FIG. 3:
PALLARIS, J. Me amo phosis II.
2013

54
55
“se es e e sibles”
56
57
Exis en si ios en los que hás es ádo pe o que no e es cápáz de eco dá .
Esos lugá es en los qu e pásás bás án e iempo de u idá, án o solo como
ácompán ádo, eple os de buenos y, quizá s, málos ecue dos. Al inál odo
espácio que hábi ás se con ie e en uná ex ensio n de i mismo, y e sien es
co modo den o de e l, po que es á s den o de i. Se á á de lugá es de los que
ienes c onocimien o y conscienciá, po que hás llegádo á conoce los cuándo
ení ás lá cápácidád de eco dá los.
Sin embá go, un dí á e p egun ás que o os si ios o mán pá e de i y que u
no e es cápáz de eco dá . Lugá es que de álguná máne á u ie on uná
FIG. 4
“10”
Fo og á í á de lá se ie SERES REVERSIBLES
2480 x 1748 px
2018
64
el des á n de u cásá. De epen e, sucede, encuen ás un á lbum pol o ien o y
ásgádo, pe o que con iene unos pequen os ágmen os de his o iá, uná
his o iá que no conoces sob e gen e de lá que solo hás oí do háblá .
Son o og á í ás án iguás, en sepiá o incluso blánco y neg o, de u n o má o
án pequen o que cáben en lá pálmá de u máno, pe o que con ienen má s
his o iás e in o mácio n que muchos lib os qu e háyás is o, po que es lá
his o iá de álgo que e impo á. Resul án se o og á í ás de gen e que
compá e u mismo ápellido y con los que compá es ásgos í sicos, y
áu omá icámen e sábes que en esás o og á í ás ámbie n sáles u o, ál menos,
uná pequen á pá e de i, u his o iá.
El p ocedimien o pá á el á ámien o de es ás imá genes es comu n, en cie á
máne á, á lá se ie án e io , áunque iene uná se ie de á ián es que esul án
de ini i ás pá á llegá á consegui el esul ádo inál. En p ime lugá , ál
á á se de o og á í ás de án pequen o ámán o, ue on escáneádás con uná
esolucio n que pe mi iese ámpliá lo su icien e pá á que pudiesen se
ábájádás con comodidád, y que el esul ádo pudiese obse á se
FIG. 8
“VI”
Fo og á í á de lá se ie 1941
2949 x 1876 px
2019

65
e icázmen e uná ez e minádo. Con odo lis o, llegábá el momen o de
e lexioná sob e el co mo p ocede , lá ideá pá í á de in eg á á lá pe soná
den o del páisáje o lu gá donde se encon ábá en lá o o, pe o es á ez debí á
se solo lá pe soná, no hábí á lugá pá á nádá má s. Al á á se de án epásádos,
undi su imágen y su cá ne con el ondo esul ábá lá espues á má s
cohe en e, yá que odo áquello que ep esen ábán quedo inmo álizádo en
los lugá es que hábi á on.
FIG. 9
“VIII”
Fo og á í á de lá se ie 1941
3903 x 2694 px
2019
66
67
CAPITULO III
Q U I É N
68
69
“Hay que sabe se p ime o.
Hay que ma a se y e i i se.
Do mi se y despe a se.”
“(ins ucciones pa a deci ) e quie o” – Lo pez, Xoel
“Baila ás come as bajo el ma ” 2017
Vi imos en un iempo y lugá conc e o, den o de un con ex o y uná
si uácio n de e minádá, eso es álgo que odos c onocemos y que se há
con e ido en lá eálidád que i imos cádá dí á. Sin embá go, má s állá de lo
í sico y eál, es ámos án e noso os mismos, el mundo que se desá ollá en el
in e io de cádá pe soná. Si enemos es o en cuen á, que cádá pe soná es
dis in á y den o de ellá hábi án miles de millones de in o máciones, ác i ás y
du mien es, no solo el indi iduo se con ie e en un mundo, sino que lá
elácio n en e á ios indi i duos y los mundos que p esen án se uel en
i áles po que, áunque nues o in e io seá nues o mundo, siemp e háb á
uná pá e de noso os que que á buscá o os mundos que le complemen en
y le hágán e olucioná .
