LEXICON
MANUALE
AD SCRIPTORES MEDIAE ET INFIMAE LATINITATIS
EX GLOSSARIIS. Biblioteca PixeLegis. Universidad de Sevilla.
CAROL1 DUFRESNE D. DUCANG11, D. P. CARPENTARU, ADELUNGH, ET ALIORUM,
IN COMPENDIUM ACCURATISSIME REDACTUM;
oU
RECUEIL DE MOTS DE LA BASSE LATINITÉ,
DILESSÉ
P
OUR
SERVIR A L'INTELLIGENCE DES AUTEURS, SOIT SACRÉS, SOIT PROFANES, DU MOYEN AGE,
PAR
w.um. maatnut wazinam.
Chaque auteur avait des habitudes de vocabulaire et de
style qui lui étaient propres; et ce serait renoncer á
toute critique que d'accepter,
comme
une explication
de
la valeur
des
mots,
la signification qu'un éerivain né
dans un pays différent avait donnée á des formes sem-
blables.
(E. DU Mtnn..)
PUBLIÉ
PAR M. VABBÉ MIGNE,
ÉD1TEUR DE LA BIBLIOTHÉQUE UNIVERSELLE PU CLERGÉ,
00
DES
COCEO COMPLETO
SUR CRAQUE BRANCHE DE LA SCIENCE RELICIEUSE.
0 p'.
TOME L
JNIQUE.
000
1 voLumE,
PRIX :
12
FRANCS.
K:L-k4,445
S
'IMPRIME ET SE VEND CHEZ J -P. MIGNE, ÉDITEUB,
&XIX ATELIERS
CA
.THOLIQUES, RUE D'AMBOISE, AU PETIT-MONTROUGE-,
BARRIbRE
D'ENFRR DE
PARIS.
1858
<
1
t
w
's
n
•••
AVl-r^RTISSEMENT.
I
_—
«
Dans
les
villes fondáes, comme Rome,
par nos
aventuriers sortis
de
vingt patries
tférentes, la langue ne peut avoir d'abord
ni
unité
ni
harmonie. Tant qu'elle n'a pas
di
été fixée
par une
longue
habitado, elle reste
ouverte b
toutes
les
importations et subor-
donnée á toutes
les
influences successives
que
développe 1'histoire.
Les
femmes étran-
géres auxquelles s'unirent
les premiers
Romains et
les
populations
des
villes conquises
qu'ils obligérent
de
s'agglomérer avec eux, amenérent
done
nécessairement
de
grands
changements dans leur langage.
Plus
tard , leurs
soeces
militaires et l^. prépondéranco
quien
fut
la suite
attirérent é Rome tous
les
ambitieux et
les
mécontents de
'Talio,
et
chacun
y
apportait
des formes
particulibres
de
langage qui influaient insensiblement
sur
1'idiome public. Cicéron, qui ne
se
rendait
un
compte exact
que des
chaligemenls qui
s'étaient opérés sous ses yeux, disait,
en
parlant
des
contemporains
do
Lcnlius e.t
do
Publius Scipion :
Recte loquebantur, sed hanc certe rern deteriorem vetustas fecit, et Ronce,
et in Grcecia : confluxerunt enim et Athenas et in hanc urhem multi ingtcinate loquentes ex
diversis locis.
Tous
les critiques
reconnaissaient cette modi6eation du latin
par les
langue,
étrangéres. Saint Isidore disait dans ses
Origines : Unaguc8que gens beta Itornaneruarc
cum suis opibus vitia quoque et
verborum et
morurn transrnisit,
et l'exacl Quintilien
s'exprimait
en termes
aussi positifs :
Verba, aut Latina, aut peregrina sun.t; peregrina
porro
ex omnibus prope dixerirn gentibus , ul homines, instituta etiarn multa , vene-
runt.
11 n'est pas
memo resté
dans
ces
généralités; il
a indiqué des
mots gaulois, pu-
niques et espagnols, qui avaient pénélré dans
la
langue.
« Toutes
les
classes n'acceptaient
pos
cependant
ces
corruptions avec
la
mc'rne
facilité ;
bient6t il s'en était
formé une
dont 1'habitude
des grandes affaires
avait rendu
le
gotlt
plus
di,
q
icile et
la
pensée
plus active
et
plus
exigeante.
Elle
avait insensiblement poli cel
idioma
grossier
des premiers
temps qui
sentait l'ail;
et effacé
de son
vocabulaire
des
archaismes
qu'rnnius employáit encore dans ses vers. Alors,
coi-time le
dit Charisius,
le
latin
regen
dlcm se regulce iradidit et illam loquendi licentiam servituti rationis addixit.
L'imítatioc
passionnée du grec finit méme
par
lui donner
une
consistance et
une
ferrneté
qui
I
préservaient
du moins
des plus
brnsques et
des p
lus profondes altérations. Mais
le
peuple
était
resté
étranger á
ces
doctes perfectionnements ; l'habitude élait
la
seule
loi
qu'il
reconnit, et
les
incohérenees
de
sa langue
la
disposaient
fi se
grossir, sans
examen,
cíe
taus
les
m
otsnouveaux
que les
autres habitants
de
l'Italie inlroduisaient á
Rome,etqueles
vétérans
y
rapportaient
eontinuellement
des
pays
les plus
éloignés.
A
vec
le
temps, il s'y
établit
done,
corr,me partout,
deux
lanáues,
l'une
politique et littéraire,
que des
régles positives et
des
modeles
uníversellement
acceptés,
retenaient
dans
une
certaine
fixité ; l'autre, beaucoul,
plus donante, que les
écrivains nomment scrmo ruslicus,
plebeius, quolidianus, usualis
el
pedestris,
oa puisait
ce
.
jeune homme
veterurn
verborum cupidissimus, et plera.igne
v
oces
nitnis
priscos
et ignotis.simas
in
quotidianis
commeuaibusque sermonibus expro-
mens,
dont il est
parlé
dans Aulu Gelle.
Des le
temps
de
Cicóron,
elle
ne
consistan vis
s
elüerrlent dans
une
mauvaise prononciation,
que les
lettrés eux-mames affectaient quel-
qu
efois,
;vais
dans l'emploi
de
mots lombés
en
désuétude ou emprunlés á
des
langues
étrangeres, et
de formesplus
réguliéres
en
,^pparence, qui ne tenaienl ancun cornpte des
exceptions consacrées
par
l'usage
el
1'autorité
des
g
r
ammairiens.
»—u
Dans
cene
langue
«
mastique,
attit
un
miembro
del'ancienneAcadémie
des
i
r.
s
criptions,»on n'atieclail nas (lo
LEXICON !IIED, ET INF11I, LAT.
1
1
t
AVEtiTiSSE11ElvT.
4
2
« metlre des inversions dans
les
phrases;
ron ne s'astreignait
point á décliner
un nom sur
«
une déclinaison
plutbt
que sur une
autre, et il
en
était
de
méme
des
verbes
par rapport
«
aux
conjugaisons;
on employait
toujours
,
les prépositions, non
-
seulement devant les noms
«
de
lieu,
comme nous
le
faisons
en
franois, mais on
les
joignait encore aux ablatifs,
que
«
les
grammairiens supposent Atre gouvernés
par des
verbes ou
des
prépositions sous-
«
entendues. » On
disait,
par
exemple,
impletus
DE
vino, libri referti
DE
nugís, ccetera
DÉ
genere hnc, caput
DE
apila, inler homirarsvs,
etc.,
au lieu
de
impletus vino, libri referti
nugis, ccetera hujus generis, caput aquiloe, inter homines,
etc.
On
se
servait
des mote
impotionare
(ernpoisonner),
cambiare
(changer),
menare
(menor),
battuere
(baltre),
etc., de
préférence á ccux
de la
bonne latinité.
Frien,
esse
et
habere
étaient employés comme
nos
auxiliaires
@tre
et
avoir,
el les
pronoms
ille, illa, illos,
transformés
en
elle, ella, ellos,
faisaient 1'oflice
de nos
articles
le, la, les.
« L'
exislence d'un patois romain n'a besoin d'aucune preuve particuliére ; c'est
une
conséquence nécessaire
de
l'histoire
de
tous
les
idiomes. 11 suflit
de
comparer
les pre-
miers
monuments litlóraires aux ouvrcges du siécle d'Auguste pour étre certain
que des
ditl'érences
capitales
séparaient
la
langue du peuple
de
celle
des
lettrés. On est
alié
jusqu'á
les
supposer assez profondémegt distinctes pour avoir cessó cl'étre intelligibles
á
qui n'en
avait appris qu'une.
La
langue populaire semblail
mema
au Pogge
plus
vivace
que
l'autre; il affirmait
en
avoir retrouvé
des mots
qui n'étaient point
entres
dans l'italien ;
mais
la
plupart
des
savants reconnaissaient
que
celte séparation d'un patois
de la
lan-
gue littéraire avait été l'origine et
lo
commencement
de la
formation
des
idiornes vul-
gaires.»
11.
L'introcíuclion
des
soldats étrangers dans
les
arrnées romaines, á
la
faveur
des
guerres
civiles, viril
introduire
une
quantité prodigieuse dz mots nouveaux dans 1'idiome
populaire, et
y
fjt adnnettre
en
mérne temps
des
tournures insolites,
de
grossiers barba-
rismes, toutes choses qui ne tardérent pas á réagir violemment
sur la
langue
des
classes
éclairées.
La
corruption devint méttre
si
prompte
que, du
Lemps
de
Quintilien,
taus pene
mutatus
(erat)
sermo.
A
défaut
de
l'arrivée
des
étrangers a
Romo, la propagaban de
Ia langue latine aurait
d'ailleurs
sutil
pour l'altérer.
Les
Romains s'étant fait
de
leur langue'
un
moyen d'unité
et
de force,
1'imposc'rent aux nations vaincues; mais, comme on
1'
a
remarqué plus
d'une
fois,
un
peuple n'abandonne
un
idiome pour
en
adopter
un
autre, qu'en opérant
en
quel-
que
sorbe une
espéce
de
compromis tacite
entre les
deux idiomes , qu'en conservant dans
l'un, sous
une 'orine plus ou mojas
dénaturée, des mots,
des
tournures,
dos
flexions
do
1'autre. C'est
en
effet
ce
qui arriva:
le
latin, une fois rópandu dans
les
provinces,
y
éprouva
des
corruptions
considerables el
d'autant
plus
profondes
que
l'élude journaliére
des
bons
écrivains ne pouvait pas
en
arréter, ou du
mofas en
modérer
les
effets.
Le mal
était
déjá
grand du lernps
de
Cicéron, qui reconnait
une
physionomie
tonto
particuliére á
la
lángué
latirte que
l'on
parlan en
Espagne. 11 était á
son
comble la l'époque
de
saint
Jérdme, qui déclare
ne pouvoir répondre de
i'ignorance
de ses copistes. Ces
altérations
n'obéissaient
é
aucune
regle ;
chacun bariolait
son
langage
comino
il I'entendait,
imagi-
nan les formes les plus
bizarres,
les
barbarismes
les plus
étranges.
A fa
langue
de la
ville
éternellc avait succérló
une !irrigue firmante,
sans principes arrétós, donnant droil
de cité
á
(oírte
acquisitiou nouvelle, indépendante dans ses ailures, et faisant
fi des
entraves
imposées
par les
grammairjens.
«
Selon
les
convenances du mornent, chacun empruntait
it d'autres idiomes
des
mots dont il déguisait á
peine l'origine
étranaére
par une
ter-
minaiso t l;.tine- Des différences
de
jour
en
jour
plus
profondes ne tardérent pas á carac-
tériser
la bague de cheque
province.
Elle
s'éloignait davantage du lalin lá oá
les barbares
éta.ient
plus
rapprochés
de la
population romaine
par
leurs mceurs, leurs croyances et
leur influence dans ]e.pays.
Des
circonstances purement
locales,
qui agissaier,t chacune
cl'une tüani
.
óre ditTérente, moditjaient méme
la
naturu
des
corruptions. L'empire
de
I'lialritude
est si ouissant
sUr
le
langage
que les altérialions
dépendaient
en grande
partie
LEYICON MEDÍtE ÉT I VFI 14tE
Í.ATiN1TATTS.
4 á
des
sons
dont 1'orerlle
était
le plus
souvent frappée, et
Pon
prenait naturellement dans
idiornes les plus voísins
les
néologismes dont on avait besoin pour rendre
des
idées
les
nouvelles suppléer á
une
connaissance imparfaite du latin.
Des variantes do
pronon-
ciation et
de
vocabulaire s'introduisiren
t
dono
h
la
longue dans
les ves les plus
voisines,
m
@me
en
Italie oá
la
langue dut
se
conserver
plus
pure
que
dans
les
provinces éloignées
de toutes
les
traditions du bon langage. 7
Ces
différences porlaient
sur les
mots et
sur les
formes
grammalicales;
elles
constituérent, quand
elles
ourent
se
s,ystématiser,
le
germe
des
idiowes néo-latins.
Ii ne faut pas ensuite oublier
que,
ainsi
que
nous 1'avons déjá dit,
la
formation d
e
s
mots nouveaux et des r;'gles syntaxíques nouvelles était livrée aux mille caprices
des
écrivains
qui puisaient
de
préférence dans tel ou tel idiome, grec, saxon, franc, arabe,
etc.,
selon leur
patrio
ou leur inspiration
da
motnent.
Le
sens
des vocablos
n'était
m
@me
pas arrété d'une maniére
positivo; corlan»
l'a fort
bien
dit
M. E.
Duméril,
chaguo
auteur
avait
des
habitudes
de
vocabulaire et
de
style qui lui étaient propres, et
ce serait renonce;
á toute
critique que
d'accepter comme
une
explication
de la
valeur
des
mots,
la
signiti-
cation qu'un ér_rivain né dans
u
n
pays différent avait donnée á
des formes
semblables.
L'époque otl vivait
un
écrivain n'influait pas moins
sur
sa langue,
continuo le
m@me
critique.
Avec l
e
temps,
le
dépérissement
des
études devint
plus
complet,
les souvenirs
classiques s'ef1'acérent davantage, et
les
mots s'écartérent
plus
capricieusement
de
leur
valeur primitive.
II
n'est peut-étre pas
un
seul
mol
exprirnant
une
idée ou
un
usage
technique qui n'ait regu
quelque altération, et cette altéralion, tardive dans certains pays,
a
été, au contraire
tres-
hative dans d'autres. (.luelques exemples donneront
une idee de
ces
changements
de
signitication.
Teniplum,
sous
les
mérovingiens, n'était gnére employé
pour désigner
un
édifice saeré , ón
se
servait ordinairement
des
mots
basilica, ecciesia.
la m
@me époque,
rnonasterium
et
cca'nobiurn
signif3aient
une
énlise, mt1me
une
église
cathédrale;
un
monastére s'appelait
casa Dei,
et
on donnai.t souvent, a partírdu vtr`siécl,;,
le
nom
de
capella á
une
église paroissiale.
Le
mot
prioratus
n'a paru qu'au xr` siécle ; on
se
servait auparavant
des
rnots
celta,
cellula,
y
nonasterium, ubbaliola. Sophista,
qu'Aulu-
Gelle
regardait comme
un
titre d'honneur , prit
une
acception défavora
p
le aprés
le
rx` siécle.
Barbarus
signifia
tour
á
tour
étranger,
non
romain, paien, grossier et
cruel.
Romana
lingua,
qui voulait
diro primitivement
la
pure
latinicé,
frn%t
par ríe plus
étre qu'uu
latin corrornpu;
honor
servit á nommer
un
fief
noble;
caslrum,
une
ville fortifiée;
pagus,
une
ville et sa bantieue ;
exemptum,
une
terre défrichée ;
patrocinia,
des
reliques
de
sait7ts;
patria, une
famille ;
nutritus,
un
enfant naturel,
etc.
I1I. Tant
que le
latin fut
une
langue généralement connue, l'usage suffit toujours
pour tenir au courant
de
ses varialions ; quand il perdit
de
sa popularité, on
fut
obligé
de les
expliquer
par des notes placees
dans les manuscrits , aux endroits
les
plus
obscurs. Enfin,
lorsque 1'ignorance fut
á yeti
prés
complete,
il devint
titile de
dresser
des listes des formes
insolites,
des
recueils
des
altérations
les plus
dil'Gciles
comprendre ; alors
se
formérent
des
giossaires,
se
rlresserent
des
dictionnaires.
Ru-
sieurs
de ces
travaux sont parvenus jusqu'it nous ; quelques-uns merne ont été publiés;
d'autres,
en plus
grand
nombre,
gisent encore dans
la
poussiére
des
bibliothe?ques.
Au
xvr
•
siécle,
quand 1'Europe savante, n'ayant
plus
rien á demander
a
1'antiquité paienne,
se jeta sur
I'histoire nationale,
les
érudits comprirent tout
de suite que les
progrr?s
seraient impossibles
dans
les
nouvelles études ;
que les
instruments
des
vieux
áges
s
e
-
raient lettre morte,
si des
livres spéciaux ne
venaient
en
expliquer
le rnys'térieux idiome ;
on
se
mit
done
á 1'oeuvre, mais
ce
ne fut qu'au siécle suivant
que
parurent
les
premier.,
résultats
de la
philologie
des
vieueages. Spelmann publia
en
1626 la premiére psartie
da
son
Glossaire, qui
ne fut
terminé
qu'en 166'1. Quatorze ans aprés,
en 1678,
notre
mortel du Cangc fit parattre
en 3
volnmes
in-fol. le
livre qui
a
imanortalisé
son
p
oni, le
eé
le
b
re
Gtossarium
ad
seriptores medice et ínfimce Latinitatis.
Mais
ce
livre n'était
pos
seulement u
t
, dictionnaire des mots latins corromhus, c'était
une
vérilal,le encyclnpéilit+
du rnoyen
a
á;e,dont
les
proportions, déjá considh,rabies,
le
devinrenl
bien
davanlago lur±-
15
AVE13TlSSEMENT.
{g
que, par les
soins
des
savants religieus
D.
Nicolas Toustain,
D.
Lepelletier,
D.
A1aur
d'Antine et
D.
Carpentier, parul,
de 1733
á 1766,
la grande
édition bénédictine
en 10 vol,
in-fol.
Cette édítion
a
été reproduite, avec
des
améliorations,
par un
éditeur
moderna ;
niais
la
nouvelle édition, corome l'ancienne, doit
a son
prix
elevé de
n'@tre accessible
qu'á quelques priviiégiés.
Les
travailleurs peu favorisés
de la
fortune attendent
un die-
tionnaire
des termes des
bas siécles, assez
complot
pour faciliter 1'intelligence
des
écrits
de ces
temps reculés, et
en m
@me temps, d'une valeur commerciale assez
modesta
pour
n'étre
inabordable
á
personne.
Ce
dictionnaire, nous l'offrons aujourd'hui ; reroplira–t-il
réellement I'objet pour lequel nous l'avons composé 2 Ceu
g
a qui nous
le
destinons
en
jugeront. Pourra
-t
-il tenir lieu du grand
Glossaire?
évidemment
non. Le
colossal travait
de
du Cange
sera
toujours
indispensable
toutes
les
fois qu'on voudra faire
des
études
approfondies
sur
le moyen áge.
Quelques mots rnaintenant
sur le plan que
nous avons suivi. Nous n'avons admis
que
les
mots certains ; tout vocable qui nous
a
paru
venir
d'une mauvaise lecture
a
été re–
tranché. Nous avons également supprimé
les formes
ortbographiques
de bous
les mots
faciles á reconna4tre malgré leur altération. Nous n'avons pas été
plus
indulgent pour
les termes
languedociens, espagnois, ita]iens,
etc.,
dgnnés
par les
continuateurs
de da
Cange pour
des
mots latins, á
mojos
qu'ils ne
se
trouvent dans
les
Vies
des
saints, auquel
cas nous avons cru devoir
les
maintenir. Enfin, nous avons élagué certains mots qua–
lifiés noms communs et qui sont véritablement
des
noms propres
de
villages,
de
riviéres,
de
ruisseaux,
etc.
D'un autre c4té, nous avons introduit
un
grand
nombre de
mots pris
dans
les
ouvrages
des
écrivains ecclésiastiques, et dans plusieurs glossaires inédits
dont nous avons
cid la
communication á
la
bienveillance d'un
anclen
fonctionnaire
du
gouvernement. Ensuite,
a
chaque mot, nous avons, autant
que
possible, ajouté
la
signi-
fication franyaise et
le termo
correspondant dans l'idiome dont il •est originaire. Sous
ce
dernier
rapport,
nous avons, pour
la
philologie du droit,
de
vifs rennerc%ments á adresser
á
M. J. de
Vaud...,
un des plus
savants urisconsultes
de
l'ancien
barrean de Bor-
dea
ux.
7",
INDEX EXPLICATIN" DES ABREVIA'I:lU1NS.
INDEX EXPLICATI
F
DES PRINCIPALES ABREVIATIONS.
18
It
A. Anno.
ABR.
Abbas, abhatia.
nnB.
CO
NCIí.
Abbatia Conchensis in Rulhenis.
ACn. sPIC.
Acherii Spicilegium.
ACT.
Acta.
ADAMN.
AdanlnllS.
/CG. AUR.
VAL.
1Egidius Aura! Vallis monachus.
AGNEL.
Agnellus.
AGUB. Agobardus.
AIM.
AunorllUS.
ALR. AQ.
Albertus Aquensís.
ALC.
Alcuinus.
AMPL.
COLL. Amplissima collectio.
ANAST.
Anastasius Bibliotbecarius.
AND.
Andegavensis.
ANG.
Angeriaceusis.
ANGL. A
►
lalia,
An;licus.
ANN. PR:EM.
Anuales
Pr
^
monstratenses.
AP.
Apud.
ARAT.
Aralor.
mur. Arnior'lca.
ARN.
Arnobius.
A. ss. Acta Sanctorum a Bollando edita.
A.
ss.
BEN.
Acta
SanctorunJ
ordinis S. Bene-
dicti.
AUREL.
Aureliensis.
AUREL1AN.
Auretianensis.
Aus.
Ausonius.
AV'
EN.
Avenio.
BALD.
DOL.
Baldricus Dolensis.
BAL. Mtsc.
Baluzii Miscellanea.
BAR.
Baronius.
E.
DE
BREVD.
Bernardus de
Breydenhach.
BENEn.
Beneharneusis.
rusa.
MON.
Bernardus monachus.
BESL.
Beslius.
B1BL.
Biblia.
BBIVAT.
Brivatensis.
BRUS.
Brussel.
BUS.
Buschius.
CAD.
Cadurcensis.
CiER. ROL.
Ca;remooiale Romanum.
cn,s. Cansarius.
cAM. Cameracensis.
CAM.
COM. PAR.
Cantera compulorum Parisiensis.
CAL. PER.
Camillus Pcregriuus.
CAN.
RIB.
•
Canones
Hibernici.
CAP.
(,apituiarium.
LAR.
Carolus.
cAn. c. Carolus Calvus.
CAE.
M.
Carolus Magnus.
CARTII.
CarthaginietlslS.
CENO.
Cenclus.
cu. Charra.
CudRTUt. Chartttlarium.
c1llt.
MET. EPC.
C
hrodegandus Metensis episcopus.
COL.
Chronicotl.
cL.
mnu.
Claudianus Mamertus.
CLEM.
Clemens.
COD. CAN.
Codex canonum.
con.
JusT.
Codex Justiniani.
can.
TD.
Codex Theodosii.
Com.
CunlitdLR
S
, comes.
CON.
Conradus.
CON
C.
Concilium, concilia.
CONC,
R1SP•
Conciliorum llispaniae corpus.
com. Consut, cousules.
CONST. t.011StitU110.
CDNST• CARII. Constitutiones Carmelitarum.
CONSUET.
Consuetudo, consuetudines.
coRN. IiEMP.
Cornelius
Kempius.
D. CRRVS.
D. Chry.sostomus.
Dlc.
Digestorum hbri.
DIEM. Ditmarus.
Du BOUL.
Du Boulay.
(Historia Universitutis
Dar1-
sieusis.)
DUEL.
Duellius.
EBR. BET.
Ebrardus Betbuniensis.
ECCL.
Ecclesia.
ECCL. CONST.
Ecclesia Constantiensis
ELMB.
Elmltan.
(Hist. llenrici
V.)
ERIC.
UPS.
Ericus Upsalensis.
EUCB.
Eucherius.
EUGEN.
Eugenius.
EXON.
Exoniensis.
FELIB.
Felibiarius.
F1DEIr.
Fidemiensis.
FISCAN.
FiscAnensis.
FLET.
Fleta.
FLOD. Flodoardu5.
FLOR.
Floriacensis.
FORB. ANDEG.
Formula
Andegavenses.
FOR.
ARAG. Fora Aragonica.
FOR!11. BAR.
Formulan Baluzianx.
FoRT.
Yenantius Fortunatus.
FORTES. Fortescatus.(De
Laude
legunl Anglire_)
FRtD.
Fridericus
lI
inlperator.
(Lib.
De renationé.,
G.
Can. Gallia Christiaua.
GAL. Gallice, Gallis, Gallos.
GALF. n1oN.
Galfridus ltlouetnuthensis.
GEST.
Gesta.
GR.
Glossarium.
GoLD.
Goldastus.
GREG.
M. S. Gregorius Magnus.
GREG. TUR. Gregorius
Turonensís.
GUIB.
Guibertus.
BAR.
Hariulphus.
u.
EPISC.
AuTIS. Historia episcoporum
Autisiodo-
rensiunl.
u. DE
ENVG. Henricus
de
KnyDhton.
IIILD.
Hildebertus.
BINCM. Hincmarus.
B1YP.
Hispanis.
B.
snsiD. Historia
Sandionysii.
HUNO. llunaaria.
1NN•
InllOcentiUS.
INSC. Inscriptio.
1NT.
Interpres.
_
]NV.
Inventarium.
IRM.
lrmino abbas.
ISID.
Isidorus.
ITAL. Italis, Italos.
ITIN.
Itinerarium.
'IAC.
DE
VITR. Jacobus
de Vitriaco.
J.
DE J.
Joannes de !anua.
JOAN. Jo
annes.
JOAN. SAR.
Joannes Sarisberiensis.
L. Lex.
LAME.
.
L
ABD
acta
.
L
ntius
an+bert
.
us
Ardensis
LACT.
LAURISB. Laurishamcusis.
L
.
B
Aiw. Les Bavarioruln.
LEG. Leges.
L
EVt. Leuiovicensis.
L. n.
1
REG. ANGL.Leges llenríci I regis :11iglorum.
LID. 1fIR.
Líber nliraculorllm-
LIB. NIG.
senC. Liber
lliaer
Scaccarii.
LING.
LillgoilellSÍs.
1NDEY EXPLICATIF LES ABREVIATIO
NS.
1?
L.
Loac„
Le::
Longobardorum.
L110. Y. ERIT L0hi11f:111
Historia
Britannia).
L
R;v.
Leo RipuariOruDl.
L. SAL.
Lex Salica.
t.ee. Limos.
..cc.
cm.. Lucifer Calaritanus.
Lun.
Luihewig.
Ludovicus.
L.
►►
-1s. Lex \Visigothorum.
ml:1n. i\lablllollitis.
NAD.
illadox.
(Forniula' A)ullica:.)
»LAR. FOR.
!Ilarculfi Formula.
MART. AMPL. COL.
Martenii Amplissima collectio.
MAT. PAR.
11fatUlaeuó París.
+.AUR.
MallriliiaQensis.
miEisT. Meisterlinus.
»Un. SCOT.
Michael Seotus.
miss. GoT.
Missale Gothicum.
mloN. ANGL.
Monaslicon Anglicum.
»ION. VAL. SAR.
Monachus Yallis Sarnai.
miORIG.
Morigniacensis.
mIUR. Muratori.
N
c. UPT. 1Vicolaus Uptonus.
uBIT. Obituariam.
occ. Oceitallia.
Illis. OCseilus.
or.. Olí m.
OL. ai:
►
1L.
OliV@r1lIS Maillardus.
oRD. REO. FR.
Ordinantix rl:gum Francorum.
ORD. ViT.
Ordericus
Vilalis.
OTT. ROR,
Otto
Mor
e
na.
PAP.
Papias.
PASC. FM). Paschasius Radbertus.
PASS.
Passirn.
PET. DAU. Petrus Damianus.
PET. DE CRESC.
Petrus de Crescentiis.
f4T.
DE VIN.
Petrus
de Vineis.
PET. VEN.
Petrus Venerabilis.
PEZ.
Pezius Bernardus.
(Anecdota, ele,)
PiCT. Pictaviensis.
PiBbl. ABB,
Pirminius
abbas.
PUENIT.
PCL'nitel)tiale.
PRIOR.
Prioratus.
PRIOR. DE PÁR. Prioratus
de Paredo.
PRisC.
Prisci2nus.
PRUD.
PrudentiUS.
RAB. MAUI. Rabanus
Maurus.
nAD. DE UENG.
R;Idulphus de
Hengham.
RAD. DIC.
Radulphus
(PI
Diceto.
WAD. GL.
Radulphus Gtabertus.
RAP. DE CAR.
Raphanus de Caresinis.
REO. Regesluin, Regosta.
REG.
lIí:1G.
Regula Magistri.
EEG. TESIPL.
Regula 1'euiplariorum.
EEG. VIS. OD.
ltegeSlutn
►
isitatio Odonis Rotho-
magensis archiepiscopi.
nto. Rigordus.
noL. Rolandiuus.
ROTn.
Rothonensis.
RUsT. Rusticus
Helpidius.
BTM.
Rynter.
sAL. Sanca.
SALV.
Salvianus.
20
3. AMOR.
S. Ambrosius.
s.
AUG. S. Auguslinus.
S.
AVIT.
S. Avitus.
S.
BERN.
S. Bernardos.
S. BERT. S. Bertinus.
S. BON.
S. Bonifacius.
S. COL. S. C011ttnballus.
s.
CVPR.
S. Cyprianus.
s.
EUL.
S. Eulogius.
S.
FLOR.
S. Florentius.
S. nIEli.
S.
Ilieronymus.
s. uIL.
S. Hilarius.
s. utEN. S. lrenxus.
s.
MART.
S. Biartialis.
s. PAULIN. S. Paulinus.
S..
RE-Al. ¡LES.
S. Remigius Remensis.
S. SERG.
S. Sergius.
S.
Tlt.
S.
Tbemas.
S. VANO.
S. vandregesilius.
s.
VED. ATR.
S.
Vedastus
Atrebatensis.
s.
VICT. S. Victor.
S. V1NC. CEN.
S. Vincentius CenolnanensiS.
slLV. GIR. Sivester Giraldus.
ST. AREL.
Statuta
Arelatum.
ST. AST.
Statuta civilatls Aslellsis.
ST.
AVEL.
Slatuta
AVCII;e.
ST.
AVEN.
Statula AVeniollis.
sT:
com.
VEN.
Statuta comítatus
Venaissini.
ST. DALPH.
Statuta Dalphinaha.
ST. GEN.
Statuta Genuensia.
ST. 71rED. Statuta
Mediolanensia.
SS. ORD. DE SEMP.
Statuta ordinis
de
SempringbaLt
ST. PLAC. Slatuta Placentix.
ST. RIP.
Statuta Riperiae.
ST. SAL.
Staluta Saluciarum.
ST. SAON.
Statuta
Saonae.
ST. SCOT.
Statuta
Seotica.
sT.
s. cL. Statuta S. Claudii.
sr. SIN. Statuta synodalia.
ST. VEN.
Statuta Venetorum.
STEPII. DE INV.
Stephanus
de
Investura.
TAB. TahUl3rlU[ll.
TaD. TALEMUND.
Tabularium
Talemundt.
TH.
OTT.
Th.
Otterbourne.
THWROC.
TliwrocLltls.
TRAD. FULD.
Traditiones Fuldenses.
TuD. Tudebodus.
TUL. Tullensis.
TUTEL.
Tutelensis.
UGU.
Ugltellus.
UGUT.
Ugutio.
UNIV. Ullrversitas.
US. ORD. CiST.
Usus ordinis Ciisterciensis.
VEN.
Venaissinus.
vos. Vosiensis.
;w. Willelmus.
w.
BRIT.
Willelmus Bríto.
w.
p
uco.
W.
Dugdalus. (
Antiquilates -proaincicé
{V
arwicensis.)
w.
mata". Willelmus 141almesburiensis.
sv.
TrE.
Willelmus Tyrius.
WAL. sTBAB.
Walafridus Strabo.
LEXICON
MANUALE
AD SCRIPTORES MEDIE ET INFINI]F LATINITATIS,
OU
IJICTIONNAIRE
ABRËGË
Des termes usités dans les Monuments éerits
ET PARTIGULILRE1VfEA
"T
DANS
LES
ÉCRIVAINS ECCLÉSIASTIQUES DU MOYEN AGE.
Ghaque auteur avait
des
habitudes
de
vocabulaire et de
style qui lui étaient propres, et ce serait renoncer b
toute
critique que
d'accepter comme
une
esptication
de
la valeur des mots la signification qu'un ecrrvain né
dans un pays différent, avait donnée á des formes sem--
blables.
(E.
LU
â
IÉ111L.)
A. —
Prima Hilera
alphabeti. — Quibus-
dam
500
designat.
Sí recta linea
superad-
datur
5000
significat.
--In
superscriptione
cantilenae, ut altius elevetur admonet;
en-
jus usus litterae Petrus Roinanus, Caroli
111agni tempore, auctor est. —
A, prima ¡R-
iera
vocis Graecae
üoeec)rq ,
cornminatio.
Qua
littera glossarum Scriptura sacrw scriptores
lectorem praemonere solebant, prophetiam
esse duntaxat comminatoriam.
Sic i
n
plu-
ri,bus codicibus , manuscriptis prioribus-
que eorum editionibus
ad
c. xxxvnr lsaiae
ante verba :
Dispone
domui
luce,
etc.;
et Jonae,
e.
líl :
Adhuc quadraginta dies,
etc.,
litlera
A
pra
3
ponitur. —
In
veteribus instrumen-
tis tlraesertim saeculi xrl,
A.
saepissime po-
nitur
pro E ante M
tinalem :
lalern, qua-
lAm,
realAm,
quia
tunc temporis
sic
pronun-
tiare consueveraut.
A
et
AB, —
praepositiones, ut jam apud
antiquiores aliquot
ante
adverbia occurrunt
passim : A
peregre,
AB
bitas,
AB
foras;
sic
i
q
rnedii et
scriptoribus maxime
abundara :
A
longe,
pro
longe;
A
diu,
pro
duduna ;
A
[oras
et
A
foris,
pro
extrinsecus,
fDrivLsecus;
AB
heri,
pro
heslernuS;
A
retro,
re
üqaum debitce pecuniu,
unde et å
retro
esse
r
eliquari,
Galileo
élre religrsutaire, de-
roar
un reste
de
cornpte.
AA.
--Q
u
oclammpd0 ponitur
a
rOcellti0ris
Latii scriptoribus, ul longum
A
significaretrx
ad
pronuntiandutn :
AAIa,
pro
Ala.
lusr:-
quenti tempore, aspiralionem inseruerunt,
ut aIIala,
pro Ala.
AAGIATUS. — Egressus an
nos aliente
tu-
telm;
majeza,
qui
a
l'4ge;
ol.
aagié, aagé,
aaigié,
etc.
AAISIi:NTIA. — Idem
q.
AISADITIA.
AAISITUS.
Vid.
AISATUS.
AALAGIA.—Agri villarum viciniores ;
ter-
res,chautps situés aux abords
des
lieux ltabités.
AAi11UND. --
Idem q.
Aair;Nn.
AASAMENTUAI. —
Ideal
q.
AISanIr;KTUU.
ÁASANTIA.
—Idean
q.
AISA\TIA.
AASENTIA. —
liad.
notionc.
AATIA. —
Vid.
ATIA.
áAT1LUS.-1111esus, uil
damni passus ;
qui
n'a
pas sou/fert, non endonrnragé, sain et sau/'.
ABA. —
Idem quod
Hora.
ABA.—Latinis est, quod
Graecis
.
9Eee, cooi-
pellatio scilicet,
qua
apud veteres
honoris
causa, junior
seniorem fratreru affari
con-
sueverat.
Sic
junior seniorem aut paren-
ten] voce «rTa aut únaa
soror sororern vocm
«r.
T
a,
compellahat. Est
auteru
aba
vox Syria-
c:e
orlgrnrs ab
ft3rt,
dilexit, undC rr
n
l,
pacer,
quorum utraque ab
Hebrreorum
iiZ
%:
,
voluil,
dtlexit,.
et
^^t
pater,
repeluulur.
AB
ABT1SMtJM,
A6A1'TISTLI
I
. —
(
'
A
p. el.
V5
AI3:1
LEXICON
A13A
uI
;?«s([m,
mergo.) Inslrnn^e
nlum
chirurgi-
gnalis pro pecunia debita, vendilione aut
;rm
perfora
ad nclau^ laesr capr
lrs
calvariam, pernrutatrone
eavenda et firmanda ;
garantie,
erebella ; trépan.
•
ce
qui garantit
une
chose,
ce
qui
la
rend
súre.
r
AB
ACINAB
E
• — Oculis
privare, exe^-
—Dar
pracsertirv
per ferrum candens,
autn
o
u
er,
r
donner
en
gage, mctlre ena
e
obligare;
hr
en-
o-
pelvinr ferream vel rerearn (quam Gallí yo- gager,
9 9,
gage, JP
cant
bassin,
uude
vocis etymol.) oculis ex-
tltéquer:
cti;cand
i
s objeetam;
aveugler;
ol.
abaciner.
ABANDONUM. —
Ead. notione.
ABACINUS. — Italis sububscurr.rs, opa-
ABANDUM. — Ead. nolione.
c,us;
obscur, ténébreux, noir.
(De co dicitur
ABANDUNNARE.—
Ut
ABANDONNArIE.
quod non clarus apparet.)
AUANIi:C. — Cingulum sacerdotale.
«Alia-
ABACISTA. -- Qui abaco operan] dat, ra-
nec
cingulum sacerdotale rotundurn, pole-
tiocinator, suppulator;
calculateur, arith-
mita arte, ex coceo, purpura, jacintboque
ntéticien;
ol.
abaciste.
contextura ; ita ut llores atque gen.rmae in eo
AIIACOT. — Pileus augustalis regar')
esse viderentur distinetae. »
(Gloss. vet.)
Anglurnm coronis rluabus insignitus;
cha
ABANES. —
Ead. nolione.
peau
roljal
des
rois d'Angleterre.
ABANGUA. —
UL
ARENGA.
ABACTOB. — Pro
exactore
sen publi-
ABANNATIO. —
(Ab
ab
et
annus.)
An-
cano. — Fur junreutorun el pecoruur, abi-
nuum exsilium propter voluntariam
);
caedem
gens;
ravisseur, voleur
de
bétail
(il le vole
commissam;
exil d'un an enticr qu'onra.i
con-mis
ni
en
clrassant ol. abacteur,
saít
subir d
celui qui
avait
con-mis un
c
ABACUS. — Prmter
'lotos
significatus
involontaire;
ol.
abannatian.
(eonrptoir, damier,
bu
/fet
de
service , table
ABANTE. — E conspectu ;
de
devant
les
carrée servant, dans
les
festins, d déposer
les
yeux.
po(s et
les
y
erres,
table
de
Pg(hagore;
ol.
AI3AP'I'ISTUM. — Ut
ABABT1s141GM.
abacie,
abace, abacon), sumitur• etram pro ' ABARCA. — Hispanis quoddam ealcea-
uritl
a
netica
ipsa, quia arithmetici in aboco, menti genus, ex caprina seu boaria
pelle,
vel incisa pulvere conspersa numerorurn saepissime ex funibus confectum, ad espera
notas delineabant. «Gerbertum (archiepisco-
et montosa loca peragranda babile et aptum,
pum) Re
p
iensen] a Saracenis Hispanis didi-
prohtereaque pastoribus ac rusticanis houri-
cisseastrologiam,
abacum,
caeterasqueartes.» nibus in montanis ipsis valde cornmune ;
(dVilelm. Malmesb.) Hinc
libri signati
per
chaussure ou sandale de carde.
Hisp.
alpar-
abacum
sunt codices notis numericis per
gatas,
singulas
paginas signati.
ABARCENU111. — Pro
ABARTENUM.
A3ADAGIU111. — Compotatio seu come- ^^ ABARNARE. — Rem clam el occulte ge-
stio. « Beuvragia, cou^estiones, pastus,
slarn l:rrobationibus judicialiter manifestare
;
•l^olaliones seu
abadagia,
exiacre quasi ex
fa
i
,.e preuve jur
i
d
i
que d'u^a fait secret et
oc-
dcbito non fornridans.»
(Conc. Tarrae')
cufte.
«
Si horno furtivum aliquid in domo
ABADIA. — Vox Hispanicae oribinis qua
sua
occu
ll
aver
i
t
ita luerit
abarnatus,
re-
non abbatia ¡nodo, sed et praedía etiam ho-
ctum est ut indo habeat quod quaesivit. u
noratiora signiticantur • eadern signiticatione
(Leg.
Kan.
reg. Angl.)
qua
honor
sumitur. Vid.
