Por D. Domingo de Arrese, y Martin de Ayzalde, y consortes : contra Martin de Vrquiola, y el monasterio de nuestra Señora de Monserrate
Full text
./> y t- ¿/Uis ^ 6*65 IHS POR D.DOMINGO DE Arreíe ,yMartín de Ayzalde,ycon •r.: CONTRA Martín de Vrquiola,y el monefterio de nueftra Señora de Monferrate. ,-----**» -- ^T'’•1'1*’••••-. * Reíuponefe, que Domingo de Larrar te,de cuyos bienes fe trata enefie pley to, en el mes de Agofio del año paífado defeyfcientosy cinco ,hizo dona_ció entreviuosirreuocabIe,deckrtos bienes en ella expreffados ,alos dichos D. Domingo de-Arrefe, yMartin de Ayzalde ,con claufula de conílituto3referua de vfufrúao ,yjuramento cofírAmalí •., ' .A'•‘r- •<• .•;» ¿:• jfr >* «.« AMw'
matorio.'Y los donatarios que fe hallaron prefentes» aceptaron la dicha donación. begúdofe prefupone,que el dicho domingo déla rrarte murió ab inteflato,fin hijos,ni defc endientes, en el mesóle Ionio del año paííado deHfeyfcientos y ocho. .t"- Tercf ro fe prefuponerqüe el dicho Martin de Vrquiola per muerte del dicho Domingo deLañarte, preténdele pertenece la fueefsion de todos fus bienes ab inteflato,fin que fe deduzgan los contenidos en la dicha clonación, ello por quanto dtze que es fobrino hijo de vna hermana coñfanguineá del dicho Domingo-de Larrarte,y qqe la eferitura déla dicha donación es faifa,yfupúéííapor los donatarios. Quarto fe prefupone,qIos dichosD-Domingo de Arrefe, yMartin de Ayzáldepretenden también todos los dichos bienesy hazienda,Ios contenidos en la dicha donacion,ponque-es cierta yverdadera, yel refiduo de la herencia,porqué1el dicho Martin de Ay zalde es cefsionario de Francifca de Vranga yconfor tes,primoshermanos del difunto ,yfus deudos rías cercanos de parte de fu madre ,quepor no auerfido hijo legitimo finó natural ,fe prefieren alos parientes de parte de padre. Quinto fe prefupone ,que todo quanto viene a auer contraía dicha efcritura,es lofiguiente. Primera mete,que loanes del Gano,vno de lós trestcfligos inílrumentales, de quien eílá firmada,niega fu firma, ydize que no fe acuerda áuer fido tefiigo déla dicha efcritura.lten,que por otras que fe ha prefentadodeí mifmo eferiuano ,fe infinua que diuerfifica ateo el cftilo. ,-.r Iten,que Pedro de Landa,otro tefiigo infirumentafdefpues de la fecha déla dicha eferitura,cafó con her-
perm3n3^I ¿icho Martin de Avzalde. Item que Pcdrodc Ola^aua] cfcriuano,quefue c! terceto tefu-go, por exccílos hechos en fu oficio de efenuano, le condeno el Confe/o fe ysaños dcfpiiéscn cieno denieiro, vmara uedis,jque no cfia infin úada. exco 6c vltimojíe prefuponc queía dicha efcritura cita comprouada con lo figuiente. ^rinicraniente rcon elregiíUo fiavdo de los protocolos del ecriuano luán López de Tapia ante quien paíTo. Item,con la legalidad deí 'er¿nuano.Item, colas depedición es de los dichos Pedro de Landa,y Pedro de Item ,con otros tres teftigo§.no iníhumentales, los qusJcs,ylos dos inílru mentales todos centellan *n que ía efentu/a fue fe cha,yotoroadá,el dia^mes, yaño, que en elíafecoñticije, yque es cierta yver- ¿adera, yquilfe hallóal ^otorgamiento juntamente con chos ,ycon cleíeriuano ,ylas partes ct dicho luanes del Cano,y fue teftigo iníIrumentaUy le vieron liazer yefcriulrk firma de la dicha eferít maque jiiega,y por talla reconocen. De eíle hecho refufea diuidir efiá información en dos artículos. En el primero fe fudara,^ aIá dic ha eferirura comocierta yverdadera fe ha de dar cumplida execucion yefetp,fin embargo de lo que contra la verdaddellafe opone. En.el fcgundo ,que la íucefsion abinteftaío del dicho. Domingo de Larrar tcpertenece al dicho Martin de Ayzalde como ceffionario de los dichos Francifca de Vranga ,ycon fortes ,ynoal dicho Martin de VrquioIá,ni al Monefterio,por tener renunciado fray Yñigo de Lañarte, hijo del difunto*