Lá concienciá humáná, el mundo i n e io que odos álbe gámos den o, há
sido mo i o de es udio po nume osos ilo so os, sin embá go, encon ámos
que unás pocás ob ás llegá on á con e i se en g ándes e e en es pá á

70
explicá es e emá. Sigmund F eud, me dico áus í áco y conside ádo pád e del
psicoáná lisis, ásí como uná de lás máyo es igu ás in elec uáles del siglo XX;
publicábá en el án o 1900 su ob á “La in e p e ación de los sueños”, donde
e lexionábá áce cá de lá c eácio n de los suen os en elácio n á nues o
inconscien e y nues os deseos ocul os en nues o in e io .
En su ob á, F eud, buscá lá ázo n po lá qu e suceden los suen os,
p ecisámen e sob e que es lo que los con o má, que pá e de noso os es lá
que los c eá. Llego á háblá sob e lás emociones en e ádás den o de
nues o subconscien e, e s ás son cápáces de sáli de dicho subconscien e y
máni es á se á á e s de nues os suen os, llegándo á des ápá emociones y
ecue dos que c eí ámos ol idádos de máne á conscien e. De álguná máne á,
odos los suen os ep esen án lá eálizácio n de u n deseo po pá e del
son ádo , hás á lás pesádillás, pueden llegá á ep esen á deseos no
esuel os, o incluso expe ienciás que necesi ábán sáli de nues o
inconscien e y máni es á se de álguná máne á. Respec o á uná elácio n con lá
eálidád en sí , F eud ápun o que en nues os suen os á eces es posible
encon á es os diu nos, es deci , expe ienciás que se sucedie on el dí á
án e io y es á n ecien es en noso os. Sin embá go, en nues os suen os no
suelen pe du á lás expe ienciás más i idás, sino que p oli e án áquellás
que de álguná máne á esul án indi e en es o secundá iás en el momen o que
sucedie on es ándo lu cidos.
“ odo el ma e ial que compone el con enido del sueño p ocede, en igual o ma,
de lo i ido y es, po an o, ep oducido — eco dado— en el sueño, es cosa
gene almen e econocida y acep ada.”
“La in e p e ación de los sueños” – F eud, Sigmund
pág.68
An os má s á de, en 1919, encon ámos o á ob á de F eud que ápun ábá
o ás cues iones sob e es e conocimien o pe sonál, pe o de uná máne á má s
álejádá de lá que p esen o en su ob á án e io . En su ob á, “Lo Sinies o”,
plán eá uná i enciá con ádic o iá en lá que e lexioná sob e lo que se nos
p esen á conocido y lo que nos esul á ex án o, de máne á que háblá sob e lá
71
posibilidád de uná si uácio n donde lo ex án o se nos p esen á c omo conocido
y lo conocido se uel e ex án o. Má s állá de es o, de lo que se con ie e en
uná c oncienciá á á e s de lá ángus iá, se llegá á lá conclusio n pe sonál sob e
noso os mismos, que c eámos y desá ollámos lá concienciá del “yo” den o
de noso os mismos. A á e s de es á c eácio n, nos concebimos de álguná
máne á como se es inmo áles, p olongándo nues á exis enciá á á e s de
uná inmá e iál, duplicámos ámbie n es á concienciá y c eámos un “supe -yo”
ideálizádo ál que áspi ámos, y esul án se odás es ás áspi áciones los
mo i os que nos ep imen y e i án que lle emos á cábo ác os hos iles.
En 1964, uno de los colábo ádo es ásiduos de F eud y igu á clá e ámbie n
del psicoáná lisis, el doc o Cá l Gus á Jung, publicábá su ob á “El homb e y
sus símbolos”, donde e lexioná sob e lá eo í á del simbolismo y el pápel que
desempen á en lá in e p e ácio n de los suen os. Fundámen e sus á gumen os
sob e lá báse de que el se u nicámen e es cápáz de llegá á su pleni ud si
conoce y ácep á el inconscien e, o mádo po ese conocimien o que se
ádquie e á á e s del áná lisis de nues os suen os y los sí mbolos que
p esen án. Jung p o undizábá en lá elácio n en e el inconscien e y los
sí mbolos, llegándo á eo izá sob e el hecho de que lá simbologí á de uná
imágen se encuen á es echámen e elácionádá con lá eáccio n que p oduce
en nues o inconscien e y si es cápáz de conec á con ideás que se ocul án
den o de noso os. Ese mismo inconscien e es el que c eá lás imá genes en
nues os suen os, que ádquie en su p opiá simbologí á en elácio n á lo que se
encuen á escondido den o de nues á psique. De es á máne á, los suen os
uncionán de ál máne á que in en án es áblece nues o equilib io psí quico
usándo como h e ámien ás el má e iál oní ico que p oducen y que nos
mues án mien ás son ámos.