HONOR.
ABADILIS. — Abbaliali dignitati con-
ABARRARE. — Pretio conducere ;
louer,
gruus, decens.
prendre
d
su solde, d
loyer.
«
Annulo suo
sub-
ABADIR. — Lapis species ;
espéce
de
arrhavit
me dominus. »
(S.
Agn.
Off.)
pierre.
ABARTENUIÜ. -- Inhonestum;
honteux,
ABALIUD. — Quod ab alio pender, infe-
méprisable, déshonné'te,
luid.
rius;
ce
qui dépend
de
quelqu'un
ou
de
quel-
ABARTIA. — Insatiabilitas ;
insatiabilité,
que
chose, qui est au-dessous.
«
Quanquarn
gloutonnerie.
et alias confiternini istud, si guando 'filos
ABAS. — Bardus, hebes ;
lourd, sot, béte,'
(deos) supplieio Postro videmuri ulcisci ;
stupide. —
Epilepsia ;
mal
caduc , épilepsie.
abaliud
a majore defenditur; pudeat igilur
ABASA. — Intima domus , quasi sine
deos ab homine defendi. »
base ;
maison peu
solide.
(Isid.) Alibi, domas
ABAMURUS. — Murus
muro
additus ;
abusa,
id est aliis aediticiis separata, quasi
mur
bdti laléralenrent
cl
un
autre pour
le
lepu
•
osorum ;
maison isolée, solitaire.
soutenir et
le Tora
ftcr, contre
-mur.
ABASCANTUS.— Infascinabilís, in quem
AB
ANDONNAMENTU>11. — Proclamado nihil valent quaevis fascina ;
qui ne peut Etre
seu licentia;
proclamation ou perntission;
fasciné.
Abascantos
nurnerat
Tertullianus
ol.
abandonnement.
«
Nullus I'rutest neo ¿tu-
lnter eos, apud quos qumstionem habendarn,
det
ven
ari••• nisi per curiam
abandonna_
curn quis de hac vita egrederetur somnia-
ancntum
et licentia data. »(A.•1379.)
bar:t Valenliniani.
ABANDONNARE. —
Publico
banno edi-
ABASSARE. —
Demitlere, minuere;
cas-
cer.e, permitiere aut vetare;
proclamcr
d
son
ser,
abattre, détruire.
de
trompe, permetlre, défenclre. «
PrtediCtum
ABASTARDARE. — Bastardum, seu no-
nemas
7n defensum ponere ve:
abandonnare
thum aut illegitimum pronuntiare.;
déclarer
.nrihi non Hect. »
(Cluirtul. Arten<ar.)
-bdlrrrd;
ol.
abastar.der.
AB.ANDONNIUII.— Res
arbítri
ocujusque
ABASTHA. — Folia vitis ;
feuilles
de
vi-
exposita, prt.esertim de bonis mobilitius vol
gne. (Vet. Gl.)
iurmobilibus in pignus seu cautioiicm assi-
ADATARE. — Prt;sternere, de-
•
jicere;
faia•,
A'i
A1313
MEDIA, ET INFIAIIE LATINITATIS.
A1.21
26
tonrber, détacher. «
Si
quis
nominen de barco
plebis sibi commissae, ita
lamen
ut
si rector
abbattiderit.» (LexSal.)—
Lign^
S
uccidere; Intervestes eligat,
si
sunt purpuralrr, eas
coupe,r
du bois. «
Si abquis aliquem inve-
fueres
defuncti d
are
nrinimo teneatur. Hi-
nerrtrn nemoribus suisabatantem,»(A.1228.) spanis jus iltud interdum
id
est quod alrud
Virl.
ATTeONCARr4, —
Pretio diminuere ;
di-
Belgas
jus
melioris catalli,
aut
hcereoti
apucl
^ninracr
de valeur;
ol.
abattre. En
style m oné-
Anglos , etc.
lnterdun^ etiat5'^
abbadia ,
l^o-
laire «
Si
tempere solutionis l^aec moneta
nilur pro
crbbatia,
q.
vid.
'slel^
r
oriensis fuerit
abatuda
seu deterio- ABBANUM. —
Baculus abbani;
bacu-
rata
^
»{
A. 1209.)—
Abatare se",
bona de:
]us
ad
coronalionem
reglan
ltaliae ac!hiberi
cOquer e, mensarras rationes
mala fide
cre- sotitus.
Forte
baculus pastoralis archipre-
ditorihus renuntiare;
frauder ses créanciers
sbyteri íl^lodoetiensis qui
in ~duro
tridentis
consnmcrnt son bien,.
elab,ratus exhibetur ín
cuarta a.
1530.
e
n
ABATERE. -- Ead. notione.
(Mur,)
ABATIS.—^'el
potiu
g
a Ualis;
qui prmest
.
ABBARRAI`zF..—Viam obsepire, interclu-
bato.
Vid.
BATUS• —
Mensura
frumentaria ; der
e, el meta
phorice, decipere, faUere;
bar-
mesure de capacité pour les gra
¡r
ins. .4brrlis rer , intercepter le chern^in , empécher l'ac-
avence,
avena
neeessaria eiluo;
rution d'a- lion d'z
cne claosa commencée, tronaper; ol.
voine pour
un
cheval,
abarrer. r,
Si
vero fuerit barrus, qui aliquern
voi
ABATRAN. — Do rei pretio detral
rece;
barraverit
ín conaltrunitate Riperi^, ven-
dépaécier. «
Quod avera ctvium (Corraterii)
deudo
dotose
aes, pro curo, val
genlrnas,
non vitificabunt
neo
ubalran,
ut praeferant
seu jocalia
falsa,
vel
alío
quovis
modo ab-
avera extr
•
aneorum.»
(St. lV'1ass.) —
Significat
barrando, »
etc.
(Sial. crim. Itiper.)
etiarn
abatare. Vid.
lranc vocern.
ABRAS. —
Vox
Syriaca, qua;
palrein
so-
ABATUA. --- 1V`fonetae mitiutioris species nat. Passimque ahsque
s
scriptum reperi-
videtnr, eadem forte quacinfra
ahenga. « Cum
tur, tali
modo
abba. Abbates
dicti sunl.
controversia eral... super
decem denariis
Latinis etGrcecis scriptoribus universi:n
rim-
el una
abatua de
censo, » etc.
nachi omnes, praesertim senio ac vitae san-
ABAUCTOR.—
Pro
ABACTOR.
etitate venerandi,
qua
notione
Patres
iidenr
ABAUC'IUS. —
Pro
ABACTUS.
nunc appellantur, «Cum
tanta
pluralitas ee-
A.BAUDIRE. — Exaudire;
écouter, enten-
ruin
sil, ita ut mille
abbates
sub u
n
o
archi-
dre.
«
Quidem
el ego
ingo episcopus vos, mandrita esse reperiantur.»
(Regul. San. Co-
rnil
supra
jugales
abaudivi ,
el
recte petitio-
lumb.) — Prmfectus
monasterr: ;
qua
notione
nes vestras intellexi.
» (A.
1033.)—
Conterrl-
vox
nolissima. Hinc :
Abbas cardinalis (abbé
nere, non audire ;
mépríser, dédaígner. «
Re-
cardinal),
cui indultum est
nomen e t
trrrvr-
spuo et hlasphemo
opera
manuum horoi- legium car
•
drnalis;
abbas irr. capite ( abbé en
num , fino
abuudio
qui ejus modi errorum
chef, 'abbé en litre),
ut habet charta Gurl-
pestihus seipsos tradere contendunt.»(A.
SS.)
lelrni episcopi .Treconensis
(de
Tréguier) ;
Vid.
OBAUDIO.
abbas
comes (corte
abbé), abbas
irreligiosas,
ABAUTOR1ZA8E. —
Ab
anetoritate
rece-
abbas laicas
et
abbas scecularis ( abbé sécac-
rlere,
jurisdictionem
declinare ;
ne pas re- lier), abbas miles (abbé chcvalier), abbas corn-
connaitre, décliner
une
autorité,
une
juridic- mendatarius ( abbé commendataire),
comes
tion.
seu nobilis laicus cui
data eral a
regibus
ABAZOLARE. — Fustihus seu glebas
ja-
abbatia et ecclesia
jure
beneficii.
(Vid.
An-
clando
fructus
ex
arboribus dejicere;
ab
ltal.
BACO_!(ES
et
Co3rnIENDATARrUS.)
Abbates epi-
zolla,
gl
e
ba,
sea a
bazol,aar,
vectis, seu ba-
scopi,
dicti olim
in
Sicilia,
Calance
el
11Iontis
culus, cui transverso canistrum imponunt; Itegalis abbates,
quia
cum
a reglas
Siculis
[aire tomber les fruits des arbres á
coups
de
exslructa essent jis in locis monasteria, eo-
btdon ou en langant des
mottes
de ter
,,,
.
«
Itera
rum abbates postmodum
a
Pontificibus epi-
rtuae coeperit, vel excusser•it ,
abazolaverit,
scopi creati
fuere,
eorumque ec,clesi<e catbe-
vel exportaverit de alienís possessionibus
drales f'acta).
Abbates exempli,
jur•iSdictionci
vel
arboribus nuces, castarteas, » etc. (A.
episcopi seu ordinarii et nudo a Romana
)
Sede pendentes, ex speciali
privilegio ;
ab-
ABRA.
_
p
ater,
Vid.
infra
ABBAS.
bés indépendanls
de
l'ordinccire et rcleaa»t
ABBAC
0IIITES, ARBICOMITES. — Co-
directement du Saint-Siége. Abbutes naítrati
mites ac nobites laici quibus datae erant
a
(abbés mitrés),
quibus episcopalia orna-
regibus abbatia et ecclesiae jure beneGcii, menta, id est. mitran), sandalia , cbirote-
seu, ut aiunt,
in
commendaan; abbés corntes,
cas ae annulum deferendi
a
pontificibus
in-
abbés séculiers ubbés
chevaliers
abbés
cona-
d
ru
ide
j
ura
indulta
sunt.
Abbas
regalis.
(Vide
me
ndataires, abbés era conrmende^
Par o r w-
Monasterio regalía,
verbo MONASTEIt(U:rr. )
sition h
ce
s
abbfs lai ues on a> >elait
l
le
s
Abbas-
secundarias
(abbé
en
second),
d
ur
ebbós
rGguliers
abbates ver
i
et leyitirni.
—vices agit abbatis priu^ttrii.
Dictus sw(rrssiulo
Alrbates qui simul erant comites;
abbés
ré-
prior (prieur). —
Praefectus cUjU3
vis
socir-
fjnliers,
qui,
par
leur naissance ou atare-
tatis,
ad
coleudam
pietatew et divini
nuu^i-
rnent, élaient revétrrs de la dignité comtale,
nis
cultual)
erectae.
Sic i
q
Capital.
Caroli
AI;R
At)AL1S. —
ABAnrr(s,
^Uagni et
alibi
oeeurrunt
abbales
cano
nico-
A
ItRAllIA.
Jusd
capiendi
e
efuneti
ruin,
nen^rl>e
regulariuur,
el
abbates
canor+ici,
Parocl,iani bonis n^robilibu
s
id
r uou nra^
•
'is
c uil.ius
o¡rponuntur
aGlirrles nronr:citorrr»,.
t^tar;uerit.
C
on
-
r
t^el
i
t rrutern
^^roc
hiarñm
Áb
bcrs c.o
n
(^ralri.r s.
Y2
•
o++is (abbé
de
la
con-
i
ccturiLus at ud 1-Iist^anos et úlios
in res
¡)
•
érie
de
Saint-Yves),
r u
t
abatur t riwus iu-
lr
:
n
1
i7
ter
praepositos fraternitalis seu soctetatis
errcta?
in
capella s. Vvonis Parisüs,
via Ja-
r,obea.---Abbates interdum dieli uquos
cura-
. tos primarios (curés pr
i
milifs)
appellant.
Constat enim omnes ecclesias et civitatis et
dio?cesis
habuisse ministrum unum majo-
rrm ,
alternm medium, tertirlm infimum.
Prior dicebatur
abbas, custos, et
tandem
dictus est
rector;
ministri n edii dicebantur
presbyleri,
et tandem
copellani;
int]mus
appellabatur sacrista. Huc p,rlinent quoque :
abbas palatii,
qui alias archicapellanus;
ab-
bas castrensis,
abbas in castris, archicapel-
]anus regius, sic dictus quod in castris, ora-
torio palatino capellanisque regüs prmesset;
abbas cu,ric
p
,
qui erat archicapellanus curiae
Delphini Viennensis.— Denique eliam primi
set' praepositi quarumvis societatum saecula-
rium'interdum
abbates
vocabantur. De- hoc
genere erant :
abbas clocherii
(Gal. ol.
abbat
del clouchié),
seu
abbas campanilis,
qui, in
ezclesia Anniciensi, prmerat pulsalioni
campanarum ;
abbas clericulorum,qui
In eli-
dan ecelesia, primus erat inter decem chori
pueros ;
abbas cornardorum
seu
conardorutn
(
Gal.
ol.
abbé des conards
ou
des cornards),
qui apud Rothon:lagenses Ebroicensesque,
cujusdam societatis joculatorum hon.rinuru
praefectus eral ;
abbas juvenum (abbé de la
jeunesse)
seu
abbas lcetitice (abbé de la joie),
qui princeps annuus erat alud Atrebales al-
terius jocosa societatis;
abbas esclaffardo-
rum,
qui
praeibat
in
Delphinatu initarn
so-
cietatem ad inutuam defensionem, inter
elencos ecclesia de Romanis civitate
(Ro-
mans, Dame).
Non solum Genuensibus Pre-
tor seu rector populi olim vocabatur
abbas
populi (abbé du peuple),
sed etiaru Brixiae
Decurionum primores et Mediolani collegio-
rum et sodalitiorum, imo mercatorum et
opi0cum praefecti
abbatum collegii
nomine
veniunt ; quid quod in Mediolaneusium Sta-
tutís crebra sit mentio
abbatum collegii no-
tarioruiti et arti ficum.
Aquis Sextiis,
nledii
evi teutpore quotannis eligebatur
abbas po-
puli,
qui cual potnpa intererat processioni
per totarn provinciam celebri ; que fiebat
die festo sancti corporis Chrisli. In epistolis
Gcrbertinis, gymnasii primarius pra?fectus,
gymnasiarchus ,
abbas scholaris
dicitur.
ABBASCIATUM. — ldem q. AnlBasclA-
TURI.
ABBASIA. —Pro
ABBATISSA.
(A.
1303.)
ABBASO. — Infirmatorium , seu dornus
in quam aegroti deporlantur;
infirmerie, lcos-
pice.
ABBATATUS. — Dignitas et oflicium ab-
batis, ut
episcopatas
episcopi et
cardinala-
tars cardinalis;
dignilé d'abbé.
ABBATIA
.—nlonasterium cui praeest ab-
has vel tbbatissa.
Abbatia aposlolicalis
ea
eral que srdi Romance sine medio subjecta
erra. Dicebatur
canonialis abbatía
cujus ab-
has eral canonicus. — lpsum abbalis regi-
rnen ac gubernatio, dignitas abbatialis. —
kcclesia parochialis, maxime illa que
cura-
tum
habebat
primitivienr,
qui non seriad
vo-
cabatur
abbas.
Hinc in antiquis foris Navarrae
I,arochias vocantabadiados; pari ralione
ecclestae parochiales etiam dietae erant
monasteria,
unde antigua
vox
Gallica
Mou-
stier, le moustier,
que de qualibet ecclesia
intelligebatur. — Reditus ecc]esiae paro-
chialis ab
abbatia
dependentes; quod et de
praedüs,
aliisgne bonis, que saeculo decimo
octavo
prioratus
appellabantur, intelligen-
dum est, et que glrondam quoque
abassia
dicebantur. -- Dominium et possessiones ad
abbatiam
pertinentes. — Monachorum ex
aliquo monasterio déleetus ad inslilutionem
_
alterius nova
abbatice. — Abbatia sempiter-
na
sumiturjuxta Lobinellum ut et
monachia,
pro feudo jure reorticinii donato ;
fief amorti.
« Hoel comes dedil sancto Catuodo vil-
lam Dargotli in
abbátia sempiterna. » (Hist.
Brit.)
ABBATIAL
Ī
S. —
Ad abbatem pertinens;
d'abbé, abbatial.
ABBATIANI. — Abbatibus subdili, ad-
dicli, ut episcopani episcopis;
ceux qui sont
soumis uux abbés.
ABBATIARE. -- Abbatis ve] abbatissae
nr
u
nus obire, abbatiae praeesse;
remplir les
fonctions d'abbé cu d'abbesse,
élre á la téte
d'une abbaye. «
Fratres ejus ecclesia eiege-
runt Stephanum qui cc>epit
abbatiari
auno
Domini incarnationis
1203.»
(Spicil. Acher.)
ABBATIARI. — Ead. notione.
ABBA'I'IARIl. — Apud Beneharnenses el
Bigorritanos, iidem qui
abbates milites
seu
abbates laiei.
ABBATICIUM. — Munus abbatis ;
dignité
d'abbé.
ABBATICIUS. — Ut
ABBATIALIS.
Jure abba-
ticio ,
id est abbatis potestate et digni-
tale.
ABBA'1'1CULUS. — Diminuliv.
abba
tis.
ABBATILIS. — UL
ABBATIALIS.
(Irm.) Ad
abbatem pertinens.
-
ABBATIt)LA. —
Capella, sacellum, ec-
clesiola, ecclesia minor, seu
minus,
ul vul-
go audit,
beneficium. u
Missi inquirant de
capellis et
abbatiolis
ex casis Dei in benefi-
cium datís
(Cap.
Car. C. an.853); »
chapelle,
oratoire, petite église,
etc. -- Parvula abba-
tia, in qua scilicet pauci monachi, el res
modica;
pelíle abbaye, abbaye de peu d'im-
portance.
ABBATISARE. — UC
ABBATIARE.
ABBATISSA. —
Prefecto monasterio vir-
ginum seu sanctimonialium; vocabatur eliam
moler monasterii, moler monacharum; ab-
besse, supérieure d'un cóuvent de religieuses;
ol.
abbéesse , abbaesse. -=-
Lena et meretri-
cum magistra ;
fernnre qui pré.side aux lieux
de proslitir.tion.
(A.1100.)
ABBA'1'ISSALIS. — Ad abbatissom perti-
nens ;
d'abbesse.
ABBATISSIATUS. — Munus
et
dignitas
abbatissaa;
dignité d'abbesse.
ABBATITURA. — Argentariae r.iissolutio,
inopie denuntiatio;
banqueroute, faillite.--
J
uridictio,
ciominium;
juridiction, ressort,
autorité.
(Vox
orta
a vaco
abbas,
quod in-
lerdom
dominari, prwesse,
significa t.).
ABB ATIUNCULA. — Parva abbalia ; rtG^
boye de peu d'imporlancr3,
ABB
LEXiC4N
At31t
28
29
AB13
1VIED)tE ET 1
1M
lf1E LATINLTA'fIS.
AL'B
Zr7
tn
. — Ad abbaliani pertinens ;
per comunern viarn.
p
—
Per vicinitates et
ABBATIUS
quí regarde, qui oppartient d une abtage,
confinia creditori designare, oppignare ;
abbali.al. Abbatia terra,
dorninium
et pos-
désigner une terre
par
ses limites d
un
créan-
rssi++nes ad alrbatiam pertinentes;
tcrre
cier, l'engager. «
Pro se et eorurn ha^retlibus
s
abhatiale ; l'ensemble des propriét
•
és d'une
abbotarunt
et assigr,arunt diclatn ecele-
ubóalle.
siam pro dictis custibus et expensis. »
ABBATOR. —
•
Pro
ALBATOR.
Coriarius. (A. 1260.)
(I'Ic t )
ABBOTUII. —
Fundus creditori designa-
BBATULITS. — Parvus abbas ;
petit
tus per suas vicinitates el cor,finia, ut
A
iu
bbé, abbé de pcu d'i,r+porlance.
hunc creditor speciale jus poslea acrauirat
a
x
AI3BAZlU^'T. — Ahbatis munus, vel ipsa
terre désignée par ses limites et engagée a^ax
alsba tia
; dignité abbatiale, l'abbage elle-
créunciers, assignationh^polhécaire,hfpothé-
I^,éa,e. «
Acta est autem haec precaria tradí-
qtae;
ol.
about. «
De dieta domo tanquatf^ cíe
tio publice Treveris in monasterio Sancti
abbouto et assrgnamento se pariler devestie-
Dlaxirnirri, ads
(A
tante Eberhardo ipsum
abba-
runt. » (A.1270
—.)
áurn
tenente. ». 909.)
ABBOTUS.
Mulierarius;
qui aime les
^
femm es:
ABBECARE. — Rostro seu
becco
impe-
ABBREUVATORIUí11. — Idem
q.
AFEURA-
tere,
seu crebrius rostrum infigere, mor-
TORIUUi.
dicare ;
atlaquer d coups de bec , mor-
ABBREVIATOR. — Officii nomen in can-
diller.
cellaria aposlolica. Abbreviatores 72 nume-
ABBERAGIUII. — Aquarium ;
abreuvoir,
rantur, e quíbus 12 sunt de
parco majori,
el
lieu oit
ion
méne boire les besliaux ;
01.
praalatorum more vestibus utuntur víolace
►
s.
abeuragi.
His
lihellos supplices distribuit cancellarim
ABBERARE.—Adaquare ;
abreuver.
praefectus, tumque per se aut substitutos bul-
ABBEItGAGIUAI. — Datio ad censura , larum exscribunt minutas, seu primas per-
concessio sub certis condilionibus el, stato scriptiones, quae ad libelli supplicis calcem
pretio ;
action de donner d cens, concession
summatim collectae habentur; el inde vocis
sous certaines conditions bien stipulées. «
Fa-
etymon. 22
.Abreviatores
dicuntur de
parco
clunl inter se pacta,
abbergagium,
prornis-
minori,
quorum est, instrumenta, quibus
siones qua sequuntur. (A. 11+55.)
contrahi permittitur in gradu prohibilo, per-
ABBERGARE. — Dare ad
abbergagium ;
scribere et in cornmentarios referre. Caeteri
arrenter,
donner
a
cens,
d
rente. «
Accensat
examinatores
appellantur, quod eorum of-
.et
abberga.t
et in emphyteosim perpetuam ficii sit bullas ad exemplar conferre et re-
tradit, cedit et concedtt insulam supradi-
cognoscere. Et hi laici esse possunt et uxo-
ctam. » (A. 1377.)
res ducere.
ABBERGATA. — Idem q.
ALBERGA.
ABBROCATIIENI'UDI. — Emplío quarum-
ABI3ERRAGIUM. — Locatio praedii cu- vis mercium, antequarn in foro venales pro-
jusdam ;
accensement
d'un
fonds sous une
ponantur et earumdem singularutn per par-
cerlaine redevance.
tes venditio •
ttchat de marchandises
avant
ABBETAMENTUM. —
Instigatio , inci-
le4tr mise en vente au marché et action de les
tamentum ;
instigation, excitation.
(Rym.)
vendre en détail.
ABBETARE. — Excitare, instigare ;
in-
ABBUTARE. — Ut
ABBOTARE.
citer, animer, exciter ;
ol.
abetter.
ABCIECATlO. — Eluseatio ;
éborgnement,
ABBETATOR. — Instigator, incitato
r
,
aclion de rendre borgne.
qui alium ad facinus alicluod perpetrandurn
ABCARIARE. —Vehere e loco ad locun,;
exacuit;
instigateur, celui qui conseille, qui trainer, porter, ?mitre d'un lieu dans un
pousse, qui excite d.
autre;
par extension,
lransvaser.
ABI3ETUiVI. — Ead. signif. q.
ABBETA-
ABCAíIIS. — Pro
ACARrs.
ABCDARIUtt-I. — Alulrabetum ;
alpha-
bet. .
ABCINDERE. — Pro
ABSCrNDERE,
et
in
specie
aures abscindere,
quae fururn t,cena
eral ; couper les oreilles, essoriiler.
ABCTURIUII. — Abecedc+riurn ; ut
AB-
CDARrUnI.
ABl)ENTIO. — Denet;atio, detractio, rei
coucessa3 repetitio ;
action de nier vivemenl,
dénégation, re
fas,
action
de redemander, ré-
pélilion.
(A. 1319.)
ABllEROLOGUS. — Nugator, qui frivola
atque inepta blaterat ;
farceur, diseur
de
riens.
— Negatio ;
action de
.
niel-.
SS:)
llICARE. —
Abdicere ;
abandonner,
ni
renoncer d, désapprouvcr,
condaoaner.
(Vox
f+,ri ltom.) — Al,dero, abscondr;re ;
vt
t^
e
t+
tt
s¡
ra
11)1,1
ou ltors, c^loiq^lcr, ccurter,
cacltcr,
¡
RIENTUbI.
ABBICOMITES. — Ut
ABBACOAIITES.
ABBOCATIO. — Constitutio, definitio ;
ab Ilalico
a
bbocamento,
congressus,
collo-
guivar ;
réglement , délibération. «
Ainsi
qu'ils
abutaient
leur écot. »
AB
BOCATORES. —
Qui
de re aliqua
inter
se COnveniunt, proxenelae ;
ceux qui
décident, arrétent une affaire, parties con-
tractantes , courtiers.
ABB
OTAIIIENTU&I. — Idem quod
,
ABBO-
TUlU.
ABBOTARE. —
'terminare ;
toucher un
but ,
joindre, abatir;
ol.
ubouter. —
Vox
H rir
uentoribus Gallicis fumiliaris, cura agri
limites
designara.
Abbo(are
enim dicunt
P'O3diorum fines, qua scilicet parte angu-
sl
i
ures
sunt
p
raedin alteri; latera
y
ero nuu-
quuru
aiuut
ab
bulare,
sed
abro
p
roxi
n
r
od
jn-
ce", « Quur +tuidew Veuellu ubóutub
o!
su-
ds
al
ABE
LEtICON
31
ABE
32
ditione succederent. Ab Abele dictos negat
Hoffman. Pulat antem sic appellatos fuisse
ab Arabico verbo
theabala,
quod est ab
uxore se conlinere. Tradunt quippe Judal3i
doctores Adamum post Abelis necem ab
uxore abstinuisse per 130 annos. A simili
continentia
Abelianoruni
nomen.
ABELI,IIENTUM.—Exornatio, ornamen-
tum ;
embellissement.
ABELLARIUN'I.— Al
vear;
ruche d'abeilles.
—Alveariuln;
rucher,
lieu destinéárecevo
ir
les
ruches.
(A. 1228.)
ABELLUS.—Agnus recens natus;
agneau
de la.it.
ABELOITIE.--Iidem q.
ABELIANI.
ABELONII.—Iidem
q. ABELIANI.
ABENCARE.—Eradicare;
déraciner.
ABENI:VISARE. —
In
emphyteusim lo-
care ;
louer
en
emphythéose;
ol.
abeneviser.
Est auten] emphyteusis illa locatio quae fit,
ut aiunt, ad tongos 'atines, id est a decem
annis usque ad nonaginta et novem.
Abene-
visum
non dicitur, ut credit Lauric?re in
Glossario juris Gallici,
de qualibet conces-
sione facha a
domino
feudali sub cedo censu,
sed de sola emphyteusi.
ABENEVISATIO. — Concessio in omphy-
teusin sub censa et servitio ;
emphytéose,
ol.
abenevis. «
Fratres de valpiliena abnevisant
et titulo
abenevisationis
tradunt terram sub
censu et servitio unius livrarii siliginis. »
(A. 1393.)
ABENEVISUM. — Idem sensus
q.
ABENE-
ftart.,
Gl.i —
Absterrer
e
,
propulsare ;
dé-
tourner, repousser. (1'et.
G1.)
A13DICAT011101. —
Locus aplum ad ab-
dirnndurn, id
est
ad abdendum et abscon-
denrinm; cachette. (J.
de J.)
ABDICIUJL — Secretum , occultum, abs-
rondit
um;
ce
qui est caché,reculé, éloigné, se-
e
ra.
(ret. Gl.)
ABD1CTA. — Abdicatio, renuntialio; re-
nonciation, abandon.
«
Promitto Deo....
ab-
dictanl
proprietatis et custodian] c,astilatis
permtuam et obedientiam. » (A.
SS.)
ABDICTATUS.—Ead. notione.
ABDICTIO. —
Ead. nolione.
ABDICTUS. — (Adj.) Constitutus, declara-
tus ;
délo-miné,
établi
«Et episcopus: «Ego te
«
absolvo, » ínquit, . ab hoc reatu. »
EL
ille
«
Tu »
inquit, <, non es meus abl,as
abdi-
«
ctus,
sed tantum tu
p
e civitatis
episcopus. »
(.f.
SS.) —
(Subs.)
Oppositio, contradicho ,
itn u t inr,cepturn abdicara
necesse sil ;
oppo-
sition, contradiction s'offrant
de
telle nlaniére
K'on est obligé
de
renoncer á
un
projet.
(A.
951.)
ABDISCERE. — Oblivi.sei;
oublier.
ABD1'1'ORIU;I. — Arete species in qua
quid abditur vel reconditur;
meuble, coffre.
« Itera unum cofTur et una pixis de ebore
o
p
rima corrí argento deaurato... Item tria
abditoria et
tres pixides de ebore ornatae
cum cupro deaurato.»(h'lon.
Angl.)
ABDI"I'US. — Vilis, minoris momenli;
de pea d'importan.ce, de nulle valeur.
ABDOMIRE. — Aleadose'pro
OBDOR$iIRE•
ABDUCERE. — Deducere de possessione
per sententiam juris, vel vi deturbare;
dé-
pouiller judiciairement ou par force quel-
qu'un de quelque chose.
(A. 1285.)
ABDUCTIUS. —
Pro
ABDUCTUS.
ABDURARE. — Pro
ABDUCERE.
ABEAURARE. — Ut
ABEUVARE.
A BEBRABE. — Eadern notione.
ABECEDARIUM. Alphabetum, prima lit-
lerarum elemento ;
abécédaire', alphabet.
ABECEDARIUS. — Qui prima litterarum
elemento docelur;
celui qui apprend les pre-
miers éléments de la lecture. — Abecedarius
psalmus; Vid
PSALa1US.
A13ECETORIUM. Alphabetum , ut
ABECE—
LA111li.1I.
rNBEG13RIA. — Jus hospitandi ín domí-
bus vassallr,rum :
droit d'alber
,
que, droit da
seigneur d'étre hébergéetrepucheHson vassal.
ABEILLA. — Apis;
abeille. «
Medietatem
omniu
n
n tallarum, qua fiunt hominibus in
proprietahibus eorumdem , videlicet in vi-
neis, bladis, arboribus, venationibus, et in
apihus et
abellis.»
(A. 1286.) Alvearia forte
vel apum examina speciatiuz
eo
nomine indi-
cantur.
ABEL. —Liber apocryphus annumeratus
i;nter eos qui monasterio Vallisbonae donan-
tur. (A. 12!42.
G.
Chr.)
ABELiANl. — Ha;retici, ab Abel , Adami
filio, sic dícti, quod illum se imitad jactita-
rent.
Conjuges erant, nec ta
p
ien conjugan
consuetudine utebantur, sed puerurn el
puellam adoptabant, qui
morturs eadem con-
VISATIO.
Vid.
ABENEVISARE.
ABENGA.—Minutioris monetm species in
Gallia, mallia inferior ;
pelite monnaie moin-
dre que la maille;
oh
abenge, abenghe,
aben-
gue, abangue.
ABENGHA.—Eadem notione.
ABENGUA.—Eadern notione.
ABEONA.—Dea quae rraeerat abeuntibus.
(Tert.)
ABEQUETORUM.— Alpllabetu m, ut
ABE—
CEDARiUM.
ABERAGIUM.—Irrigatio, adaquatio, usus
aquae ad irriganda prata, aut
az
i
.aquanda po-
cora ;
action rl'arroser, d'abreuver , dedétour-
ner, de prendre de l'eau pour arroser les prés
ou [aire boire les besliaux.
(A.
1397.)
ABERE. —
Abere ad probrio.
Pro trahere
in proprio ;
avoir en propre.
(A. 780.)
ABEREIIZURDRUM. — Horriicidium, mur-
drum definituru;
meurtre avéré et constaté.
ABERGARE.—.Dare ad censura stalutam-
que praestationem;
donner
en rente,
d cens.
Vid.
ABBERGARE.
ABERGAT1UM.—Vid.
ATTERRATUS.
ABERGIARE.—Ut
ABERGARE.
ABERO.i1URDRUM. — Ut
ABEREIMLURDRUM.
A
BESARE. —
Dernittere, fossam aequare;
récluire, combler un fossé.
«
Perdictum pas-
sabium transierunt...
cuna dictum fossakum
eral
abesatum
el dessiccatum. » (A. 1344.)
ABESSE.— Adsenlire ;
approuver, donner
son consentement. (Vet.
Gl.)
ABESTIARIUS. — Vestíarii praefectus ;
chef de
la garde-robe.
ABESTON. -- Lapidis species ; pro
ASBE-
STOS.
53
ABI'
MEDIIE EA INFIAI
ABESUS.--Vet. G1.
De toutes parís men-
gé.
(Occurrit in Prud.)
ABETTUM. --Incitamentum;
_
excitalion,
cncouragement;
ol.
abete.
rABEURAGIUM. — Potus quivís, quidquid
bibitione sutnitur; boisson.—Praestat
io
quae
pro potu sumitur;
droit percu sur le vin et
les autres boissons exposés au marché.—Irri-
calio,
usus
aquae ad prata irriganda ;
droit
d'arrosage, de prise d'eau pour arroser les
prairies.
ABEURARL+'.—Adaquare;
abreuver.
ABEURATORIUA'
I.
-- Aquarium ;
abreu-
voir.
ABEVF.RARE.—Ut
ABEURARE.
ABEVERATORIiTM. — Ut
ABEURATORIL;AI.
ABEYANTIA.—Haereditas jacens seu va-
cans, de qua adhuc sub judice lis est;
suc-
cession vacante, non encore déterminée.
ABFESTUCARE. —
Abdicare , per festu-
cam dimittere ;
renoncer
d la
possession d'une
chose, se dépouiller par la tradilion du fétu.
Vid.
FESTUCA.
ABFILIRE.—Polire;
pulir, limer.
ABGATORIA.—AheCedarium, elementum
cujuscunque scientiae;
premiéres notions,
connaissances
rudimentaires d'une science,
d'un art guelconque.
ABGECERE.—ProABJACERE, quod iterum
pro
adjacere
non semel occurrit.
ABGETORIUM. — Ead.
signif. q.
ABGA-
TORTA.
ABGISTINUM.—Grando minutissima;
gréle
tres-menue.
(A. 418.)
ABRIERES. — Videtur díci de iterata re-
novataque haaredum successione sive gra-
du ; eadern ratione qua avus , proavus ,
abavus dicuntur.
(Ch. Alam.
ap. Gold.)
ABHORRICATIO.—Inlernus horror.
(Reg.
111ag.)
ABIATICUS. — Idem q
AVIATICUS.
ABICERE. — Pro
OBJICERE
aut
ABJICERE.
AB1lE7'ARIUS.—Carpentarius qui de abiete
operatur;
charpenlier.
ABIGARE.—Abigere ;
chasser, pousser de-
vant soi.
ABIGATOii. — Ead. signif. q.
ABACTOR.
ABIGEA'lOR.
—pro
ABIGATOR.
ABI
GEATUS.—Pecudum furtum;
abigeat,
vol d'un troupeau, lequel a lieu en poussant
les ani.maux
devant
soi.
ABIGELLUS.—Qui toilit rem aut peeulium
alienan]. Saepe ead. signif. q.
ABACTOR.
AB
IGERATOR.—Ead
.
signif. q.
ABACTOR.
ABIGERE.- Rapare; 'soustraire,
voler;
p
ar
ticuliéremenl
chasser
du bétail devant soi
dans
le
but
de
se l'approprier.
ABIGERUS.—Ead. signif. q.
ABACTOR.
ABIGES.—Ead. signif.
ABIGEUS.—Ead. signif.
AB
IGL
+
'VUS.-1'
sad signif.
ABILHAMEN
'lUM.—Indumentum, quid-
quid
vestiendo ornaudove corpori inser-
vit ;
halrillement, tout ce qui peut servir de
v@cement
ou
de parure;
quelquefois mf?me,
entume dans
I'exeinple qui suit,
tout
ce qui
csl
n
ccessaire d
l
'organisalion
d'une
maison.
lE
LATIi\ITATIS.
A13J
54
«Idem fuitpactum... quod diclus... induet...
dictam Borguinam, elus sororem, de lacto,
vestlbus et aliis
abilhamenlis, »
etc. (A.
1470.)
ABILIS. — Pro
HA$ILIS ;
bon, apte d per
,.-
que chose. «
Unum taurum et 30 vaccas fir-
rnabiles et
atriles. »
Id est foeturae habiles;
bous pour la reproduction.
-
ABILITARE. — Habilem judicare, ad ai
i-
quid habilen, reddere;
reconnaitre, rendre
bon d quelque chose, capablc de [aire quelque
chose. Vide
HABILITARE.
Abilitare sese,
exer-
cere se, assuefacere ;
s'exercer, s'habituer
á
f
aire une chose.
(A.
1489.)
AB1I.ITAS. —
Facultas utendi aliqua re;
droit, permission de jouissance.
ABINCEPS.—Pro
DrINCEPS,
ABINDE. — Inda, ab eodem tem f,ore ;
de-
puis ce temps.
ABINITIO.—Discessio;
éloignement, sépa-
ration.
Forte aliquoties pro
ABITIO.
ABINTESTATUS. — lntestatus , qui non
condito testamento moritur ;
qui meurt sans
testament, intestat.
ABINTIMAS.—Qui scit secreta nostra et
intima cordis ;
con ftdent.
ABINTIMUS.—Ead.
notione.
ABINTUS.
-Pro
INTUS.
AB1RO.—Rem us ;
aviron.
ABIS.—Pro
HABES,
et
ALB[S.
ABITIO. — Ahitus, discessio, mors ;
éloi-
gnement, séparation, départ, mort. (Amar.
Onom.)
ABIUS.—Idem q. AvIQs.
ABJACENTIA.—Pro
ADJACENTIA.
ABJACERE.—Pro
ADJACERE.
ABJECTARE.—Increpa re, exprobrare
;;re
-
procher, bldmer, inaputer ci crime.
(Pan.)
ABJECTINUS. — Abie gnus;
de sapin. (A.
SS.)
ABJECTIRE:-Vadimonium deserere, de-
'Icen in lite, jus suum ob
.
jicere, deserere,
placitum non custodire;
faire delata, se luís-
ser condamner par défaul. —
Adversarium
deficientem in lite deprehendere, seu deserti
vadimonii arguere. (A. 751.) — Adjectire
(Vid.
h. v.), id est ramo val festuca adjecta
adversarium solamniter citare in judicium;
assigner devant le juge en jetant un fétu dans
le sein de l'adversaire.
ABJEC'1'OR1A. — Ead. signif. q.
ABGA-
TORIA.
ABJECI'US.—Qui vadirnnniuru deseruil,
qui defeca ;
celui qui fait défaut.
—Festuca
adjecta in jus voca tus ;
celui qui est cité en
justice par le syrnbole du fétu.
ABJICERL+' (SE).
—Alicu
,
lus reí possessio-
nera dimittere, ceder°;
céder la propriété
d'une chose,
y
renoncer. (Chr. And.)
ABJUDICARL
+
'.
—
Heni de qua controversia
est per judicium auferre;
étre mis judiciai-
rement en possession d'une chose contesléc.
« Quod dat juclicio judex, adjudical ; et quod
aut'ert judicio judex,abjudicat illud. (Joa
u
u.
deGarlandia.)—
Sibi abjudicarc, sese exuere,
devestire;
se dépouiller , renoncer
d
u?1e
chose. «
Periude, Joanues de Serainviler
recelara istud
abjudicavit ,
co;;nosuens et
ipse Lerdo sub testirnouiuui
11ouiwum
suo-
I
^
It
5á
rnnt..,
quod nihil jnris hatticret in eo. »
(A. 1197.; —Judícin (lam
p
are;
condamner.
a Dicti malefrrc.tore
sob
j
udieati
fueruntel ban-
nití, ex qua al>Judiratione seu banno bono-
rI1r71
r;ornnliss
in
stabsequitur. »
(ArreSt., a.
1972.
)
—
A
bjudicare
signif. aliquoties
abju-
gare, dividere, separare; éloigner, sépa-
rer,
etc.
Ad3JUD1CATi0. -- Damnatio ;
condamna-
tion.
Vid.
ABJUniCAEE.
ABJUDICATUM.—Quodjudicio decretum
esl, judieatum ;
ce gr.ai est arrété, prescrít, en-
j
oint par jugement.
(A. 1227.)
ABJUGASSERE. --Pro
ABJUGARE ;
débar-
rasser du joug;
et,
fiar
erte lis ion,
découpler,
éloiqner, séparer.
ABJUGES
31OSTisE.—Jugum non exper-
tre;
bo?ufs ou caches qui n'ont point été sou-
nzi.c au ,jOUg.