Primus articulus. TOSfondamcntos déla otra parte contra la dicha ^cfcrituradc donacion.fon los figuicntes. El primero,que qualquicra de los tefligos inftrumentalcs.quc auer fidode la efcriturahazc vacilar la fec dclla,l./.§. fi quis negat.fF.quemadmod. tefíamen.aperiant. Elfcgundoqueladicba cfcrituradc donación tiene diucrfodiítamen.y concepción de palabras que otras eferituras deldichoEfcriuano.exquolufpitio falfitatis otitur.exSpeeulatore de probatiomb. in S.videndü reftat.nu.a/.Iafone in conf.idS.yol^ Eltercero.que fietnpre quefe tratadelafalfedad del inftrumento ,in iudicio ciuiliad exeludendam cius fidem fufpirionts falfitatis fufficiunt :quia in ciuilibus fufpitio falfitatis ,falfitas eft ,ne inftrumento fides adhibeat úr,Archidiaconus in c. in memotiam íp.diftinftione Decius conf. 448-n-8-Francifeus Curcius conf.í^.lib.r.Iulius Claros receptarun>,fentcntiatuin,lib.4 in ffalfuminvetí.tnta eft concluíio* El quarto,q dosindicios, 6con/c&uraslcgJtimas dcfalfcdad cótra vn inftrumeto fon proua^a legitima^alque excluye lafce del inftrumento, naro que admoduro dos teftigos baftan,regularmente ablanda,para haz cr plena yperfeta prouan^a ,in his quas teftibus probantur,lo mifmo es de las prefuncioncs éindicios en las cofas ycaíoscn quede derecho hazcn prouan^a,de mente Ayroonis Crauctaeconf» y4.nu.2^doannisde Anania conf*49‘loannis Ccph. conf.2tf9.nu.4. His tamen fundamcntis,& alijs quibufenmque, quae quomodocumque adduci poterüt,nihil obftátibus
t.bus ,1a dicha efemoH de donación do «felfa ni fupueftacomofilfamentclo pretended conttario, fmo cierta yverdadera, yefta legit,mámente comprobada^ fe le ha de dar entera fe evcrédito, vcura plimicntoercdiuo,cxfcquentibus.’ lo primero porque la fofpecha quc rc fu|ta eon. tula dicha efentutadeauer dicho Ioat!CsdeI Cano vno délos tdligos inftrumentales ddla ,que ro fe acuerda auet lo lido.ni estoja la fir ma que c(lá<n el Reg.flro .eftapurgada.euacuada, yconfundida con lasdepohciones de los otros dos tefii^os ,ytres de mas de IosinQrumentales,que portodos fon cinco contcftes quedcponendela verdaddcl otoroamien to de la dicha eferitura ,yauerfido Vno de los tefíigos inflrumentalesdella ,el dicho loanes del Cano, Vque le vieró cfciiuir ja firma,que aora niega, nsm Íícét verum fit,quod quándo vnus teítis numerarius a<5tuiqu^ neccfsarius,contradTcit,inftrumentüfufpe élum reditar,d.l .uf.fi quis ncgct,vbi gl.& Bart.n-a. &7-ff. quemadmoduin tefiament. aperia. Angelus conf.id9.Felihusinc.cutn Ioanncs Heremita n. 50. defídeinftrumentorum ,Afligís deciíicn i<S¿.num. yo.Verum la dicha fofpccha, vt didlum eft, fe elideV »confunde cenias depoficioncs de los demas tcílisos ,Innocentiusind.c.cum Ioanncs de fide mftrunientotum,lafo.conf.i^.coI.3.ljb.i.Álciatusrefp. r4o. Ioanncs de Platea in ítem verborum num. 8. inftíc.dcinutilibus flipulat.&: plurcs relató Boerio. dccifion.n8.num.i2.optimeomnium loannes Petras Fcrrariusin pratica Papienfi mforma opponen- ¿l contra úfe«Uíii»,vcrf.dignocitur numc.4.Vbi ita fubinfert :f Vnde quaentur ,pone quodaliquicx deferiptis teftibus in inftrumento dicant fe non recordári^v taccidit communucr9an fucrint prefentes BycI