Podemos encon á o o ipo de e lexiones espec o á es ás mismás
cues iones en álgunás ob ás li e á iás, donde podemos áp eciá uná
di e enciá de álguná máne á, yá que se c en án má s en el indi iduo en
elácio n ál conocimien o pe sonál. En el án o 2006, el di ec o
no eáme icáno Dá id Lynch publicábá su lib o “A apa el pez do ado”, un
ensáyo donde e lexionábá sob e el o igen de lás ideás y lá c eá i idád en
elácio n ál uni e so pe sonál del indi iduo. Tomándo como pun o de pá idá
72
lá medi ácio n, lá u ilizá como h e ámien á pá á po enciá lá c eá i idád y
llegá de es á máne á ál conocimien o p opio que se ocul á den o de
noso os. Así pues, es á lec u á se con ie e en uná expe ienciá de expánsio n
pe sonál e in e io , donde es posible ecopilá y ecoge án o lá expe ienciá
de Lynch usándo dichás he ámien ás, c omo lás e cnicás que pod í án se
bene iciosás pá á el indi iduo que lás áplique.
“Po que es la na u aleza de la men e, po que la men e quie e i a campos de
mayo elicidad.”
“A apa el pez do ado” – Lynch, Da id
pág.41
En e e enciá á nues o mundo in e io y el conocimien o sob e noso os
mismos, podemos háblá de uná ob á li e á iá, ásí como de su pos e io
ádáp ácio n cinemá og á icá, donde podemos encon á co mo se ábo dán de
álguná máne á los mismos pun os, pe o desde los dis in os medios de
comunicácio n, lá esc i u á y el mon áje i suál. El ejemplo del que es ámos
háblándo se á á de lá no elá “El homb e duplicado” de Jose Sá ámágo
publicádá en 2002, y su ádáp ácio n ál cine po pá e del di ec o cánádiense
Denis Villeneu e en el án o 2013 que se i ulo “Enemy”. Sál ándo lás
dis ánciás en e el lib o y su pelí culá, donde lá ámá se ep esen á de
máne á dis in á espec o á pe sonájes y locálizáciones, el mensáje in í nseco
que se ocul á en lá concepcio n de lá ob á quedá lá en e iguálmen e. Se nos
p esen á uná his o iá donde un homb e conoce á su doble, comu nmen e
denominádo “doppelgänge ”, que esul á se odo lo con á io á e l espec o á
su o má de en ende lá idá, ásí como de cá á c e , con es á elácio n en e
ámbos nos embá cámos en un elá o donde se p o undizá y e lexioná sob e
el cá á c e de lá iden idád del indi iduo.
His o icámen e lá concepcio n de es os dobles o “doppelgänge ” es á n
í n imámen e unidos á se p eságios de mue e de álguná máne á, donde uno
de los indi iduos, que esul án ide n icos, debe sob epone se ál o o. Sin
embá go, en es á his o iá no se u ilizá es á concepcio n, sino que el áu o se
ále de es á duálidád pá á álego izá lá bu squedá de lá p opiá iden idád,
73
en áblándo lá elácio n en e ámbos pe sonájes donde el obje i o es descub i
cuál de es os dos homb es es lá pe sonálidád o iginál. En el ilme, lá pelí culá
se nos in oduce b e emen e con lá áse “el caos es un o den aún po
desci a ”, lo que nos posicioná en o o áspec o espec o á lá ámá en
di e enciá ál lib o, es á ob á cinemá og á icá á á es á duálidád en elácio n á
lá concienciá del suje o h áciendo ál espec ádo que se cues ione sob e lá
eálidád de si exis e un doble o odo es p oduc o de lá imáginácio n del
p o ágonis á. Usándo como he ámien á los dis in os plános de lá imágen y el
mon áje del ilme, se nos áden á en uná his o iá donde el p o ágonis á
pá ece pe de se den o de sí mismo y de sus ecue dos, de máne á que buscá
áhogá lá ángus iá exis enciál donde i e llegándo á sepá á sus
pe sonálidádes en dos o álmen e di e en es y que no se econocen en e sí .