ABJURAII.E.—Rem ('editarla perjurio ne-
gare;
nier un
dépGt.-1'errar;a et provincianl
ejurare, relinquere el in exsitium abire;
abandonner son pays, partir pour la (erre
étrangere.
(D'aprés les lois anglaises, un
malfaiteur refugié dans une église, pouvait
sortir de son asile •en promettant par ser-
ment dedisparaltre immédiatement du pays.)
—Aliqnam renn relinquere ;
renoncer
á
une
chose.
(Frod.) — Alieut nuntium reta:littero
cum sacramento. (A. 1237.)
ABJURATIO.—Juris sui cessio ;
renon-
ciation ci un droil , abandon
d'une
chose.
Sic dicta quod exigí solebat sacramentum
de non repetenda re concessa vel vendita.—
Solernnis ejuralio et darnnatio erroris prae-
teriti ;
abjuration. —Quoddam
juramentum
apud Anglos. Quid sit docetlVillelmusStam-
furdius :
Abjuration est un serement que
home ou fenae preignont, guant ils ont corn-
rnise felony, et fué d l'Cglise ou c,imetoire,
pour
tuition de lour
vies,
eslisant plustot
perpeluel ba.nis.senzent hors del realme, que
iz esloiser á le ley, et d'estre trié del félonie.
—Vid.
ABJnRARE.
A13JURATUS.—Qui bmresim ejuravit;
hé-
rétique qui a renoncé d t'erreur pour rentrer
au giro?' de l'Eglise.
ABKETORIA. -- Ead. signif. q.
ABGATO-
RIA.
ABLAB4'NION — « Funis IEgyptius e cor-
ticibus, puraationis causa, La bodie, ad pur-
gandas Latinas.» (Amal.)
ABLAC'1.'AR13.—A lacte extrahere, vel re-
movere, segregare;
éloigner des rnamelles,
sevrer.
ABLADARE.—Agrum serere;
enseinencer,
emblaver
une
terre, la senzer en blé ;
ol.
abla-
der.
ABLADiARE.
Ead. signif.
ABLA
DIUII.—B!adum seu frumentum ex
agro denlessum ;
blé récolté.
A13LADUS.—h,adeul notione.
ABLA'L'A.—Exaclio,
i7npz$t, laxe. «
Libe-
ros deinceps esso constiluiunus ab otnni tal-
lia ,
ablata
el c:xactione et questa. » (A.
1173.)
ABLATICUS.—Pro
ABiATiCUS.
ABLATIO.—Ead. signif. q.
ABLATA.
ABLATUII.—L;ad. signif. q.
ABLADIUM.
A130
ARLATIJS.—Pro
Ai.LnTUS.
(Ann.
Den.)
ABLECTARE. — Abjurare , vendere curo
sacramento de non repetenda re vendita;
renoncer c2 la propriété d'une ch,ose, la ven-
dre, en s'engagea.n,t par serment d ne iras re-
venir
sur
cette renonciat2On
ora
cetle yente.
ABLT;GA'1'1O.— Pro ALLEGATro.
ABLEGl1INA.—Partes extorum quaP pro-
segrnina dicuntur ;
fragments d'enlrail,les,
rogntrre.s.
ABLEGRIGO.—Voracitas, devoratio ;
avi-
dité, grand appétit,
voracité,
action de dé-.
vorer.
ABLEGURP.IRE.—Pro
A
BT.IGURIriE.
ABLh,IA.—Alburnus, albula ;
able, ablette.
ABLINGUERE.—Lingna eiuere, lambere,
abl inñere ;
lécher.
(A. 1280.)
ABLITIGATUS. — Proscriplus;
proscrit,
mis au ban.
(A. 1305.)
ABLIU'CARE.—Pro
ABLECTARE.
(A. 1230.)
ABLIVIO.—Pro
ALLUVro.
(A. 1377.)
ABLUTsRE.— Inhumare , ttistillare, calci-
nare;
mettre en terre, distiller, calciner.
(Vox chim.)
ABLUNDA.—Patea;
paille,paillasse.
ABLU'I'A'I'ORIUJI. — Vas in quo sordidae
vestes abluuntur ;
cuvier á. faire la lessive,
lavoir.
ABLUTES. — Plurali numero sunt loca
cnenosa et equis plena ;
mares, lieux pleins
d'eau el rle.vase.
ABLU'.C10. - Inundatio, pro ABLUVIO ;
dé-
bordement, inondalion.
(A.
1158.)
ABL>J'TIU1I. — Eadem signif. q. AnLu-
TE$,
ABLUVIO. — Mundatio sordiurn, reclius,
inundatio, ut
ABLUTIO.
ABLUVIUAI.—Dicilur
quibusdam univer-
satis inundatio.
ABMATR1i7ONIUA'L---Ead. signif. q.
Fo-
ris rnaritagium. Vid.
MARITAGIUM.
ABNEGARE. — Inticiari , pernegare ;
nier
opiniCtrément, refuser obstinément d'avouer
•ou de faire une chose. (Vet. Gl.)
ABNEGADO. — Cessio alicujus juris vel
praedii incurvatis digitis secundum inorem
Saxonicum... deinde cum manu et festuca
more Francorum ;
cession d'une chose en retn-
plissant les formalités symboliques en usage
chez les Francs et les Saxons.
ABNODARE.—Nodum solvere;
dénouer.
ABNOR:iIIS.—Enorruis, inurmis, qui non
est rectus, extra normara ;
extraordinaire
en dehors de la régle, irrégulier. (Vet. Gl.)
ABNORJIITAS. —Enormitas , irreguiari-
tas. « Amor justitiee, qui tuam, pater, ani-
mara ímbuit,
abnornzitati
fecit eam offen-
sam et ab excessibus cautam. »
(Epist.
Fulb. Carnot.,
a. 1021.)
ABNUTIVUiI. -- Recusatio, dedignatio;
refr.as, négation.
ABOBSITUS. ,- Tenebris involuturn ;
enveloppé de térzébres. (Vet. Gl.)
ABOCA'I'OR. — Pro
ADVOCATOR
ve]
ADVO-
cATUS;
avocal, acorté. —
Tutor, qui res pu-
pilli administrat et defendit;
tuteur.
ABOI.A'1'URA. — Forte doiii apertura,
ab Ital.
bocea,
os, ostium, quaevis apertura,
(St. Ven.)
A111.
I,EX.ICON
36
ABO
3$
r,
57
ABO
MEDIE
ET
1NEIMm
LATINITATIS.
ABONARE. -
Infamalum restituere
ho-
nre
famae;
réhabiliter. —
Clientolaria
jura
vendere, redimere, aut etiam cornnrulare et
alienare ;
vendre, racheter, échanger, aliéner
les droits de suzeraineté.
—
Serví
tlurn mode-
rari et
de
eo
convenire ;
alléger les rede-
vances et accorder les allégements par un.
acte.
(A.
1298.) Clientefana protiteri;
(aire
aveu de vasselage.
(A,
1313.)
ABONA"1'IO. --
Clientelas professio;
aveu
de vasselage.
(A. 1313.)
ABONATUS. — Ille
pro quo
prcedes
dati sunt; celut
pour lequel on a
fourni
caution. —
Vir probatus bonaeque famas ;
homme considéré. —
Domini feudalis
subdi-
tus, cujus praestationes
ex
condicto,
pacto,
vel
privilegio
moderatae, aut
ad
certam ac
definitam pec,uniae, aut alterius rei solutio-
nem sunt Iimitatae, ita ut talliis ac crnteris
servitiis
non
sit obnoxius;
vassal qui a ob-
tersu de son suzerain, moyennant une rede-
vance armuelle
délerr2inée,
la suppression ozs
du anoin.s la climinution des prestations, tail-
les et servitudes qui pésent sur ceux de sca
classe. ;
ol.
abonné.
ABONEiiENTU:M.'I. -- Ead. signif.
q.
ABO-
NARIENTUAI.
ABONNARE. —
Limites
seu
bonnas
prae-
figere;
borner, meltre des bornes;
ol.
abon-
ner, abosner, abourner. —
Ead. signif.
q.
ABONARE.
ABOONAGIUM. — Ead. signif.
q.
ABO-
MAGlUAi.
ABOONATUM. —
Ead. signif.
q.
ABORA-
RIENTUM.
ABORBITARE. — Decedere;
s'éloigner,
s'écarter. (Conc. Tol.)
ABORDARE. —
Vid.
ABOBDATIO.
ABORDATIO. --
Portas
ostium ;
entr^;
d'un
port. (A. 1480.) —
Abordare
dicitur
de
loco
ubi aperitur portus.
«
Et
interrogatus
in
cujus jurisdictione est situatus aortus et
ejus
abordatio...
in
brotellis illorum
de
Mo-
lone, ubi ipse portus abordat, a
parte
Bres-
siae.
» (A.1480.)
ABORLARE. —
Ab
or
•
ís seu
extremis par-
libas
carnpi collectos spicarum
manipulas
in
acervum congerere;
apporter
des
extré
mités
d'un
champ
les épis de blé et les meltre
en meules. (St. Aven.)
ABORNA4IENTU:rt. —
Pro
ABONAnrr:rr-
TuM.
« Qui raliticavit
abornamentum
del
Porcher,
ouod nobis concesscrat.
» (Obi-
luar.)
ABORNARE. —
Ead. signif. g.
ABONARE.
ABORRIS. — Scandalosus, Í.
abnormia.
(Isid.)
ABORRITIO. —
Pro ABORTIO
vel
ABORTI-
vus [I'cetu
s].
(tsuib.)
ABORTARE. —
Quasi ABORrRr.
« De gua-
dal)]
pechia terrae sicut
se
praEportat
de
tongo in lalum et
aborlat a
Letra haeredum
Radulfr. » (A. 12fi4.)
ABORT1C10SUS. -
Ead.
signif.
q.
Ar;ort-
TIVUS.
A
BORT1RE.
bas avant terme,
ABOItT'IIT^II.
ABORTIVOS.
ABOCELLIS. —
Caecus;
aveugle. (Ch. S.
Altd')Ibid.
ABOCELLUS. —^Eadero
r
n ftio
n
e
Á
BOCE
i
-
ABOCULIS. -; Ead.
sig
g•
r.IS.
(:1.
SS.)
ABOGA
DUS. —
ldem
g..ADVOCATUS.
ABOLEFACERE.— Abolere;
anéantir, dé-
truire. (Script. eccles.)
ABOLEIARE. — Retis species,
a
sagena
non
dissimili ;
filet de peche
peut-etre sem-
blable au boulier.
ABOLENTIA
.
—
Progenies, familia,
ge-
nus;
(amille, race, maison.
(A.
1111.)
.
ABOLERE. —
Incendere, oblivisci,
ne-
gligere ;
brüler, se brüler, oublier, négliger.
(Yet. Gl.)
ABOLESCERE —
in
significat.
activa
pro
ABOLERE.
Migue
c,ontinentiam indi-
cens, et compescens concubitum semina-
rium generis
abolescit. »
(Tert.)
AB
OLIM. —
Jampridem
(R
ym.)
ABOLLA. -
Pallium philosophorum ,
vestís
militaris, vestis
senatoria ;
manteau
des philosophes, vélement militaire, vetement
sénatorial
ABOLLAGI[TíYI. — Jus
quod habet domi-
nns feudi i:n apum examinibus ;
droit
qu'avait le seigneur de s'approprier les es-
saims épars, et de prendre une certaine
quantité de ctre ou de miel dans les ruches
de ses vassaux ; ól. oboilage, abeillage.
ABOMAGIUM. — Jus defigendi
metas in
terris vassallorum,
simul
et praestetio quae
dominis
pro
eo persolvitur ;
droit du
seigneur de [aire planter des bornes, et re-
devanees
des vassaux pour les planter sous
la direction du seigneur;
o1.
abornage ab-
ournement. —
Certa ac definita praestatio,
gua
p
a
subdilus
domino
suo
ex
condicto
solvit , servitii moderatio ;
redevance an-
nuelle payée par les vassaux au seigneur,
pour obtenir un
adoucissement d leurs
charges.
(A. 1290.)
ABONI1NAMENTUM. —
Idolum ;
idole.
«See,undurn dictum Isaiae, abjecit
horno
abo-
minamenta
sua au'rea et argentea.» (Tertul.)
ABOMINARIUM. — Liber ubi
abomina-
[iones
scribebantur,
id
est anathema
a
Pon-
tificibus, episcopis et fundatoribus
lata
contra invasores
et depraedatores bonorum
Ecclesiee;
recueil des araathémes lancés par
les
Papes
et
les
évéques, etc., contre
ceux qui
r.asurpaient
ou
ravageaient
les
biens de l'L*'-
glise.
A
B
OMINATIO. —
Nausea, fastidian)
cibi,
actio vomiturientis ;
nausée,
dégoüt, envie
de
vomir,
vo
missement.-1dolum,
idololatria;
idole, culte
des idoles. —
Anathema;
ana-
théme.
A
BONAGIUII.—Jus figendi metas in tcrris
vassallorum ;
droit
d'abornage.
(A. 1244,)
Vid.
ABOnAGtU.m. —
Feudaliuru juriurq ven-
tütio, redernptio, abalienatio, aut commu-
tatio;
rente,
aliénation, échange ou
rachat de
droits
féodaux.
(A. 1298.)
A
►
zON
AMENTUM. — Ead. signif. q.
AuO
S"atun
l
•
droit d'abornage.
(A. 1233.) —
l:u
uventio ,
t
ransactio, pactum ;
convention
uccur!t,
pacte,
t
r
ansact
i
on..
(A.
1267.)
—
Abortum
avorier.
—
A1
►
nrttrs ;
arortemPnt.
— Pcrgarncnunt abortrvurn,
¡acere:
nzellre
59
ABR
LEX
lun^l vnl;o
virgineuro vocant, es pelle vi-
un
i
r
l
a y„1
cl Ira'+lina leviori prmparatum ;
par-
chemin vierg
e
, vé1in.
1
1BOS:1"t' O_ —
Destr
•
uclio,
eversio ; nes-
ruction, renversement. (A
verb. Gal.
abouser,
t
{
uod
rustící Dumbenses
usurpant pro
abat-
tre,
riirucre,
evertere.)
ABOSCATUS. — De agro d'
rcitur, hosco
seu
silva et dumetis obsito ;
boisé. «
Unum
carnpum terrae
ā
boscalum
seu aduemora-
tum. » (A. 14.13.)
ABOSO. — ínfima domus ;
maison pea
solide.
Vid.
et
ABASA.
ABOSQUITIJS. — Ead.
-
signif. q.
ABo-
scATr:s.
ABOTARE. -- Terminare ;
aboutir.
Di-
cilur de agrorum linibus qua parte angu-
stiores sunt. (A. 1297.)
AP.OTINARt
+
,. — Praedari ;
butiner, s'em-
parer.
(A. 1509.)
ABO"I'IOSARE. — Terminare;
aboutir.
(A. 9:330.)
ABOTTA.1'IENTU=M. —• Au$ilium ;
secours,
aide.
AROTTUII. — Ead. notione.
ABOUTARE. —Ead. signif.
q.
ABOTARE.
(A.
1297.)
ABOUTI7.ARE. —
Lad. signif.
TARE.
(A. 1314,.)
ABPATRUUS. — Pater abavi;
btsaieul. (Dig.)
ABRA. — Ancilla , famula honoratior ,
cujus modi ditiores ad honesliora servitia,
seu ministeria domi alunt;
gouvernante,
servante de confiance. —
Concubina ;
concu-
bine. ---
Prestatio quaeda:u ex vino persol-
venda ;
laxe sur le vin.
ABIdACADAI3RA. •— Insc,riptio amuleti
apud Serenurn Sammonicum pro hemitri-
treo, seu febri semitertiana.
Qlrc`O
quidem
inscriptio Sammoni.cum Basilidis hmretici,
qui sut Hadriano vixit, sectatorem fuisse
arguit, cui pro
summo
Deo fuit nescio quis
Abracax,
seu, ut legendurn,
Abrasax,
quem
solem significasse censent nrniti;
mol ma-
gique en grande réputation au moyen (tge, el
qui guérissait, disait-on, de la fiévre double-
t ierce.
ABRADiCARE. — Averlere , eradicare;
arracher, déraciner.
(A. SS.)
ABRASSATA. — Armalura qua brachia
teguntur el defendunlur;
brassard.
(A.
1335.)
ABRATOR.—Opifex, qui ad artem texendi
perlinet,sed
incerturn utrum lonsoribus, seu
carnrivatoribus annumerandus. « Liceat...
quibuscuuque
abraloribus
trama el labo-
rantibus ipsam tramam et tenere et ponere
unum quarteronum seu
(pactara partem
unius libra pro cuntrai:esio. » (A.
1360.)
ABRA'CURA. — Dicitur de clavís ferreis-
que soleis equorum uso detritis. « llena
pro ferratura el abratura ferrorum el
cla-
vorum
u
n
ins equi. »
ABRAVIS. — Vestis muliebris crocei co-
[
lorís ;
vélernent de fenzme de couleur de sa-
can.
(A m.)
ABBI?CLP"1'ARE. — Ire incinere; c
oni-
mcncer de marcher.
¡CON
ABRENUNTIARE. — A se renuntiando
removere, renuere , pnstponere, despicere ;
renoncer. « Abrenuntiare
diabolo el pom-
pis ejus. » (Tert.)
ABRENUNTIATIO. — Renuntiatio jurrs.
ABRENUN'1'LATOR. —
Nuntiator, nun-
tias ;
celui qui annonce, qui rapporte, mes-
sager, courrier.
(A. 1385.) — Qui renun-
tiat; celui
qui renonce
d. (Tert.)
ABREPTARE. — Arritrere. (Pap.)—Inci-
pere ire ;
commerecer rl'aller.
ABREPTITIUS. —
UI
ARREPTITiUS.
ABREVARE. — Adaquare ;
abreuver,
(A. 1360.)
ABREVIARE. — Notam sumere, per no-
tare rtescríbere, in brevia redigere;
écrire
en abrégé, prendre note de.
(A. 1155.)
ABREVIATURA. — Nota, scriptura
com-
pendiosa ;
signes tachygraphiques, écriture
abrégée.
ABRICA. — Straguium, lecti tegumen-
tu-in ;
couverture de lit.
(A. 13r1.2.)
ABRIGA. — Eadem notione.
ABRIGEU1i. — Pro
OnRYZUat.
ABROGARE. — Perforare, tistulam dono
apponere ;
mettre un lonneau en perce, y
meltre un robinet. Vid.
ADDORiLLARE.
ABROCATOR. --
Proxeneta;
entremet-
teur, courtier, brocanteur.
ABROGANS. — Humilis;
humble, mo-
deste.
(Isid.) — Detrabens, mali locus ;
ané-
disant,
mauvaise langue. (I'et. Gl.)
ABRO:IIA.
-
5tola? muliebris genus;
véle-
ment de femme, robe.
(Amal.)
ABROSTURA. — Depastío animalinm
in
bruscis Sen drumetis;
broutement, action
de paitre, de broutiller, p(tture. —
Jus du-
cendi animaba ad pastionem hujusmodi ;
droit de faire brouter les animaux dans les
bois ;
ol.
abrosture.
ABROTANUM. —Planta) medicinalis spe-
cies;
plante médicinale, l'aurone;
ol.
abrone.
ABROUI'ARE. — Vehiculo
brouetta
dicto
transvehere ;
tra$ner avec une brouette ,
brouetter.
(A. 1G50.)
ABRUTIO. — Eversio, deshruelio, licen-
tia destruendi domum;
renversement, dérno-
lition, permission de dérnolir une maison.
ABRUTUS. — Avulsus, excussus;
secoué,
enlevé.
(H. M. 5. D.)
ABSA. — itlensurae species, in Occitania,
ulna;
eune. «
Quod dicti consules babeara
potostatem cognoscendi et ordinandi de
mensur's bladorum, vini et olei, el aliis
ponderihus, et de absis,
seu cannis, cum
quibus panal Ianei et caprini, et elite mer-
ces meusurrrtur, e,annantur ac venduntur.
(Ord. reg.,
a.
1350.)
ABSACII'US. — lnvestito opponitur ;
dé-
possédé, qui a renoncé
d
la propriélé d'une
cltose ou en a été dépouillé.
ABSARE. — Alisara facere, id est sibi
capero jure dominii, seu uti vocabant, in-
dominicare ;
s'emparer, se rnettre, en verla
da droit de suzeraineté, en posscssion d'une
chose,
d'un
ilnmeuble.—
Cessare,
vacare;
ces-
ser de marcher. «
Est actuni... quo!a si dicta
molendina accensata, diluvio agua), aut ve-
Instale, aut alio quovis modo diruerent et
q.
ABo-
pére da
ABS
40
9i
AL1S
AIEDtfE L;T tNF1^A;^t! L.aTtN1T.^.TiS.
ABS
^2
absarenl...
(A. 1308.) -- Evellere , e
g
sti•r-
ner
d quelqu'un. «
Eximio ultimare facie,
pare ;
arracher,
vel ead signif. q.
Cedere,
traditionem et vestituram, et me o
g
inde fo-
rem quampiam in alterum trausferre. «Au-
ris expuli, warpivi et
absentern
feci. » (
A
Asinus laYabat vineas
S.
Peleo ;
et
1075.
preeterea, qui
absabant
vineas, reddehant
ABSI NTANDITS. — Ahsens , fugífivt^s ;
quartum de terra.'» --Agrurn in
absuna
re-
qui
e:st
ab.sen.t,
e^n luite. (A. 1358. )
drgere ; /retire
une terre en /'richc.
A
BS
ICNT AN
I
US. — Qui se semper abserl-
ABSARIUS. — Qui agros
absos
colit, no-
tat.
d. AEt`TASr.
mine scilicetdomini fundi, servus vicarias.
ABVi
SI+.?I`CBS
ARL. — Occultare , cbscondere ;
j'
Vid.
^'rCAratus
cacher, dérober aux regarcls. —
Ai^esse ;
étre
ABSBRIGARE
.
— A
lita
liberare;
débar- absent,«
Ecce hic dicit,: Clavis` deest, castos
rasser d'un proas. —
Praedium, casimir],
absenta!. » —
Absentare a-liquid ; ab co rece-
etc., domino capitali reddere et ab iis
ita
dere, illudrelinquere
;s'éloignerd'unechose,
e xcedere ut nihil juris penes cedentem re-
la quiller. «
11
0
e
facto, metu rigoris justifico
maneat ;
remettre un immeuble entre les mains
don1u
'TI
suarn
absentavit. » ( Litler. remass.,
du suzerain
[aire renonciation absolue
an. 138'1.) — Auferre, abscindere, separare;
des droits rz
lca
possession dudit. .
en.lever, séparer, cou.per
•
: «
Quamvis de
ca–
BSCEDERh. — Codera rrenoquampiam,
pite nihil pr^
m
ter rnentu haberetur, sicut
A
autjus suurn inalterurn transferre;
/'aire ces-
percussoris iliud
a.bsentaverat
gladius. »
sion ou transmission de quelque chose á quel-
(lilarten.,
Ampl. coll.)
qu'un.
ABSENTATIO. — « lila
ci.rca corpus
q
ABSCERNERE. — Repeliere , rejicere ; quid est, nisi a Deo qumdam
absentatio ?
repousser, rejeter,
et
absentatio
quid , nisi peregrinatio :^ »
r
ABSCESSIO. — Cessio ;
cession , renon-
( S.
Bern.) — Recitatio facta absenta libro.
ciation.
ABSENTATUS. -- lleperditus , amissus;
ABSCIDICULA. — Statuaa vel imaáinis
perdu. «
Et dixerit quod munimen suunz
loculamentutu in fornicis modum ;
niche.
absentaturra
fuisset, » id est charla non repo-
(Joan. Diac.)
riretur.
ABSCIDILIUJI. — Cultellus quo ungula
3
ABSENTER. — In absentia.
-
(A.
SS.)
equorum abscinduntur.
ABSENTERE. — Idenn
q. ABSENTARE.
MSCIND)JRE. — Idem q.
ABCINDERE,
ABSENTIALIS. —
Absentialis dies.
Pies,
ABSCiRE. —
De. memoria
e g
ire;
étre
ou- qua quis absens est, ut cum canonicus a choro
()lié. (Am.)
abest ;
jou-rd'absence. «
Si etiarn aliquis ca-
ABSCISA.— Scripturae genus•
Vid.
Scnr
•
nonicus... absens fuerit..., illorunr
dier•urn
PTL'RA.
absentialium
angustia ad hoc ut forarneu
ABSCISSURA. -Inter_vallum;
intervalle,
judiaetur non poterit coarctari. »
(S1. ep.
sulution de continuité.
'
Tornee.,
a. 1190.)
ABSCITAS. — Terra absa,
ni
ABSEITAS.
ABSIsNT1ALITiER. — Absentialiter
prtn-
ABSCODERE. — Exculere, siliquis exu-
sens;
id
est corpore quideru absens, sed
ere ;
batlre le grain et les légumes, les dé-
preesens mente;
absent rmatériellernent, mais
pouiller.de leurs enveloppes,
écosser.{A,1516.)
présent en esprit. ( N. G. Ch. )
ABSCONCIA. — Ut
ArrsCOVSA.
ABSENTIELIS. —
Absentielis cetas:
rnajo-
ABSCONDERE. — Purgare se;
se justifier
ritas, ut vulga-dicitur,
curo
quis
suae
tulel^
d'ttne accusation. (Cap. Lud.
II
imp.)
est, quasi quod
abs se
sit , id est sibi reli-
ABSCONSA. — Caeca laterna qua mona- ctus ;
majorité, état de celui qui est majeur.
chi ut
plurimutn
utuntur
in
obeundis dor-
ABSriVTIi1LNTUII. — Pro
AriSENTrdrE1-
mitoriis ;
lanterne sourde ;
ol.
esconse.
Tu
o.
TUM, eOnsensus;
corasénlen^ren.l , ussenti^rrertt.
ABSCONSE. — Latenter, abscondite •
se-
ABSENTUM. — Pro
ABSrYTH[U_lt,
herb^
crétement, en cachette, par-
d
essous rnain,
^
genus ;
absinthe
AB
SCUL`I'ARE. — Pro
AUSCULTARE.
ABSEP`'ICUS. —
Furiosus;
qui est en [u-
ABSCU
LTA`lOR.
—Forte
minister illequi
reur. ( Vet. Gl.)
talliarn
ad
placituzn
dictam, seu
audien-
ABSESCU'i'ARE. —
Devestire se de ro
tia
ma,xigebal.
Vid.
TALLIA,
(A.
1287.)
aliqua, et juri, quod in eam quis batiere po-
ABSE. —
Spontaneus ;
spontané volon-
test, renuntiare atque
in
alium
transferre;
laire.
(Isid.)
renoncer
a
la propriété d'une chose et la
A
B
SECTOS. — Lapidis pre.tinsi genus •
tran
s
ntettre
d
quelqu
un
'
(A.
1269.)
p ierre précieuse,
qui, sel
on
Isidore,
était
de
ABSESITUS. —
absesíturn se facere;
ead.
couleur naire et veinée
de rango;
ol.
absicte.
siánii'.
q.
AasnNTESr
SE
rAr,ERE,
id esl de-
AB
SEllIUA1. — Obsidio
•
sit ,
vostire
se
de
re
aiiqua.
A
B5E1'fAS. —
Torra
absa. V
i
d.
ABSUS.
ABSICTUS.—Genrma nigra et
ponderosa;
ABSENS. — Ead. signif.
q.
ABSTENTUS,
pierre précieuse
de
couleur noire et veinée
de
«
Quod
si
admissa fuerit eliam haec lauae
rouge, appelée en vieux /3
•
angais « absicte,
earn receperit, habebitur
absens
(Cap. C:
absite.
»
M. ),»
id
est
abstinebit pariter
ab
iugressu
ABSIDA. —
Fornix, arcos;
oculte, arcade.
ec
elasite, seu habebitur pro excommunicala.
—I'roprie, cujusvis a?diticii
pars exrrerua et
—
^
b
s
entena
se
facere,
devestire
se
de
re ah-
interior super
;alarme]
seulirotundurD
erecta
qua,
oxuere
p
osses
s
io
ne
el
earn
in
alium
et
concamerata. Convenit
itaque cuilibet
Uausftrr¿;
8
C
dé
pou
i
llcr de quelque citase,
slructurtn inarcurn desinenti et
concome-
t'enoncer
d
1, pro
priété d
une
claose et la don-
ralle,
criare et dicitur
de
ecctcsiarurn sacel-
Ll?Y1CQ
N
41Lp. I6
T
INBINi. LAT.
^
9.
il
ti
43
ABS
LE11(:0N
lis semirotuiv3is,
(j
eque a!iis partibus eccle-
si.m
cual in
circulum pariter terminantur;
moxirr,e
vero
de
parte interiore tedis sacrro
i
n
qua
altere
collocari solet ;
exlrérniléinté-
rieure d'zan édifice quelconque, d'une église,
d'un transept, d'une nef,
etc.,
pourvu
que
cerio
extréutilé soit demi-circulaire ou poly-
go
rr
ale et voútée; particuliérement
la
partie
de la
nef ozi est l'autel. —
h.piscopalis sedes,
quod in medio absidx collocari apud vete-
res soleret, ut in ecclesiis in quibus chorus
adhuc retro aliare est;
siége
de
l'évéqice. —
Feretruni , in quo reliquia sanctorum con-
tinentur ;
co/fret or% sont renfermées
les
reliques
des
saints , ehásse, r.eliquaire. —
Concha altaria ;
coupole qui, dans
les
an-
ciennes églises, s'élevail au-dessus de'l'aulel,
ciboriu,n. ---
Sacra"
mensa
seu aliare ;
la
sainte table, l'autel. —
Latior plus a3dis; la
partie
la plus
large
de
l'édifice. —
Sacra
urr,bella quae supra corpora sanctorum eri-
gitur;
baldaquin. —
Orbita , circulus rot
a?
;
tour
cl'une
roue.
ABSIDA'1'IJS. Concameratus, in absidis
seu arcos forman) tectus ; voüté.
ABSIDIA. — Sacra umbella quae supra
sanclorum corpora eri;itur;
baldaquin.
ABSIDICULA. — Diminut. ab
ABSIDA.
ABSIDITAS. — Ead. signif. q.
ABSEITAS,
id est terna alisa.
Vid.
ABSUS.
ABSIGNARE. —
Resignare , desigi liare ;
desceller, rompre
le cachet,
décacheter. (Vel.
6l. )
ABSINTHIUl
@1.
— Pro
ABSYNTHIUí\f.
ABSIS. — Ead. signif. q.
ABSIDA.
ABSI'I'AS. —
signif.
q.
ABSBITAS.
ABSITITIUS.
Absititiu;;i
se
facere. —
Ea-
den)
signif. q.
ABSENTEM SE FACEBE.
Vid.
ABSENS.
ABSITUS.
Absituna
se [acere. —
Eadem
notionc.
ABSJURARE.—Pro
ABJURARE.
ABSJl'RA'!'10. — Ut
ABJCrtATiO.
ABSLATATA. — Navis piratica;
de
pirate.
ABSO. — U t
AB73aso.
ABStJLERE. — Ab
uso
recedere. ,Pap
AIzSOLUTI:. -- Vox ollicii ecclesiastici
quaa significat absque praevia salulatione,
cantu , benedictione, invitatione. «
Dicun-
tur
absoluto
et sine oratione nec ante nec
post , » etc. ('Cod.
vil.,
Mar.
Deaur. )
Abso-
tute orrlinari
dicitur de clericis qui ad sa-
cros ordines promoventur absdue titulo
seu ecclesia cuí mancipentur et de cujus
redditibus vivant.
ABSOLUTIO. — Indulgentia, remissio a
peccatis;
absolulion, rémission
des
péchés.-
Absolutio
ad
cautelani
dicitur de absolutione
que
majoris securitatis
causa
alicui judicis
sentcntia excommunicato et appellanti con-
cedilur; dummodo ferendo demum judicio
se pariturunl promiltat praestito sacramento.
Ilujus absolutionis ad caulelam
p
ulla men-
tio ante Ccelestinum Papam qui, anno 1195,
a11 episcop. Lineolnens. scribens, quosdain
absolvi permitlit ad tnájorem cautelan;. —
lsbsolulionis dies ,
le
Jeudi_absolu;
dios
Ju) is
ante
Paseha ,
jeudi saint. —
Absolu-
AII3
b^t
tiones
relaxatoriae,
vocantur r_oncessae ex_
communlCatls absolutioYles
ad
lernpus.
Dispensalio, dimissio,
líberlas, permissio;
permission, congé,
liberté.
}Ene
absolutio-
nern facere,
jubere ,
vel pvlius facultatenl.ac
licentiam dare
aliquid faciendi ;
enjoindre,
on
mieux,
donner l'autorisation
de
faire
quelque chose
Ahocha, aceeptilatio ;
quit-
lance,
décliarge.
—In ecclesiastici O(iicii ru-
bricis, deprecado brevis quae dicitur finitis
psalmis cujuslibet Nocturni, qua solebat
olio) terminad OfflClum nocturnum unlus-
cujusque vigilia, — Collecta seo oratio pro
mortuis, illa pra?sertim
que
y
ineipit :
Absolve,
Domine, etc.
Itero
qua=vis
ante
orationes pro
dofunctis, ac etiam preces , thuriGcattones,
aspersiones, qua circa corpora defuneto-
rum Gunl. —
Absolutio capituli,
brevis
le-
ctio ex Scriptura sancta gaae quotidi.e post
Primara dici solet, et qu;e primum in mona-
steriis, finito
capitulo,
antequam fratres ex-
irent ad opera et benedictionem a superiora
acciperent, decantabatur. .
ABSOLUTO (IN). — Voces agrimensori-
bus propriae, apud quos agri
in a
b
soluto
re-
manero ac tenere dieuntur, qui
sine
lege et
finitione sunt,
id
est finibus ac limitibus
non
terminantur.
ABSOLUTORIUM. —. Apocha ;
rdcépissé,
quittance, acte
par
lequel
le
créancier déclare
que le
débiteur
a
pa
y
é.
ABSOLUTORIUS. —
Absolutorio
littercP:
1° Littera? quibus Ponlifex excornmunica-
tum ab excommiinicatione a se abs0luturn
esse denuntiabat ;
lettres
par
lesquelles
le
Souverain Ponti
fe
faisait conna
r
itre qu'il avait
relevé un
excommunié
des peines de
l'excom-
municalion. —
2°
Litterae qua re confecta
missis ac legatis dantur cual domum ren,it-
tuntur ;
let(res
que les
goaavernements donnent
aux envoyés étrangers, quand ceux-ci, ayant
rempli
loar
araission, veulent
revenir
dans leur
navire pays; lettres
«
d'exequatur. »
ABSOLUTUS. — Desperatus;
désespéré.
Dicitur de aearo cujus morbus deploralur.--
Persolutus ;
payé :
« absoluta
pecunia , »
puesens pecunia ;
argent comptant. —
So-
lutos et liber, liber fidelis, vasallos
uni
ad-
dictus;
holline libre,
vássat d'i
u
i seigneur. —
Absolutas
dies;
feria quinta bebdomadis
sancta? ;
jeudi saint.
ABSí3LVERE. - Liberum dimitiere;
ld-
cher,
laisser
alter
en
liberté.
s
Si quis aüe-
num servum in fuga lapsum, ferro vinctum,
aut quocunque ligamine constitutum
absol-
vcrit. » (;iex 1Visig. ) —
Mittere , remitiere
in paulan', douiuw : «Huno nos baplizan-.
tes ,
ad
propriam
absolvimus
dornum. »
(Anast.)—Donare, dimitiere, contradere,
possessronew mittere ;
donner, renoncer
á,
livrer, mettre
en
possession. — Absolvere
de
functos,
dicere
collectam
mortuorutn :
a
Sacerdotes, audito parochianorum
suorum
obitu,
statiai
absolvant
eos cual psalinis pro
defunctis et coltecta. » (OIL episc. Paris.)
-
Absolvcre cad cautelam.
Vid.
i:if.
ABSO-
LL'T10.
ABSOLVI:IIENTulI. — Licentia, facultas
lc
'119rJ
J
l
i
rj
t
'isat7on.
(A.
1088.)
ABSONIARE.
Sacramentum, fidelilatis
Anglo-Saxonicum, taudatum a Somnero. « In
illo (Deo) pro quo sanctum hoc sanctificatutu
est, vol° esse nune idomino meo N... fidelis
et credibilis, et amare qu^diam ctum etbsro-
niare quod absoniat, per
culi competen
tiam.
»
ABSORBERE
.
-- Praetermiltere , nullann
rei alicujus rationem babero ;
passer sous
silence, ne
pos
rendre comple d'une chose.
(A. 140$.)
ABSORSIT. --• Foras ejicere, exturbare ;
meltre dehors, chasser,
etc.
ABSORTUS. — Pro
ABSOSPrUS.
ABSPES. — Sine spe;
sans espérance.
ABSPORTARE
.
— Pro
ASeoItTARE
vel
ARIGERE,
sí
de pecorihus agitur : « Si quis
a civitate fugertt et catalla cujuspiam bur-
gensium
asportaverit.
» (
A. 1194.)
ABSQUE EO QUOD. -- Quamvrs non ;
quoique
non. «
Absque
eo
quod dictum
ofliciurn juraverit.
»
(Forra. Mass.)
ABSRADICARE. — Avellere, eradicare ;
renverser, déraciner, arracher.
(A. 1237.)
ABSRADICATUS. — Avulsus, eradica tus ;
enlevé, arraché.
(A. 1237.)
ABSTANTIA. —
lntervallum , distantla ;
intervalle, distance.
dBSTERIIUS. —
Non modo qui a vino, sed
etiarrl qui a earnibus abstinet ;
qui nc boit
pos de
vin, qui ne
mange
pos de
viande ;
so-
bre,
tempéré,
qui
est encore
d
jeun.
(Ann.
Ben.)
ABSTF,N1S. — Ead. signif. q.
ABSTEMIUS.
ABSTENTUS. — Excommunicatus;
cx-
communié.
-T
Apud jurisperitos pupillus qui
tutoris auctoritate ab adeunda haereditate
revocatus est, ex eo nempe quod ninlis illa
sit in aere alieno,
ABSTENUS. — Ead. signif. q.
ARSTE -
ñii
U
S.
ABSTERE. — Abjungere;
dételer, sépa-
t
•l
rer, éloigner.
ABSTERGERE. — Aspergere ;
répandre,
'
o
verser. (A.
SS.)
^
ABS'1'ERNERC. — Abjicere, repeliere ,
5
abdicare, respuere ;
repousser, rejeter, re-
noncer
d,
écarter.
ABS'lERSORIUM
•
— Pannus lineus, quo
^'
utitur sacerdos dum Missam celebrat ad ex-
tergendos sibi digitos post attrectatam ho-
(!'
stiarn; inflo° differt abstersorium a manuter-
^¡r
gio, quod isto dunta
g
at utarttur, cum
r
es di-
vinas nondum alligere.
AB
STINATIO.—
Abstinatio legis; violatio
edicti;
désobéissance
d
une1°4ú
un
xcte
tl`
,
de
l'autorité
tet
publi
qrio
u
e,
délil.
«
;Vec possunt
1
aliqui,, de
fructus reroovere.,.
t',,
alioqui
si
eorum
rito
abstinatio [F. obstinatio]
r
possit evidenter
com
probad...
deberent
ex
,
t
11
t
t1pc
p
ulliri, » (Claart
ex
eccles, Sanct.
Ando-
1¡t
t
,
marti.)
ARSTI
NENTES. —
l m videntur qui
conti>rena
ea,
vol r
u
i
jejunia
observantes ab
°sr,i•s
abs
tinen
t•
(S. Cypr.)
Abstinentes
eliam
vocati ll
tr^r
e
tii
qutdalnr
I-].islaanin, I,alli^i.
«sl+paraules persuasiunitrus cclnju
g
ia hotui-
A1311
A ti
num et escarian abstinentiam promítten-
tes. »
ABSTINI:NTiA. — Cessatio ab arnn is ;
tréve, suspension d'armes. --
Renuntiatio,
ceSSio ;
renonciatinn, cession,
non
-acce,pta-
tion. --
Excommunicatio ;
excommunicalion,
«
Ab officio reinovendus est et tandiu
absti-
nentía
casligandus est. (Fulb. Carnot. L'p.)
ABSTINI+,RE. — Renunciare, cederte;
re-
noncer, céder, ne pas accepter. —
Abster-
rere, detinere ;
éloigner, détourner, écarter.
— Abstinere aliquem concrnunione, commu=
nicatione,
idem est ac
.Fxcommunicare.
A$STIPULA1113. — Dimittere
•
, werpire;
se
dcssaisiret dégucrpir
d'un bien paree
qu'or;
en
prenait possession avec
un
fétu
de
riaille,
«
stipula.
» Vid.
F
ESTUCA.
ABSTLATA. —Navis lliratica;
vaisseau de
pirate.
ABSTOI.LERE. — Auferre ;
enlever.
ABSTIIACTUS. — A seriptoribus asceti-
cis dicitur ille qui extra animi sensus ra-
ptus
es! ;
ravi.