1 vel non,ipfi inftrumento abfolutédicánt fe nunqua fuiííe praefentes ,an reprobatum de falfo,breuiter,íuniatin,pluraccligenda atiende, quandoque enim re ftisvnus,vel aliqui,aut onines dicunt fenonrecorda ri,6etuncfecundü Innocentium,6e Bart.vbifupra,re manet inftrumentum infuaroborisfirmitate ,quia hoc cafa nihil deponitur contra inftumentum ,yt in d.c.cum loannes,quandoque teftesftmpliciter,6e abfoluté dicunt noninterfuiífe inftrumento, 6e tune aut omnes teftes in inftrumento deferipti pariter ííc deponunt,6c tune inftrumentum redditur falfum, fe cundum eos,aut eft vnus folus ex eis,6e tune,aut alij conteftes nihil dicunt pro inftrumento,quian5funt examinad,vel funt mortui,6ctunc redditur Íufpeíftu, aut alij conteftes duo/velplures, aut etiam vnus ex eis deponuntfe»6c illum priorem fuiflepradentes, 6c tune confunditur teftimonium illius repugnantis in ftrumemo^remanetvalidumtnftrumentumjVtper eundem Innocentiú determinatur in d.c. cu Ioanes, 6c in cap.cú dileótus,extra de decimis, quia maior,6c laudabilioreft depoíitio,que fitpro imftrumento,qua ea,quíe fít contra inftrumentum,nec inmerito.maxi mé in cafu ifto,quiateftis, qui deponitfe noninterfuiííe,eft fingularis,quia de fe ipfo tantum loquitur, ideo,6cc. Lo fe gundo.porque Ioanes del Cano,teftigo que contradize la dicha efcritura,efta legítimamente c5 .uencido de mendacio por los demas teftigos, que to dos cinco conteftes deponen qfe hallo prefente al otorgamiento,yfue teftigo inftrumental, yen ningu cafo odiofo,ni fauorable prueua el tefdgo conuenci do de mendacio,y en eftc menos:porque en efta con formidadfe han de entender las doctrinas délos autores en la materia,vt poft Ferraram,vbi fupra, bene con-
prueua adueríus negante!fArpubI,*a’fe tul.i8.párt.3.ibi: Fuernfende do J*lcCt^OS'llr9 tl teSlms bueno,,fin MoecJ^T ?0rdús mol., manctlefcvmir*^ue dotroP^uelU fritura aU'e-cl°Amado la dicha ef. «ituta.yeOando comprobada fu firma có cinco teftigoscontelks.no puede coritradezii la dicha cfcritura,niThazer vacilar la fee della,ex fententía Carroli, quixommumterrecipkür ín fí quísnc^nu. 11.rr.quemadmoa. teftamen.aperiántur,fequitur AIexand. confii /o.voíuni .2.y. lafiufcripcion fe prefiere ala dcpoíicion contraría,quantum fea judicial yjurada,comofea pofterier,AntoniusCapit decifio.ipz. num.dvbicirca hanc rem ita arguit,facit,nam licet fmt opiniones,an is ,qui primó deponit aliquid extra iudicium,& fecundo loco cura iuramentoin iudicio dicit aliudjpuniatur de falfoan vero preferatur íccundum didhimin iudicio.Cum iuramento tame quis femel íé fufcripíit hec íuferiptio, preferatur depofitioní contraria etiam iurate,& iudiciali polka, ita Aretinus ín cap.pertuas,de probatiombus.Imó in cap.cunl caufam,de telíibus ,Scc. ArifminusTepat. variarum iuris fent entiaruru,libro i.fub Rubrica de fideinfirumétofam»quibus*te(lis,vel teñes contradi cunt,foLmihi 27R.C0I.3. Lo quinto,porque eftá exhibido el protocolo ,y prouada la legalidad Ybuena fama del eferiuano, eui ciencias que hazen ceífar las fofpechas contrarias que no tienen fundamento.^ «rara rn ¿forma oppo nendi contra inftrumenta.in verijón fmt,neque eft •* pu-