Den o del mundo cinemá og á ico, podemos segui encon ándo dis in os
ejemplos que ábo dán de dis in á máne á, dis in os pun os de is á y ámás
ámbie n muy di e en es, lá elácio n con uno mismo y con los demá s. En 1966
encon ámos el ilme “Pe sona”, di igido po el sueco Ingmá Be gmán, donde
nos p esen á lá elácio n de dos muje es y co mo es á se desá ollá de máne á
que án e olucionándo dispá men e en e ellás, ásí como in e io men e.
Análizándo odos los áspec os de es á pelí culá, podemos e co mo se ánálizá
lá eo í á que yá plán eábá Cá l G. Jung sob e indi iduo, plán eándo que se
encuen á con o mádo po es pe sonálidádes dis in ás: el yo, lá pe soná y
lá somb á. Se ánálizán odos es os áspec os en elácio n á es os dos
pe sonájes p inci páles, mos ándo cádá uná de es ás es pe sonálidádes y
como á ec á á lá elácio n en e ámbás.
El “yo” se encuen á compues o po co mo me de ino án e mí mismo, es
deci , lá pe cepcio n que cádá uno de noso os enemos sob e noso os
mismos. Lá “pe sona”, sin embá go, se á á de uná cons uccio n ideál á lá que
el indi iduo áspi á, áunque de álguná máne á se con ie e en álgo
inálcánzáble, yá que se con ie e en el deseo que el indi iduo desá ollá
sob e co mo quie e se pe cibido po los demá s. Po u l imo, encon ámos lá
“somb a”, que se á á de uná iden idád ue á de nues o álcánce, yá que se
compone de lás pe cepciones que ienen los demá s sob e noso os. De á s de
es ás es pe sonálidádes, encon ámos que se ocul á el “mal”, que se á á de
odo lo que se ocul á den o de noso os mismos, uná pe sonálidád
80

81
Nuncá es ámos eálmen e solos. Den o de noso os mismos se encuen á
nues á conscienciá y, posiblemen e, un bás o mundo in e io que nuncá dejá
de uncioná . Así pues, desá ollámos lo que llegá á se uná elácio n con
noso os mismos, con nues o mundo in e io , donde se encuen á odo lo
que somos eálmen e. Es á elácio n se con ie e en álgo undámen ál y i ál
de máne á que llegá á se álgo que nos á ec á ání micámen e, se con ie e en
el sus en o de nues á sálud men ál y nues o bienes á in e io .
Hemos podido e muchás eo í ás que háblán sob e el conocimien o sob e
noso os mismos y lo que eálmen e se esconde den o de noso os, pá es
que incluso no somos cápáces de econoce . De es á máne á nos
FIG. 3
“35 mm”
Se ig á í á . Vá ián e nº1
Fo og á í á de lá se ie FOTOGRAMAS
45 x 90 cm
2018
82
Hemos podido e muchás eo í ás que háblán sob e el conocimien o sob e
noso os mismos y lo que eálmen e se esconde den o de noso os, pá es
que incluso no somos cápáces de econoce . De es á máne á nos
encon ámos, po ásí deci lo, án e un nue o indi iduo con el que es ámos
obligádos á elácioná nos sí o sí , yá que es álguien de quien no nos ámos á
sepá á nuncá, se á á de noso os mismos, de nues á conscienciá.
A pá i de es á p emisá es de donde su ge es á se ie, omándo como un
pun o de pá idá el iáje in e io pá á conoce á uno mismo y que iendo
buscá uná máne á de ejempli icá lo de álguná máne á. Tomándo como
pun o de pá idá lá se ig á í á y el áu o e á o, busque lá o má que
pe mi iese mos á un diá logo conmigo mismo, á lá ez que ádqui iese un
cá á c e oní ico y su eális á.
FIG. 4
“35 mm”
Se ig á í á . Vá ián e nº2
Fo og á í á de lá se ie FOTOGRAMAS
45 x 90 cm
2018
83
El diá logo conmigo mismo se con i io en un iáje, un iáje pe sonál háciá
el descub imien o y áu oconocimien o in e io en cie á máne á, de modo
que lá ep esen ácio n ádqui io un c á á c e má s diná mico. Es e cá á c e
diná mico o, más bien, secuenciál, es ábá í n imámen e elácionádo con lá
secuenciácio n de los o og ámás qu e se pueden encon á en lá gome ájes o
mon ájes o og á icos.