ABSTRIGARE. —
Ab
omni
mora
et
pedimento liberare;
déb:irrasser
de
tout obs-
tacle.
ABSTRUERE. — Pro
ABSTrIUuExE.
ABSTUDERE. —
«;Estou.per.
»
AI3STUERE, — Ead. notione.
ABSTULA. — Prc
►
AsTVt.a.
ABSTULTUS. — Ead. signif. q.
ABST°L-
LLRE.
ABSURATIO. — Pro
ABSJUIiATIO,
rei ces-
sio cum pr
•
aestatio sacramenti.
ABSURDESCERE. — Exsurdare, aures
prae;ravare ;
assourdir, rompre
la
téte.
ABSUS.—
Absus ager,
incultus,qui inchar-
tisopponiturvestito, id est culto
;terre inculte,
friche.
Interduni
absus ager
dicitur non
modo vacaus, sed et prorsus incultus et pa-
sturae idoneus.
11'lansi absi,
mansi dominici,
fiscales, qui colonis non sunt adsignati, et
opponuntur
vestitis,
id est coionis lraditis.
«
Mansi absi
sunt qui
non babera
cultores,
sed dominus eos habet in su
.
a potestate, g,3i
vulgariter appellantur Wroinde »
(Reg. boas.
eccl. Prum.)
ABSYNTIíIOSUS. ----
Arnarus ; amer,
ABSYNTH1UM. — Potio melli.ta, mona-
chica. «
His
tribus diebus post pulsationem
c
,
ym;Iali , qui vo.luerit bibet de absy=nthio
melle confecto.. »
(Consuet. Floriac.)
ABTERiI;jNATUS. — Exsilió darnnattt.s
condamné au bannisselnent.
tiBTlj.S, — Pro
APTOS.
ARULA. — Albula ;
able, ablette.
AY:U
,
NCOI.US. — Pro
AVUNCULUS,
ABUNDA. — Panici et rneilei follicu
.li
gdteaux feuillelés.—
Meta;
borue ol bonn
é.
AI3UNDANTI (EX).
—
Praeterea, irrsupec;
en
outre.
ABUNll11N'1'[A.--
Erogatio, largitio;
dis-
tribution, largesse, dons abondants. —
Pos-
sessionis genus. «
C
ampaniae, plantee,
abun,
dantia,
curticanus et elau3elius deParrinia-t
co, cum aliis VlnCG1.15, » (.A.
886.)
A]3UNDAT• — Suflicit; il
cst suffisant.
Al3UNllIA. --• Quae
a
buni.lanti.trn
lllll)tl'lí,
lur, ut
so
inniabatlt
•
«
I)U
m
iila
:u
abl,ndiat;i
15
ABS
11I)illLE ET INFI11lE LATINITATtS.
,iliquid faciendi; permis
s
i
oiz,
licence, atato-
(1!'I;CF
rl;
f)F
6rv,
I,
a7
ACA
LEXICON
Ac A
as
vncant) pro abunda
n
quam ea pr2estare
bella et vendente vino
acabellalo.»
(A. 1303.;
(
^licunt donoibusquas frequenlaverit.»(Guil.
—
Vid.
CABELLA.
Paris.)
ACAD [A.
•
—
«
Tam in rnontibus quam in
ABUNDUS.—
«
Cum nano abundo et quin-
plano, et villis et hominihus, et
acadiis,
et
que mensuris de cervisia. »
Vid.
ABUNDA.
stivls et rasca.is.» (A. 12146.)
ABUItGARI. — mira fines burgi aut vill,^e
ACALICULUS.^ — Pincerna;
échanson;
aliquam terram includere, cornprehendere;
boutcillier.
errglober dans les (erres dépcndanles d'urre
ACAIIPANARE.—Aragonensibus, ineam-
ville, d'un bour
•
q,
etc.
puna educere ;
mener dans la campagne.
ABUSIO. — Non abtlsus, abstinentia ;
ACA^IPASSA.—Congregatia qulevrs, con-
aLstenlion de faire une chose.
(S. Paul.) --
venticulum quodvis;
réunion , rassemble-
Deceplio, error;
déceplion,lromperie.
(Gnsp.
ment. (A. 1328.)
Bart. ) — Abusus ;
mauvais usage , abus.
ACANARE. —
Acanna,
provinciales di-
v.)
currt pro virgo
de.cutet
•
e ;
abattre, faire
(Sal
ABUSOR. — Qui molentitur;
celan qui lamber
ácoupscleverg es. licanatio,
odio dcon-
fait
un
naauvais usage, gaai abuse. (St. ord.
liendí. « Neque pastores aliqui... non pos-
Clan.)
sint... aliquas quercore^, necouves a;lande-
ABUFL
T
S. — DefecUls: (Ba!d. Noviom.)
ratas
acanare nec acanari
facere... manua-
ABUTARE. — ídem q.
ABBOTARE
et
ABUT-
liter col lrgereel sine
acanatione
quacunque
E.
de dictis glandibus » (A. 1501.)
TARE.
ABUTABIL
T
S. —Pro
ALLTARiUS.
«
Supra
ACANA''IO. ---Vid.
AC:A^ARE.
quoalanr
mnsagio sito iuxla platean)
abata-
ACANNIG:IRE. —« Quicunque
acanni-
rioruira Rollcoanagcr
i
sivan. >
(A. 1267.)
zaverit
vaccarn elbovem, si bos vol vacca fe-
ABUTI;RO. -- Ab.utor
(Sunplem. Antiq.)
ceritclarnnunr casu fortuito, dure
acan•rzizalaar,
ABUTI. —
Igne consuruere;
consurner,
culus
esCatniltatipsumbovernvel voceare, uisi
brúler.
acan.n.izélur
causa nupliaruru
(i
%
ori
Ose.
.1a-
ABUTTARE.— Terminare;
aboutir.
Dici-
cob.I,r
•
eg. Arag.); » lagaciner
•
, irriter, sncltre en
lur apud agrimensores de a;;rorut» tinibus
fureaar. --
Picardi etianonum rlicunt
acanner,
qua parte sunlangusl.iores.Namqueea parte
cuan aliqueul conviciis ir:cessunt. llalis
qua sunt lon;iores
adjacere clic•antur.
accannare sonal slimulis agitare, acutis can-
ABUVRAGIUM. — Jus guod una curn
ca-
nis excitare.
ponibus
exiÜilur el persolvitur, forte quod
ACANONICU.°.q. -- Non canonicum, ex-
praeler jus
coponum
corollarii vice in con-
tra canonein el regulam; gati
n'est pas cano-
ven lionibus conc.eclalur. (A. 1327.)
Vid.
Br-
nigue, qui est en dehors de la regle.
BERAGIUAI. —
Id
quod bibitionis nomine ab
ACANG.NIS1•US. — Qrui contra cationes
co solvitur gui in societntem aliquam reci-
aliyuid iacit, vel qui canones ignoral ;
qui
pitur;
ce qu'on paye pour le clroit de bienve-
agit con.trairerrrent aux canons,
ore
qui
n'a
nue ou deréceptcon dan.s une sociélé, et qui se pus connaissance des prescriptions carioni-
dépense ordinairenaertt en repas; ol. abavre-
ques.
ment, aboivrement. .
ACANZi. ^ Gemrs militiae Turcica ;
nom
ABVELARE. - Detegere;
découvrir.
d'rrncorps del'ar
•
naée turque.
ABVICINARE. — Disjungere;
séparer,
ACAhI:RE. — Ad acapita ;ium dare;
ven-
disjoindre.
dre sous une redebince
d'un
cens. «
Con-
ABbb'ARPIRE. — Ead. signif.
q.
bb
r
ÁR-
corcJaturn fuil c.luod quicuoque
sil
áominus
PIRE ;
possessionem rei alicujus dimitiere ;
de Cbandenoy praedictarn villarn de Bordis
déguerpir.
non potest alienare a tnanu sua nec in feu-
ABYRTACA. — Condimentum apud Per- duro dore vel
acapere
vel conferre al icui. »
sas
el bledos ex albo, porro, cardamo, grauis
(A. ;1271..) Vid.
ACAPITAGIUM
cl
ACCAPI-
mali
hunici, sinapi, aliisque acerbis, aut
TARE.
etiam ex herbaruni virentium succo
coofe-
ACAPITAG1UlI. —
lielevium seu quod
etum. (Alhen., lib.
III,
cap. 35.)
nomine rele vii exscllvilur domino capitali :
R"['ACE. — Eadem notíune.
Droit de relief ou redevonce en tenant
ABY
ABYItTACUS. — Eadern noti.one.
lieu. «
Curo vero rnonasterii abbas et con-
ABYSSALIS. — Fundum non habens;
qui
ventus , qui tinas partes unius falconis
n'a
pus de fond, pro fond comme un ubiane,
in rnutatioue cujuslibet domini seu vassa)li,
ABYSSARE. — Mergere iu profuudnm.
pro
acapitagio
ralione feudi seu affarii aut
Totus in Deum
abyssutccs
eral.
» (A.
SS.)
tenementi de Castilhonnesio... solvere no-
ABYSSUS. —
lnternurn ; l'abinaN ,
l'enfer.
bis tenentur.» (A. 1335.)
Vid.
ACCAPTARE,
—De abysso usque in ecelum,
formula qua
ACAPIITARE. — Incipere;
cornrnenccr :
in cessione nihil sibi reservatum esse sigui-
«
Et
acapitat
ille campus ad neulus dicto-
ticabant.
_
rum religiusorum. »
(Chartul. S. Wandre.)
ABYSUS. — Pro
ABYSSUS.
Quasi diceretur, et habet Caput suuur ille
ACA. — Amoeuitas;
agrémments,
citarme,
campus. — Alia notione pro
accapila.re.•
Vid.
beauté• (Vet. Gl.)
AcCAPTARE.
ACABIs'LLATUS. — Vinum
acaóellalum,
ACAPITIS. --- Idem
q.
ACCAPITUM.
q,uod nomine
cabellu'
seu banui venditur.
ACAPITURA. -- liad. signif. q.
ACAPITA-
-a
.
Liceal ipsis horninibus dicti eastri
eorum
GIUM.
winum
vendere
en gros,
quibuscunque per-
ACAPTA. —_ Ead. signif. q.
.I1C98ITA-
seinis
voluerint, lencnle et durante
losa
c.a-
GIUM•
ACA1''1'AG1L':1
I
. —
Lad. sirnif.
q.
ACCAPI-
TUM.
ad
rem
1
qulau^piam.
Yid
Jus
A
^
r
APT
A
n E^.V
^
-
TUM.
ACAPTARE. —Nule p'roEM
ERE
; acheter ;
ol.
achapter, acapter. --
Alia notione
pro
Ac-
CAPTARE.
ACAPTATIO.— Ead. signif.
ACCAPI-
TU:1i.
ACAPTATOR. — Qrai ad accapitum
seU
ad
censum accipit ;
celti qui acltéte sotts
la conrlilion de payer
une
redevance d'un cens
(St. Mas.)
ACAPTIS. — Concessio vei acquisitio
ad
accapitum seu emphyteosim ;
concession,
dormitan, ou achat sous condition empltyté-
otique. «
El
omnes
acoples
gnns
e
go fecl
in
suprarlictis honoribus srtlt sirniliter ejus-
derri Rotgerii.
(.Test.,
A.
1118.) — Atia no-
11011e, ut
ACAPITAGIURi.
(A.
1.123.)
ACAP'lU\i. —rrnptio;
achat.
—Relevium
set'
qumvis ejusdem generis przestalio ;
draft de relief ou atare payé par les hé-
riliers d'un tenancier soumss á rente, cens
ou nutre charge ,
ut ACAPITAGIU1iI.
ACARALHA. - ;rmissarium aquari"um
vel
quid
simile (
forte ab
I-Iíspi.
acarrear,
importare, quia per
illud
agua
et sordes
;ú . imporlanlur);
canal, égoul. «
Quod dicti
cousules... habeant potestatem cognoscen-
di de
viis publicis et itínerihus reparandis,
l U''
de
clertis, doblis ,
acarnlhis
senoralibus
(1.
femoralibus], a
3
diticiis et tabulariis, bes-
calinis, » efe, (A. 1351.)
ACARALI3UiI. — Eodem siánif cat.u.
ACAitN1;13ARE. — Apud Aragonenses,
pecora aliena in agro darnnum facientia
capere atque etiam occidere et comedere ;
surpreridre cfes bestiaux élrangers pendant
qu'rls j`onl du dégtlt dans sa pro
priété,
les
cel'
^^isir
el les fuer
: «
Oves Saneti Joannis et
¡,r,r,
omnia
perora
illius coenobii....
mando
ut
oIu°''
in
loto regno
meo,
ui.ri lle.rbas invenerint,
pascana . et nullus sil ausus pignorare
vel acarnPrare »
(Ch. Remir. rey. tlrcrgon.)
'Vid.
CATO ALE.
ACATAPANUS. —
Praefectus
civitalis
veI
p
roviuci
^
; idea] q.
CAPITANEUS.
Vid.
^
ATA2ANUS.
Q3
^
ACATARE.—
Emere •
acheter ;
ol.
acater.
I^+.levium ex
,
olvere ;
payer le droit de relief.
Vid.
ACC
APTArtE.
ACATHALA
NTIS.—Genus
avis ;
chardon-
nrret.
ACATFIAPANUS. — Idem
q.
ACATAParUS.
ACATH1A, — Ornaruentvtm muliebre.
«
Bona nrobilia, lam in auro quam in ar-
g
ento.., jocalibus, percoratibus seo
acalhiis,
zonis, ele, » (A.
1386.) Forte
legendum est
,tf
C.,
ttr
I
+! +
I
i?
It9!',
rG+r'
It
°`
el
r',
^ttE
tt
P
rttr'
^^^
i/+^
n
e
cloralrbus seu alachiis.
AC
ATURA. — Pro
AQUATCRA,
'
ACA'1'GS, —Navis actuaria • bktirnent
lé-
^;
i
,
(
,6
ger, a Quamobrcm politice ^ noticie
ro, si
lt
,
nnnqur,nr 1'urt
i
va
s
merc
es vel illicilas in
ac
alu
s tuas
r
ece
pisti, z etc. tTert.l .-- Men-
doso pro
A4
aiATUS.
-
dR
ACA
ET I1FI1IlÉ I.A7'1NITATIS.
ACC
50
ACAU. -- Vox Gallica vulgaris, caute,
se-
creto ;
en
cachelte.
ACAUNU\1.
—Vide.
AGAUNUM.
ACCABUSSARE. —
lmmergere,
in
more
denli Itere ;
plonqcr dan.c l'eau, précpiter,
noyer;
quelquefois, « irr fliger
fe
suppl
i
ce de
la cale. »
ACCALVASTrR. — Al> anteriori
parte
ealvus, sicul
recalt;astrr,
a
Posteriori ;
celui
dunt le deuant de la téte est dégat
•
ni de clte-
veu.x.
ACCAMPATUS. — Qui babel castra ; cam-
pe',
en parlant d'un corps de troupes.
U
Pro-
día in !tostes
accampatos...
in terra jugta
Padunl.
» (A. 14.04.)
ACCAMPARE. —
Castra
metari, ponere;
cantper, asseoir un comp.
ACC \?IIPIA.
—« Itero
quod irtem camera-
rius del el
dore
tenenlur cuilibet mona-
cho... quasdam estanlinas.., et tria paria
solularium... et quod dicta mstivalia te-
neantur semel
[acere
(reficere)
de
aecarn.pits
et sotularibus,
si el guando super
hoc fue-
ril
si tus. » (A.
1322.)
ACCANTATOii. — Vectig,alium
condu-
ctor, (luí
vulgo 1lrrna;'lus ;
receveur et fcrmier
des imitóts.
ACCAPITAIIENTU fI.
Idem
q.
ACCAPTé-
1tIENTUlI.
ACCAPITARE. — Ut. A
CcAPTARE.
ACCAPITIIDATIO. — Charla qum condi-
tiones accapili
continet, vel ihsa
ad
accapi-
tuni
concessio.
«
Recognoseent... eliden]
domino et sois sub serviliis in dictis
aeca-
pitídaliottibrrs
canten lis e.ldeclaratis.m(Trans-
act. 1501.) —
Vid.
A CC APITUM.
ACC,lPIES. —ídem q. AccAP:TUm.
ACCAP1TU11. — AgUitio
in
dominum,
quod vulgo
relevium ; droit de relief. Vid.
RELEViUAZ, ACAPTUAI
el
ACAFITAGIUIII. «
11eR1
contilemur
nos
recepisse a vobis
pro
acca-
pilo,
1400 marcas
boni
et legalis argenlí.n
(A. 1211a.) « I)einde
dono
et ?<rudo...
toturn
honore;<t mento, civilates videlicet, atque
burgos.
castra, villas
atgtle
dominio, feu-
dos,
alodios,
accapita,
pignoras
et acquisi-
tiones,
»
etc. (A.
-
1150.) — Ad
accapiturn
ciare,
idem est ac
in
emphyteusirt
dare. «
Da-
?mis
in
accapit?cm
sea emph
.
yleusirl alche-
riam nnstr,tm,» etc. (A. 1310.)
ACCAP'I'Ak1EVTU1i. — IdenZ q.
AacAPI-
TURi.
«
Accaptatnenlum
vero nobis
&
bel
persolvi nostrisque successoribus ad utrius-
que partis mutaliones. » (A 1240.) —Stips,
eleemosyna qua? corrogando colligítur, ea-
dem notione ac
QUlESTA;
quéte.
(A. 1412.)
Vid. A
CCATTATOII.
ACCAPTAItE. —
ACCAPTAnE AD ALiQUEnI ;
caput el dominium agnoscere, capero. «Et
propter hoc jaro ultra tul illum non debeat
consilium
accaptare. » (Cap.
C.
Cal.) —
Ca-
pero adaccapiturn,llocestcapere ve
possidere
feuda aut qutevis alia bona subaccal>ilorurn
conditione ac onere ;
prendre ou uossédrr
un fief,
sous la condition, de payer annuclts-
rnent atn cens, une redevance, «
Et ego...
dono uxori mece.., omnia qum accaptavi in
Balagario.
»
(Ch. Raint,
Barcino.)
I
otee-
duro etianl
simpliciter
pro ewcro obstine
ullo onere.
Hinc vox Galilea
acaler,
ucap-
teT, achater, ochapter. acheler, ad
quarn-
líbet emptionem translata. « Curn omnibus
rebus quas
accaptabit
vel recuperabit. » (A.
1(160.)Accapilarealieui, releviumfacere, vel
essolvere, vel aliquem pro domino, et velut
tiro
crrpitoli
domino agnoscere;
payer
le
clroil
de
relief ou reconnaitre
la
suzeraineté
d'un
nutre.
ACCARATIO.—Testium cure reo compo-
si tio ;
con
frontalion
des
lémoins avec l'accu-
sé;
ol.
acaration, acarement. a
Confron-
taliones
y
ero fiunt extlibilis ipsl•reo testibus,
et in ejus conspectu positis, unde et acca-
rationes a
cara
barbaro nomine, quod fa-
cien] significat nomínanlur. » (Bleyuianus ,
Institul.
¡licor.
et pract.)
ACCARO. — Inslrurr:entum ruslicurn. « Et
superducta iterurn dicta lerra cuni vangis et
acca
ronibus,» etc. (Petrus Crescent.)
ACCASAMENTUM. —Casa, dor
n
us,
aedi^-
ciom ;niaison,
bQtirnenl.—
«
Cam
quodam
ac-
c
o
sanicnto
prisito ultraprmdictumfossatum. »
(A. 1232.)—Interdum hac voce significantnr
redificia domui prtkcipum adjuncta. Vid.
CAS.1:1rENTG\r.
ACCASAIIE. — Domibus il;struere ;
construire
des
bdtiments, approprier irn édi-
[i
ce.
«
Postquam dictum castrum
accasatum
fuerit intra muros, » etc.
(Ch.
Idenr.
V bu-
per.)
ACCATO.—Genus navigii aetuarii, espéce
de
b(itinient léger.
ACCATTATOR.'— Qui ex officio stipern
corrogat aliis dispensandam;
qui fait
des
quétes, quétcur. (St.
FI.)
ACCATTUS.---3us quod nomine relevii
exsolvitur.
Vid.
ACCAPrTLnr.
ACCATU:41. — Acgnisitum, comparatum ;
ce
qui est acquis, achelé.
(A. 1233.)
ACCAI'RA. —Pugnce genes, qua scilicet
funda lapides jactautur;
combat á coups
de
p i erres.
ACCAYRARE.—Pugnare jactando lapi-
des;
jeter
des
pierres,
se
batlre
a
coups
de
pierres ;
ol.
acarer. a
Quod nul la persona
audeat se
accayrare
seu facere accayras. »
(A. 1353.)
ACCEDENTES (AD). — Responsorium
quod in ecclesia cantabatur, dum ad S. Sy-
naxim fideles accedebant , juxta Ofl'icium
14lozarabicum.
ACCEIA. — Ead. signif. q. ACcrA.
ACCELA.=Eadem notione.
ACCELERANTIA. — Celeritas ;
prompli-
tude, rapidité.
(Petr. Diac.)
ACCENDERE. — Lignatio, lignum accen-
dendo foco necessarium;
bois d brtaler né-
cessaire pour
la
consommation.
«
Blancha•••
nobis concessit, quod possimus ire in rie-
rnoribus supradictis, quandiu el placuerit,
per (pro) nostro
accendere.»
(A.1210.)—
Ac-
cendi,
de luna dicitur, cura a solo in novilu-
niis incipít illuminari : « Luna Januarii me-
dia nocte accenditur. » (E.aler,d. x
saecul.
e:irc.)
Vid.
INCENSiO LEN/E.
ACCENDONES.—Lanistae seu gladialorum
znañistri, sic dicti quod g
l
adiatores ad pu-•
guau' accenderenl;
lanisle,
celui qui ¡or-.
nmait
les
gladiateurs.
ACCENGIA.--111odusagri. « Sírnondedil..:
na
,
edielatem decirme ejusderu vine, et
unsm
accingiam prati,
unum arpentum terrre. n (Ch.
Adam. vicecom. IYleld.)
Vid.
ANDI,;CIHGA.
ACCENSA. — Census, datio ad censum ;
cens,
aclion
de
donner
d
cens,
d'affermer;
ol.
acen.serunt.—
«
Mejor in villa et advoca-
tus a Prumiensi abbate domino villae
villam
tenebat ad
accensam.
»
(Joan. Hocsem.)
ACCENSA101ENTUOi. —Mere notione.
ACCENSARE. — Dare ad censum ;
affer_
•mer, donner á cens ;
ol.
accenser. « Accensavit
et nomine accensationis in perpetuum con-
cessit et tradidit.
»(Tabul. Cast. 1
►
1e1. —Cen-
sum exigere loco alterius praestationis ,
servitium cum censu commutare;
se
faire
paycr le
cens
en
échange d'une autre
serví-
lude,
opérer cet échange.
«
Cum homines
villarum obligati fuissent ad solvendum et
ad liberandum dharragium domino regi, pro
suisoperationibus... supplicavissent domino
regi, quod ip^e'^ vellet
accensare
dicta char-
r?gia et loco eorum recipere cerlos redditus
annualim.» (A. 1299.)
Accensare
se
alicu.i;
c
•
.erlis conclitionibus ac statuto pretio quid-
piam conficere. « Item quod aliquis scriptor
non audeat
se accensare
vicario, hajulo, vel
alicui ofiiciali. » (A. 1299.)
ACCENSATIO. —liad. signif. q.
ACCENSÁ.
ACC ENSATOR. — Firmad us;
cclui qui
prend d louage, fermier;
ol.
accenseur.
ACCENSIO. — Morbus comitialis ;
¿pi-
lepsie.
ACCENSIUNCULA. — Ut
AccENSro.
ACCENSIVA. — Ead. signif. q.
ACCEtvs4.
ACCENSIVATIO. — Eacl. signif.
ACCENSIVIO. — Ead. signif.
ACCENSQR. — Delator ; dénonciateur,
dé-
lateur. (Vel. Gl.) —
Acolythus, cui in-
cumbir. cura ar.cendendi lumína in ecclesia;
clerc chargé d'aliunrer
les lampes de
l'église.
(Hon. Aug.)
`
ACCENSUATUS.— Homo domino propter
terras ad censure acceptas ad certa onera et
pr¿>rstationes adstrictus ;
celrci gui
a
pris
une
¡erre á
cens
el
qui est,
en vertu
des
condítions
•
du control,
sournis d cerlaines c.harges.
«
Ex-
eeptis illis qui mihi ad serviendurn bis in
antro cum bobus suis sur
y
t
acconsuati.»
(Lib.
Ciil mm.)
A(:CENSUS. Eadem notione.
ACCENTIIURARIA.—•Vas in quo tbus ac-
cenditur;
encensoir.
ACCENTIARE. — Ead. signif.
q.
ACCEN-
SARE.
ACCENTUARE. — Acrentus observare;
accentuer, observer
les
régles
de la
quantité
dans
lecture.
«
Ignorantes discant plane
legare, puncluare vel
accentuare,
»
etc.
(Regid.
FontisTbraldi,
cap. 38.)
ACCENTUATIO. — Species cantus qui tit
elevando aut deprimendo s
,
yllabam
•
, juxta
accentuum posítionem ut cum in ecclesia
Iectiones aut orationes cantantur; cui op-
ponitur
directus,
qui
frt
ábsque vocis in-
fíexione.
A(.0
LEXICON
ACC
54
i
•
53
ACC
IIIF:DIrE ET INFI111E L ATINITATIS.
AM::
SI
ACCENTU
S.
— Sonus vocis, modus pro- nationem quam fecit.., de nrolendino pro-
r
i
uniiandi ;
accent•
fA. 1t123.)
pe strt,tam, cum
accessione
sive actuario.n
ACCEPTA. — Genus navis, idem q. AcA- (A. 823.)
T^'rrar,3m accretio vi flumirunr
h.
:
facta ;
alluvion ,
ut AcCESSA.
TUS;
alii lexunt
grnus avis.
(Isid.)
ACCEPTABILIS. -- Acceptus, gratus;
ac-
ACCESSiVUS. — Forte pro
'AssASSINU.=.
erptable, digne d'dtre ogréé, agréable.
(Salv.)
« Hic ctiarrr (1 reclericus irnperat,) cíucem I3rr-
ACCEPTABILITA
S.
--- Theologi schola-
varia, , virum cathrplicum, Gdelei ^'eclesi
.sliei dicunt :
obedienlim el passionis Christi
et
devotum, fecerat occidi per acc
uessivos.t^
A. 1244.
acceptabilitas,
pro merito et gratia.
(
)
ACCI PTABULU,^1.
—Q+tarta pars emintt?;
ACCESSOR. —Fidejussor, sponsor . gnc,^i .
le quarl d'tcne hémine. —
Scutella acetaria ;
secundus a debitore
accedat,
ut creditori [iat
l
sar.tcrere.
Vid.
ACCTAIIUIUnI.
sa tis, sic diclus :
répondant , garantie,
cau-
ACCEPT.E• — Agri porliones viri tim as-
(ion. « De accessorihus et fide jussoribus el
signata?, aul qua? sortitr obtige runt ; lots de
qualiter cr^nveniantur, » etc.
(31n.scecrtl.) --
¿erre.
^
Adjutor,
ludi soeius;
associé d'un joueur,
ACCEPTA:bIENTU;11.—Ead. signif. q. Ac-
son second.
(A. 124.3.) —. Minister sEcunda-
rius, qui praelaturr, cór.ritatur, eique in sauis
CAPTAr<IENTUIi
ACCEPTATOR. — Qui sine causa perso- deservit;
assístant. —
In plurib. instrum.
narum liabet rationem ; vox et plrrasis ortal
pro
ASSESSOR.
Vid.
hoc verb.
ab Ele
Act. apost, quia non est « acceptor »
ACCESSORIE. —
Per accessionena; acces-
personarum Deus. (Act.
x, 34.)
soiremenl.
ACCEPTIO. --- Agri portio.
V
i
d.
AccE-
ACCESSORIUII, — Quidquid
causa
ad-
^ .
PT^.
ventilium et extraneum est;
parlies accessoi-
r)d
ACCEPTOR. —Aecipiter ;
épervier.
—Ve-
res d'une cause.
(A. 1341.)
tutor curo accipitro ;
cltasseur d l'éperviPr.
ACCESSORIUS. — Vos fori Anglici, in-
llei
'
ACCPPTORiA ARS. — Venatio cum acci- quitSpelmc.nus, in quo appellatur is qui sce-
q
°'
pitrio ;
ch.asse
d
l'épervier et au faucon.
leris conscius, facinoroso subvenit , sive
tr
l'
ACCEPTORICIUS CANIS. — Canis avía- ope, sive consilio. — Sponsor, idem q. Ac-
Uc
rius, seu curo accipitre venatur aves ;
chien
crssorZ.
,
de chasse, chien spécialenrent destiné
d
la
ACCESSUS. —
Per accessuna
Sunimus
u:;
chasse aux oiseaux, mais pouvant servir aussi
Pontifex eligi dicitur cum cardinales munes
d
chasser d'autres espéces de gibier.
unanimi consensu ad eum accedunt et Pa-
ACCEPTOR1U13,
—
Salinum;
saliere. (Vel.
pam
salutant.
61.)— Locus ubi nutriuntur accipitres ;
vo-
ACCETTA. — Bipennís, ascia;
hachette.
liére des oiseaux dressés pour la chasse. --
ACCETTARE. — Acessere;
devenir aigre,
« Libe'lum quemdam babes, qui non est se
gdter.
Majos
acceptorio
duarum semanarum, quem
ACCIA. — Avis a rostri magnitudine
síc
ts
"
ego legere cupio. u
(Epist.
S. I>:onif. bTog.) Ubi
dicta ;
bécasse ;
o1;
acce', accée.
videtur intelligi tot foliis constitisse lrunc
ACCIACCUS. — Debilis, contusus, fractus
librum, quot officium ecclesiasticuml dua- membris , unde adhuc in lingua Etrusca
, '
rum septimanarum continebat. At cur
in ac-
usurpatur,
acciaccare,
eontundere, franbe-
1
ceptoriunt
appelletur, non plano assequor,
re ;
tnoulu, brisé, rompa.
j
,;i
^
'
,
nisi legendtim sil.
exceptorio
aut
excerpto-
ACCIAIVOLI. — Mercatores Ilalici pro-
i;e
rio.
pler fceneralionem, ut el
Caorsini
seu
Corsini
ACCEPTURARIA. — Cyrnbium quo in ohm celebres.Hoc videturfamilimFlorentitite
ecclesiis asservantur mict>
3
thureae;
navet(e
á
nomen.
CI'f;
mettre l'encens.
4CCIARIUI7. — Ead
signif. q. AcIA-
0'
ACCERES.— Genus securis, ut
ACIERES.
nIUnI.
's
1
°
';
ACCESSA. -- Accessio, aecessus; accessa
ACCIATUM. — Potus vílis servorum;
ilir11
maris, recessa maris ;
flux et reflux. —
Ter-
boisson des domestiques.
(A. 11.77.)
,r
rarum aceretiones faene vi fluminum ;
cc-
ACCIATUS. — Cultellus magnas et acu-
b
i;•
crue de
lerre, altuvion•
^us;
co2ttcart grand el pajilla.( óreviloq.)
l
[:
ACCESSAMEN" — Ead. signif
"
g. Ac-
ACCIDENTIA. — Quod casu
accidit, ob-
cENSa•
venit ; idem q.
ESCAETA.
« QuEO
vidolicet
ACCE
SSAMENTUM. — Idem q.
ACCE;vsA-
pr:edicta masura- ad me descendit ex
acci-
1aENTUIFt•
dentüs
uxoris uDeae.
(A. 1219.)— iliorbus, in-
^'
ACCESSARIUS. — Minister secundarius lortunium ;
rnalirdie accidenlelle. —
Ab
acGi-
^
s
ecclesiae,
cui nomen Gall.
assistant.—_Vid,
dentibus,
ille dicebatur aiud reges Persa-
yt
ACCESSOIq•
rum, qui res scribebat {Iuotidie accidentes;
ACC
ESSATiO.— Ead. signif. q.
ACCENSA,
historrographe.
f
o l ;
;
ACCESSIBILIS. — Accessu facilis ;
a
t
cces-
ACCIDENTALITER. — Casu , fortuito ;
t
^p ,
tibie. ('1'ert.)
accidenlellcuaertl, par cas forlrcia.
!., .
e^
("
►
'
F.
ACC
LSSlf3ILITAS. —
Accedendi seu ac-
ACCIDENTIVUS. --
Accidens;
accidente!.
1
s^•u
t.s) facilitas ;
libre
ricas,
accessibilité.
« Nervorc:rn diutiva el
accídenlivct
cougluti-
ACCF,
'mijo. »
(A. SS.)
nccé9
de
5Sl0. — Accessia febris ;
nttaque,
ACCIDL+'N'1'U141.—Ead.
signif. q.
ACCIDE9r-
á¡,if'
/
jfévre.— Acquisitio ;
aclr.at. —
Cana-
TIA.
(A.
1281.)
,^,
!
s, rivus, quia ad opus molendini uecessa-
ACCIDlA. --. }«
I
„ ^ ror:c.
i
c
n
^
rio accecii; ounat,
r
éserooir, a Similiter do-
ACClD1:11i1 — I'ia a
^:;nasn.
t
r
t
n
4(
:
C
.
LEXICON
hCC
56
IUTAI't S.
Vid.
AcEUTATUS.
la reslilution
de son bien, dora
auh
•
e
s'eSi
ACC
(.^:IDIO^CS.
•— Vid.
ACEDIOSUS.
ea,paré.
A
4Cl INA.— Glandes quernea aut ilignea;ACCLAPARE.—'.l'egere. operire;
couvrir,
gland du chéne, et,
dans certains cas,
Una
cnsevclir. cr
Fuit tanta nix... quocl occupavit
ñroi
uil tci ressemble au oland (chdtaigne, dalte,
el
acclapavit
fere duo millia ovium. » ( A.
.x.,^'Jr.t.
1268.)
ACCINCI'A. — An,bitus, circuitus;
en
ACI;LAVENSIS.— Forte a
ī
ijacens, incur-
ccinte. «
Dic;ebant se incurrisse in
accin-
rens in aliud ;
enclavé. ,
In alío loco
accla-
da
castelli Luparea, et appendiciorum ejus
vense
curtilis et terra.»
(Gall. Chr.)
ct in
accincla castelli parvi pontis, » etc.
ACCLAUSUM. — Clausnm, septum, ambi-
(A. 1222.)
tus;
clos, clólure.
(A. 1308.)
ACCINCTOR.— Famulus g.ui latus ciugít;
ACCLIBANUS. — Obliquus. (Isid.) Alii
serviteur. — «
Habet quoquo in Longo-Al- legua Accuvus ata
ACCLiVATUS.
teno versuram oinnibus diebus cum uno mi-
ACCLINATORIUAI.— Locos in quo accli-
Pite et sois accinctoribus. »
(Reg. Casi. Lict.
nare aut requiescere possun,us;
lieu de
a
re
)-
Andtbr.cs.
pos, charnbre coucher,
etc.
in
ACCINGA. — Eadem signif. q.
ACCENGIA.
ACCLINIS. — Dependens, obnoxios ;
su-
ACCINGF,RT'. — Ambire, circunrdare ;
en- jet,
sou
n
ris,
dépendcrnt.
tourer. «
I go dedi... monachis de... ha-ACCLUDEiIE. — Pro
OCCLUDERE.
jam mute
rrccingit
garennam. » (A 1227.)
ACCLUSARE. — Clusam facere, sexi a;-
ACCiNGIA.— Pro
ACCExGIA.
gerern construere, quo concluduntur agua);
ACCIONARIUS. — Pro
ACTiONARIUS.
construire une écluse, une chaussée pour
con-
ACC1PEl)AIIIUS. — Ead. signif. q.
ACUPE-
tenir les caux. (St. D7ut.)
DrUSr.
ACCOGNI''ARE. — Eadem signif. q.
AD-
ACCIPERE.—Emere ;
achetcr.
(Gasp. B,art.)
CoG:VrTARE.
—
Muleta pecuniaria aliquem Pnnire eam-
ACCOLA. — Colonos, qui terram colit;
que exigere;condananer
quelgu'unál'arnende,
colon, cultivateur d'une terre. «
Viso etiarn
et poursuivre l'exécution dre jugement.
(A.
quod liberte conditionis thorique legilimi ac
1208.)
Accipere se ad invicena ;
nranihus sese
ex honestis parentibns, ficet
accolis,
pro--
apprehendere , ad invicem adhterere. ( A.
creati existant. » (A. 11150.) — Colonus, seu
1376. )
•
adscriptitius, qui simul cam prtedio venie-
ACCIPES. — Idem q.
ACUpEDIUnr.
bar;
élranger, cultivateur d'une terre. Vi!.
ACCIPiENSER. — Pro
ACiPENSEri.
ASCEiPTtTIUS. «
Accola,
eo quod adveniens
ACCIPITARES. — Fact. signif. q.
AUCEL-
terram cniat. » (Isid.) — « Accola, cultor
LATOREÇ.
boj
in
quo non est natus.» (Willem.(Britto.)
ACCIPII'RARIUS. — Accipitrur.n curator «Accola non propriam, propriam colit
in-
et
dornitor;
celui qui dresse et soigne les oi- cola
terram. » (Anon.) loesensu a multis
seaux de proie.
usurpatur. —
Accola, mansi, qui accolarum
ACCIP'1'US. — F. pro
ACCEPTUS,
acceptio. - erant, etab iís colebantnr : «De uno quoque
«Quo,d dicti supra positi in casu prtedicto, manso ingenuili exiguntur sex denarii, et
sine
acciptu
quocunque debeant et tenean- de servili tres, el de accola unus, et duo de
tr,r Lamen mortuum facere sepeliri. » ( A.
hospitibus. »
(Annal. S. Bertin.,
an. 866.)
11102.) Nisi idem sit quod supra
ACCAPTA-
A000LABEItTA.- Accola habitatio cum
MENTUM.
prmdio;
habilation d'un accola, et métairie
A CCISA. — Ead. signif. q. ASSrsr
A.
qu'il fait valoir. (Charl. S. Sulp. Bit.)
ACCISIA. — Pro
AsslsrA Seo AssESSiO ;
ACCOLANA. -- « Tam in tenis, rnansis,
tribul.i in;positi taxatio et permquatió.
... accoiabus, rneritc
accolanaruna,
vineis, »
ACCISTARE. — Vocare; appeler.
etc. (Formul. 62, inter
Lindenbrog.)
Ubi
ACCI'1'ACULUIII. — « Quasi accitum ferro
meriluna accolanaracrnest
red ibis domus ru-
sonabulum.» Forte legendum
accinctnnr j'er-
sticm, nisi legenduun sit
accolavorurn.
ro ata acuturn ferro. Vid.
ACiTAi3ULU11I.
ACCOLANUS. — « Ipsa
y
ero loca una cum
ACCITARE. — Pro
ACTUARE ;
stepe agere;
colonis, accolanis, servis, libertis, » etc.
[aire so2l2ent,répéter.
(Ch.art. C.
111.)
ACC11'UNl. — Ead. signif. q.
ACCIATUM.
ACCOLARED. — Forte pendens, alteri
ACCLA\:IARE. — Vendicare, asserere; lit subjeetum ;
qui dépend
d'un
cutre. «
Ber-
clamare: :c
Ei
cum ipsa ;Ellleda esset comi- nardos de Zaborda habebat unam ecclesiam-
tissa...
acclarnavit
ipsa juro haereditario has accolared de Sancto Johanne, et mutavit eam
supradictas torras.» (Sim. Dun.)—Vocare, ae- ad Orgassam per consilium archiepiscopi. »
cire;
appeler
•
, ¡'aire venir. «
Azelinus.., queni-
(Chart. eccles. Auxit.)
dam Ebulonern...
acc,lanravil et
ut rex con-
ACCOLAVUS. — Colonos adscriptitius,
cederets
uisadulationibusimpetravit.>:
(Chro-
u AccoLA.
(Marc. Form.)
cric. Carnerac. Balder.) —
lo jus vocare, ac-
ACCOLl131LIS, — Colendus , amabilis .
cusare ;
appeler en justice, metlre en accu- «
Qunniam Deus mullus est
accolibilis. »
sation, a
Si quis ante justitiarn de latrocinio
(A.
SS.)
accla[natus frierit. »(
Chronic. cornil. Fland.)
ACCOLLECTiO. —
Vid.
ACCOLLIGERE.
AC(:LAiiATiO. — Actio quarn quis inten-
ACCOLLIGh;RE. — Associare, in partem
dit ad recuperandam pr
•
oprretatem vel pos-
doruinii gnempiam adsciscere;
associer quel-
sessiopPm
rol sure quam alius ei abstulil ;
qu'un
á
ses a jjiires, l'adnrettre au partage de
aclion de poursuivre en justice pour obtentr
son aulor2le cl de ses pro jits
« Rex autem
57
ACa%
RiED11E ET 1NIl1l.E J,ATINlTAT15.