.^, pubHcus.num.io.Boctius d.deC ifione 118. numcr** Guido Pap.q 540. \. Lo Texto,porque es de ninguna confideracion co traía dicha eícritura de donación,dezir, que yno de los tedigos cafó defpues con vna hermana de vno de los donatarios, yaotro le fobreuino condenació de delito ymarauedis, por exceííos hechos en Tu oficio de efcriuano,potque demas que la abilidad délos teíligos Te confidera contemporáneamente al aólp. Ton tefti^os idoneosen los ínílrumetoslos hijos,los ban¿ntSTyToríc^eftrc^d^o^ontrayentes,qüafí do el eTcriuano es de buena fama,Bald.c6T.210.libr/ 5.CaftrenfconT.19•n-uñu.5 •1ib. 1•A1exand.confio.nu mer.ó.lib.i .Socinus regul.j7.late Cardin.ThuTc. pra éticarum iuris,tomo 8.litera X.concluíion, 288.per totam. Lo Teptimo yvltimo,porque las prefumpeiones, ylos indicios Ton prouancas fi&as,las quales han lu* 9ypreualecen en vno de dos cafos, oquando no ay pr ouan$a verdadera en contrario:© noay indicios ypreTumpciones mas vehementes. Lovno ylo otro cócurreaqui,y aTsino escaTo de indicios, yprefump ciones ,que con propias ynaturales prouancas eftá coprouada la verdad déla dichaefcriturarquibus pro bationibus praefumptiones cedunt adnotatainl. vlt.’ ff.quod met-cauTa,¿c per Andream de ITernia, Aluaro tum,&Matthícum de Afflidt.incap.i.iíiveró,^aftal di,de feudo Guardie,& Caílaldi^. Solo refta fatisfazer aldefedto de iníinuacion ,de que el dicho Martin de Vrquiola opone,yen eftado nació no fue nece(Taria,por dos razones. La primera, /,porqnofue mera gratuita,ni libredonacio,fino remu y, .a-J* neracióy recopefació de Temidos,ybeneméritos q ^-A- ^^ferefieréenla dicha donación.!.AtiliusRegulus.ff.de eA-toues'*****
dcnat,ib i -íDixi p'dffeéf ndi nb” *y, j ejje rerum offan M^¡1rlqU0dSmerCede rmuntra mrn RemlnmX fed fi icge. iconfuluit, .bpvclut-c ñus quedara hoc eüepermutationis. ff. de peticione keted.tatisraonatioautetnbuiufmodi ob tanon mdíget iníinuatione ,glofi yerbo Mora ¿v ibi BartJraola;& Alberic.us ¿quialibi fe non Ie^iíTe teílatu rin d, 1.Atilius Eegulus. ff.de donation.Oldraj. conf.5.&Bí^Joanncs Andreas ad dpeculatorem! de inftrum entorum ecitione,§ .porrb,col.yItima ,Bald. inl.2.hum final. C.ncliceatpotentioribus,&eftc6* munistefre Tiraquelo in l.fi vnquam,verbo, Dora* tione largitus 47-C.de reuocandis donationibus. Ñeque oberit,fi fe replicare que no confta de los dichos beneméritos,yferuicios.Porq ferefponde, q citan articulados yprouados con muchonumero de teftigos,y efto fue ex abundanti,porque ínter perforas non prohibitasfufíicit generalisaíTertio meritorum ad hoc,ytdonatio iudieetur remuneratoria, & fortiatur opines effedtus iurishuic qualitati correfpondentes, exeleganti doctrina Bartoli inl.fi forte, num.4-ff.de caílrenfi peculio,quem fe^antur ,Dec. conf.20.in íín.Guido Fap.q. 9/.per totam ,Iaf. in 1.1. ru.S.ffde .condicione caufa data. Tafecunda razón ,porque no huuo necefsidad de •Bnuacfoneftadonación,es por el juramento cofirmatorio qcontiene,donatio namque turara, etiá ex1ncauin2entosíblid°s5vaiet ’0¿ tener intotú me C€^re abfque eo,quod infinuatione indigeat, Roma ñus confoS .inptinc>PC;aldenn'cor^s-pertotú,fub fubricade donat,omb.Atcun.conf.47.adfín Alex5 *rl6 vcá.7 Dec.conf-*3»nu.2.Ruin. conf.5r .nu. fuh CMdm.Parif.conOs-num 4í.vo] Gratus ^70.num-^libr0,-Ant°niUS^««inl. r. *Cnu.