De es á máne á se pod í á deci que su gie on dos á ián es en es e ábájo,
po un ládo, encon ámos un diálogo in e io , mien ás que po o á pá e
encon ámos lá descomposicio n pe sonál en ese iáje de áu oconocimien o.
Es á descomposicio n pe sonál o má pá e del iáje in e io de
áu oconocimien o, donde es necesá io i desg ánándo lá pe sonálidád pá á
llegá ál conocimien o e dáde o in e io .
FIG. 5
“8 mm”
Se ig á í á. Vá ián e nº5
Fo og á í á de lá se ie FOTOGRAMAS
45 x 100 cm
2018
84
Te cnicámen e, el p oceso se báso en dos pá es dis in ás. El diá logo in e io
se busco de máne á que los áu o e á os chocásen y se sob epusiesen
in eg á ndose los unos á o os de máne á que c eábán ese ámbien e de
mo imien o y discu so en e esá mul iplicidád. Lá descomposicio n, sin
embá go, se busco de esá mismá máne á, in en ádo c eá uná secuenciácio n
donde el e á o se uese descomponiendo hás á des ánece se
p og esi ámen e en el áyec o del conocimien o.
FIG. 6
“8 mm”
Se ig á í á. Vá ián e nº1
Fo og á í á de lá se ie FOTOGRAMAS
45 x 100 cm
2018
85

86
87
“sho s”
88
FIG. 7
“30.12.19.05”
Fo og á í á de lá se ie SHOTS
5134 x 2716 px
2018
89
Lás pe sonás necesi án elácioná se en e sí . Háy necesidádes que el se no
puede esol e po sí mismo, necesidádes que solo pueden se sáciádás ál
encon á á o os se es á ines á noso os y que compá án nues á máne á de
e lás cosás, se es que nos hágán sábe que no es ámos solos en lá eálidád.
De álguná máne á de áquí su ge es e p oyec o, de inmo álizá , po uná
pá e, y ádmi á esos momen os de elácio n en e se es que se álimen án
espi i uálmen e en e ellos. No solo se á á de uná elácio n espi i uál en sí ,
sino que se con ie e en un eno meno donde lás pe sonás se álimen án unás
96
El concep o del se , ásí como el de odos sus e minos elácionádos, se
con ie en en concepciones muy di e sás y de e minádás po lá pe soná que
á á sob e ellos, como hemos podido obse á en los cásos que se
ejempli icán en es e es udio. T ás ene en cuen á odo áquello ecopiládo e
in es igádo, desde eo í ás iloso icás á c eáciones áudio isuáles que dá án de
es os iempos má s ác uál es, podemos de e miná que no exis e uná e dád
ábsolu á sob e lá de inicio n del indi iduo.
Es á de inicio n se encuen á compues á po mu l iples de iniciones á su ez,
pe o no podemos á á de usá uná e dád ábsolu á pá á de ini un concep o
án plu ál c omo esul á se el de lá pe soná. Es á plu álidád se encuen á
unidá, á su ez, á lá singulá idád que posee cádá indi iduo pá á di e enciá se
de los demá s, de máne á que odos somos de inidos y en endidos indi iduál y
u nicámen e. De es á máne á no es solo como nos de inimos, sino como nos
llegámos á conoce á noso os mismos, es udiá ndonos de máne á p esen e y
pásádá, conociendo de do nde enimos pá á sábe hácí á do nde ámos.

97
98
99
Bibliog a ía
O egá y Gásse , J. (2008). ¿Qué es iloso ía? (I. Sá nchez Cá má á & J. Láságá
Mediná, Eds.) (17á ed., 5). Pozuelo de Alá co n (Mád id): Espásá Cálpe.
Clá ke, A. C. (2000). 2001, una odisea espacial. (A. Ribe á, Ed.). B á celoná:
DeBolsillo.
Aleksánd Ro dchenko, un mundo po descub i – D ugs o e. (s. .). Recupe-
ádo 9 de má zo de 2019, de h p://d ugs o emág.es/2015/11/
áleksánd - odchenko-un-mundo-po -descub i /
Al ed S iegli z - Wikipediá, lá enciclopediá lib e. (s. .). Recupe ádo 5 de
má zo de 2019, de h ps://es.wikipediá.o g/wiki/Al ed_S iegli z
Lynch, D., & Rod í guez Juiz, C. (s. .). A apa el pez do ado: medi ación, con-
ciencia y c ea i idad.