ACC
58
arcollegít abbaietn
etecctesiemnl3onnevallen-
seln, in ornnibus (luce habebat et in omni-
bns
aecollectionibrts
quae sibi facta? erunt. »
(Ch.
Lud.
Jun.)
ACCOLONUS. --Colonos adscriptitius, ut
AccoLA.
ACCOMANDISIA. — Concessio facto lege
fiduciaria possessionis et non definitivae
seu absoluta;; r;u^7? plurimum [it ut alicujus
graliam quis sibi conciliet. Italis.accoman-
digia,
tutela, prolectio, rinde vocis origo.
Vid.
CnR1ME11DISIA.
ACCOAIANDITIA. — Eadem notione.
ACCOMENDA --
Accomenda
dicitur de
pecuniis mittendis pro emptione mercium,
et
de
mercibus mittendis ad hoc ut vendan-
tur;
expression du commerce génois, qui ser-
vait d désigner les fonds et les marchandises
qn'unarégociant
envoi/aitcl. ses correspondrtnts,
les uns pour [aíre des acltats en son nom, les
nutres pour en opérer le placernent.
ACCOIIENDATARIUS. — Is qui de acco-
mendis seo implicitis exsequendis curan
habet. ;
comrnissionnaire, agent d'a[f aires.
ACCOMENDA'1'O11.— Qui ordinat et (poi-
aunque part.iceps est in
accomendis
seo
implicitis.
Vid.
ACCOME\nA.
ACCOMIiIODARE. — Pro
COMz1oDARE;
donner. K
Blancha... domui Dci... 1lerber-
tum tIe Horrido monte
accommodavit
libertino
et quietum ab omni tallia et exactione. »
(A. 1207.)
ACCOM\TODATIO.—Commoclatio ;
accom-
modation, accord fait d. l'a.miable.
ACCOM410I)irICARE SE.—
Pro
ACCOMArO-
DARE
SE.
'«
Christus ita se noslrm contempe-
ravit accommodavitque intirmitati. »
(I$enz.
Aut.)
ACCOMiG10DU8. -- Aptos, utilis.
ACCOM11UNICARE. — Corporis Dornini
sacramenlutri alicui dore;
administrar le sa-
crentent de l',G'ucharistie d quelga'un. —
Ac-
communicari, saeramenturn 'recipere;
rece-
• voir la rconrmunion, communier;
ol.
accome-
nier. accovruschier,
etc. .
ACCONC1A11ENTUII.— Reparatio, refe-
clio. ab Ilal.
acconciamenlo. (St. Ast.)
ACCONCIATOIt. — Qui pacen] irlter cives
tnetur, ab Ital.
acconciare,
pacificare, recon-
ciliare;
riacifzcate,rr. (St.l6iont,,
ACCONCIUU DOTIS, — Suppellex qure
in au ;mentum dotis nOm nuhtae a parenti-
bus datur;
supplénrent de dot donné á une
mari.ée par
ses parcnts.
AC
CORDABILIS. — Qurdquid redrli et
solvi Oebet ex aliqua pactione seu acuerda-
mento ;
ensemble des
obligations arcmplir
en.
vertaz c!'arrangements pris.
ACCO1tDALIS.
-- E
x
.
accordo,
ex con-
senso et pacllorle.
Vid.
CENSUS ACCORDALiS.
ACü
ORDAMENT[J1I. —
Pactio, conven-
tum, transactio, lilis com
l
aositio;
Conven-
tion, accord;
ol.
accordenzent, accordance,
ac
cordison. —
Laudimia, praestalio qua
irr
zy
ultationibus domino cerisuali debctur, sie
rilcta quod inter dominum etempterelr^ de
ea
sr'ic't
c
-
t
^nveniri •
droit
de
mutatton
paé
a-;/,
ssigneur
par
t
'lréritier d'zzn
e •
ol.
fleco
'
Inelrt. --
Co
nsensos;
consen
i
ñ
ent,
boa
von-
loir. «
Praepositus noster... badellos suo-,
per
accordamentum
praedictorum hominurr,,
in dietario tenebitur ponere libertatem.
u
(A. 1235.)
ACCORDARE.— Pacisci, coucordare, con-
tentionem inter ali¡luos componere;
accor-
der, mettre d'accor .
ACCORDATIO. — Pactio , convFntum ;
accord.
ACCO
RDELLATUS. —
Dicitur de p^nno
raso, cojos textura facile apparet;
drap
dont le poil est coupé si ras que la conde se
2^oit
fac(lenzent.
(A. 1491.)
,
ACCORDERE. —
Forte pro accidere, con-
tingere. « Recognovit dicto vicecomite...
cum tertia parte justitiarum, quae debent ibi
accordere. » -(A.
1252.)
ACCORDiA. — ldem q.
A000RDIUM.
ACCORDIUM. — Pactco, conventum ;
ac-
cord, convenlion.
(A. 12111.)
ACCORDUII. — Eodem sensu. (A. 134.5.)
ACCOItPOI
?
;ARE. — Incorporare;
incor-
porer, réunir 4, joindre. «
Inflabant itidem
has malorum civrlrum buccinas, potentes in
regia ea re ut damnatorum petita bona sois
accorporarznt. » (Am.)
ACCORTIRE. — Assentire , concedere;
accorder, consentir ;
u1.
escourder.
ACCOSTARE.— Jungere, applicare ; met-
tre á
ate', joindre. « Quad...
unum cros vel
genu cual olio non poterat
accostare
aliquo
modo. » (A.
SS.) Vid.
ACOSTARE.
ACCOTUMARE. — Mores corrigere, ad
officium et melioram vitam revocare ;
r arne-
ner ate devoir, amender les nzrnurs. «
Pote-
slatem habeat
accotuaa2andi contrafacientes
vel non observantes. »A. 1292.)
ACCRAANTARE. —
'
Fide
el
sacramento
interpositis proniittere, ca
y
ere. Ut CnEArr-
TARE.
ACCREANTATIO.
Cautio de re qua-
piam
faCienda, ut
CREANTIIi11.
ACCREDI;RT.—Mutuo dore ;
préler quel-
que chose, donner c2 eréctil;
ol.
aceroire.
st Ut
de redditibus Piclaviün pecunia quarn ei
ac-
credidera.m.,
mihí sine diminutione solvere-
tur. » (Suger.
Epist.) —
Mutuo sumere;
re-
cevoir d'un nutre , emprunter;
OI.
accroire:
«Ut nihil _omnino contravoluntalern negOtia-
torum ab ipsis
accredañt;
neque proprium
auferant.»
(Ch. Ph. Auq.)
ACCRki.DULA. — Galerita seo alauda;
aloueEte.
ACCRESCENTIA. — Accrelio, increman-
tnrn • ciccro2ssement, aug]nentation.
ACCRESTIO. — Forte
p
ro
ACCRETIO,
ag-
ces-lo;
angmerztation, accroisscrnent,annexa-
Cioaz.
«
Cede]tteS o!trnia jura et
ornnes
accrestioncs
reales et personales qual
et quas fleten)... babero poterant adversus
qunscunr.lue
debitores.
(A.1308.) Nisi leaen-
dum fintes
actiones.
ACCItIDERE. — Eodem sensu q.
ACERE-
nrrzE.
A(:CRIPENNUS.—J ugerum ; arpcnt, jonr-
nnl
de
(erre.
ACCRUS. - Pro
AcnA ;
modus
agri ;
acre.
ACC
RAItE. — a ] Sr toto cur
l
,orc ilr-
cutnliero
UBA
cub
i
lo. »(:t.)
a
59
AC G
LEXICOIY
A C E
60
ACCUI?ATUS. — Alorbus caducus;
haut-
vicariae jurisdictionis
in
accusatíonibus que-
mal,
epsie, mal cadrtc.
relisve audíendis ac dirimendis forte situm.
épil
. —
Acus,
acicula ;
aiguille.
(A.
1245.)
ACCUBIA
Ar;CURITA. —
ti
'
. ACCURITUS.
ACCUSATIO. —
Accusatio
simplex, lri-
ACCUBII'A
RE
SE.—
Cubito inniti ;
s'ac-pler. Vid.
LADA, ORDALIÜlyI.
coudcr,
s'app
uyer
du eoude.
ACCUS10. — Accusatio, reprehensio, ca-
ACCUBITATUS.—Quí
ad mensam accum- l umnia ;
reproche, poursuite, tracasserie. «
Si
bit;
qui est assis d table.
(Sug.)
quis vias emendare voluerit, liceat ei sine
ACCUBITOR. — Prmfectus sacri eul,iculi,
accusione. »
(A.
1181.)
ídem gni alias
camerarius; grand chambrier.
ACEA. — Corrupto pro
ascia,
securis;
ACCUBI'lUS. — Cubitum ;
coude. «
Super
hache.
lnc,um in
accubitu.rn
Juda;ae, Segur... osten-
ACEDIA. -- Melaneholiaa species mona.
dílur (E;;esip.,
De distant. locor. Terrce San-
ehorum propria, taedium ; ennui,
tristesse.
ctce) ;
id est qua parte Judt+ea situ suo
mélancolie.
cubitum eflingit
(fait uncoude).» Hinc accu-
ACEDIARI. —Lldignari , slomachari;
se
bitare se. Vid.
ACCUBITAn>i. ---
Cubitus;
ac-
dépiter, s'irriter, futre du
tnauvais
sang.
tion de se coucher sur la dure;
ita videtur
ACEDIATUS. —
a(rectus; en
proíe
usurpare Guibertus
(Hist. Hierosolym.) :
a
l'ennui.
Ciborum,
accubituum,
excubíarum, frigo-
ACEDIOSUS. — Moleslus, tristis, anxius;
rum pluviarumque sustinuere miserias. »—
inquiet, chagrin, triste.
Mensa
vol sedes ad mensam,ad quam accum-
ACEDULA. — Herbae genus ; ebulum, ut
bit ur;
table sur laquelle on tnange,siéges qui
ait
Borellus; oxalis,ut putal Carpentarius;
l'entourent.—
Triclinium in quo ad mensarn
l'hyéble ott l'oseille.
acicumbilur;
salle á manger, réfectoire.
Hinc
ACEGUNUS. — Pro
ACTiGUUS.
accubitus
et
accubita
appellata olim triclinio
ACEGUUS. — Pro
ACTIGUUS.
majoribus aedibus sacris adjuncta, in quibus
ACEIR. — Chal
,
ybs;
acier.
Pontitices e clero el laicis praecipuos convi-
ACELEXIA. — Panni aut ornamente ec-
vio excipiebant post sacra peracta. — IpsaP
ciesiastici species. «Ad ornamentis ecclesia3
aecubitori<e restes, qua accub'itis insterni
damus ocio vestimenta et tres mantos, et
solent;
couvcrtures et tupís dont les anciens
sex stolas.... quatuor sine serico et tres
couvraient les lits sur lesquels ils prenaient
acelexias
et duas stacatas et una copa se-
leurs repas. —
Prandia seo convivia ipsa;
rica. » (A. 781.)
les repas eux-mémes.—Accubitus vastatorii;
ACELJA• — Pro
AxELLA.
jus
pr'andll, pastus.
Vid.
PASTUS, PRANDIUM,
ACEIIETI. — Ut
ACOEAI6Tt.
PROCUnATro.
ACENCENARE. — Computare;
conipter.
ACCUCULA — Ead signif. q.
AGaGULA.
ACENCENATIO. — Computatio; action
ACCULARE. --- In angustias , vel in ar-
de c,ornliler.
rtune relligere;
acculer.
ACENGIA. — Modus agri qui in leg.
ACCULEARE. — Eadem notione.
Bawar. est decem pert:carum. Vid.
AxDB-
ACCULIA. — Ead. signif. g.¡
AGAGULA.
CIPiGA.
ACCUIIULASCERE. — Accumulari , ac-
ACENIA. — Eadem notione.
crescere ;
s'acczttnuler. (A. SS.)
ACEOLUIi —
x
Missarum autem celebra-
ACCURRIBIENTUII. .-
Ar,curitnentum
tionibus expletis.... ad hospitiolum paupe-
temporis; idem quod practicis
relractus.
rum pervenit, et xil pauperum pedes lavit,
Gallis alias acourement,
nunc
course, l'action
et unicuique eorum de
aceolo
pretiui'n nidos
d'accourir.
denarii donavit. »
(Act. SS. ordin. Sanee.
ACCURSA. — Exsilium ;
expatriation,
Ren.ed.) «
Allatis vestibus novis, xle paupe-
cxil.
res vestivit el acervulum
aceoli
aliís dispen-
ACCURSARE. Cursum dare ;
donner
savit.»
(Ibid.)
Diclum conjicit Mabillon. pro
cours en parlant de la
monnaie. « hlonetarn sacculo aut marsupio. Verum repugnat
grossam vel ;ninutarn
areursatarn,
sea qua exemplum ultimum mendose scriptum cre-
accursabiturin futurum in,,ivitate Veronis, »
di Cangius pro
linteolo,
seu
littceolo,
tela
etc.
(Stal. Veron.),
id est cni dabitur cur-
linea, unde GaII.,
linceul.
sus, qua
3
in uso communierit.
AUEPIIALA. -- Regio nulli episcopo sub-
ACCURSA'I'US. — Cuí cursus datus est, jecta ;
pays qui n'est soumis á l'autorité
qui in uso est.
Vid.
ACCURSARE.
d'aucun ér,éque. (Corred. Avenion., a.
1209.)
ACCURSIANI. — Accursius in libros ju-
ACEPHALITIE. — Haa,retici quidam sic di-
ridicos glossemata conscripsit, indo qui ejus
cli, quod nerninem sum lea; resis auclorem
methodum secuti textual glossematis one-
agnoscerent ; iidem videnturcum
acephalis.
rarunt, accursiani dicti sunt.
ACEPHALUS. — Sine capite;
sans této.
ACCURTATIO. — Vox ehimica cujus igno- —
Acephali
dicti sunt : 1° ii qui in synodo
la significatio. •
Ephesina nec S. Cyrillo,necJo. Antiocheno
A
CC
URTATUS.---Curtus, bre vis ;
court.
adhaererevoluerunt;2°haereliciquisaeculo
r
Qui... in veslibus
ac
curtatis....
equitant. »
Petrum 11lc;ngum seu Moggum prirnum se-
(Decret. de rrfornr. in concil. Constant.)
culi, ab ipso desciverunt., ubi Henoticon et
ACt;US. —Pedís
vitulina
praeparata,charla
synodurn f:halcedonensem suscepisset; 3'
ptr;;amena;
parcheneire•
(A. 1335.)
sub Justino imperalore, Severi Antiocheni
ACCUSA. —
Pro
ACCUSATiO. (A. 1304.) sectatores atque ii orines qui Cbalr,edo-
AI;CUSAGí1ilL — Quodcl:anr exercitium
nense con?.ilium nolu eran
t rec+ pero ; li° mo
t
G1
A(f11
b1LUi.E ET INEI!liX LATINITATIS.
ACI•
G2
michi
quoruin ahbas vel prior defunclus
est ;
5°
omnes ii
qui nec regem, néc Eccle-
siam, nec barones, aut dominos feudales
agnoscunt, cum pauperes, et
nullum
tene-
mentum possideant, ratione cujus eos ut
capita sua recognoscant.
ACER. - Chalybs ;
acier, fer lrernpé. -
Agri modus. Idem q.
AcRA.
ACER ;
erable. -
Offula furfuraceo pane;
boulette, petil n2orceau de pdte.
ACERA. - Avis ;
oiseau.
ACERAAIF.N. --Livítas, nigredo ;
couleur
noire, couleur livide, le noir.
ACERARE. - Paleis miscere.
(Vet. Gl.)
Lutuna aceratum,
paleis subactum apud Fe-
stnm.
ACERBA. -IIvaacerha, unde omphacium
(Gatl.
verjas)
elicitur. Lugdunenses etiam-
nunc
aigrat
vocant.
ACERBOSUS. - Pro ACERBUS.
ACERi3Un1. '- \lors inchoata
(Vet. Gl.)
ACERE. - Acescere ;
devenir aigre, tour-
ner.
ACERIES. - Genus securis;
hache.
ACERES. -Pro
ACERBA.
Cymbium quo in
ecclesia asservantuF micffl thureae;
navette.
-
Palea mileatia.
(Vet. Gl.)
ACERIUM. --- Chalybs ;
acíer.
Instru-
mentumquo utuntur ad exacuendos cultel-
_os et gladios;
pierre ou meule d aiguiser.
ACERNA. -
Pro ACERBA.
ACERBA - Pro
ACRA,
modus agri."-- Vas
iu
quo contínetur oleum, vel Ihuribulum;
vase
á
huile ou encensoir.
ACERRUI'I ^ Chalybs ; acier.
ACERUM. - Forte.ut
acieres,
genus se-
curis.
(St. Ast.)
ACESSAMF.NTUM. -Traditioadcensum;
accensementl, action de donner á cens.
ACESSARE.-Eaderrl signif. q
ACCENSARE.
ACETABULUM. Scutella acetaria;
sala-
dier. -
Mensurae species, quae erat apud
vcteres sesquicyalhus. - Quoddam vas in
oflicüs ecclesiastícis ; quid sit non omnino
constat.
Vid
ACITeBULUU.
ACETAFORUM. - Vas acetarium.1 Ead.
Signif. q. A
CETABULUiVI.
ACETALLUM. - Vas in quo aceta pro-
bantur, vel vas aceto plenurn, vel vas ad
acetum recioiendum, vel vas in quo liquida
omnia prohántur.
ACETARE. -- Ead. signif. 'g.
ACERE.
ACETARIUM. - Ead. signif. q.
ACETA-
BOLU?VI
el
ACETAFOIIUAI.
ACETOSI'1 AS. - Acerbitas, acor';
dcreté,
aigreur, amertume.
ACETRUM. - Urna' anea, srtula anea ;
vase de cuivre.
ACETUI:1. -
Acetutn philosophoruna ;
lac
virgiuis, vel anua virginalis ¿qua metalla
solvuntur.
ACULA. -
Securis ;
hache.
ACHACHIA. - Succus siliquae. (Yel.
Gl.)
ACHACHIARE. -'
Pro
ATACIIIARE. (A.
1155.)
ACt-[AP
TAI<1ENTUM. --
Idem q.
RELrc
vluH.
AeI;A
P'i'Ai!!
Ut AccaPTaRIT.
AGIiAeT
A'101t. -- Emtitor;
achetec-.
ACHAPTIS. - el Ac.carrrU;n.
ACHAPTU141. --- Ead. signif.
q. ACCAPITUM.
• ACHAPTUS. -- Quiquíd sub aor,apitoruru
conditione et onere possidetur.
Vid.
AccA-.
PTA.RE*.
ACHATEON. - Velum mazimum in me-
dio navis; la
grande voile d'un navire.
ACHATUM. Relevium, emptio ;
droit de
relief ct achat.
-
ACHELANDIUM. -
Na
vigilspecies.
Idem
q.
CAELANDIUM.
ACHELETUS. -
Adminicuium vinea;
pedamentum ;
piéce ele bois dont
on
étaye
les vignes, échalas.
ACHE11EN1A. -- Ira , excandescentia ;
IR
olc
ACHEROPJE
re.
TA. - Ut
AcnOPICTOS.
c
ACHEROPOSITA. - Ut
ANTEROPSITA.
ACHERURE. - Ferrum in chalybem ver-
tere ;
tremper le fer, le convertir en acier.
ACHESO - Occasio, exactio , tributan
.
) ,
pensitatio indebita, vexalio, lis contra jus
intentata ,_
•
occasion, cause, vexation, aceu-
sation ,
d
roit injustentent exige',
etc.
Víd.
OCCASiO.
ACHESONATUS. -- Vexatus, mullalus;
vexé, poursuivi, inquiété; r,l, achaisonné.
(A.
1205.)
ACHETA.- Diminut.
ab ascia,
securicula;
hachette.
ACHETUM. -- Emptio ;
achat.
ACHEVELATUS. - « Homines in: bracis
et camisiis, el mulleres in tunicis
ache-
velatis,
nudis pedibus, » etc. (A. 1330.) Tu-
nica ex cannabe, vel tela grossiore, ut vi-
detur.
ACHIA. - Poena giia
3
vis aut multa.
Vid.
HACUrA. —
Ser,nris.
Vid.
AMA.
ACHILO. - Pro AQUrLo.
r
ACHIMITENSES. - Ead. signif. q. Aco^-
AIETI.
ACHINUS. -Hortolanus in villis residens,
non habens mansos
(Brevil.)
ACHIOLI. - Societatis mercatorum Ita-
licorum nomen;
compagnie de anarchands
italiens.
ACHIROPICTOS. - Vox Hybrida pro
iuECporolnzos.
Ita appellabant quasdam Sandra
Virginis imagines, quas divinitus , nec arte
humana pictas putabant.
Vid.
ANTHEROPSITA.
ACHOISONARE. - Occasionibus gravare,
vexare, molestare, mulctare ;
vexer, in juíé=
ter, acenso
.
;
ol.
achaisonner,
etc.
ACHONUS. -
Securicula ;
petite hache ;
ol.
achon.
ACHILAAIIRE. -° Idem q.
A
DRA1rIRE.
ACHRANMIRE. - Eadem notione.
ACHRA'I'OÍ'ORUS.-,Vas vinari u rn,f. idem
q.
ACETAFORIUII.
ACEITA. - Ager, pralum, etc., ubi quid-
piara agere, quod jis
noceat,
non
licet ;
[erra
qulie
sub banno est;
terre mise en dé-
Tense,
oii i6
n'est pas permis de toucher.
(A.
9231.) —
Hostilis cOnsectaatio puhlic
u
nyue
odiuni
omniuni
per
sari
ten
ti a
ni
decretuul
el
sancitum
:«
Proscrí
l
,tiones
eas, quas
a
Persequendo
achtas
vulbariter vocarnus. »
(Gas.)
ACIA. •-
Ala ;
aile. -
Azilla,
ai
y
,cclle. -
65
ACL
'LEXICON
ACO
61
1
Filnm ad cnnsuenriuru;
fil
d
coudre. —
bial
ili
;, invidia;
méchanceté, envie. —
Bola-
Lra;
doloire.
ACIALiS. — Angularis, in angulo positus;
angulaire, placé dans
un
angle.
AClARB. — Chalybs ;
acier.
AClARlU11. —
Accuum theca; étui
d
aiguillns. —
Chalybs,
acier.
ACICULUS. — Securís;
hachelte, doloire,
co,gnée.
ACIDiA. —
Ut ACEDIA.
ACIDONICUS.— Acidus ; aigre,
acide.
ACIERERIUS. — Faber qui aciarium sea
chal
.
Fbem
operatur;
ouvrier qui lravaille
l'ac,ier.
(A. 1.!196.)
ACIF,itES. — Genus securis ;
sorte
de ha-
che.—
Ut
AcrcUr.us.
ACIERi4. —Securis, ut Ac.cr3ES.
ACií'sS.—Lanx trutinao;
bassin ou plateau
de balance. —
Serviiirrm militare quod do-
mino dehent vassalli;
sereice militaire
dú
par le
vassal au seigneur.—Angul us,
cornu ;
angle, coin.—Acies
terminal-m-22,
apud agri-
mensores , qua invicem concurrunt. « Si
terrninns in tres
acies
constitutus fuerit,
tres lineas anctoris ostendit : si in qualuor
ocies, qundritinium facil. »
ACiLIUiI — Axis;
essieu.
ACALLARE. —
Movere;
remuer.
ACINACIUM. —Chalybs;
acier.
ACINAIai. — Tricari, in parvo moran, in
G!ossar. Isidori, quod faciunt qui in acinis
ilvaro m eruelldis, tempus teruüt, vel qui de
acinis
disputant. Casaubonus
opinan
resti-
tuit.
A.C11^
'ARIU11. — Gall.
marc
ou
vendange.
(YO.
Gl.)
ACINATIUM. — Congregalio
racemorum ;
amas de
panapres
de
vignes o2c tiennent
les
grrrppes ;
ol.
nloissiaie.
ACIi`JUS.---Pel,inus uva;;
pépin
de raisin.
(Vet. Gl.)
ACIRALIS. — « Concedimus p.hialas ar-
genlcas
vaso
viteta,
concas
acirali
2
,»
ele. (A. 930.) Ubi
aciratis
fnrsan pro
acico-
lis,
politus , ab Hispan.
acicalar,
expolire.
Qua ratione legenilum esset
concas ac2rales.
ACIRE. — 1laris Iluctus.
ACISCOLUII. — Malleus structorius ;
marseline
de
taillcur
de
pierre.
AClSCULARIUS. — Lopicída ;
tailleur
de
prerre.
ACISCULUII. — Ut Acrscor,uu.
ACISSINII. — L+'adem signif. q.
AssrsRrNlt.
ACISTERIUM. — Ead. sigui:. q.
ASCLTE-
ntu ;r.
-
ACIi' Ai,ULU1I. — Crepi.taculum , quod
fult ex istius musicro speae, quam Ó:;v;ao,
•
P
.,vQr,riv
vocant Graeci.
«
ricitabula,
inquit
/3reviloq.,
sutil musica instrumenta mnea
vel araeutea, quae percussa sonurn faciunt
grandiorem. »
ACITARA. — Stragulum;
couverture.
ACLA. — Modus agri ; pars praedii ru-
stiei. F. idem q.
AcnA,
partie d'unemétairie.
ACLAIiATIO.
Ead. siguif. q.
Anvo•
CATIO ,.
clientelaris
pro
fessio,
AGNITIO IN
nO.UINC3r.
ACLASSIS. --- Fimbria , li1)]bUS, quod
fume vesti assulum est ; boraure
du L
as
du
vétement. =-
Tunica) species ab humeris non
consut¿e;
sorte
de
//migue.
ACLEA. -- Campus vel Iocus quereeus ,
quercetum ;
lieu
planté de
ché'nes; bois
`de
chénes.
ACLEPSAUDIA. — xVinum
quod venda-
lur
aclepsaudia
inferius eontentum in dolo
[
f.
dolio] est nobis incursum. » (A. 1273.)
Videtur leget;d.
a
clepsaudia,
id est clan,
furti ve.
ACLHESIA. - - Ardesia;
ardoise.
ACLONIA.— Excusatio quze affertur cum
aliquis ad conrlictuur diem
,
juri stare non
potest.
(Chart. Burg.)
Ubi videtur legendutu
ESONiA,
q.
Vide.
ACLOSSERIUS.— Arboris species;
alisier.
ACLUS. — Turcorum lingua tnensis Ju-
nius.
ÁCNONITUS. — Qui nulli comrnunicat.
(Vet. Gl.)
ACOEMETENSES.—Ead. notione q.
AcoE-
Ai ETI.
ACOEIIETI. --- Monachi quidam
primi-
iivm
Ecclesim sic vocabantur a Gra?co
üxoe-
p71TOe ,
quo(' diu noctuque psallerent in ec-
clesia , nullaque hora vacaren! a laudibus
divinis , quas ex eo laladis
perennis
nomine
agnoscunt scriptores. Divisa erat in huno
finem in tres coetus
monac.horuan
sodalitas,
ita utperacto a priori in ecclesia Officio, se-
cundus et
mox
tertíus succederet , siegue
nulla hora ecclesia a laudibus et canlicis
vacaret.
ACOENONITUS. --- Qui nulli comniunicat.
(Vol. G.l.) •
ACOLIA. — T. appendix , appensum do-
mui tectum : « ltem domus disrupta
vi-
delieet in quarta parte versus solis ortum
et in una
acoha.
»
(A. 1353.)
ACOLABUS. — 13rucchus;
terelle sans ailes.
ACOLCTUS. —Panni species. «Quarndam
pravarn vesterv de
acoleto...
cepit. » (A.
135'4.)
ACOLUTHA. — Pro
ACOLYTHUS,
nisí
de
moniali, (Luce acolythi officio fungitur in-
tefligas : «
In die
Epiphaniw,
dum
legitur
novissinra leclio, induitur diaconus dalma-
tica el acol
,
ytlia alba et 'amictu. » (
Ordin.
Mss.
S. Crucis
Pictaviens.)
ACOLUTHUS. —Idern q.
ACOLYTHUS.
ACOLYTA'I'US. -- 011i;,ium acolythi ;
of-
fice, charge d'acolyte.
ACOLYTHUS. — Proxirnus hypodiacona-
tui gradus, ut patet ex synod. Roman. Syl-
vestri, can. 7, ubi cl-riscopo parere jr:betur
presbyter, diaconus presbytero , diacono
hypotliaconus, huicacolythus, acolytho exor-
cist^l,
cui lector. I)icti antera acolythi, quasi
lix6),o„
y
oi; sunt enim veluti faruuli ecclesia-
stici, utpote qui vilioribus EcClesice mi-
nisteriis depulantur, ut cereis deferendis.
—
«
Acoluthi Sedis crpostolicce
octoordirrarii,
qui cual Pontifex apud lectum paramenti, et
similiter id in ecclesia cele,braturus, .et in-
dilata sacris vestibus , circurnstant ge-
nuflexi, et ornamenta subministrant diaco-
nis, cardinalibus, » etc. (Ccerenion., lib.
In.)
espete de sau-
'3,
65
ACQ
MEDRE ET INFIM
^E
LATINITATIS.
ACR
CF
ACOLYTI. — Mansio seu exedra acoly-
thorum justa ecclesiam aut secretarium
ecclesiae; aut potius aediftcium juxta in-
troito ecelesiwwdificatum.
dé^ót.
(St.
AC011IANDA. — Depositum ;
1
(
Pl.)
ACOMARE. — Equorum comas portero ,
equos
comere ;
peigner les chevaux. (Hist.
Delp.)
ACONITARIUS.
Vene6cus, gni aconi-
tum sexi venenum propinat.
(Vet. Gl.)
ACONOMINTU
S.
— Qui nulli communi-
cal.
(Vet. Gl.)
ACONTRACTIO.—Solutio
a
contractione.
(A.
SS.)
• ACOPHILUS.—Pincerna ;
échanson. (Bre-
viloq.)
ACOPIAGIUM. — Releviurl7 et quod jure
relevii e
g
solvitur. Mete q.
ACCAPITUAI. (
A.
1357.)
AGORA. — Pro
Ex hac hora,
sublata
h,
ut swpe solel
ACOIIARIUS. — Pro
ACURAIIIUS.
ACORDA111EN1'UM.—Liber
accordamenti;
qui el milítiae slatuta el militanlium condi-
iiores , atque nomina continet.
(Ch. reg.
Aragon.,
a. 9365.)
ACORDATUS. — Qui stipulatione facta ,
conscriptos, adscriptos est;
enrólé, engagé.
(A. 1355.)
ACORDIA. — Pactio, conventum, trans-
arijo;
arran.gement, accord, pacte,
ACOSTARE. • Lateri adhaerere;
allein-
dre, toucher, «
Quarum una ( pechia terne )
acostat una parte ad terrarn Rir,ardi l'Au-
glois. » (
Clzartul. S. Vand.)
ACOT. — Flat;ellúrn; potius flagellorum
ictus ;
fouet,
ou mieua,
coups de fouel.
(A.
1289.)
ACOTARE. — Flagellare;
!mitre de ver-
ges.
ACOUPLARE. — Copulare ;
accolcplcr ,
joindre, náeltre ensemble.
(A.
1325.)
ACOXA. —
Coxa
claudus ;
déhanché.
ACOYS.—Anteris, t'ulcrum;
arc-boutant,
contre-fort, pr:lier, appui.
(A.
1363.)
ACGIUERE1IlsNTUM. — Ademptio, co m-
Páratio,
emptio;
acquisilion;
ol, acquérement.
ACQUESTA. — Acquisitum;
ce
qui
est
arlceté,
acqu2 s,'ga.tlt
ti
ACQUESTUS. — Eadem notione.
AC
Q
UE
VERSIUM.—Aquarum diverg•ium,
diverticulun+.
(A.
1308.)
A
CQUIC'IARr. — Quielurn reddere;
ac-
qail'te)'. yld.
ACQUITARE.
ACQUICTUJI. — Ideal q.
ACQUITUM.
AC
QU1E'1'AN'I'IA. — Apocha ;
quittance.
ACQUIRTARL. —Solvere;
p
ayer.
—Quie-
luro
et securunl reJdere , absolvere (
vox
iorensis) ;
acquitter.
ACQUINEIA. — Equus gradarius;
haque-
ttée.
(A.
1397.)
ACt
,
1
UIRAAtI'sNTUM. - Etoptio, compa-
ratio ,
arquisition ;
ol.
ac,quest , aquére,nelli.
AC
Q
U
Itt
t
'•
I
U?..
Quieturu redclere ; f. pro
ACQUITAkv
ACQUIR1N
1tN'lUll. —
idem
g,
A
h11iN
'r
U 41,
ACQUISTANTUM. — Idem , Lit videtur,
quorl• pertinentiae el dependentite nomine
slgniGcatur, nisi mavis ideal esse quod At;-
QU ISIArrNTU M.
ACQUIS'fU;4I. — Adeptio , comparatio ,
emptio :
acguisition ;
ol.
acquest.
ACQUITAGIUM. — Vectigal , lributum ,
puesta cujirs scheduia solulio asseritur.
ACQuITUrI.
ACQUI'I'AZII:NTUir1. — Eadem notione.
ACQUITARE. — Quietuslt rer'.de.re , im-
rnunem facere, dimittere;
quitter, donnel•
qui.ltance,
T
'exelnpter;
ol.
quttier. —
Debita
solvera ;
•
pa?/er ses deltes.
ACQUITA'1'IO. — Solutio , detluctio ;
ccc-
tion de pa?/er.
ACQUITTUS. — Solutus, liberatus;
gui a
pa?/é, qui est débarrassé de scs charges.
(A.
124.1.)
ACQUITUM. — Ead. sii;nif, q.
AcQUITA-
G1UDI.
ACRA. — Term portio mensurala , varia
lamen quantitati,s
pro
divcrsis regiouurn et
provinciarum moribus.-- Mensurae agri mo-
dus;
acre. —
Extrema ;
les extrénaités,
ACRA?IIENTUM. —Augtuenlum ;
accrois-
sement,
atupr,Ientation,
ACREDO. — Acerbilas. « Gravi febrium
a(lÍciebatur
acrectilce. »
ACREDUI,A. — Alauda;
alouette
ACREISSUTA.— Accretio, increutentutu ;
ut
ACRABIENTUII.
A.CRI?M1.NTUM.
Eadern nolione.
ACRIBIA. — Diligentia. « Voto curn
acri-
bia
vital]] tuam cognoscere.
»
(A.
SS.)
ACRIFORi1;<Á. — Asperitas ; dicitur
•
de re
aspera et rudi, qum
non
est adrequata ;
aspérité, rudesse.
ACRIMONIA.— Poena qua sacrifeg•ii prro-
cipue inflii;ilur, sicul est incarcerario,
vol
exsilii rel eba[io.
—
A
CrimOniCe,
vexatiunes;.
im.póts.
(A.
1056.)
ACRIMONI U1I. — Ead. sibnir.
q.
ACREDO.
ACRIAl0iV1OSU5. — Fortis, constans,
as-
per ;
()ra
y
e,
vade, plcin de constance.
ACRINUS. — Forte idem q,
AcERUrU,
ge-
p
us securis, -vel uva acerba ;
serle de hache
ou raisin dpre au
go2:ct.
ACRI['EDIUS. — Ead. signiP. _g. Aticen-
Diem.
ACRIPENNUS. — Idem q.
AGRIPENNUS.
ACR
I
POlIU11.— 111aium aureum;
oranqe.
ACRIS. — Pro Ac1tA.
ACRISIA. — Idenr q.
AcaOrslA.
ACRIS111US. — Idem
q.
Ac:ROzralUs.
ACRITUDO. —
Acerhilas ;
aigreur, amer-
turne,
apreté.
ACRIVIOSE.—Accurate;
avec soin, rxac-
lement.
ACRIZ131US. — Idem
q.
AcROZ1110s.
ACROCHA11E. —
Unco appr
•
elrendere ,
irtuncare;
saisir avec
un croe ,
accroclrer.
ACROCHERIA. —
Ligatura arliculoruul.
(pa p. )
ACROISIA. _ « Inter medios trostes ,
("ni ei insidias
telenderant , duasi
acrorsia
pereulsns •
ad instar
ransierulrt. u
(tllorc.
aorccsio,
a Grato
61
ACT
LEX
ICOv
A(:T
sa
¢ooaaí«,
erecilas; areugtcmenl. Qu
i.latu ta-
uren
dienta
aorisia,
gnu
dan
l
aur'is
ia.
,
:^(:1t01I:',• —
Cap
u
t, summitas;
le
huut,
la
parlle src
j
rérieur
e.
(Utf. 'non.)
A[:I{OPIIAGI
A
• —
Ideal q.
1EcrrrrOPrrA-
Gt:r.
ACROSTICUII. — Ead siguif.
q. CRU-
STICA•
ACROTOJIUS, — Lapis dedolatus;
pierre
taillr.'e.
ACROZIIIUS. —
Panis leviter fermenta-
tus ;
pairr,
pea fermenté.
(Isid.)
— Pro Acna. (Vi hoc verb.) —
Vol pro
acre,
neut. ab acer, _acerbum ;
aigre.
AGRUMEN.—Acredo, acrimonia;
aigreur,
amer-turne.
ACRES. —
Pro
ACRA,
mensuran modus,
ivei pro
ACER ;
érable.
A(: SI. — Formula frequens in subscri-
iptiouibus, quasi, tanquam :
u
Landobertus
ac si
1>eccator subscripsi. »
ACSIUb1. —Vera, id est spitum ;
broche.
ACTA. —
Ab
actis ;
actuarii, exceptores,
kictorum scriplores. —
Acta ;
idern g.
A.caT:r.
ACTACNIARE. — Pro
A'rTACniARE,
clavo
1i7ere ;
cloucr.
(A. 14.811-1
AC'T'JE. — Acta, chárta?, instrumenta ;
litres,
charles,
instruments.
(A. 1357.)
AC'1'ARE, — Sententia lata statuere. (A.
12fi-'r. )
ACl'ARIUS. — Cornmentariensís, pro Ac-
TL'ARIUS.
ACTE. — Coacte;
de
forcé,
par
vio-
lence.
ACTEMPTATA. — Aggressio, usurpatio ;
lrcl ion d'attaquer, entrepr
•
ise
colare
quelq'u'un
ou quelque clrose.
(A. 1405.)
ACTEMPTATUM. — L'ad. signif. q. Ac-
TLnrPTATa.
ACTENUS. — Pro
HACTE\r.'s.
ACTERGUM. — Forte
RETRO.
(C.
Ludov.
Ultrurn.)
Vid.
ATERGUS.
ACTF.RMINARE. — Diem solvendt>u pe-
eunia? statuere;
fixer
le
jour du payenient ;
ol.
atter•mer,
ACTIGUUS. —
Pro
ATTIGUUS ;
adjacens,
proximus.
ACTILE. — Hoc verb. videtur signiCic.
utensilio militaría;
oritilleorent.
ACTINENTIA.---Consauguiuit:rs, coguatio,
affinitaS,
1)1'0 ATTINEVTIA.
<1CT'INOSUS. — Resplendens, radiusus,
br
illant, resplendissant. lioc
sensu ab Am-
brosio Ecclesia
actinosa vocatur, id est fide
operibusque splendidtt.
ACT1O. — Ofliciuma, r^^inisteriuln, in u-
nus ;
emploi, charge. --
Acciones,
acta, in-
strumenta actiunum;
papiers d'aJf2,ir'es. —
Arijo.
ead.sigui[. g.
ACT1OSaRIUS ;
agent. —
Canon :Ilisste dictus actio, quia, inquit ec-
'ilesiastic. scriptor, in eo sacramenta confi-
ciuntur Don iuica. —
Actiones.
Scet,a: spe-
ctacula; Cali.
r
e
présentations
Medir-ales. --
Acliones synodorum.
Aiiud est
synodi sessio,
aliud aclio, cual in uno interdum consessu
plures causa vel actiones explicari soleani.
Iusy nodo Chalcedoaensisex prime sessio:.cs
s
omriino anes
tiuent, sina
?
s
e
a
A
l
SCSSiO
ctio s
e
pt
i
m
con
a
tre
s
gul
ones am-
plectitur, seplimau), octavam et nonam. —
Actio fidei,
ultimas etsolemnis lnqujsltlouis
actas adversas krzereticos variis pceni's aut
suppliciis afficienrlis;
auto-da-fe'
AC'T'IONABIf:IS. — 1;flTcax ;
qui fait
de
l'effet, efficace.
AC'T'IONALIS. —
dctionalis
mofe'
, qui
Miguearit; r
l
ui se
conduit
mal:
(A. SS.)
ACTIONARE.
—In
jus vocare;
actionner,
intenter
en
justice
une
action contre quel-
qu'url.
(TV.
1'horra.)
ACTIONARIA. — Munas publicum ; em-
ploi
public. —
PraPdium villicum, seu pos-
sessio qua'vis guíe ad ecclesiam aliquam
pertinet ;
fonds
de
terre,
el
généralenrerrt
joule
propriété
de
l'Eglise.
ACTIONAR(CUAT. — 111unus publicum, ut
AcTIONARI A.