~"0:OD ’3TH>C . í. <y*i Tf_ím-í' ”V'; nr”> . •;:i iS.ri í> -r 'r. J; rT^ Ij JJiJ1vJ áV_; -> en .• -,‘.r '; i^•}i*«*>*.i. .¿.4-> *‘ Jrr. vv,.*> ^ < r?•', •. 'i ':.' ’Jr-' »» « ... f,*v** *»r / **' /,::•tj „!. v•**• > ' ;:íl :0 ÍJL:L'J< *«- .„7“r.» J»*V•-*- *. ;a r> <rVf*1 .j :3D.*i-> x*;*: ; ..¡f -\n on r: íxj i ..:J ,-» »:•»„_> .. . >II. .. .• -.Mr iJv **••*’:• l*-•;-*• 'í^cJH 3.t-> «vr» '“\*rfí; r>i • <1-.*. -•>- ;Í-SSÍ-M '*r~*~“ « :ja .4- .., A .,-A•> -* ;i JUr -v *«.-‘f r4^"' Ifjif •'•-'; *** •."O í.i £i'j/rij :* <t íP -j-rr ,JA.:.-V •-JW •• y* --J.b_pb-.v .r;í/10á£llí 3w’£-3 •-- -a»- *T*> £> ' . -" 'j.--- •'tiJ -'O A!i. *-i: .v W;./: 3.2 ¿ij. ,.J t’.'ir» OiíHiüO.^r ' ‘'^c s-', r. 'C•> -> ir'.!•:•'• (-.) -T.r.-'Q ToTKiífnoü Citv'b --- i'- - *.t <j£ r-¡ >••-• V£= 1“-'"O — t ;. ni '• . :Jtfri^íoi >< ’ 'oh •• o:;£- •;. - :akñ oh oh íñoi hoatioo >^^^^ o;.- -.: i;-2o:r:J'¿, ;-b ¿oííww ;.y cbíi££í£ pcQnf3}npDÍB Ófi^i?í : "/ * ¿LoLsvp; obf.-n^lnsi ¿.j ;3 rori~s^-j --j «-•••-> jjj-b ül ííbíübUq ont2Íh :if--^ ¿ItjLü znzo to -o ooco -i:i £í cd ohf-^rxSi L£Í ólortic.o.cbciv ‘ijrrii'iq i- ' í••.\ *A•>»- --4 «*> r? r>r ''** *“Ai j'* \rj Jnahíuiq íiOiorrnot i* oCT ob :r.rloir. 20 5?n?íriLÍ}u( noioio^.zudLL'p zá jj jrjoin 'J; “Up .jíjíBzY Asb fJij'lSÍ-i sí> O^niíTI ,~-llíO-. Ti-'. :?odf¿i£ Ht> flSJJÍC QtFOy^Qí'^'* .b •’ diiS.£Íonc7?íLr;Í 3bycííci:-£.'10D£I