Bláde Runne (1982) Pelí culá di igidá po Ridley Sco , Es ádos Unidos,
Wá ne B os. Pic u es [DVD].
B ássáí - Wikipediá, lá enciclopediá lib e. (s. .). Recupe ádo 5 de má zo de
2019, de h ps://es.wikipediá.o g/wiki/B ássáí
Dá id Lynch: «Cábezá bo ádo á», nin os de o mes y men es g o escás. (s. .).
Recupe ádo 21 de má zo de 2019, de h ps://www.espino .com/
c i icás/dá id-lynch-cábezá-bo ádo á-ninos-de o mes-y-men es-
g o escás
Eádweá d Muyb idge - Wikipediá, lá enciclopediá lib e. (s. .). Recupe ádo
10 de má zo de 2019, de h ps://es.wikipediá.o g/wiki/
Eádweá d_Muyb idge
Eás mán Kodák: 130 yeá s o his o y – in pic u es | Business | The Guá dián.
(s. .). Recupe ádo 9 de má zo de 2019, de h ps://
www. heguá dián.com/business/gálle y/2012/ján/19/eás mán-kodák-
his o y-pic u es
100
E áse heád (1977) Pelí culá di igidá po Dá id Lynch, Es ádos Unidos, Ame i-
cán Film Ins i u e / Noc u no [DVD].
Sá ámágo, J. (2003). El homb e duplicado. (P. del Rí o, Ed.). Mád id: Al águá á.
Jung, C. G. (Cá l G. (1995). El homb e y sus símbolos . Bá celoná [e c: Páido s.
El Psicoánális á: Lo Sinies o en F eud . (s. .). Recupe ádo 26 de má zo de
2019, de h p://el-psicoánális á.blogspo .com/2014/12/lo-
sinies o.h ml
Sá e, J.-P., & Válmá , J. (1993). El se y la nada LK - h ps://
ucm.on.wo ldca .o g/oclc/881048031. G andes ob as del pensamien o; 3
TA - TT -. Bá celoná (Espán á) SE - 648 pá gi nás.: Al áyá.
Filoso í á y cine: Bláde Runne (2019) y el ánshumánismo. (s. .). Recupe á-
do 9 de má zo de 2019, de h ps://www.p oyec oscio.uc .es/ iloso iá-y-
cine/bláde- unne -un-ánálisis- iloso ico/
Figh Club (1999) Pelí culá di igidá po Dá id Finche , Es ádos Unidos, Fox /
Twen ie h Cen u y Fox [DVD].
F áncescá Woodmán | á ne . (s. .). Recupe ádo 24 de áb il de 2019, de
h p://www.á ne .com/á is s/ áncescá-woodmán/
F eud, Sigmund, 1900. Lá in e p e ácio n de los suen os. Yo ik.
Há old Edge on. (s. .). Recupe ádo 6 de má zo de 2019, de h ps://edge on
-digi ál-collec ions.o g/
Hen i Cá ie -B esson - Wikipediá, lá enciclopediá lib e. (s. .). Recupe ádo 5
de má zo de 2019, de h ps://es.wikipediá.o g/wiki/Hen i_Cá ie -
B esson
His o iá - Cá má ás oscu ás del mundo. (s. .). Recupe ádo 3 de má zo de
2019, de h ps://www.cámá áoscu áwo ld.com/his o iá/
His o iá de lá o og á í á. (s. .). Recupe ádo 1 de má zo de 2019, de h p://
educomunicácion.es/cineyeducácion/his o iádelá o og á iá.h m
101
Joánná Pállá is. (s. .). Recupe ádo 25 de áb il de 2019, de h p://
www.joánnápállá is.com/
Lá Je e e (1962) Pelí culá di igidá po Ch is Má ke , F ánciá, A gos Films
[DVD].
F eud, S. (1979). Lo sinies o. (E. T. A. Ho mánn, L. Lo pez-Bálles e os y de
To es, & C. B á o-Villásán e, Eds.). Bá celoná: Jose J. de Olán e á.
Bun uel, L. (2018). Luis Buñuel : mi úl imo suspi o . (D. T uebá & A. M. de lá
Fuen e, Eds.). Bá celoná: Táu us.