ACTIONARIUS. — Agens ;
agent, qui agit
au rront
de
quelqu'un et
le représente. —
Eflicax, rrl
A,(:TrONABILIS•
ACTIONATOR. — Populo pra:fectus, pr^e-
positus ;
chef
clu peuple,t celui gui gou-
verne.
ACTITATA. — Acliones seu agendi for-
mulae, Iota litis series;
papiers relalifs d
une
affaire, dossier
d'un procés.
ACTIVITAS. — Philosophis scliolasticis
vis abendi.
ACTOR.—Defensor, patronos, causidicus,
advocatus , cursor;
déferrseur, protecleur,
avocat, messager,
representara. —
V
illicus,
qui res domini curat, qui praediorum illius
curam agit ;
intendant, gérant, régisseur,
adrninistrateur
des
bicns d'un allaitre. --
Actores donainici ;
qui res domini agunt et
eorum possessionibus et ulilitatibus invigi-
lant.
Actor
regis,
actor publicas, actor
cur-
tis regicc,actor patrimonii regii, actor fisei re-
gii,
qui
res a rega sibi mandatas agit ;
inlen-
dant
des
dornain.es dre prinee, agent du gouver-
rtemenl.Actororiginalis;
qui prim)us litem in-
fert seu actionem intendit adversus eu
et sponsorum sponsores babel;
cujusmodi actores a practicis Cali.
deman-
deurs or'igina.ires
etiam mune vocantur.
Ac-
tores Ecclesica
proprie al.
-rpellali qui bona,
possessioncs et Iacultates Ecclesiarum ad-
minislrabant, veluti earumilr.m mconomi,
sea, ut nonrrulli censent, advocati et de-
fensores ecclesiarum ;
agents
de
l'Eglise.
Actores
provirlciarurn ;
exactores el rece-
ptores publici debiti;
reccveursd'inrpDts, col-
lecleurs.
ACTOREA PARS. — Actor, actoris pars,
eui opl.)onitur reus;
demandeur , accusa-
teur.
ACTORiA. — Ipsa actoris constitutio, no-
n,inalio. (A. 1292.)
ACTORNATUS. — Procurator, syndicus
communitatis ;
procureur-syndic d'urce corn-
ulunaulé.
(Lob.,
Ilist. Paris.)
AC'1'Rll PARS. —.Que parti rem
adver-
setur;
cternandeur. (Ry'm.)
AC'1'UALIS. -- Reipsa esistens ; actuel.—
ltem ad aclum spectans ; unde Papias ms. 8i-
tur: ca
Actualia
uoll)iva abactu dicta, utdux,
ACT
AtEDLE
ET INFIaiIE LATINII'ATIS.
ACTUS.
=-
14lunus, oflicium, ^linisteri
um;
emploi, charge, office. —
Pagas,ac
[
o
rls
,
i l-
milis seu vicarii districtus;
ressorl, juridic-
lion, pays sur lequel
s'étend l'aulorilé d'une
personne. —
Agri spalium, 120 ped. (Agri-
mensorunl vox.)
Actus quadratus;
undique
finitur 120 pedibus.
Aclus cluplic,atus
juge-
rum facit.
Act um intervicinale ;
quatuor pe-
des latum , qua jumenta agi possunt.
Actas est, iuquit Papias, jus alúendivel
mentum, vel vehicululn. —
Actas aposlolo-
runi ; tibor ecclesiaslicus, qui vulgo
Acta
apostoloruni.
ACTUUII.—« Sedente pontilice, sint pre-
sentes ín
actua
{f.
atrio}
ecciesiaa, qui ro-
conciliandi sunt peeniteutes. »
(Qrdirt unliq.
Eccl. Bisuntionens.)
ACUA. — Forte pro ARcUS,
(A. 1177.)
ACUANITIE. —Hmretici quorum primus
Acuas quidem Manetis discipulus.
ACUARIUM. — Theca acuurn ;
étui
a
ai-
guilles.
ACUARIUS.—Theca acunm, ut,AcaaRlulvt.
— 147tedicus equarius ;
vétérinaire.
ACUBICULA. — Pro
ACUPICTILFL.
ACUBUS. — Idem q. AcULUS.
ACUCLA. — Scaplum.
(Vet. Gl.)
ACUCULA. — Diminutiv. ab
acus
quasi
mirl
c
,r acus; sic autem
discerniculum
dicitur;
aiguille de téte donl on se servait pour par-
tager les cheveux. —
Acutus, solers;
rasé,
adroit.
ACUCULLA. —
ídem q. ACUCULA. •
ACUDA. — Rota haurítoría ;
roue pour
puiser l'eau, chapelet.
ACUDAIIENTUII — Belli declaratie
action de cléclarer la guerre, défi.
ACUIDA141ENTU1^1. ^ Eadem notione.
ACUIDARE.—Bellum declarare ;
défier au
combat.
ACUITAS. — Acumen, ut styli, ingenii,
etc.;
pointe de stgle ou d'e.sprit, sublilité.
ACULEA.—Cuspiscampanaria, uva mis,
obeliseus ;
aigaille de clocher, fleche.
ACULERIUM. — Acuur>.i lheca;
étui d'ai-
guilles.
ACULEUS. — Genus tormenti ad moduin
acus acuti.
Vid.
EQUULEUS.
ACULIU141. — Pertica ferro pra;acuto mil
nita ; ill
IiECCUSFREDUS.
ACULES. — Legendum a
caliculis,
miní-
sterialis domus regle; idem q.
pincsrna,
échanson..
ACUIIBA.
—•
Accubitum ;
lit de table.
ACUMBISMA. — Fulcrum;
pied de lit,
support.
ACUA1ENTUME. — Quou pro acueni'o in-
strumento ferreo sol '
II
un ;
corit
du
repassage
d'un
outit
sur la
meule
d aiguiser.
ACUMINARE. — Acuere ;
aiguiser.
Ase-
laphoric. excolere, perpolire. a
Adeo
na,n-
clue solers ejus
quotidio
acuminalur
inrio-
li
iu
m.» uib.) — Acunati crrli;
souliers
d
p
ointe.
(G
Vid.
ROSTItA
el
mi
POULIINce
IA.
ACUNDARE. — Ead. sibuif
•
,
q.
Ac:usT-
BANR.
11:UNIa, -- Viclíti(r. (I'c!.
G
l.)
ACU
7(1
cursor, res. »— «
Actualis
est qui facit acta,
actuarios
diversis actibus occupatur. » (J.
de J.) «
Aelualis conversatio, actualis
vila ;
piis actibus occupata, vita perfecta.
Actualis
justilia :
que in actu est.
Actualis scientía
dicitur qua3 res propositas operationibus
suis explicat; cujus partes sunt tres, mora-
lis, díspensattva et civilis. »
(Gl. Vet.)
ACTUALITER. —11e ipsa, nono ipsuln ;
actuellement.
(Mad.) — Per se ipsum átgendo;
par lui-mé',né.
«Ipse reus praemissa orunra et
sin
o
-uta fecerat et perpetraverat
actualiter
et manualiter, seu ea freri fecerat. » (A.
1413.)
ACTUARE.—Perfice
re
, finire, terminare,
exercero se, seu, ut aiunt philosophi, ad
actum redigere.
ACTUARIUS. — Est acta qui f,ac.it.
(Gloss.
ms.)
S,criptor publicus qui facit acta. (Pan.)
Actuarius curtce ,
scrilJa;
greffter. —
Actor;
adtninistrateitr, intendant. ,c
Quamdam par-
tem villae.., ob incuriam priorurn praelato-
rum ejusdem Ecclesiac et
actuariorurn
furtis
sulvlatarn.»
(Ch. Lud. III.) Actuarías cctusce,
actor qui causan] prosequitur ;
qui intente et
poursuit un procc:s, sort pour lui-mé'nre, soit
colme ntandataire d'aulrui, demandeur. —
Actuarii,
abbreviatores, majoris et minor•is
parci, quorurn primi diplomaia signant, alii
pecumam pro sl=nandis accipiunt
(St cri-
snin.
Saonce) ; tabellions, «cribes, de deux
degrés: les uns chargés de la signature des
ac!es, les autres de faire payer les droits dus
pour
cette signature. —
Qui babeare exigit,
id est qui mercerlem a lavanlibus exigir.
Legunt nonnulli
CAPTARIUS ;
employé des
bains publics qui pergoit les re
y
ertas de l'e'-
tablisselnent. — Actuarii
proprie dicl.i, qui
anuonarn a susceptoribus accipiebant
dato pittacio, in quo continebatur quan-
tum accepissent, eamque postmodum mi-
]itibus erogabant, ut colligero est ex cod.
Theodos. —
Actuarius agilis, velox ;
no-
tarius acta cito scribens.
—•Actuarius limes ;
apud agrimensores dictas ab actos latitudine,
qui agrurn per jugera diserirninabat. Nam
duo actus quadraai jugerum faciebant; cu-
jus cadera erat latiludo cum unius actas 1on-
gitudine.—AcH.tarü
pali;
qui defigebantur
¡raer centenos vicenos pedes, sic dicti,
ab actus longitudine, qui per 120 pedes por-
rigebatur. »
ACTUATIO. —EfT'icacitas ;
efficacité. Ac-
tu
u
tio medici'naruin.
ACI'UBERNALIS. Pro
ADTUBERNAr.IS.
ACTIILA. — Littus, ora ;
bord, rir;age.
,ACTUM. — Quod in line diplomaturn
sre-
pissime legitur, non semper hiero est ac
da.•
tum.
Datum tempus coni'ecti diplomalis, ac-
tunl rem transactam significat; vel actual
tempus confecti instrumenti denotat, datum
co
ncessi,
cl]1Tl
scit. inslrumerltllrn in manas
iii
il
,
etraüli
S
araditur.—Modus
meusurae.
Vid.
AC'ruy.
A(,T
Ui17ARE. — Pro
AoTOmaíiE.
A
C
'
1'Up$Uc^ .—
Pro
ACTINOSUS.
1CI"GI
'I:Y?X.
—
C;^rlu¡:l4
;
dul
n
lCx, dUIUSUS.
llo
AnTIFrx
ve
ANGULUS.
71
ACY
LEX1
ACUNIDAMENTUM. — Belli declaratio,
difTidatio ;
déclaratio
rz
de guerre, action de
défier au combat.
ACUNYDARis. Diflidare, 'tosten] se
declarare,
ad bellum provocare ;
défier au
combar.
ACUPEDIUDI. —
Vox
Grmco-Latina qua,
hominem tanta velocitate currentein sonat,
ut vix tangat bumurn summis pedibus.
ACt;'PICTILIS. — Acupictus;
brodé, fait
en tapisserie.
ACUPIC'1'URA. — Ars acupíngendi ;
tu-
pisserie,
broderie.
ACUPICTUS.
Ead. signif. q.
AcUPI-
CTrLIS.
ACUITA. — Pro
ACUPICTA.
ACUPODIUM. — ídem q.
ACUPEDIUaI.
ACURARIA. — Ars acurarii;
surto erie.
(A. 1288.)
ACURARIUS. — Faber ferrarius ;
serru-
rier.
(A. 1288.)
ACURSUS. — Accretio, accessio ;
accrois-
sém.ent.
(A. 1167.)
ACUf,T 1RE. — Breviare , contrahere ;
écourtcr, abréger.
ACUS. — Acicula, spinula, qua palllum ar-
chiepiscopale constrrngitur seu conGgi-
tur;
aiguillc, broche, ardillond'une boucle.
(A.
1301.) — Calamistratorium ;
épingle ou ai-
guille de téte.
(lsid.)
ACUS"l'U.11AItI'. — Tribulum ex
custr.anra
seta consuetudine exiger
=
e;
réclamer, se faire
payer les rea'eaances d'usage. Vid.
C.OSTUAIA.
—
A tributo quod
costuma
dicitur liberare,
vcl liberum declarare ;
excmpter des laxes
coutttmiéres.
(A. 1452.)
ACUTA. — jViolens ;
violent, aigu. «
Fe-
bris acula, acuta? passiones, aculi ruorbi.» —
Aculo
in musica.
Vid.
SUPZUa,CUTA.
ACUTARE. — Acuere;
aiguiser.
ACUTARII CANES, — Vid.
CANIS.
ACU'lE,LA. — Acumen;
pointe, ()out, ex-
trérnilé.
(Isid.)
ACUTIA. — Versutía;
i'ourberie,
ruse. —
Sotularittm acidia,
id est cuspides;
pointes
des souliers.
(A.
SS.)
ACUT1ANGULUS.
._ Angulus acutus;
an-
gze aigu.
ACUTIATOR. — Qui acuit, saniarius ;
fourbisseur, aigatisettr.
(Isid.)
ACUTII:S. — Acumen, cuspis. (A.
SS.
ACUTIII. — Acule;
d'une maniére uigu^,
subtilernent.
(J.
de
J.)
ACUTIO. — Actio qua quis aliquid acuit,
vel subtilitas ;
action d'aiguiser ou subtilité,
finesse,
sagacilé;
ol.
aguisement.;
At:UTOR. — Ead. signif. q.
ACUTIATOR.
ACUTULE. — Diminutiv. ab
ACUTI.
ACUTUM• — 1Editicii species Hispanis,
quae
VOX
non sernel occurrit lo foris Arago-
Ilensibus.
ACUTUS. —
Clavus aut gompbus ; clou,
chcville. —
Panis triaugulus;
coin de pain.—
ídem
q. Acuno.
ACUYNDAItE.—Ead.signif.q.
ACUNYDARE.
ACYNIDAMENTU11. —
Ead.
signif. q.
ACUNIDA:IIF.NTIIII•
CON
ADA
ACYRA LIS. —
ldem
q.
ACIRÁLIS.
ACYSTE1t1UA'I. — ldem
q. ASCE'L'IRIUBI.
ACYTURA. — Pro
ADJ'UTURA, lributi
species ;
aide. Vid.
AUxILrUM.
ACZADA. — lnstrumeututn agricultura3,
ligo ;
houe.
ACZADUS. — Capreol!is, bidens, ligonis
species ;
holle
cl deux denls,
bine! te.
ACZARIUII. — Chalybs;
acier.
(A. 1333.)
ACZIMA. — Pannorum tonsura;
tondage,
laille des
éloffes.
ACZIMARE. — Tondere;
tondre, tailler.
ACZIMATURA. -- Ead. si
t
;uif. q.
ACZ1bIA.
ACZiMIATURA. — Eodc:m sensu.
AD. — Prceponilur smpe
locorum non,i-
nibus
ex 'fanniliari ac vulgari loquendi for-
mula, qua
ire
ac
pergere
dicunt ad
qucedarn
loca. «
In quodam monte qui dicitur ad
Sanclum Leonem.» (A. 062.) Occurrit;et.ir+nl
aoud scriptores Gallos et Germanos , cura
dé officiis ministeriisque agitur: servientes
ad
equos, servientes
ad
pedem;
sergcnts a
diera!, sergenls á pied.
(A. 1202.)
ADA. — Pro
ACLA.
ADACCUBi'1'ARE.—Ead. signif. q.
Acco-
BITARr.
ADACTICUS. — Quodam morbo
afilictus ;
atteint d'une nialadie.
ADíEQUAN'i'IA. — Justa wstirnatio, ad-
mquatum curn re aliqua prelium ;
action
d'é-
galiser, d'adapter, d'estimer. (SI.
Verc.)
ADIEQUARE. — tEstimari diligenter ,
discuti, inspici ;
élre estimé, examiné prornp-
lement.
(Ron, imp.)
ADIEQUATIO. --- ;Equa bonntrum parti-
lio inter limredes ;
action
de partager un ltd-
ritage par portions ¿yates.
ADILQUE. — Pariter, periodo.
(Diurn.
Id
o
m.)
ADIER.ARE.=-- Pretium addicere, mre
es-
timare,
ad mris pretium redigere, vulgo
ad-
pretiare ;
apprécier, estimer, déterminer en
espéces la valeur d'un objet. —
Are nlu
nerare,
stipendia
decernere ;
solder, payer un su-
laba-e, des gages.
A])ñMATIO. — Actio almrandi;
estima-
tion, fixation de la valeur
d'
u
ne cliose.
ALAGAGIUJI. — Pro
ADAQUAGIUM.
lrri-
gatio, usus aquae ad prata irriganda;
droit
d'irrigation, action d'arroser les prés.
ADAGONISTA. — lncitator, censator ;
encherclteur,
querelleur, qui cherche dispute.
ADALGF.RE. — Pro
ADAI:GERE,
addere.
ADALIDES. — Mauris Hispanis, audi-
tores , itineris duclores.
ADALINGUS. — Vox originis Saxonicm
qua) nobilem el natalium splendore
illu-
strem
quernpiam si j ^i(icat.
ADALLEVANTIA. -- Armorum quibus
offendi potest genus;
sorde d'arme.
(A.
1101.)
ADALDÍA'lICA. — Pro
DALnLATICA.
ADALUS. — Piscis genus;
sorle de pois-
son.
(A. 9112.)
ADAMA. — Humanum genus, Adami pro-
genies;
le genrehuanuin,-l'hurnanité. (Missat.
vet.)
ADAMANTES. — Species tignorum ad
apparatum navis accorutnodorum ;
piéccs
(15
73
ADA
MEDLE ET
LATINITATIS.
t
-
bois d ;l'usa
,
ge des navires, Yergues? (St.
Ala
s&.)
ADAMASCHUS. — Damasceni operis pati-
nas hourb
,
ycinus;
étoff'e de Damas, damas.
ADADiATICA. — Arbor paradisi terre-
stris cujus fructum manducavere primi pa-
ren tes.
ADA1tATOR. — Amans, qui amat;
ai-
mant.
(Tert.)
ADAIIATRIX, - ~amar;
amante. (Vet.
Gl. )
ADAMiANI. — Dicti quidam hrerelici ,
qui Adíe imitantur nuditatern, unde et
nudi
orant, eE nudantes se mares el femittm con-
veniunl.
ADAIIICARI. -- Maman. (Mur.)
ADAiIIITfE. — Idem q.
ADAi41iANI.
AD
AMITTERk:. = Pro
ADDi1CTERE.
ADAMPLARE. —
Ut
ADARIPLIARE ;
am-
plifier, aqrandir.
(Rol., Pap.)
ADAMi'LA'l'URA. — Idem q.
ExARTÚS ;
id est ager receus exaratus, proscissus.
(A. 1220.)
ADAlIPL1ARE. — Pro
AnirL1ARE.
ADANIARE. —Ostendere probare;
prou-
ver, établir. (A.196.)
ADAPTARE. -- Aptare, accommodare ;
correspondre, appliquer. (St. Saon.) Adaptare
se,
indulgere, de jure cedere. (A. 13a9.)
•
ADAPTATIO - Accomnrodt,tio, appli-
catío. « Quod si sirnilitudo ad habitual refe-
ratur vera est
adaptalio.»
ADAPTUS. — Pro
A
p
APTATUs;
aptatus,
fabricaras ;
préparé, a.pproprié.
ADAQUAGIUi1I. —Aquarium;
abreuvoir,
bassin. —
Irrigalio, usas aqua=, ad irriganda
P
rata ;
action
d'arroser les pra(ries, droit
d'irrryation.
ADAQUALE. — Rivas, canalis;
ruisseau,
fossé.
ADAQUARE. — Irrigare;
arroser. —
Mi-
scere agua, aqua diluere;
détremper, délcrger.
—
Aguan) proebere;
fournir, donner l'eau.
ADAQUARIUYI. — Aqualis;
aiguiére.
iA
1
r
AQUA'I'ORIUII.
Aquarium. Vid.
ADAQDAGiUAi.
ADAQUATUS. Aqua aspersus, madidus.
ADAQUER1U.11. — Aquarium ;
réservoir.
(A. 1270.)
ADARCA. - Hispanis , clypeus;
targe,
bozulier.
ADARDIRE. —
Adardire c
um aliquo,
pu-
gna•iu
curn ¡digno ex ;
se buitre at;ec
quelga'un.
(Mur.)
ADAR
ESCHILD.—
Vox
Longob. Aggressio
facto in aligar) vico.
ADASIATUS. — Ga1. á
l'aise;
ludicrurn
coguornr,u.
(Ap. Lobir.,
Ilist.
Brit.)
^
ADAS
SAMENTUS. — Reddilus , proven-
tus; nisi sit
pro
ad
censamentuna. «
Jubeo
ut
L
arnbertus brrjulus
n,eus
ten cal
quatu
or
a
unos
ornues
adassa,nentos
de Alonlepessu-
l
auu,
» e
tc.
(Test. a.
1121 )
AU
ATICTUS. -- Pro
AUTACTUS ; laclus
nlur
'
b,
)
;
atteint d'une maladie.
(A. 1159.)
ADA
IJGMA
.
— A
ugruenlurn, ad
ī
li la
nren-
tutt
i
;
ndrlition, o
.
ugmentalion.
(Isid.)
A11LA
SSARI?
.
._
p
on
i
Itere..
Vid.
ARAS-
Shctlr.
LUX {CON ME»
LT
SS113r. 1.AT.
ADBENEVISARE. —
SARE.
ADBOUTAIIENTUM. — Fundus cum suis
limitibus creclilori assignatus, ut pastea ir1
illum speciale jus acquirat. Hoc sensu acci-
pitur in Consuetud.
Pontivicns.
At in 11e-
tensi, fundas est
assi
g
natus
et specialiter
ereditori oppi;neratus.
ADBREVIA
RE.
—idem
q
.
BREViARE.
ADBUTARE. -- 'Terminare;
aboutir.
A
DCAP1TA.—Ut
ACCAPITUM,
arnpli yteusís.
ADCATHI;NARE. — Carena ligare , cou-
stri nnere ;
enchainer.
ADCAUSARE. — In jus vacare ;
citer en
justice.
ADCENSA. — Idem q. AccEivsA.
ADCENSARE.
Ad
censura dare; inter-
dum el recipere ad censum ;
donner á cens
et prendre c2 cens. Vid.
ACCENSA, ACCENSARE.
ADCENSATARIUS. — Usurpatur pro eo
qui dat ad censurn, et eliam pro ea qui
ad
censuro recipit ;
celui qui donar a cens el
aussi celui qui prend
ca
cens, propriétaire
et
ferinier.
(A. 1147.)
ADCENSATIO. -- Locatis ad censum an-
nuum ;
action de donner d cens, location,
acensement.
ADCENSATOR.—I:lem q.
ADCEnsATARIUS.
ADCENSI
.
IIENTUM. — Ad cer?surn datio;
action de Elonn.er dcens.
(A. 1179.)
ADCENSIRARE. —
E,rd.
signif. q.
ADCEVa
SiRE.
ADCENSIRE. -- Dare ad censum ;
donner
ú cens, louer.
(A.
1163.)
ADCENSUATiO. — Ut
ADCENSIirIENTIilI.
ADCESCARE. — « Hlec erit tortita trae
dendi ballivias
ei prwi;osituras
(loar ini
ro-
mitis,
et terram ipsius
adcescandi.»
(A.
1254). Forte legendurn
adcensandi.
ADCHRAMIRE. —
Ul ADRAAIIRE.
ADCLAMARE. — Vendicare, repetere;
practicis Gallicis,
clamen.
ADCLEPIATUS. — Intirin
-
us , dei;ilis;
malade, éelopé.
ADCUNE. — Leviler írccli vis ;
léyjrcrnent
p
n
pente. (;1. SS.)
ADCLINUS. — Pro
ACCLING'S.
ADCOGNITARE. — Nolurrl Vel connitam
fuere;
[aire savoir, faire connaitre. (Jet.
Gl.)
ADCOGNOSCERE. — Aguoscere. (
Vet.
Gl.)
ADCON7UIRERE. — Adquirere;
acqué-
rir.
(ltynr.)
ADCONSILIARE.—Consíl
i
um ciare,
cou-
sulere ;
conseiller, donner un conseil.
ADCO1'1OSUS. — -Ahondaos, locuples;
riche, abondant, bien pourcu. (Vet. Gl.)
A
DCORDAI3ILIS.
—Adcordabiles
denarii,
denariiqui
áautur
domino
vicelaudimiorurn,
cuw
l ossessiunes censuales distrahuntur, out
permutanlur;
quia
eo
casu
dominas
et
vassal-
lus,si
indistractione
autvenditioue nulla
pe-
cur:iae so!utio
iDtervener'it, invice
i
n :;ouve-
niunt ;
urdo
ejusmodi laudirnia
uccordemerra
dicurrtur ir quibusdam Consuetndioíbus.
Vid.
AccoKDAaIExrUa>I.
A
DCORí 'OR
aRi;,
-1,l0rn r
1
.
ACCr6PORGtlrb
A DCRATA'1'OR. —
Quis sit
acfcr'atrrtct
3
ADC
Idem
q•
AiIENEtr-
:Ipri^
.1UFii'i
•^'r,^
,
u_¡
7
gADD
LtiXiGON
ADE
75
non facile est dicere. Forte assaritls, vol
pozo.
Jus, quod juris est fa-
scult^tnr aut sarcinalo
r
;
r6tisseur, sculpteur
eero, damna reparare;
j
ai
re justice, réharer
ou tailleur. lar.,
Senon.)
les torts, redresser; ol,
a
dressier, adreler.
ADCREDITA^'US. —
Cui fides habetur,
ADDRETIARE. — Idem
q,
ADllRESSARE,
eni
creditur;
accrédité.
ADDUCI tiIiNTU\i, —
Pr
aestatio quae pro
A
DCREDUL1TARE.— Purgare se, 'sacra- exemptione eundi in exercilurn a vassatlis
mento omnem criminis suspicioncm amo- penditur;
ce que le vassal puye aze seigneur
vere;
se justifer d'un crime dont en est ac- pou se [aire exempter dtt servíce militaire,
cusé.
(C. Sic.)
ADCRESCENTES. — Dicti pnlissimum
ADDUCTIO.—
Servilium in aciducendis
milites c
/
oÁú;o^TE„ qui non militabant, sed seu avehendis messibus, lignis, ele.; ilem in
militaribus nurneris adscripti, in locum le- deducendis pecoribus de loco in locura ;
gítimorum mílitum amissorum subrogaban-
corvée pour le transpon des produits du sol,
tur, ita ut numerus, si guando esset irnmi-
bois, moissons,
etc.,
et la conduite des bes-
nutus, repararetur;
soldats surnuméraires tiaux du seigneur d'un licu á un ,autre.
destines á remplir les vides qui, pouvaient se
(C. Sic.)
pire dans les mires.
ADEBITATUS. — Oneribus pnblicis ob-
ADDAi1INARr.— Damnum inferre;
faire
noxius;
soumis aux charges publiques.
(C.
du
dommage, causer du préjudíce.
(A. 1.165.) Sic.)
ADDECI^IARE, — Declinan)accipere;
ADECERDITI^E.—IImrilici qui dicebant
recevoir la dime.
Christo desePndenti ad inferos, omnem ani-
ADDECIIIARI. — Decirnae subjici, obli- marum multitudinom occurrisse ei, et cre-
gari ;
&re soumis
d
payer la dime.
didisse ei, el liberataro fuisse.
ADDEI<1NAR1.. — Januam, fenestram ita
ADECIMARE. — .Decimam aesttmare, sta-
oliserare vel firmare ut aperiri non possit ;
tuero;
régler ce qui concerne la dime, déter-
conamner une porte, une fené7re.
(Guilr.)
miner qui doit la pager, sur quoi elfe doit
d
ADDEIIPNARE. —Idem q.
ADDAMí1'ARE,
porten,
etc.
(St. Cad.)
ADf)EIVSATOR.—Fuilo ;
ouvrierqui Tolde
ADEGA. — Forte supeliex;
meubles.
(A.'
le
drap, foulon.
1286.)
ADDEXTRARE.—Tegere latus dextrum, ADELANTADUS. —Hispanis pra;fectus,
ad dextram cujuspiam stare, iricedere;'se senescallus ;
officier de y'ustice, correspon-
tenir, marchen d la droite, de quelqu'un ;
ol,
danl au granel bailli de France.
adexlrer. «
Imperatricem in processionem
ADELINGA. — Ordo nobilium apud Lon-
domnus episcopus addextravit. »
gobardos ;
l'ordre des nobles, la noblesse.
ADDEXTRATOR. --- Papalis milrae dela-
ADELINGUS. — Nok.rilis;
qui est d'une fa-
tor, quia ad Palee dextram incedebat,
millo illustre, noble.
guando equitabat ad visitandam quamdam
ADELPIII. — Monachi, fratres ;
les
moi-
eccicsiam ;
of/icicr de la cola- pontificale, nes , les fréres.
chargé de porter la liare du Pape quand ce-
ADELPHORUS. — Collega. « Quia a san-
lui-ci allait visiter quelque église.
dos canones prohibetur tau consanguinitas,
ADDICIALIS MENSA. — Regale c,onvi= ne jungalur a me et a meisque
adelphoris,
viunn ;
festin de roi, banquel de premier or-
tali absolutio invenitur. »
(Ch. Ecc. Auxil.)
dre.
(Pro
ADJICIALIS ;
est autem Latinis ad- Hic agitur de matrimonio inter consangui-
jic,ialis
ccena,
(.jure lauta est el. afiluens.)
neos contracto, quod archiepiscopus Gar-
ADDICIO. — Receptio in quadam socio- ciae dicit riegue a se, neque a suis
adelpho-
tale ;
admission dans une société, une corpo- ris
posse approbari.
ration.
(A. 1.102.) A verbo
addiscere.
ADeLSCALC. — Minister principis, ser-
ADDICTAR[:. — ídem q.
INDICTARE.
vus principis;
serviteur, officier du roi.
ABDISCERE. — In sucietatem quamdam
ADEMPRAMENTUM. — Idem q.
ADE/I-
recipere, admiltere;
recevoir, admeltre dans
PRUDI.
une corporation, une société.
(A. 1323.)
ADEMPRARE. —
« Item quod homines
ADDISRA'1'US. — Idem q.
ADIRATUS.
aictorum locorum se possint
ademprare
in
ADDITIONARE. -- Amplificare, auger
•
e; locis circumvicinis, sicut consueverant. »
augmenter, enrichir d'augmentations. (
A. (A.. 1312.) « Milites et inf5nciones possunt
1337.)
montes regales juxta forum
adernprarc el
ADDOARl:. — Servilium militare, prout pascere.»
Vid.
ADEnIPRUSt,
feuclatarii
solent, praJstare, armis instruere;
ADEMPREMENTUM. — Idem q.
ADEM-
faire le service militaire prescrit par la loi
PRON.
féodale.
(A. 1269)
ADEMPRiVIUM. — Idem q. ADENPRUN.
i
ADDONARE. — Clientem se profiteri, ADEi3PI1:UM. — Praestatio qutrvis;
pres.
alicui addicere se;
se reconnaitre vassal de tation seigneuriale quelconque. —
Jus quod-
quelqu'un, se consacrer au service d'un autre.
dam a comitibus provincia' subditis suis
ADDONA'I'IO. — lpsa clientelaris profes- impositum ad expensas faciendas pro mari-
sio.
Vid.
ADDONARE'.
tandis seu nuptuí collocandis filiabus, pro
ADDORMIRE. — Obdormire, sonlno so- expeditionibus Hierosolymitanis subemn-
pire ;
s'endorrnir, se livrcr
áu
s
ornaneil.
dis, et pro terris acquirendis : quo
z;asu
ADDOZILLARL
+
'. — Perforare, duciculum
eadern esset vis vocabuli ac
AUxiLIt ;
aidcs.
dolio apponere;
meltre en perce
;en
lonneau
l
— Usagium,
id est jus ulendi aliqua re,
J
adapter une cannule.
(A.
1219.)
pascuis netnpe et fureslis;
droit d'usage
p.
á•
77
ADF
MEDITE
ET
1NFI31tE LATINITATIS.
ADII
78
r..
du seignetrr dans les bois et les prairies.
(A.
1319.)
ADEIIIPTARE. — Pro
ATTEMTARE,
ten-
tare, ad malum inducere ;
tenter, pousser
au
mal.
ADEMPT IARE.—
/Estimare, ad aeris pre-
tium redigere.
Vid.
ADIERARE.
ADEAIPTIO. — Ead. signif. q. ADCII-
PRUAI.
ADENIPTUitI. — Ead.
PRUM.
ADDIRIVUi4I. — Ead.
PRUBr.
ADENS. — A verbo
adesse ,
prwsens, as-
sistens,
qui est présent, qui est témoin.
ADENTIA. — Prrnscntla;
présence, état
d'étre présent cr, une chose.
ADEPSIT. — Pro
Adeptas est
ADEPTICUS.— «Qui de facili acquiritur. »
(J.7de J.)
ADEPTUS. — « Qui gratis accipit. »
(Vet.
Gt.)
ADERARF.. — Idem q.
AbuERARE.
ADESCARE. — Buccella in os inserta pa-
scere, in os vel roslrum escam indere.
(Vet. Gl.)
ADES1'1'ARE. — Astringere, cogere;
as-
treindre, obliger ci. (Vel. Gl.)
ADESTARE. —
Attestari ;
attester, prou-
ver.
(A. 716.)
ADESTRARE. — Ut
ADEXTRARE.
ADEVANTAGIA. — Quod ultra partem
recipitur;
avantage, ce qu'on repoit en sus
de son droit.
ADFABER. — Arte peritas.
(Vet. Gl.)
ADFA'ItMIRE. — Idem q.
AFNATrMIRE.
ADr A'I-IAIIJ9. —
Adfatimce epistolce ; titres
de dor.ation.
ADF^^ITI
Ō
. - ` Allocutio; colloquium.
(Vet. Gl:) `
ADEADOM:lRE. — Donare per
adfato-
anüznl,
id est festucain in sinum ejus, cui
douatio Gt projiciendo.
Vid.
AFFATIiiIIRE.
(A. 1119.)
ADFATOMiA. _ Idem q.
AFFATOniIA.
ADFECTA'I'ORES. — Petitores.
(Vet. Gl.)
ADFECTATUS. — Affectus, dispositus ;
affecté, disposé. (A. SS)
ADFERiAL. — Quasi ad
feralia,•
aguce
quae super mortuorurn sepulcra litabantur;
cau que
Con répanda.it sur le tombeau d'un
mart.
ADFEUDATUS. - Qui nomine
feudi
pos-
sidet ;
qui posarle
d
litre de
fie
f, gens
á.
fief ;
ol.
ftedu.é.
(A.
1211.)
ADFIDARE. — Idem q.
AFFiDARE.
ADFIDIARE. —
Fide data prornittere,
obligare se ;
s'engager, promettre sous la
foi
d_u
scrment.
(A. 1138.)
ADFIDUCIARE. — Ead. signi°
.. q.
AFFI—
DARE.
ADFIGATIO. —
Aclio afligendi.
(Vet.
G1.)
ADFIGERE. — Vox proprio in legibus,
ente se. capitulara aliquod iis addilur,
adfi•
tfilur.
ADF
i
(',URARE. --
Ideal q.
FIGURARE.
ADt^
i
t.tARE. — la
ftliuiu
adoptare ;
adop-
tsr voto' fits.
ADFILIA'1'10. —
Adoptio in filium ; adop-
tion,
action d'adopter
.
pour f2ls.
ADFORARE —
.
l
Estimare , pretium irn-
ponere, constituere;
taxer, mettre á prix;
ol.
affo•rer.
ADFORATIO. —• 7Cslimatio;
action de
mettre prix, laxe ;
ol.
a fforement.
ADFRONTARE. — Terminari a parte,
quae agri frotis dicitur.
ADFRU"I'ABULUM. —
V
aseulum. Porto
ideen
I:i.
Ar,IsTABULUM.
(Isid.)
ADFULARE. — Pro
ADFOLARE.
Idem q.
AFFOLARE.
ADGAUDERE. — Gratulari, gallina so-
ciare curn aligar);
témoigner sa joie a quel-
qu'un, le complimenter, partager sa joie. (A.
SS..)
ADGENICULARI. -- Genua flectere ;
se
meltre
ca
gen.oux.
(Tert.)
ADGISTAR.I{;. — Idem q.
AGiSTARE.
ADGLIGATUS. — Obliquus, curvus;
de
travers, courbe.
ADGNASCI. — Idem q.
NASC[.
A DGNATIO. — I.iberorurn
procreatio.
(Form.
liTarc.)
ADGRAVARE. — Molestiam vel damnum
aferre ;
causer du chagrin oia du
préjudice.
ADGRETUS. — Pro
AGGRESSUS.
ADGRETI'US. — Id.
ADHABIERE. —
Passim pro baben, te-
nere, possidere;
avoir, posséder.
ADHABITARE.—Juxta seu prope habi-
tare ;
habiter. demeurer prés de. (Vct. Gl.)
ADHIEREDARE. — Miltere in possessio-
nena ;
mettre en possession , investir;
ol.
adhériser.
ADHIERENTIA. — Societas, adhwsio;
action d'adhérer
d un
parti,
a
une opinion,
adhésion.
(A. 1352.) — Appendix, id quod
adha3ret;
ce qui dépend d'une chose, appen-
dice, supplément.
(A.
SS.)
ADHIERERE. — Adjungere, admovere,
applicare; fillcire ;
joindre, appliquer, ap-
puyer.—Adhcerere saxos ;
f.
conveliere vel
auferre silices.
(Agnel.)
ADHAUSSARE. — Pensifationem pro
Inercihus exportandis statutam persolvere ;
payer les droits d'exportation des marchtTn-
dises.
ADHECARE. — Adeequare , partir' in
Leguas partes ;
diviser en parties égales.
(A.
1352.)
ADHENAYZiA. — Ideal q.
ARENAYZIA.
ADHERBARE — Agrum in pr
•
atum seu
herbam redigere;
convertir un chawp en
prairie.
(A. 1459.)
ADHEREDITARE. — Mittere in posses-
sionem. Ut
ADIIrEREDARE•
(A. SS.)
ADHERMALiS —
Adhermales
terrns ;
praedia fere deserta et
inculta
gime ad
terras
hernias
prope acced unt ;
¿erres incultes, qui
ne sont point cultivées. (A.
131+.)
ADHOA. —
J
us
relevii
aut
racheti ;
alil>i
jus
relevii
atque
subsidü ;
alias etiam
ser-
, vit'ia
u
n militare. Vid.
RELEVIUM,
SURSIDrU1t,
'
7I:RVITI
UM
MiLITARE.
) :
xDHOAMEN'1'U,1I. — Fact. norioue.
AD110GAMLNTUM. ---
Ead. iialione•
signif. q.
ADEnI—
signif.
q.
ADEM-
n
!
ADJ
LEX
[CON
ADJ
80
A[IdO1tTATUS
.
—
In
significatione pas-
adjacentla, armendices:
dépendances, appen-
siva.
invitarns.
dices.
(A.
SS. Ren.)
ADHOSPITA
ItTs.
— In lococollocare.
ADJACENTIARI. —
lEquiparari , com-
« Martem et cnncnrdiam rnullis ímmolatio-
poni, .
j
nxlannnl, Comparari. (A. 100la.}_
nibus silri
adlio.cpilavere (Diet. Cree.); »
id
ADJAC'1'1\'US. —
Qui
vadi
mnniurn de-
est,
ut ín eodem quasi hospitio habitarent,
sernit., pro
ARJECTIVUS.
Vid.
ABJECTIRE.
ctrrcere.
ADJANCIADIENTU1í. —
Increlnenturn
ADHUMAT10. — IIumatio , sepultura.
dntis qund mortuo marito uxori superstiti
(A.1059.)
reildi!ur supra doten] rropler nupcias ;
ADHURIU1l. -- Caeruleum ;
bleu , azur. donaire d'une fernme
d
la mort de son mari ;
(
A. 1308 )
ol.
agPne,ernent.
ADHYCERE. —
tdem q.
ADJIC
E
Ri'
s.
ADJECTIRE. —
In jus vocare ;
assigner,
ADiLILIS. — Accessu facilis ;
facile
a
citer en juslice.
border.
ADJECTUS. — Altillo , additamentum ;
a
ADICI:Rr. —ProAnJICERE,
addition., cltoce ajoutée.
AD1G{,1 1^,. — Cn;iiare ;
penser.
ADJF,NCrIE. —
Pro
ADJACENTi^.
:1D1LLA13E. — Per alluvionem acere-
ADJENCiU.1I. — Qund adjacet, quod vi-
re
;!nrte
lrarnd.
adluviare.
cinum est, appendix;
cequidépend, est placé
sce
A
DIMBREVIARE. —
ídem q.
IRIBRE-
a
cotd. dépendancP,.
ARE.
.
ADJOCARI. —
?r
liri ;
caresser, dire
VI
ADIJIPFRARE. — Edicto excitare, • evo-
desmols /latteurs. (A. SS.)
caro ad aliquid exsequendum ;
pousser, in.
ADJOCATIO. —
Cnllndium, Jor,ns cuto
á. faire unec/tose.
alio ;
jeu, ébats entre plusieurs.
(A.
SS.!
viler
AD11]PLEBILIS.—Completus;
accontpdi,
ADJORNALIE.—
Otlsuniusdiei,
corvatre
(Rad Gl.)
spnr,ies quam a subditis suis domini exige-
ADIi1IPLERE. —
Concedere, permitiere;
barlt.
permPttre, «cordel
ADJORNAIIENTU^I. —Vocatio in jus,
ci-
ADINEPISCI. — Pro
ADIPISCI.
talio ad diem dictan ;
assignation, citation
ADiNQiIIRERE. —Pro
ACQUiRERE.
en justice, ajournernent.