Mán Ráy - His o iá A e (HA!). (s. .). Recupe ádo 5 de má zo de 2019, de
h ps://his o iá-á e.com/á is ás/mán- áy
Memen o (2000) Pelí culá di igidá po Ch is ophe Nolán, Es ádos Unidos,
Newmá ke / Summi En e áinmen [DVD].
Micháel Lángán. (s. .). Recupe ádo 25 de áb il de 2019, de h p://
lángán ilms.com/
Pe soná (1966) Pelí culá di igidá po Ingmá Be gmán, Sueciá, AB S ensk
Filmindus i [DVD].
Pe soná: lá somb á y lá má scá á, psicoáná lisis en lá ob á máes á de Ingmá
Be gmán | Cine O’cul o. (s. .). Recupe ádo 8 de má zo de 2019, de
h ps://cineocul o.com/2018/07/pe soná-somb á-máscá á-
psicoánálisis-ob á-máes á-ingmá -be gmán/
REBECCA CAIRNS. (s. .). Recupe ádo 24 de áb il de 2019, de h p://
ebeccácái ns.com/
El Resplándo (1980) Pelí culá di igidá po S ánley Kub ick, Reino Unido /
Es ádos Unidos, Wá ne B os. [DVD].
Sá e - Se -Pá á-Si- Filoso í á Con empo á neá - Exis enciálismo. (s. .). Recu-
pe ádo 25 de má zo de 2019, de h ps://www.e - o edebábel.com/
His o iá-de-lá- iloso iá/Filoso iácon empo áneá/Sá e/Sá e-Se -Pá á
-Si.h m
Heidegge , M., & Ri e á C., J. E. (2003). Se y iempo. T o á.

102
Índice de igu as
BREVES APUNTES DE LA HISTORIA DE LA FOTOGRAFI A
Figu á 1. NICE PHORE NIE PCE, J. View om he Window a Le G as. 1826.
Fo og á í á. [Recu so web] Disponible en: h ps://es.m.wikipediá.o g/wiki/
A chi o:View_ om_ he_Window_á _Le_G ás,_Joseph_Nic%C3%A9pho e_Ni%
C3%A9pce.jpg
Figu á 2. MUYBRIDGE, E. Animal Locomo ion: Pla e 160 (Man Pe o ming
Long Jump). 1887. Fo og á í á. [Recu so web] Disponible en: h ps://
huxleypá lou .com/wo ks/ánimál-locomo ion-plá e-160-mán-pe o ming-
long-jump-1887/
Figu á 3. JULES MAREY, E. Un homme qui ma che. 1983. C ono o og á í á.
[Recu so web] Disponible en: h ps://jeunesc i iquesdá .o g/2017/10/31/
de-le olu ion-de-lá -con empo áin/e ienne-jules-má ey-un-homme-qui-
má che-1983-ch onopho og áphie/
Figu á 4. CAPA, R. US oops assaul Omaha Beach du ing he D-Day landings
( i s assaul ). 1944. Fo og á í á. [Recu so web] Disponible en: h ps://
www.á sy.ne /á wo k/ obe -cápá-us- oops-ássául -omáhá-beách-du ing-
he-d-dáy-lándings- i s -ássául -no mándy- ánce
Figu á 5. EDGERTON, H. Jackie Jumps a Bench. 1938. Fo og á í á. [Recu so
web] Disponible en: h ps://www.momá.o g/collec ion/wo ks/49746?
á is _id=1681&locále=es&páge=1&so _ e e e =á is
CAPITULO I: CUA ND O
Figu á 1. KHAN, I. e e y... Nicholas Nixon's B own Sis e s. 2004. Fo og á í á.
[Recu so web] Disponible en: h p://www.á ne .com/á is s/id is-khán/
e e y-nicholás-nixons-b own-sis e s-ZcsR-h81M9W1ClE-EiGx4A2
Figu á 2. WESELY, M. Schule III (po olio o 8). 1994. Fo og á í á. [Recu so
web] Disponible en:
h p://www.á ne .com/á is s/micháel-wesely/schule-iii-po olio-o -8-
BM6cKLgTHz8jS2gKTKU4oQ2
103
Figu á 3. SUA REZ RODRI GUEZ, P. 10. 2017. Fo og á í á de lá se ie MEMORIA
FOTOGRA FICA. 1217 x 891 px.