(A. 1296.)
ADINVENTiO. — Acgnisitio;
acquisition,
ADJORNARE. —
Diem (licero alicui, in
aclion d'acquérir. — Adinventiones;
sa2pe jus vocare;
fxet
•
le jour, assigner;
ol.
olor-
in antiquis documentis sic not^^inautur in-
?ter. (A. 14!16.) -- Apud Anglos signi(icat
ventinnes ad fallenrlarn fidem, excelltiones
comperendittare, vadari, in niteriorem diem
pro infirmandis pactis et contractibusexco- ponere;
renvoyer, remeltre le jugenicnt á
un
gitatte.
(nitre jour.
ADINVENTIONUM AUXILiA. — Ead.
ADJO'I'U11. — Ager genitis obsitus ;
terre
siguif, q.
ADINVENTIONES.
couverte d'ajoncs.
ADIP.ALIS. —
Pro
ADEPS.
(S.
Arllb.)
ADJOUDUNI. — ldem
q.
ADdOTUiMí.
ADIPATA. —
r lulia adipe contüta, cibi
ADJOURNAIIENTUM
—Ideen q.
ADJOR-
pingues ;
mets préparés avec de l'axonge,
NANENTUM.
mels gras,
ADJOURNARE. —
Idem q.
ADJORNARE
ADIRARE. — Dicitur de re non tara
ADJOUSTARE. —
Juxtaponere, ram ad
deperdita guara que non est ad manum; alteram adaptare, comparare;
mettre une
Egarer. Adiratus,
perditus ;
égaré, perdu. chose ú ate' d'une entre, comparer, conver-
«
Si quis bovem vol asinum ,vel altquam
tir, réduire (en parlan( de mesures).
rem suam
adiraverít ,
qua ab aliquo vania
ADJUDA. —
Pro
AJUDA.
fuerit inventa. »
(Leg. Normann.)
ADJUDICARE, — hiena q.
JUDICARE.
AD1RE. —«];xpedire, suslinere, insti-
ADJUMENTA. — «Qund vtlla Caliadins
lucre, informare, vel inchoare, provocare,
u
.
u una curo alrpendit iis sois, vel omnes
arl-
subire, explicare, pericm f^tr,ere, elide-
jumentas
suas, mancipia, » etc. (A. 780.) —
re, excutere , exuberare , insidiare , inda- Forte le;;end.
Adjacentia.
cere, irretire, illicere, implicare, infestare,
insectari, persuadere, pati, perferre. »(G'et.
ADJUNCTIONF.S.—Adjnncta.(Conc.Hisp.)
Gl.)
—
Ordinationes. «Poterunt quoque.... ma-
ADIRECTARE. — Adtinaere.
(Vet. Gl.)
numittere,.... liberare, Simul etiam per ad-
ADiS. — Frumenhlm;
blé. (Vet. Gl.)
junctiones
secundutn Ilatrim consuetudinem
ADITA.
—Pro
ADITUS.
(A. SS. Ben.)
injungere el aggregare, et super Itoc curo
ADITOR.
—Qui adit;
celui qui
va
trouver.
eisdem bominibus componere. »
(St. monas:.
ADITUS. --
Aditus intrandi et exeundi
S. Claudii.)
tributum ab introeunlibus et exeantibus ex-
ADJUNCI'ORIU11. — loen] q.
ADVINCTo-
aclum ; dro
ils
d'entrée et de sortic.
RIUaI.
ADIUS. — Testis qui rem ab aliquo a(iir-
ADJUNCTUS. — Socias, eoliega;
compa-
matam sacramento jurabat se vernal creciere ;
gnon, collégue, adjoint. (A.,
1.363.)
térnoin qui afftrrrait et jurait en présence chi
ADJUNGARE. — Gall.
décerrer. (Vet. Gl.)
fuge. ,Dicitur
apud veteres
SACRA\IENTALIS
ADJUNGERE. — 1Equare.
(Vet. Gl.
Cl
SACRAAIENTARIUS,
q. Vid.
ADJURARE. — Ad sacratYtentum adtgere ;
ADJACENTIiE. — Loca vicina eidern do-
jurer, faire serment ;
ol.
adjurer. « Post
mino,
aut
dominio parentia vel subjecla,.
ltrec
adjurent
accu:atores vel testes eorutg
II
ADM
MEDitE
ET INFibIlE L^\TINITA7'iS.
ADM
lia
in illorirni baptisma. »(Flodoard.)
est —
lié
Ad-
rit, per veram et
certissimam
clericoruur
jnr
s, juramento obslrictns;
qaci
par
probationem, ve! virorum
admanuensium...
itu
serment,
ol.
adjuré. —
Adjurantcs, exort;i-
omnia arnutissime perquirantur. »
(Conc,il.
stN'; ceux qrci font les adjuratiens, exorcisles.
Oscense.)
Ubi
adinannenses
viri videntur esso
In
DJURNA11t,. — Ide
bien]q.
AntoRNAnE.
qui anú juran', sen manibus S. Evangelia
\
SitiNTU,N1. — Ju.s adjustandi et tangentes ; nam
jurare super sacra ,
in
ADJUSTA
adaequ.rndi mensuras el exigendt g3od pro
Evang,elia, vetantur clerici,
quorum
asser-
eo jure exsolvi debet ;
droit de vérlfcatton
lio pro sacramento erat; unde
fide digni
des poids et mesures c4 droits tt pagPr pour
clr
h
l
D
t
íl9ARTA.'RIZAI:E. — A'Zartyribus adsi-
cclte ap¿ration'
stere, ilesos -ad constautiam hortari ;
assister
ADJUSTITIARE. —
Ada;quare, coaegnare,
les martyrs, les encozcrager dans les tour-
mensuram
suo archetypo adaer¡uai
•
e ;
vérifier menls.
les mesures, les comparer et les ramener
á
ADNIASAIbIF.,NTUiOÍ. — Vid.
ADirfASARE.
leur ¿talan.
ADMASARE,
= Jus etloeum habitatiorr,is
ADJUTORES. — Dicuntur qui magistra- sub censu annuo in villa concedere, in
libus seu potras oflicialibus quibusvis acl
ynansurn
dare;
accorclertlunétrangerleclroil
jungebantur, ut in muniis obeundis essr nt,
d'habiler dans une seigneurie sous la rede-
qui
ees adjuvarent ;
aides, adjoints,
etc.
vance du cens appelé
entragium ,
droit
ADJUTORIUM. —Prmslalioquaeasubclitis
d'entrage;
ol.
amasen. — Locus amasatus
principi frl pro eo adjuvarrdo.in ejus neces-
ille est qui a domino feudi foil ad habi-
sitatibus, vel sane co prretextu ;
aides. --
tandum concessus.
Ar.lmasarnenta
sunt loca.
Adjutoriunanalalis, paschoe ;.
pralstatio quae
,mdiGcata sub iisdem legibris et oneribus.
lit ad nativitatenr, ad pascharu. (N1ur.) —
Unde in consuetudlnibUs passirn occurrunt
.9
.
djutoriunt generaie, atlj tctoriura coguíxtre ;
horti, prata, aliaque praedia, quae dicuntur.
prmstatio, qua facilius
generale
monachis
adrnasiata,
non quod sunt aerlificata, sed quod
exhrbeatur et ex coquina abundantius sub concessa sunt sub hac forma el lege.
ministretur.
Nec.
abb. S. Pet. de Cas.)
)
ADD'IAS1ARlJ'. — Ead, notione.
ADJUVAMENTUM. — Auxiliurn ;
aide.
ADMASIATA. —
Vid.
ADidASARE.
_(A.
SS.!
ADMASURUS.—Adrnasurus i,annus. «Pan-
r.
ADJUVARE. —Ejurare palriam et in exsi-
num altaris diarodynurit byzant. 16; tapr:tia
II
lium abire ut
ABJURARE.
(A.1265.) — Profi-
optima 16, pro byzaut. 67 ; í.rarrriunt
adrntasu--
1
cere , propagad. (
A. SS.) —
Sermo adju-
rum
pro byzantiis 8, » etc. `Leo Ostiens.)
N
vans, id
est
exceptio in jure. (A.
1377.)
ADMENSURARE.— tEst:rñare, lrra;finiro,
ADJUXTARE. Accommodare. « Pauperi- statuere;
régler, fxer, déterminer.
(A. 1223.)
'r'
bis sernper se ac parvulis
adjuxlabat. p
-- «
Feodus
y
ero, qui adeo rnodicus fuerit
(Vita S. Gauch. ep. Casnerac.)-
quod ad 12 denarios esse non debeat,
ad-
ADLAPSUS. — Sensim, cauto veniens.
men.surabitur.
» ;A. 1285.) loest sua ci
Y
(1'et. Gl.)
mensura dabitur. In alia ch. ejusdem prin-
ADLASSARE. — Cervum, aprum, persG- cipis (Philip Aug.) ,
admensurare
idem
querido lassare, fatigare;
forcer un cerf,
un
est, ul videtur, ac imponere tantum•tributi,
j
sanglier á la chasse. (Lex Sal.)
quantum cujusque facultates patiuntur,
i
ADLATERALIS. — Socius, qui ad latus
ADMENSURATIO. —Statuturn;
rénlemeni,
nE
est,
vel
incedit;
compagnon.
(Rad. de Dic.)
fixation ; ol. admesurement.
r•
ADLATERA RE. — Latus teaere,
a
d Ia
tu
s
AD:N7ENSU!1ATUS. — Ordinatus;
réglé,
incedere ;
se tenir, marcher d até d'un au(re.
f xé.
ADLECTI. — Sic senatores di
c
e
bantur
ADMENTATIO. — Eadem signif. q.
AD-
qlli
a Senatoriis o.neribus
singulari privile-
TIENTUl4.
gro inmunes erant.
ADMENTUM. — Lorum quo jacula con-
ADLEGARE. — idemq-ALLEGARE.
torquebantur ; metal.rborice ,
validius argu-
„
ADLEGIARE. --
Lego seu sacramento in- menlum ;
courroie pout lancer les trails;
terposito, se
p
urgare,culpa s.e exirnere, fa-
argument plus virulent. JTcrt,)
c:nus diluere;
se purger
t
l'une
accusation
A
.
Dl\ILRCIAIiG. — Pro
ÁAIERCIAnE.
ri
par sermenl
p:'Í
ADLEVIARE,
ADMERGARI
SE. --
Seso imm.iscere,'int-.
-- Pro A
LLEVARE.
1^lrCirre. (A. 1338.)
,'°
ADLICULA• —
Genus
vestis. (Isid.)
ADML+'S''A.
—Oblivio.;
aubh.
ADLITIGARE. —
Pro
LITIG^RE.
ADM
ESTI
A.
— JJad. significatione.
AD
LIT
•
1'ARL
+'.
—
Acl
littus appel,ere,
q
t
ADM1C''EItE. — Pro
A
n
rITTfi:RE.
AnrriPARE.
A,DIVIIGRARE. —!n aedern seu
rilIam ati-
A
DLONGIUS. — Ad suD]mdlnl. (A.
1196.)
cujus, etiam invito domino trossidr,ndi a^^i-
{ ,
ADLUDA'1 UL;A. — Vid.
ALLUDAaIUS,
roo ingredi ;
pénétr•er de vive force, pour
s
e
AD
LURlCU11. --
Res a^ us
um
apta.. (Vet. l'approprier,
dans
l'habitation ou la pro-
ol
'
)
priété
d'autrui. (Lex
Sal.)
rp '
ADLU^'IR —
Loca cmnosa. ( Isid.
.
ADJIILLUS. —
Pro
An:rrIRALiUS.
ADIi
ALLARE. --!den]
q.
MALLARE.
ADMINA1tE.— «
Et non debe!
sdrninare
AiI
^
A
NNtlil%
•
—
Idenr
q.
MANNIRF.
nutlus hominem contra noslr.umreguum. »
AD
MANSAttI; —
ldem y.
AD}IASArer
.
.
(A. 117t4,)
Le
aendunr videlur,
adjtaeare.
ADM
ANUL'NgI
S
— «Quod
si
quidqnam
AD!411NICULATIO. — Ausiliunr;
aide, se.
rpalunr de
qu
oquarn (cicrico)
lama enclave-
cours.
(A.
SS.)
.^t
I^
111
AD}i
LEXICON
AD1I
g,t
ADi1(Ii^ICULATl1'E. — Peraccessionem.
ADJIIRA'f Olt.--Rnrf.signiP,q.ADMiRaLt.us.
(A. SS.)
AD^I1RATUS. —Ofllcium ndmir
•
alli,
pra^-
(A
ADJIINiCUL
ATOR.
— Ab adjuvandn di= fectura maris, praefectns c1ass'rum , impera-
chis
est et adminiculando. Híc septimus lar Turcarum;
rcmiralat, amiral, empereacr
o21
erat ex afiicialibus Roman,m Ecclesiae ; pro
émir des Tares.
viduis,
pupillis et egenis procurabat; quod
ADA1IRAVISUS.
Ut
ADnIIRALLUS.
munus iradie
pauperum adzlocatus
facit
ADM1SSALIA.. —
Ead, signif. q.
ADMrs-
ADMINICULUM. — Modus, ratio, argu- sano.
mentnm. (Lud.)
ADMISSARE. —
Mulierem post nuptias
ADMINICULUS. — Min.ister ;
serviteur.
vel partum
admittere
in ecclesiam, puna-
(A.
SS.)
cationis gratia. (A. 12k9.)
ADMINISTRALIS. — Qui ministrat ne- ADMISSARIUSEQUUS..-«rortesetbonos
cessaría ad victum et vestitum. x Consti- equos
admissarios
vocamus , quia admit-
tuimus.... quod quaecunque de caetero con- tuntur inlet armenla ad coitum, vel
ad
tingal vacare in ecclesia nostra officia, quae arandum, vel ad trahendum (Ugutius) ; »
che-
vistor, et
administralis,
et dormitarius, et
val viqoureux destiné pour é'tre ¿talan.
botellarius, et portarais habent,'»
etc.-(Stat.
ADMISSATIO.
—C,m•remonia admissionis.
Ecél. Barcinon.,
a. 1281.)
,
mulierum, cuna primum post nuptias vel
ADMINISTRATIO. —
Donatio; forte ne- partan] ad ecclesiam veniebant, benedictio-
eDssariorum ad victum , vestimentnmque n.ern a sacerdote suscepturae, el ipsa subvenn
suppeditatio;
action de fournir les aliments
tio qum ab ipsis offerebat.ur. Sic dieta vel.
et les vé'lements. (Ann. Ben.)
quod inter Missarum solemnia fiebat, vel
ADiIINISTRATOIJ.—Ad7ninislrator apn
.
ri quod mulieres
admiltebantur in
ecclesiam,
Anglos dicitur ille cui defuncti bona admini- puriticationis causa ;-
relevail
.
les et droit payé
stranda ab.ordinario cornmittuntur, cum nulli au
prétrc gtti préside
d
la cérémonie.
exstantexsecutores testamenlarii, quorum
AD111SS1BILIS.— Admittendus, non re-.
quidem bo.nortim usque ad eorum valorem jiciend.u.s ;
admissible.
tenetur, et non ultra, nisi ea dissipasse
ADAJISSIRILITER.—Probabiliter, ita ut
corzviclus fuerit
admitti possit ;
d'une maniere probable,
qui,
ADMINUNDARE. — Putare, intercidere ;
peul étre admise.
émonder, tailler.
(A.
1325.)
ADMISSIO.
—Proestatio quae jure adm is-.
ADMIRABILIS. —Idem q.
Ama
vel EMIR •sionis seu
intragii
solvilur ;
drott d'entrée,
Arabum. « Rex Africte, qui (licitar vulgariter
Vid.
INTRAGiUM.
.11dmi.rallilisr
y
rrundi
(1llatth.Paris.)—Titulas ADMISSIONALES. —Qui introducendis
concessus comitibus apud Leonern Magnum. ad imperatorenl hominihus pr,mfecti erant,
(Epist. 8.) — Modestus, honestas, bene mo- seu quibus in palalio admittendi, vel salu-
r
►
geratus, egregius, taciturnus , etc.
(Vel.
landi ofticia cred untur ;
officiers introduc-
F
l.)
teurs
ADM.IRACIA.—OfTicium admiralli, praefe-
ADMISSUiI. — Delictum, crimen;
délit,.
clara maris;
dignité, off2r,c d'amiral, con- crime.
rl2andement des choses de mer.
ADMITA. —Pro
AmITA,
(ante.
AD111RAGIUS.—I-1em q. AnRIIRALLUS.
AD:l11TTERE.
—
Pro
AMITTERE.
(A. 1402.).
ADMIRALLATUS. --Ead. signif. q. Amor-
AD\;OAGIUM; — Id. q.
AD
3IoDIATIO.
(A.
1267.
$
AC
IA.
)
AD111IRALDUS. -- ldem q.
ADMIRALLUS.
AD:4IODARE.—Accommodare, allevare..
ADMIRALEA. —Navis praetoria;
vaisseau
(L. in
A
mal.).
(mira/
ADAÍODIARE. — Modum ponere, dimi-
ADMIRALEUS. —Ut
AndIIRALLITS.
nuere;
modérer, restreindre, borner.—
P'un-.
• ADA1IRALIIJS. — Idem q.
ADMiRALLUJ.
dum dare ad Iirmam, vol iu cmphyteusirn,.
ADMIRALLITAS. —Ead. signif. q.
ADMI-
vel etiam alienare sub certa preestatione lot
mo
ī
liorum frumenti, de quibus convenilur;
R:ALLATUS.
donner un bien á ferme, á boíl emphythéoli-
ADA'IIRALLUS. —
Ex Arab.
amir,
domi-
que, ou l'aliéner sons condition d'une rede-
nus,.
irnperator, prtefectus provinci<m, classi
vanee en blé;
al.
admodicr, admoisonner,
vel urbi apud Arabes.— Eadem vox usurpata
amoder, amodier, amoyer,
etc.—
Admo.cliata
apud Christianos,qui cuna viderent Sarace-
taillia ; illa quae cum ad placitum, ut aiunt,
nos ita suos classturn prmfectos appellare,
exigi soleret, ad cenan] redigitur vel pecu-
llos nomen suis itid.ern classium prñrfectis
rtim
surnrnam,
val frugum pra stalionetn
an-
indiderunt
nuani.
(A. 1392.)
ADMIRANTIA. —Ul
AD}IIRALEA.
ADASODIATIO.— Dalio. tul rumana ;
action
ADMIRAN-.Ut
AD.ICIiRALLUS_
de donner á fernae.
(A. 1227.) —
Admodiatio
monetce ;
proportio, mqualitas.. (A. 1282.)
ADMODIATOR. —Cui pr,mdium admodía-.
tam est, seu datum ad firr.ram ;
J'ermier.
Vid.
ADMODiARE.
ADMODIIM. —
(
Salv.)
A D;1IOi5SONN ARE. — Cond ucere seo ad
vilam accipere sub cena praestatione. a Dicti
ADMIRARIUS. — Pro praefecto provinciaa
occurrit ano(' Leon. Ostiac. et Paul Diac.
ADMIRATiA.—Idem
q.
ADMIRACIA,.
ADMIRA'I'I0. —
Consensos , laudamen-
turn. (A.
SS.)
—
.
F. examen, inspectio. «
Et
pro
ejus livoris vel vulneris
admiration.e
in
Gopventu. »
(Canon. Hibern.
Omn
►
.no ;
entiérernerr.t.
g,
ADAI
!ItEDItE ET 1NFI1111E LATIN,TAT:S.
ADt)
ā tí
conjuges dicebant se locasse seu admnis-
acquisitio lacia
monastcriis et collegiis
sounasse ad vitam ipsorutn et eorurndem
reiigiosis vel etiain laicís ; qurE ser^el ac-
srtperviventis... unumdomüm.
»
(A. 13'13.)
quisita, in CO[Illl>ei'C10, tnulatronibos,
Vid.
AD91onIARE.
que proediorurn oneribus obnoxia esse
Vid.
c^t;•
e
ADMOND. ^— Liber, sui juris ;
gtti cst
li-
sinunt, nec advntitia
feudururn
conrrnoda
bre, quine dépend de personne. (Leg. Long.)
producunt, v. g.
Laudirnii, >•Yardcc, Mari-
ADMONíTIO. — Debitoris admonilio,
tagii, Rciccii,
etc.
appellatio, interpellalio;
sontmalion, aver'-
ADMORTIZATUS. —Reliruilis. a Reci--
lissement d'un créancier
d
son débileur. (Lex
piet fabrica singulis annis 5 libras nlonela2
Sal.) —
Castigatio seu correctio quae non currentis super 20 libris perpetui redditus
lrraecipiendo sed monendo lit. (A.. 74!r.)
admortizali,
licet
redirnilts. » (OGiI. Eccl.
ADMONITOR.
—
Portitor;
celu
i
q
u
i
porte, Morin.) — Vid.
RrDDITUS.
agent chargé de notifier les arré'ls judictaires
AllJ7UG1TARE. — Admubire, valida et
et les ordres du prince. —
In ordinatinnibus
rudi voe@ appeilare. (A. SS.)
cFrncilioruni sic non raro dicilur qui recen-
ADMUNITIO. —
illunitio ;
action de for•
tioribus
111agisler cccrentoniarum,
quod de
ti fer, forti fcation..
o mnibus (jure agenda essent arluruneret;
A D.NARE. — Navigare ;
nager vers, appro-•
',mitre
des cérémonics.
cher en navigant.
ADMONITORIA. — Epístola qua jndex
ADNATIO. — Quod super aut ad aliquid
absentem ín jus citat; vanadefcrt ad ab- nascilur,utviscus super quercus.aut malos,
ser}lem
Ad+nonitor.
ut etiam foliola et surculi, qute a^i pluriuul.
ADMONITUNI.. — x Olim dicebatur, curu plantarum caules juxta ;enlcula oriuntur.
harena alba molissima pila moleque lere- ADNEG,TUS. — Submersus;,
noyé.
(A.
batur; dehinc miscebatur tribus partibus
SS.)
n itri pondere vel mensura adliqumta in duas
ADNENIOP.ATUS: — Nemore , silva et
fornaces transfundebatur; qure massa
y
o-
dumetis ob;iluS ;
boisé.
c abatur, ut diximus, adrnoniturn , atque
ADNICHILARE.
Pro
AUNIi11LARE;
réduire.
ha?c recoda fiebat vitrum purum et candi- d
rien, anní.hiler;
ol.
adnichiler,
dura. »
(Gl. vet.)
ADNIC'1'ARI;. — Invitare, arridere. Pro-
ADMONTARE.
—
Concedere in manum prie est smpe et leniter oculo adnuere.
(Yet.
mortuam;
amortir ou donner aux gens de Gl.)
mainrnorte.
(A. 1269.)
ADNIGRATI.
- Prostrali vel abdicti,
ADMORANDUS. —Idem q.
ADn11nALLUS.
subacti, copti aut compulsi, necati, occisi,,
ADMORTARE. — Acervare;
amonceler,
admissi, adhibiti,_ assunrl>(i. (Pap:)
mettre l'un sur l'aulre. (Gl. vet.)
ADNIHILARI+:. —
Idom q.
ADNICIIILARIi.
ADMORTIFICARE.
Ead. sibniCicatione.
ADNILLARE.
—Eadenl nolione.
(A. 1276.)
ADNOTANIENTUNI. — Adnota [ro ;
anna-•
!<i'
ADNIORTIFtCAT10. — Concessio in ma-
tallan,' remarque.
n um rnorluam ;
action d'amortir, de donner
ADNOVARE. --- Renovare ;
renauveler,
aux gens de +nainrnorte.
(A. 1216.) — Cen-
reparer, rétablir.
(A. 1315.)
sus annuus qui a manid morlua exsolve-
ADNUBA. — Hispanis et Lusitanis, a vas-
batur;
cens payé annuellement par les
main-
sallis debita opera et praestatio pro reticien-
9.
mortables.
(A. 1275.) dis eastrorunl dominicorum fossis, m.uris
G;•ADMOR`1'1RC. — Eaa.. sianif. q. ADn1oR- aliisque n
•
runitionibus ;
corvée el redezance
TARE.
(A. 1290.)
chíes par le vassat pour la construction ou la
^..
ADMORTISANIENTUN.I. Ead. signif.
g•
réparalion des travaux de défense da chdleau
ADmoR'rizATto.
(A.
1311.)
se2gneurial.
ADMORTI'TUS, — Liber et immunis a
ADNUERE. — ;< Adjungi. Adnuit faved..
tributo, quod a manu mortua exigi L>oterat;
vel promillit ; adnuitc : I>ralsentos facile• »_
celui qui n'est pes astreint d payer les rede- (Vet. Gl.)
varices
irnposées aux gens de mainrrlorte.
ADNULLARE. — Eud. signif. q. AD:yI
(A. 1292.)
)
CHILARE.
ADMORT
IZANIENTUNI. .---
In chart. ann.
ADNUi
♦
I1STA. — Is erat qui in ex-ercitibus-,
1467,
a
dmortixamenlum
ab
adm.ortizatione irnperator•um
Constantinopolitarror
um
,
rnili-
ita dislinóuitur
ut haac
significet ipsam prw-
tes :
ecensebat ;
e x
ad et
quod
ad no-
diorual
in manual ruortuam
translatiouem,
men
resporrderent lirones in detecta; o cier
f^
!
¡y
illud vero charlar qua id perlicitur;
amor- chargé de faire te rccensenaent des troupes.
tissement (ce mot signifta d'abord lcc pro-
ADNU.1i1U:rI. —Hecensio luililum;
recen-
Q
,
priété d'un bien qui ne aevait plus sortir des sement des Iroupes, appel.
mains du clergé. Mais les princes ayant exigé
ADNUNCIARE.—Pconlulgare, publicare;
des droits pour laisser sortir ces biens dac rendre public. (Cap. C. 1W.)
c
om+nerce, ces droits prirent le
nom
d'arnor-
ADNUNCIATIO. — Prouiulbatio, r^roplte- -
n
. ¡;
ti^ssements•
action de rendre
ubltcatton
)
tia ;
public, p
ADM
ORTIZARE. — Ead.
sianif. q.
AD-
(Cap. C. M.), prophétie.(Chr. Idac.)
5
;
,
,,
ASOrtT^gR.
(A.1277.)-- Exstinauere;éteindre.
ADNUTU. —
/Jeficilc. (Gl.
Yet.)
Arlu^lurtizare calcen,
éteinclre la chaux.
(A,
AD
ADOBA9IENTUII'I. —
Conventiú, ;>aCtutn,
1435. )
^
1
01,'!'17.
,
r
ídem
y.
Allo
lVAllEnTUSr.
(A.
2233.)
'
A'1'10. -- 1
^
a
dtaruur
hans_
AD011ALtL.. — Arrr:is tusirucre, ntilitarc:
^^.
l atín in
manual
mermara,seu
urmdiort
►
ur
ciuqulumatietli
cuut'erre;
armo- cltevalcer
^
i^,
Ano
LEXICON
ADP
es
ul,
adorcber.—
Exornare, reficere;
réparer, ac-
ejusmodi. —
Adoralio';
h
oraruan ,
eerlus ge-
conrmoder,liouchcr,
radouber, ajtasler, orner,
nuflexinnutu numerus sin^ulis horis peeui-
parer, habiller; ol. adoube1'.—
Adobare
cor-
tentibus ¡mpositns. (Can.
Ifibern.)
clnanlcm;
corinln inficere pulvere (mellico;ADORA'1'ORES.— « D¡limi enirn (teditirnil
vIe
[tre
le
cairart laa,
farner. (A. 1253.)
et sacr-^rdntes et rninistri, et aruspices, el ad_
A
E
D06:1"1'UR:1. — Pr.rlraratin;
crclion
de
oratores et d¡vinioptimi t.abundaat.
p(A1)-
p.
préparer, d
creer.
t'id.
ADOBARE..
Ant.)
ADORAxOR1U1f. — Locos snbterrane-.
ADORATUS. II efectos, exnrnatns.
Vid.
l
i
s in quo diis sois defalnctisve parentibus.
ADOBARE. —
Adobatus
miles ;
celui grci
lll,l¡'sacrifieant.
(Conc. flisp.)
est « adoubé, » checalier;
ol.
adoubé, adoué.
ADORDINARE. — Ordinare, disponere ;
At)OBVIAII. — Obviara, adversum. (A.
mellre
en
ordre, disposer.
(G.
Chr.)
1336.)
A DOR Et;TARE. — Ad ti ngere.
(Vet. Gl.).
ADOH:1. --Omne serv¡lium pecuniarium
ADORNARE. —Ornare;
orner, parer.
qund
I
^r:restatur per feu,latarins; item
,
jus
ADORNA'1'Olt. —
Adornator
(inri
et
ar-,
rclevii; droit dc relief, et
en
général loule
genti; f
aurifex.
(Cltartul.
S. Vine.
Cen.)
?
»estaliota péctcniaire
clac
au
seigneur par
le
ADOR'1AItE. —in llortum seo
curtile
re-
l.
di^rr^re'
^nettre
une
en
jardin
vassa
ÁDORTARI. —
Clamare qu:r,ritare, pro-
ADOHAJIENTUII. — Servítium militare ;
clamare,lestificari, protes,tiri.
(Vet. Gl.)
le
service rnilitaire.
ADOItTI. —
« Subito nati, surrect;, adgres-
ADOL.A73ILIS. -- Sine dolo;
qui n
•
est pas
s'
,
u (Id.)
rnsé, franc.
ADOSILHAR&. —
Perforare.
Vid.
ADno-
ADOLi:NS. — Adolescens. (A.
SS.)
ZILLARE.
A110LE,tE. — « llluolinare; adolet, ex-
A DOSTRATA. — Ideal
q.
AFPOSTRATA:
sur;;it. »
(Ved. Gl.)
ADO'1'ARE. — Dotare, (lotear assiánare ;
A DOLESCLN'1'IL.IS.
--Adolescenlilis
celas,
doler,
donner
une
dot.
pro
ADOLESCENTLi. (.1.
SS.
Ben.)
ADPI%CTORARE. — Applicare ad peci.us..
A DOLIAGIUM. — Vinuln quod ad ex- (lsid.)
plcnda dolia reservatur;
vin d'oullage
(A,
AI)PENDITI.zE. — Pro
APPENDITIlE.
1111.)
ADPENNIS.
•—
Pro
APENN,s.
ADOLUS. — Ead. si;nif. q.
ADOLABILIS.
ADPENSA. — Pro
APPI:NSA.
ADONEGARE. — Partiri, adacquare, divi-
ADPI.R'I'INENS. — Pro
PERTINENS.
dere ;
pnrtager, diviser. (St. Plac.)
ADPE1iTINET. — Pro
PERTINET.
ADONEGATIO. — Partil.io, divisio; ac-
ADPE"1'ULANTIA. —
Procacitas. (Isirj.)
tion
de
diviser, partage. (St.'Plac.)
ADPLANARE.
—
Adaequare,
,
hostire,
ADOPERARI.—Pro
OPERAR!.
aequare. (lsiel.)
a.DOPRARE. — Pro
OPERARE.
ADPLENE. Cumulate, abundanter : piei-
ADOP"1'ARE. — Ornni voto adoptare;
netrcent, ctbondamment.
(A. SS.)
rrdopler
á
l'ecnaninzité.
(Gasp. Bart.)
—Adop-
ADPLICARE. —
Pro
APPLICARE.
tare in
militern ;
vassallunl sibi facere.
Vid.
A DPODIA RE. -- In niti ;
s'appuyer.
« Ad-.
AlIl.ES.
(A. 1072,).—
Adoptare
sibi
in,
mari-
podians
se super unirla baculutn. »
(Vit.
S.
$rtnt ;
idem q. nubere (RuEC. de Huv.)
Ludov.)
ADOPTARE—
Adoptad
per
baptisatrtctn
ADPONERE. — Adhibere, occupare, de-
dicebatur ís qui ad balrtisrnum ab aliquo
tinere; vel etiam cogere, adstringere. «Cum
alll'erebatnr, pro quo ille spondebat apud
certissirnum sil quod nec i¡-lsi
,
nee homines.
sacerdotem haptizantcrn • unde non modo eoruln
adponi
rlebeant, ad faciendam quarn-
tliri baptizabatur,
flii adoptivi,
vil salten]
1¡laet muuitionern ejusdetn civitatis. » (A.
ft.lioli,
patrinus vero
patris spiritualis
et
1193.1
adoptivi
apellatinnem exinrle retinebant.
ADPORTIO. — Ead. signif. q.
APRISIO.
Sed idern patrinus, in signnm veluti ad-.
ADPRILSENTARE. — Adesse, compai'ere;
oplionis legitima, rnunus aliquod eido;n filio-
se
présenter, cornpara$tre.
(A. 1075.)
.
lo, tanduaua successionis sum portiuncu-
-ADPRATAIIIENTUII.— ldem q.
APPRATA-
lam
con ferebal, t¡uOd
filiolalunl
vocabant.
ruENTUn.
ADOPTARIUS. — Puer ex adolrtblo nalus
AI)PRATARE, — Idem q.
APPRATAR$.
ilsid.)
ADPREHENDERL+'
+'. — Discere , memoria
ADOPTIANI. — I3
ae
reti.ci qui di.cebant
ct:rnlllerli ;
apprendre.
Christuul secundum humanam naturain, non
ADPRETIARE. — Pretium rei imponere;
n¡si ado.ptione et gratia esse Filium Dei.
appréc,iez
une citase, en
déterminer
la
valeur,
ADORARE. — In sacris Lilteris et. apud
la
taxer
scriplures
ecclesiasticns sape pro
honorare
ADPRIIII'TUS. —
•
Pro
PRISIITUS, PRI-
el
venerari
sumitur. Gal. ol.
aourer,
heno-
hiUai.
rcr.—
Haec vox
n
sitatissinta eral apud Albi-
ADPRISL'RINT. — In conc. His41,, pro
genses pro salutare 1
1
rtCSerlitll doctores et
acquisierint
seo
adprisiavet'int.
dnctrinte antesignanns•
ADPRISIARE. — Possessionem apprehen-
ADORATIO. —
Adoratio
barbara.
In legi- dere ;
prendre possession.
(A. 1035,)
bus Cantil" regis, sic appellatur adoralro
A D.PRISIO. — Ideal q.
APRISIO.
quu; pagacoruru more lit , qui idola ad-
ADPROPIARE. -- Sintiere, curare. Vid,
praut, vel
solem,
lUi:ü11I, Ianem el
aria
APPROrRIARE,
89
ADR
hIEDIIE ET
INrIi
1./E LATINITATIS.
tILS
L()
ti,
t¡^
^
11'
A
DPROPINGUARE. —
Pro APPROPIN-
QuARE.
ADPROPRIARL'. —
Pro
APPROPRIARE.
ADPUNCTAMENTA. —
Salaria,
sen etiam
ad viciuni cnitumrlue data a princiue annua
pr,rsid
i
a;
solde et salaire.
ADPUNCTARE. - Nlilitem stlpendto me-
liorí dona re,item alicui sala.riurn constituere;
assigner des appointements, auginenter la paye
d'un soldat, appointer. —
Alia notione,
Vid.
A
PPUNcTABE.
ADQUE. — Pro
Atque
seu
Absque.
ADt)UIESCER
E.
-- Admitiere , recipere;
admelt.re,
accepter, recevoir.
(A.
SS.)
ADQUIETANCIA
LIS.
—
Adquielancialis
l,ittera
epocha , qua quis a debito quietus
seu ahsnlut.ns rleclaratur ;
quillance.
ADQUIETARE. --- Fungi , obire, persol-
vere ;
s'acquitter.
ADQUIRAIVIENTUM. — Acquisitio;
acqui-
sitian, acquet.
AllQU1R1MENTUAI. -- End. sensu.
ADRAGARE. —
Adaquare ;
abreuver.
(A.
9321.)
A.DRAMIRL+'. — Ca
y
ere, promittere, obli-
gare coram judice, rem quampiam se fa-
cturum, v. g.juraturum, testes adducturum,
aut duello jus suum probatururu;
s'obliger
en juslice d quelque devoir, camine
d
fournir
Tes témoins, d pré'ter son serment, d se purger
par le duel. —
Adrarnire suas scripturas;
s'obliger
d
prouver la véríté d'une écriture et
qu'elle n'est pas contrefaite. —
Adrarnitatia,
promesse qui s'en faisait en la cour.
ADRARE. — Ead. notione.
ADRATERIA. —
Semita , via transversa
et devia , atque adeo compendiosa ;
chemin
de traverse, chemin abrégé, sentier;
ol.
odre-
ces.
ADRATUS. —
Res
adrata, res pro In
corani judic•e.
Vid.
ADRARE.
ADRECHURARE. —
Adrechurare mensu-
ras ,
rectum eas revocare, emendare
archet
,
ypo sno eas adaaquando ;
redresser et
confronter les mesures avec leur élalan.
AbRECIARE. -- Idern q.
ADDRETIARE,
ADRECURARE. — Ad rectam linearn re-
ducere. (A. 1308.)
Vid.
ADDRETIARE.
ADREDIit:RE. —
Pro
REDIJERE.
(A. 175.)
ADREDE. — IVIaurorutn casale.
(Vet. Gl.)
AD
REGNIARE. —
Equum freno tenere el
adducere ;
tenir, conduire un cheval par les
renes; ol.
adrener.
AD
RENDATIO. — Annuus redditus, an-
nua doni attributio;
assignation d'un revenu
annuel. Vid.
ARRENDARE.
A
DRESCIAIiE. —
Drictum
facere, quod
3uris est prar,stare, reparare. Idern q.
ADnRE-
TIARE.
AD R
E
SPONSUIVI. —5. Apoc,risiarius , qui
negotia alterius curat et de iis dat responsa.
Yid.
RESPONSE».
A
DRHSTARE. — Pro
ADDFgTRARE.
ADt
cIPAGIUbI.
Idero
q
.
A
RRIVAGiU1i.
AllRiPAI{
E,
--Ad ripam appellere ;
arri-
ver.
.
AD
RIZARE
.
, Eri;dre.
tiid.
D
RI^ARr.
AD
RODEIqI?
.
—
RDdt
;rc
^
;rogncr.,—
:I1one-
tan/ rodere; rogner
la rrtonnaie.
ADRUIIARE, — Rumoreen adferre, ru-
mores facere ;
faire , causer du bruit..
(Vet. Gl.)
ADRUi4IATIO. — « Post obitus mel
adru-
malionern
(a. 10'59), » id est slatim alq.ue ob-
i tus mei rumor el fama ¡,ervenerit.
r A DRUNCARE. — Evertere ;
renverser, dé-
F.
A
re
DSALIR
.
.—Aggredi, invaclere; assaitliro
Erui
ADSALI"l'URA. — Actio
adsaliendi,
a;
gressns, imnFttis ;
attaque, assaul.
ADSAPORARE. — Sahorern infundere
donner du goüt, goüler, éprouver,
etc.; al.
assavourer. Vid.
SAPORARP;.
ADSATIS. —
Satiate , abunde;
plus qu'it
ne f tut, jusqu'd satiété.
(A.
SS.)
A DSCRIPTI I'lA'1'US. — Coloni
adscriptitii
COnd
i ti!).
Vid.
AseR1P"r1TIUS.
ADSCRIPTITIUS.—Llem q.
ASCRIPTITiUS.
ADSEDIUII. -- Obsidío;
siége.
ADSEN'1'ATIO. — Assensus , cnnsensus;
consenlement, ad]tésion, approbation.
ADSERTOR. — Procurator, actor nomine
alteríus ;
mnndalair•e.
ADSERVIARE. — Servitio ohnoxium fa-.
cere ;
astreindre d un szrc>ice, assujeltir.
ADSERVIATUS. — Servitio alicui ob-
noxius ;
soumis d quelque assujettissentent.
ADSESSIO. — Munus et oíliciuo)
adsesso-
ruin. Vid.
ADSESSORES.
ADSESSORES. -- lidemq.
ADJUTORES;
vi
rectoribus provinciarum adsidebant ut in
rebus adrrrinistrandis eos consiliis ad
ADSESSORIA. — Libri in quibus res,
de
quibus actuurluerat, dum adsessores adsi-.
deban
I,
scribebant jurisconsuiti.
ADSESSURA. — Ead. signif. q.
ADSESSIO.
ADSIDERE. — Adsessorum otiicio f'ungi.
ADSIDUS. — Pro
ASSIVUUS
vel
ADSIDUUS•
ADS1GNARE. — Cbarlam sigillo munire ;
sceller un acle.
ADSIGNATIO. — Subscriptio ;
souscrip--
tion, signalure.
ADSII9ILARE. — Effingere, similem fa-
cere ;
faire une citase semblable
éc
une autre,
représenter, copier, iutitcr.
ADSIMULATIO. — Díssimulatio
-
, actio
ipsa adsimulandi;
dissimulation,
action
de
f
eindre, de dissimuler.