Figu á 4. SUA REZ RODRI GUEZ, P. 01. 2017. Fo og á í á de lá se ie MEMORIA
FOTOGRA FICA. 1263 x 902 px.
Figu á 5. SUA REZ RODRI GUEZ, P. 09. 2017. Fo og á í á de lá se ie MEMORIA
FOTOGRA FICA. 1043 x 1385 px.
Figu á 6. SUA REZ RODRI GUEZ, P. 01. 2018. Fo og á í á de lá se ie RESHOOTS.
2480 x 3508 px.
Figu á 7. SUA REZ RODRI GUEZ, P. 04. 2018. Fo og á í á de lá se ie RESHOOTS.
2480 x 3508 px.
CAPITULO II: DO NDE
Figu á 1. WOODMAN, F. P o idence, Rhode Island om Space2. 1976.
Fo og á í á. [Recu so web] Disponible en: h p://www.á ne .com/á is s/
áncescá-woodmán/p o idence- hode-islánd- om-spáce2-
EM _h9IyKXpbFsoQGC iLw2
Figu á 2. CAIRNS, R. Sin í ulo. 2016. Fo og á í á. [Recu so web] Disponible en:
h p:// ebeccácái ns.com/pho og áphy-
one/4 z5 nym ej6á9kddle7i lxeboj00
Figu á 3. PALLARIS, J. Me amo phosis II. 2013. Fo og á í á. [Recu so web]
Disponible en: h ps://www. lick .com/pho os/joánnápállá is/9252402097/
in/álbum-72157635502125793/
Figu á 4. SUA REZ RODRI GUEZ, P. 10. 2018. Fo og á í á de lá se ie SERES
REVERSIBLES. 2480 x 1748 px.
Figu á 5. SUA REZ RODRI GUEZ, P. 06. 2018. Fo og á í á de lá se ie SERES
REVERSIBLES. 2480 x 1748 px.
Figu á 6. SUA REZ RODRI GUEZ, P. 07. 2018. Fo og á í á de lá se ie SERES
REVERSIBLES. 1748 x 2480 px.
Figu á 7. SUA REZ RODRI GUEZ, P. II. 2019. Fo og á í á de lá se ie 1941. 3124 x
2041 px.
104
Figu á 8. SUA REZ RODRI GUEZ, P. VI. 2019. Fo og á í á de lá se ie 1941. 2949 x
1876 px.
Figu á 9. SUA REZ RODRI GUEZ, P. VIII. 2019. Fo og á í á de lá se ie 1941. 3903
x 2694 px.
CAPITULO III: QUIE N
Figu á 1. CAIRNS, R. A e ain o sand and p aye s. 2014. Fo og á í á. [Recu so
web] Disponible en: h ps://www.phásesmág.com/ ebeccá-cái ns/á- e áin-
o -sánd-ánd-p áye /#s-10
Figu á 2. LANGAN, M. Cho os. 2011. Videoc eácio n. [Recu so web] Disponible
en: h p://lángán ilms.com/ ilms.h ml
Figu á 3. SUA REZ RODRI GUEZ, P. 35 mm. 2018. Se ig á í á, á ián e nº1.
Fo og á í á de lá se ie FOTOGRAMAS. 45 x 90 cm.
Figu á 4. SUA REZ RODRI GUEZ, P. 35 mm. 2018. Se ig á í á, á ián e nº2.
Fo og á í á de lá se ie FOTOGRAMAS. 45 x 90 cm.
Figu á 5. SUA REZ RODRI GUEZ, P. 8 mm. 2018. Se ig á í á, á ián e nº5.
Fo og á í á de lá se ie FOTOGRAMAS. 45 x 100 cm.
Figu á 6. SUA REZ RODRI GUEZ, P. 8 mm. 2018. Se ig á í á, á ián e nº1.
Fo og á í á de lá se ie FOTOGRAMAS. 45 x 100 cm.
Figu á 7. SUA REZ RODRI GUEZ, P. 30.12.19.05. 2018. Fo og á í á de lá se ie
SHOTS. 5134 x 2716 px.
Figu á 8. SUA REZ RODRI GUEZ, P. 26.12.15.01. 2018. Fo og á í á de lá se ie
SHOTS. 21485 x 4000 px.
Figu á 9. SUA REZ RODRI GUEZ, P. 30.12.18.22. 2018. Fo og á í á de lá se ie
SHOTS. 6000 x 2183 px.
105