ADSITA — Arbor cui incolumi aliud
quod sustineat adjungitur. (Pap.)
ADSITUS. -- Quí •tdest, proprng:.rus;
qui
est présent, proche.
(A.
SS.)
ADSOLAúRARE. — Solarium seu tabula-
tum cunstruere, contignare, talrulis toaere.
P td.
Su..Aizlunl.
ADSOLARE. —Ad suiuin et terram depri-
mere ;
uptanír, détruire, abaisser¡ jusqu'r3
(erre, ravaler, humilier. —
Ad
Ju
lturarn
a;rum redioere secundum usum
ahricul-
turae ;
(
moler,
c,ulliver une (erre pour l.a
pre-
aniére fo is.
All50LATUS. —
Ad
solilru deductus,
d^
solio depositus , ad solitudinem reductos.
—
Aclsolatunt pratum , h
oc
est
aci culto ram
redactuDl secundum agricultura) consuetu-
dinern;
pré
convcrti
arl
tr.•rre
arable.
Vid.
A
oso
l.ARE,
91
All7
L[? IICON
ADU
9Z
ADSPI:ItG iLLUU. — Iastrumentum quo
ADTRACTUS. — Acquisitus, comparan
i,;
agua luscralrs aspergitur a sacerdotit;us;
acgra., acheté.
aspersoir, goeipillon.
ADTRAHERE. —
Acquirere ;
acquérir.
ADSP10EIi
E.
— Pertinere;
concerner,
re-
ADTRECTARE. —
Malo
co
ntinaere. (Vcl.
garder.
al.)
ADSPICIALIS. — Visibilis;
qui se volt,
ADTROPARE. —Tropice, per tropolo;ium
visible.
loqui, scribere;
parler, écrire au figuré,
par
ADSPICIENTIA;.—Adjuncta, appendices;
2nélaphores.
dépendances, accessoires.
ADTUNC. — Statint, continuo;
aussitOt.
ADSTA. — « Interioris templorum loca. »
ADTUNDUS. — Supellex;
mcubles, usten-
(Vet. Gl.)
ADSTANTIA. — Audientia, pra?sentia;
p,résence, état d'élre présent. (Can. Iliber.)
ADSTATIM.—Pro
STATIM.
ADSTINENS. — Viciuus, contiguos ;
voi-
sin, contiqu.
ADSTIPULARE. — Astipulari, scriplo vel
cuarta rem dimissam profiteri et asserere.
(A. 1196.)
ADS1'IPULATOR. —Qui tutori ofiicio fun-
gitnr;
qui fait office de tutear.
(Mur.)
ADSTIPULATUS — Conseusus, script.o
seu charla assertus , laudamentum. (A.
SS.)
ADSTREPLRE. -- Omnibus murmurare.
(Tet. Gl.)
ADSUI:TUDO. — Pro
CONSUETUDO,
tribu-
tum, pensitatio. (Ord. Vit.)
ADSULTUS. — Actio adsaliendi, aggres-
sus, impetus;
acti.on d'attaquer, assaul,
attaque.
ADSUílIPTIO. — Vox ecclesiastica qua obi-
1us SS. desián;rtur.
ADSUIIPTUS. —
Adsum.pli agri
seu
occu-
patorii;
agri, collalrso imperio Romano, con-
cessi iis qui occupare el colore suscil-,ere
vellent ;
terres abandonn.ées que l'an donna 4
la chute de l'enapire romain t% eeux qui vou-
lurent les cultiver.
ADSUTABULUM. — Pro A
UrRUTAnULUM.
AD'1'AIIANIRE. — Pro
ATTA.IIrNARP..
ADTEGER. — '1'actus, diminulus ;
qui
n'est pas cntier, entamé.
AD'1EMPEItIES. —Temperamentum
;Pule
mesure, sage conabinaison.
AD'1'EIIPORARE. — Contemperare ;
étre
du méme temps, étre conlemparain.
(J. de J.)
ADTE:IIP'fAItE. —Sollicitare, illicere.
(Cod. Th.)
AD'1'EiIPTATIO. — Sollicilatto ;
sollicita-
tion, instigation. (Cod. Th.)
ADTENDARE. — Tendain seu tentorium
tigere ;
établir une tenle.
ADTERMINARE. — Terminum ponere,
diem causae diiudicandae L-iraefigere;
fixer le
jour
ori
une affaire sera terminée;
ol.
ater-
miner.
A
DTHOLARL'. — Thoro suspendere, de-
dicare, consecrare;
consacrer.
A
D
TITULARE. — Ad titulum Ecclesia
promovere;
mettre, nommer quelqu'un d la
léte d'une paroisse, d'une Eglise.
(A.
SS.) —
Indicare , ostendere ;
désigner, montrer, [aire
voir.
(A. 999.)
ADTITULATUS. — Desirnatus, nomina-
tus ;
(mi
a
été nommé, qui a regu un titre.
tA.
SS.)
ADTOXICA'I'US. — Toxico, vel veneno
_nfectus, impotionatus;
cmpoisorné,
siles.
ADUBUM. — Refectio, reparatio; potius
rerum prreparatio quibus ars blancariae per-
aaitur. « Slatuimus ut eliganlur tres discreti
viri boni in ministerio blancariae, qui de-
beant curare et inquirere, ut
adubuna
blan-
cariae bene et Gdeliter peragatur. » (A. 1253.)
ADUCERIA. — « Item triginta medios
vini de
aduceria,
quos nobis solvere con-
suaverunt, » (A. 1296.) Legendum forte
ad-
'voeria,
tutela, protectio
ADULARIUS. — Bestiarum custos ; gar-
dien d'animaux.
ADULATIO. — Gloria forensis, vel popu-
laritas, sive affabilitas.
(Vet. Gl.)
ADULCERARE. — Pro
ULCERARIS.
ADULESCENTULARE. — Adolescentiari ;
[aire le jeune homme, se conduire
á
la maniére.
d'un jeune homme.
ADULTER. —
Adulteres
vocant scripto-
res ecclesiastici, qui civitatis episcopo ad-
huc superstite , ejusdem episcopatum inva-
dunt , aut qui quempiam ad episcopalum
promoved patiuntur, episcopo adune vi-
vente. Episcopus enim promotione sua spi-
rituales nuptias cum Ecclesia sua contrabit.
Adulter solidorum,
qui monetanr adulterat,
idem qui falsam monetam conticit
;faux
mart-
nageur.
ADULTERARE. — Adulterad , stuprare ;
adultérer, commettre un adultere.
(A. 1381.)
ADULTERIUM. — Stuprum et duaevisfor-
nicatio, ['cena vel multa qua
3
adulteris irla-
gatur , vel jus vindicandi adullerii ;
com-
merce avec une femme adultere; peine infligée
d l'adullére; droit de connaitrc des faíts
d'a-
datare
ADULTIUIII. —
Pro ADiJLTERIU$Y ;
seu
multa pro commisso adulterio. Vid.
ADUL-
TERiUnz.
(A. 1216.)
ADULTULUS. — Adolescentulus ; /out
jeune homme.
ADUNANTIA. — Congregatio, collado ;
réunion, assernblce.
(A. 1352.)
ADUNARE.—Colli;ere, in unum cogere;
rassembler, réurtir en un tout. — Adunari
quondam dicebantur Lcclesiae, cum a Barba-
ris pervasm erant, ut eas recuperandi spes
Bulla essel : tum enim, quod reliquum eral,,
aiteri Ecclesiae
adunabatur.
ADUNA'I'III. — In simul ;
assemblément.
( f'ct. Gl. )
ADUNATIO. — .In unum collectio, Eccle-
sia ; réunion,
assemlalage, Eglise.
ADUNATOR. — Out in unum colligit, g,ui
adunat.
Vid.
ADUNARE.
ADUNCARE. —Unco illigare, suspeurlere,
curvare;
attaclter, srtstrendre au croe, cotar-
bcr, plier.
93
ADV
i11EDIlE
ET
IiNFD
A DUNDATORIUYI. — .Glepsydra hostula-
norunl ;
ar•ros0ir.
ADUNITAS. — Ead. signif., q.
ADUNATIO.
ADURACI.A. — Species vitis ;
variété de
vign.
e,
ADURARE. — Adurare in terram , apud
Ralos scriptores , terram legere , ad terral"
aphellere, forte etiam in terram impingere.
ADURATIO
.
— « Nec novas
aduratrones
recipere, vol nova quidagia concedere;
re-
tro
y
ero recepta revocad debent. » (A.1306.)
Ubi legendurn ut
Advoationes.
ADURERE. — Alaculare, notare;
tachen
,
naarquer.
ADURíNU,S COLOR. — Pro
AZURINUS,
cae-
Fideos,
pisi
IDavis
Coloreen adurinum,
ab
aduro
dictum, idem esse quod Livio
color
,zdustior ,
fuscus , subniger.
ADURPAT10. — «Super crimen adulteri in
quo plerisque (plerumque) curo per adurpa-
tionem aut maliham nostrarum V;eutium ex-
cessum fuerit.» (A.
1318.)
Emendandum forte
est
adurration
.
em,
id est duritiam, acerbi-
tatem.
ADVACANT1A.-- Forte pro
advocatia,
seu
jus quod propter tutelam seu protectio-
nem exigí potest. (A. 1145.)
ADVALE1A. — Captio piscium ín pisca-
rüs, nassisve, effluentem e vivariis et flumi-
nibus aguara excipientibus , ad aggerum
molendinorurnque aguarías fores ; Gal I.
Ava-
taison, avalasse, avalée; action, droit de pd-
eher, avec une nacelle el des filets, les poissons
áai s'échappent d'un étang ou réservoir dans
une crue d'eau, pour se jeter dans quelque ri-
viére.
ADVALUARE. — Rci preliunl imponere ;
taxer, évaluer.
ADVALUATIO. — iEslimatio;
évalualion,
Ectimation;
oi.
advaluement.
ADVANTAGIUM. — Jus quo domino feu-
dali liberum est redi mere pretium a feuda-
tario
seu vassal]o djstractum ;
droit de prcr-
lalion ,
ou relui du seigneur , de relirer
et
racheter
de son vabsal
le
fief qui avait été
dislrait de la
seigneurie. —
Projeclura, emi-
nentia ; saillie,
avance.
(A. 1,3S6.)
ADVEDIIIEN'1'U11I. — Adinonitio ;
aver-
tissernent, avis.
ADVL+'LARE. — Coronare.
(V
F
et. Gl.)
ADVENA. —
Pro
AVENA.
ADVENAQLATUS.— llici videtur de syl-
vis exeelsis vel de sylvis anuoruur
40
aut
60;
f;ois de haute-fataie.
Secundunr pturi-
inos, ideal sonat quod plenus, id est inte-
gre densos.
ADVENIE. — Alienigence, extranei, qui
vulgo
A(bani; étrangers.
AD
VI.NAMEN'1'Ull. —
Advenamenturn feo-
di ;
feodi corta portio est et sufl'iciens, ut
per
Mato
sibi. reteutaur
vassaltus
clehominio
envere possit domino prineipali atque eua-
l
a
torern securum i'acere ; portio vero insnf-
t
.
i
ciens, ut debita reddere possil servili di-
cilur
dc
r
sav,rnant
de
fief.
Quapropter p1(.01-si-
Iietllr
no ultra
tertiairl partem feodi sui va-
snllus
ven
dere possit aut distrahere.
ADV1'sNANp
ICA'1'10.
--• Ead. sinuif• q.
Ar,vr:NANT1A.
Irt
L:tTI?i1TATiS.
A DV
^.F
ADVENANS. -- Advena;
qui vient cla
de-
hor's, étranger.
ADVENANTARE. — Assignare, addicere
alicui bona , aeslimatione eorumdern prius
facta, debitique
,
jurisve habita ratione com-
petenti ;
déterrniner•, régler et ligrcider ce qui
revient d chacun, suivant l'esti.rnalion appe-
lée avénantement, « aduenantatio ; » avenan-
tares
y
ero ipsi mstirr)atores nuneupabantur.
ADVENAN'FAT10. —
Vide
ADVe:vaNTARa.
ADVENANTIA.— Quidquid de pra
3
statio-
nibus etj servitíis reddencíum' competit ei,
qui feodi partero acquir'it ; ol,
advenant.
ADVENANTUIYI. — Ead. siguif. q.
ADVE-.
NAtVTIA.
ADVENATIO FEODI. — Idem q. ADVENA-
141ENTIIDí
FEODI.
ADVENEANTICIUiVI. — Ead: notlone.
ADVENiENS. — Ead. notione.
ADVENIMENTU.IT Quidquid bmrécli-
tate aut alio quovis modo mulieri venit post.
sua sponsalia ;
biens adventi fs.
(A. 1389.) --
Conventual, pactio ;
accord, convention,
ar-
rangement.
(A. 119Q.)
ADVENTAGIUM. —
Quidquid
.
prreter par-
tem quae alicui juxta leges oblinaere potest,
conceditur;
avantage.
(A. 1347.) —Praemium
quo] ultra pretium conventual operatio,
datur;
pourboire.
(A. 1225.)—
Adveniagi.um
guerree,
quod ex praedationibus et expilatio-
nibus belli tempore fieri solitis obvenit;
part
de bulin.
(Rym.)
ADVENTALIA. — Conveniens apparatus;
tout ce qui est utile , vivres , vdteanents, ap-
provisionnements de loule espece;
ol.
garnes-
trire , garnitures.
ADVENTIO. -- Acquisitio;
acquisition.—
Translalio
reliquiarum alicujus sancti.
ADVENTIRATIO.— Ead. signif. q.
ADVE-
NA0IENTUII.
ADVENTITIUS. — Advena, albanus ;
qui
viera da dehors, étranger, aubain;
ol.
adoenli f.
ADVI:N'1'UARIA- —Conciones in singulos
dios Adventus. (Raim. Duel.)
ADVENTURA. — Quod quasi fortuito ob-
venit;
casualité ;
ol.
les adventures.
ADVENTURARE: — Audere , fortunam
tentare ;
s'aventurer, tenter la fortlrne.
ADVEN'I'URAIaUS. —
Navis
dicebatur
adventuraria
quw in aliaruru gentiurn erra-
bat maril.rus praedandi aul etiam rne.r•caudi
causa; eailem foro
g
Uc^
píralica.
ADVENTURERIUS. —Merca tor ex trancos;
rnarcftand étrcargcr ou
-
forain.
ADVENTUS, —
CaSUS
adversos, infortu-
ni
um;
accident,
rmrllieur•,adventav•e.—'lern-
pus quod natale Dorniui pr<ecedit;
riverlt.—
Trilluti,species.
« Gaufredus... coepit quterere
aliaw occasioneru, quaaa
adventus
vircant,
pro quo iretebat quotauno sibi reddi
ununr
sextarium frunenti et riuos avena3
el unwn
Iuodiuv vini. » (Tab_ul.
13ur
•
g.) Advenías
jo-
cundas,
tributum
quod domino
ezsolvilur•,
curn
priruurn ad aliquam dibnilalcnl pervc-
nit, verbi gratia, CUni 1'eges tid reprrUnl
e(fU-
cirntur ;
joyeux avénenaent. —
Pro
AvvEN-
TUS, u
lr]
braculunl
ligueuui pr
•
ojeclum quod
i'cnestrie vel üllicirrtr; appeuditur;
aavent.
A
D
VERARE --Real
veratu
esse
probare;
93
ADV
arérer prouver qu'une atase esl vraie. —
Facta inquisilione ct recogni.tione aeslima-
re. (A. 1391.)
ADVERRI
ALIA.
—
Rationes, senlentia',
artirnli íRaihr r. t'eron.)
ADVt?RGP:RIA. — Modus agri grrí
-
aptid
C .mpann; auvergier
dicitur.
VJ:t;(;nERrA.
ADVERSARIA. —Animadversiones (Bre-
nem.)
ADVERSATIOVES.—Tribula, exactiones,
malaetnitm;
imp8ls, laxes, principalerncnt
celles qui ne sont pos ¡listes
ADVERSATUS.—Qui sui compos non est,
insanos;
qui a perdiz t'usage de la raison ;
el.
advertir.
AnVERSIO. — Praúvaricatio ;
prévarica-
tion. (A. SS.)
ADVERSIPEDES. —'Avzí><oáas ;
les anti-
podes..
ADVERSUS. -- Jnata, vel potius in con-
spec,tu, e regione. (Lact.) — e Contra, vel si-
nnliuldinis imitatio. n
(Vel. Gl.)
ADVERSUS ESSE. — Pro
ADVERTEAE ;
observare;
aliso-ver.
(A. SS.)
ADVERTENTIA. —Observatio, nota, ani-
madversio ;
observation, remarque, réflexionó
(Gocl. Lex.)
ADVEItT1ERE. — In usura et proprieta-
terrr assignare, convertere : « Itera appro-
priarnus et appltcamns et
advertimus
hosni-.
tali pr.rodicto. » (A. 1336.)
A DVERTIRILIS — Visibilis ;
visible.
ADVERT[SSA,UENTU1í. — Monitum ;
averlissemenl.
(A. 1482.)
ADVI,RUNCARE. — Alultwn verum fa-.
cero.
(I'et. Gl.)
ADVESTIRE. -- Possessionem confer re ;
investir.
ADVESTI'fURA. — 11lissio in possessin-.
nem ;
investiture. —
Census annuus in si-
gnum acceptae vestiturae seu possessionis,
Vid.
VESTITURA.
ADVL'STITUS. — In familiam admissus ;
qui enim vestes ab alivio accihiebat , de
ejus familia censebatur ;
domestique ou
membre d'une rommunauté ori /'nrnille
d
la-
quelle on était adnais en prenant l'habit.
ADVENTUM. — Clientalis vassalli pro-
fessio: quae scilicet feudalium prmdiorum
cum suis limitibus ac terminis, atque aleo
juribus ac oneribus descriptionem domino
capilali ex debito af9'ert, idern q.
DENUyIrRA-
BsEivTU4I ;
«te par lequel un vassal énunaérail
les terres et les droits qu'il tenait de son sci-
gneur, ainsi que les devoirs qu'il clevait rein-
plir d son égard;
ol.
aveu.
ADV
EXATICIUS. — A daemone vexatus;
qui est loza-menté par le dérrion.
ADVICIOSI'cAS. — Indulgentia
vitio
fa-
vorabilis;
indulgence gtt'i favorise le vice.
(A. 1159.'
ADVICTORIUbI. —
Advinctoriuni , adju-
torium, advintorium , adjunlorium, arito-
?'
iLM.
Qua
larn incerta scriptio oritur ex
ambiguitatehujus notacuiguae ulrumui vel
ir
debeat explicari inecrturu est. Cionaccius
singula loca udnumerat et in dubio notal,
T1C0;`I
videri ,egendum
adv
inctoriurn
vol
adjun-
ctorium,
uI signiflceluroblatio
goaedam
cerea
pinrirnorurn cereolorum in fascem ccilliga-
torum, vol fax ex pluribus funalibus com-
posita.
ADVIDER E. —
CommonerP ; avi^er.
ADVIGIf_tU1I. — Laudes ejuae nratutinum,
seu v
.
igiliarum OlTieiurn
per tría nocturna di-
viso
in cl,rutinnl;
l'officede Laudes, q,
l
i suit
l'office de ll'7atines ou des Vigiles de la
nuit.
(A.
SS )
ADVINARE. — Viles in agro serere, plan-
tare ;
mettre une (erre en vignes, planter des
ceps de vigne;
oi.
avingnier.
ADVINt:TA. —Fax, laetla ;
lorche flambeau.
ADVINC'fORIU1'i. —
Vid.
ADvlcTonioal.
ADVINEARE. —Dad signif. q.
ADVrnAea.
ADVINIATUS. — Dicitur de agro vineis
consito. Vid.
ADVINARE.
ADVINTORIUII. — iclem q.
ADVICTOR!>Jai.
ADVISAMENTUM. — Cunsilium , serrteu-
t
i
a ;
avis. (Ilion. Angl.)
ADVISARU. — C:onsulere , deliberare ,
moncre ,
consulter , délibérer,
r
aire
savoir,
avenir.
ADVISATE. — Cogitate, consulto;
c2
des-
scin.
ADVISATUS. — Cautos , prudens ; avisé.
ADVISOII. — Qui dat consiliurn ;
celui
qui donne conseil.
ADVISUAI. — Consilium, sententia ;
avis:
ADVI'I' ALIT AS. — Concessio ad vitam, ad
usumfructum ,
jure advilalitialí,
id est usu-
fructuario et precario jure ;
par donation
d
litre viager
ADV1'1'ORIUií. — Idem q.
ADVICTOnruai.
ADV1vERE. — Pro
VIVERE.
ADVOA111ENTUII. — Advocati tutela, pa-
trociniurn , ejusdem districtus;
protection
accordée par un, avoué, ressort da patronage
d'un avoué;
ol.
advouerie, avouerie. —
Ap-
probatio , recognitio; vox forensis. ( A.
1376.)
AD1'OARE. -- Rem faclam agnoscere, rem
in se suscipere ;
reconnaitre qu'une chose
a
été faite, existe, avouer. (A. 1315.)
Agnosce-
re, jus patronatus alicui comf.retere;
se dé-
clarer vassal.
(A. 145. ) — Rabio batiere,
comprobare, suflicienti auctoritai,e rnurzire;
approuver, con ftrmer ;
ol.
advouer.
—Aguo-
scere;
reconnaitre. «Promisit...
quod... altura
dominum quarn capitulum non
advoabit. »
(A. 1283.)
ADVOATIO. — Agni lio rei fact,m.-- Agni-
tic pro domino. — Proteclio, tutela. -- Pro-
fessio clientalaris.
Vid.
ADVOARE.
ADVOA'I'US. Praefectus urbis, qui bu-
jus regimini pranst, alque adeo jura iflius
tutalur, linde nominis origo;
premier
nta-
gistrat
d'une
ville, éciievin;
ol.
advoué.
ADVOCACIA. — Idern q.
ADVOCATIA.
ADVOCAMENTUM. — Tutela , hrotectio ;
protection, tutelle. —
Advocati
j
urisdictio ;
advouerie, ressort da patronage d'un mvoué,_
ADVOCARE. — Advoc,aluur agere , can-
sam
alicujus defendere. (A. SS.) — Rem fa-
ctam agnoscere,remin sesuseipere.(A.1271r•.)
— Advocaturta postulare , vol sub evocan
patrocinio se ponere. ( A. P250, ) Tenero. (A.
LE
Forte idetn q.
ADV
96
il
r
r^
Iti,l
dij^ ,.,
T7
ADV
AíLDIA?. ET
I;ri'i11A:
LATINITATIS.
ADV
JK
1?3G. )— Rvocare, causam transferre. ( A.
ADVOCA''ISSA.
111ulier seu nobilis
1366.) —
In
faruilinm admittere, inler fanri- femina cui jure feudiadvocatiarn alicujusmo-
liares 'Tripero, ut suum agnoscere; quo jure nasterii competebat;
[mune á qui apparte-
potiebanturq
u
reilam ecclesrtequo sibi ad-
nait, en vertu des loas [Codales, 1'avouerie
optal.rant homines, qui
ea
raliono nonuullis
d'un monastdre.
privilegiis p;audeh:rut. (:i. i`271. )
Plaidcr,
ADVOCA'I'1'1
7IJS.
Su
b
advocati patrocinio
défendre les intéréts d'autrui; reconnaitre
et tutela positus : advocati jurisdictioni ob-
l'existence d'une chose; soll^i.ciler la prolec-
noxius ;
p
l
(l
eé sorts la hroteclio
,
n d'un avoué,
han d'autruí, se rrrellre sous la pro teclion
d'uri
sot.tmis
á
sa juridiction. (
A. 1231. ) — jus
avor.cé; tenir une lerre d'aulra,ca; ájourner une
advocatitiurn,
ead. siguif.
g
ADVO
C
AI'IO.
affaire, la rentettre d une cutre époque; rece-
ADi'OCATOR. —
'den]
g.
A
DVOCA.os, tu-
votr qr_telqrt'un danssa faniille, lereconnaitre,
tor ;
avoué. —
Patt'onus ;
padron. (Orrl. Rorn•)
le c)raisir colme sien.
Caurpio; qui proalio trtonachianl a judi-
ADVOCARI. —Pro
advocato
haberi, pen- ce decretan]
sabit :
champ^ion, celui
qui soit-
sitationibns qua
advocctis
exsolvunlur do:
tenaít en cltam.p dos la querelle d'un autre.
nari.
(A. 11/8.)
.
ÁDVOCATORIUS. —
Advocatoria
exactio
ADVOCARIA. -- Pensitatio qure praests- pensalio pro jure advocationis, trihulum ad-
lur domino, pro ea quam impendit civibus
vocato exsolutum ;
P,idem
q.;AnvocATIO.
proteclione; chis
salvamen.turn
dicitur ; pro-
ADVOCATRIX. — Quae jura, bona et fa-
tulio ipsa;
redevance pagée par le vassal au
cultates Ecclesice tuetur et
prote;it;
celle
seigneur pour la protection qu il en repoit;
ui rolé e el dé end les droits et les bien,a
cette protection elle-mérne. —
Argumentum,
^'uraé église. (A. 1x87.)
probatio , ducta, ut videtur, ex testis con-
1'cssinnc (
Vid.
Ai1VOV^IENTUII ), nisi
sit
ADVOCATURA. -- durisdictio media vei
diffidatio,
qu
qua
:
:scheda provocaloria tit.
(Citar-
rn
quod praestatur sub specie advocalurae , seu
tul.
prior, de Gttilc.)
tutaenti, vel
salvamenti.
Ut
ADVOCATIO
et
t
ADVOCATA. —Patrona cui competít
jus ADVOCATIA .
pra3sentandi ordinario ad benefciur:r vacans.
ADVOCATiJS .
-
Advocati ecclesrarrerra
(
l eminas etiari^
usas
fuisse lrnjusmodi pa-
dicebantur qui jura , bona et facultates ec-
tronalus jure ex artritisscriptnr. constat.)—
clesiarram tuebantur; quibus id muneriscorr^^
Qu^ causan] alicujus eonsilio cut quovis
ferebatur ut in publicis judiciis emito] cau-
a.lio molo lefendit. (A. 1377.)
sas defenderent et actoris vel rei partes
ADVOCATALIS. —
Ad advocatum seu agerent;
personnes choisies par les églises ct
protectorem et defensorem l.ertiuens;
d'a-
les rnonastéres pour soutenir leurs droils daos
voué. ( A.
1285.)
les cours et les défendre au besoin ci. main ar-
A11'VOCATIA. —
Protectto, tundo;
pro- ntée. (On les appeluit aussi
testores, actores,
tection. (
A. 1160.) — Doniininm sunerius , pastores laici, scholastici. ) Multa erant
ad-
superior domirratio cum juribus anne_
voc:atorurn n
i'mina :
advoccrli granarii ,
(pi
xis;
domaineelsuzerainetéd'ordresupérieur.
rebras annonariis ecclesiarurn inv{;ilabanl, et
( A. 1279, 1280, 1304. ) — Jus et potestas
qundaromodo priori orrlinis erant advocati ;
•j
udicandi, jurisdiclio swcularis, et (piden)
advocati matriculares,
ecclesim
wat riel cathe-
prfficipue superior, rinde etiam dicitur dralis advocati, etc.— Patrrrnus, cuijuscom-
dominiurn et dominatío;
droit de justíce,
p
e
t
it prmsentandi ordinario ad beneiiciurrt
justice séculiére, surtout haute justice. —
vacans ;
patron d'rtne église,
d'un
établisse-
Jurisdictio
tantum civilis media et interior;
rnent religier.tx, á qui appartient le droit de pt-é-
dr
•
oil de justice , seulement au civil , el de senter Cl 1 ordinaire le srcccesseur'd'unbénéficiai-
justice bosse el moyenne. ( A.
123!•. ) — Ofli- re
décédé.—Prmfectus
regionis, u
rhi.s
vel castr•i;
cism, monos, jus advoeati ;
o ffice, enrploi, gouvernettr de vtlle ou de chdlcau. —
lErarii
droit d'avoué.
(A. 1314.)_Prm.tatio quaz
fit
vel
fisci curalor;
préposé d la garde el d l'ad-
advoeatis ;
redevances payées aux avoués. ministration du trésor public. —
Tutor,
bail-
(A. 1231.) -- Advocati ir:feudati districtus;
livus,
qui nomine
tutorto
res
pupilli admi-
ressortdu
qratronaged'un'
noué.—Dalio
aam
-
nistrat
el
lulatur;
tuteur,curateur. —
Canr-
pionis,
qui
advocalus ; aclion de présenter
pio, qui pro alio tnouact.iarn
subit ;
ckampiorr,
un charnpion dares l
es
courbatsrtdiciraires.
celtti qui se bat en chan,p clos
poto- un
mi-
(A. 12121
3
(re. —
Yerba
faciens
pro
aliquo
in
judicio ;
ADV"t!CATIO. —
Vassallorurn professio;
celrci qui en justice prend la parole pour un
déclaration, reconnaissance de vasselage;
ol.
cutre, défenseur, avocat. — Advocati camerce
a'lveu• (
A. 1315.)
.<lvcu, —
Districtus
advo-
el iarperu ,
qui
I
rublicte
pecunia?.
functio-
cati;
ressort
du
palronage d'un avouC,
(A.
nem et procuralion
u
rn iruperatoris vicent
1215.) —
ideal q.
VlArilA,
jurisrlictío
me-
gerebant, qui et
advocatí fisct
et tandern d
e-
di(' ;
moyenne justice, —
I'ensilatio
seu
Dique fiscales
dicti ;
grands ti
•
ésoriers de
lcgis
l
cati
'ern-
t
l
r'cestatio pro jure
advoe.atinuis, vel pro
Pire,
dvo, apucl
Italos, qui ie-
trcta
rYtento; tributrr
u
r quod
advocato
exsol-
gis pr'^^rti
tl
sunt.
—
— Advocati de
usu, qui res
vitur;
redevance dcte
tl
Cavoué
par
celui qui
crvilatrs vulgo
administrant.
en esI
protégé,
ut ADVOCATrA. —
los
praesfin-
ADVOCF.RIA.
—
Jurisdiclio
media.
Idem
g,
landi
nrdin
,,rioalir
t
uem
ad
beneticium va-
`rARrA.
(A. 1320.)
caos;
clroit de p
résenter
le successettr d
-
un
ADVOLRIA• —_ Pr
•
olectío,
tutela,
propler
bcrrréffeiuirerlc
^
cérier
•—
'
lute
la
,
pr
ot
e
C
lio;pro•
gc^
on^c
tribu
turneYsolvitr;r :
protection, dé-
tedian.
fense ;
el.
advoisón, aroncrie.
(A.
1206.)
rl
ī
h
-0n(
1
1,1:
¡;
LEIICUN
/ELE
100
pralum redi;;endi;
cul(z
i
ré de la (erre,
ac_
(ion de la transformer en
prairie.
IEDIFICATIVUS. - Ideru q.
IEDI)!iCA-
ntLS.
fEDIFICATOR. - Qui caeteris verbo pro-
(test et exemplo ; gzri
donne le bon ea•emple
par ses paroles et ses aclions.-.jCdificalores
dicti milites qui e machinis bellicis tioneis,
giras
mdifticia
generativo vocabaut ve? , sa-
gittas, etc., in hostes vibraban?, vel qui has
machinas muris hostium admo•rebant.
1EDIFICATÓRIUS. - Utilis ad pietatem.
(St. eq. Theut.)
tEDIFICA'.CURA.-1EdiGcatio, exstructio ;
conslruction.
(A. 1396.)
IEDIFICIUM. - Nomen cnmmune quo
signi6calur machina
p
ellica linea in mo-
dum excelsioris turris exstructa, unde in
hostes tela, lapides , trabes , dolia incensa
et alia id genns erYiittchant.
IEDILETII'II. - Idea: qui
atinente,
ex-
tranei, qui dimisso proprio domicilio alibi
sedes fixerunt ;
é(rangers, qui abandonn.aient
lerrr domicile et s'établissa-ient uilleurs.
(lts
devenaient les sujets du dernier seignerr.)
tEDILIS. - Ostiarius , costos ecclesim ,
aedi mus ;
portier, concierge, gardien d'une
église:
(A.
SS.) (II était chargé de veiller aux
clótures.)
1EDiLITAS. - Custodis ecclesiae munus
ac dignitas in colieg is canonicornm ;
office
et dignité de gardien d'église.
(A. 1066.)
IEDIT1T1US. - Ostiarius, gradus eccle-
siasticus ; col eedis sacra custodiaincumbit,
llt Monas.
1ED1'1'UARE. - lEdituum agere;
remplir
les fonction.s
d'aedituus. Vid.
I1:DITUUS.
IE
DITUUS. -
Ut
lEDITITiIIS.
1EDUS.- Orientales iux, sol malutinus;
soleil levant. -
Pro
Ha;DUS.
1LES. - Asser, axis;
planche, ais.
1EGIATIO.
111ajoritas , curn quis surta
tutelre est ;
niajorilé, dge peut dispo-
ser de sa personne et de son bien;
el.
aage-
ment.
1EGIATUS. - Egressus [dinos tutela;
sorti de l'dge des anineurs , qui est mcrjeur.
1EGONES. - Sacerdotes rustici. Vid.
EGONES.
1EGRIMON1A. - ./Egritudo;
naalaise mo-
ral, douleur, chagr in.
1EGR111ON1S. - Eadem significatione.
1EGRIPAIITUS. - Qui aegre partus est.
Pa)
p•,
1EGR1PO:11IUM..- Aulumnus;
l'automne.
(Vel. Gl.)
1EGROTA'1'IVUS. -- Proxime inGrmus ,
valetudinarius ;
convalescent.
1EGR0'1'ATUS. - 1Egrotus , morbo cOr-
reptus ;
malade. •
IEGYPTLACI. - Vagi Nomines, qui ltalís
zingari,
Hispanis ,
gitani,
Gallis,
73oheni ,
1Eg^ptii,
Saraceni
appellanlur;
gitanos, bo-
hémiens.
!EGYPTIUM. - Fuscum , subnigruni ;
noircita.e, de couleur sombre.
• IELEC'1'1O. - Electio, congregatto sele-
cta. (A. 900.)
Oa
JEFA
A nVOHARE. - Idem c
1
. A
DvoARE:
AI)VOHA1'IO
.
- I.Icni q.
ADVOATIO.
A
DVOLI. - (^
7uI .^liunde venerunt, adve-
nae;
éarangers ;
ol.
advolcs.
ADVOTIA
.
- Advocati oflscium, praesla-
tio qua advocato exsoivilur. ldem q.
ADYO-
CATL
^.
ADVOTUM. - Retentio feudi per advo-
turn ;
retenue du
ftc f
par aveu.
(A. 1136.)
ADVOVAMENTU.11 . - Argumentum ,
probatio forte duela ex testium vel etiÜm
auiversariorum confessir
,
ne;
aveu.
(A. 1481.)
Vid.
A
DVOAr:E.
ADVOVARE. - ídem
q.
ADVO:,RF'
..
•
ADVOVATIO. - idem q.
ADVOATIO.
ADVOYAil1ENTUH. - Idern q. ADVOA-
IIIENTUIf.
ADVOYARE. - Ic1em a.
ADVOARE.
Fate-
ri;
avouer.
ADWARPIRE. - Possessionem alicujus
rei dimitiere ;
se désaisir et abandonner la
possession d'un bien.
Idem. q.
GUEIrPrRE.
(A.
1014.)
ADYANTUIII . - Herba perpetuo vire-
scens.
ADYTUM. -- Secretior redis aut ecelesiae
pars,'solis 6acerdotibuS;pervia;
vóuTOV ;
GraEC1S
recen tioribus B
ī
,va;
sanctuaire.
(Leo Ost.)
ADZACARE. - Achiguare, irrigare;
abren-
ver, arroser.
!A. 1379.)
lE. -
Pro e nonnunquam legitur in ve-
teribus monumentis, ut
e
saepissime pro (e.
lECENT1A . - Pro
AICENTIA,
id est
adja-
centia. -
Senticetum ;
lieu buissonneux.
tECHERIU,11. - Idem q. 1ECUEnIUS.
JECHERIUS. - Ager, campus, item segcs
u
CUm pratis, paScuis, nemoribus, sauZelis,
viveriis,
cecheriis,
aquis, garenis. » (A. 1362.)
hlendum esse videtur , pro
aguo-jis.
Vid.
AQU
AritIIli.
1ECI1ROPIIAGItE. - Edulium ex sum-
milatibus olerum, geoomis tumentibus arbo-
rum,
etc., maximo in usu apud Hatos.
/EDES. - Templa paganorum i;ude ap-
pellant leges variae Cod. Theodosiani.
1EDF.SIOLA. - Sacellum, parva ecclesia ;
peale éqlise, chapelle, oratoire.
IEDIFEI.-
Architectus, redificator ;
archi-
teete, conslrucicur.
1EDIFICABILIS. -- Qui ad virtutem exci-
tat ;
qui est édi fant, qui porte (-3,
la
vertu par
sa conduite. (luzit. Chr.)
1EDIFICAIIEN
•
i'UM. - Jus capieaidi in
silvis ligna sd [edificandum necessarla;
droit
de couper dans les bois le bois de constr'uc-
tion dont
on
a
besoin.
(A.
SS. ]i'en.) -
Tur-
ris excelsa ad urbes eppugnandas in usu ;
tour
élevée en. bois, en usage darrs les siéges.
/EDIFICARE.- Exemplurn praebere ;
édi-
f er, porter
á
la verla par le bon exemple. -
1'roticere , serv i re ;
étre titile. - 'Edificare
se ;
domicilium ponere, detigere ;
fixer sa ré-
sidence. (
A.
11/1-5.) -.
/Edificare terrana;
agrum colere, serere ;
cultiver la terre,
Ceu-
semencer. (Chartul.
IEDIFiCARIUS.-Ad virtutem et pietatem
excitans ;
édiftuint.
(Joan. Blak.)
1EDIFICA'CIO. -
E
xemlJluuí bonum ; le
Lon excmplc. -
Cultura . actio terram tu
'111;5
i
.1,
{.
'139
101
A:QU
níEtN.E ET INrI^
.TMATTIITi^.S. - Lapis lividus et ferru-
gineus ;
sanguíne
lENIIDUS. - Tumidus, inflatus;
enflé,
gen/Té.
.LNIPRA. -
Ea d. signif. q.
AUSILIUM.
IF.NiULAMEN. - IEmulalio_, exempium;
mo^ycn
d'cnnitlati^on, stirnulant.
(A.
SS.)
.1Ei41ULAMENTU:II. --
Eadem notioue.
(
''e
►
t)
/EMULARE. - Ad zelotypiam excitare ;
pousser d la jalousie, ponerd la jalousie.
(Pací. matr.)
1ENEIA. - Idem q.
AiNESCrA.
1ENEATO
RES.
- Tubicines ;
trompeltes.
/ENESCiA
.
- Idem q.
AINESCIA,.
1ENI^UM. - Lebes aeneus ;
bassin de cui-
vre, casserole. - Caldaria
salinaria , in qua
sal coquitnr et conficitur ;
bassine znétallique
mi ron raf fine le sel.
(A.
1034.)
^
t
ENEUS. - Primogenitus; azné.
/ENIGMA. - Figura, typus mrl;etre;
type, figures représentées sur les nionnaies.
(Prud.)
IENIGMATICE. - Per sitnilitudinem ;-
par ressemblance.
A:NIGD'IATISTA.- Qui teniñmata prono-
nit autsolvit;
qui propose oudevine les énig-
mes, qui parle par énigmes.
IENIOLUS.- Lebes teneus.
Vid.
1ENEUAI.
1ENITORES. - T^Ibicines ;
trompettes.
tENULUl
y
7. .- Ca,ldariurn ;
chaudron,
chaudiére.
.ENUM. - Idem q.
IENEUnI.
/EON. - A Graece
aiWV ,
^^vum, saeculum;
siécle, ternps, époque.
(A.
972.)
lEPHONOTROPFIIUM.-Pro EJpwvorpó^pmv.
Locos in quo aluntur cantores ;
l^ieu ou t'on
éléve les chantres.
IPQUALARE. - /Equare , perequero;
égaler.
(A.
1404.)
1EQUALENI'IA.- Divísio ñmreditalis vel
bonorum per aequales partes;
partage de
succession en lots égaux.
tEQUANTIA. --- Ead. signif. q.
/EQUA-
LENTIA.
IEQUANTIARE. - Dividere per a^quales
partes;
diriscr en parties ¿goles.
.iEQUARICIA. - Equorum grex; haras,
lro^.cpeau de chevaux.
(A. 926.)
IEQUARIUI4I.-- Equorurn armenlum;
ha-
ras. (A.
1080.)
1EQUARIUS, -
Pro
AQUArIUS,
minisler
sive servus qui portat aquan
►
;
portear d'eau.
1EQUATIO. -- « Clericos si qui obliga ti
sunt, vol pro
a;guatione,
vel pro genere Mi-
cujus domos, non ordinandos nisi probat.^
vitae fuerint. »
(Cozzcil.
Tolet.) 1Equatio
ibí
videtur esse tributum quod domino prac-
stabatur.
Vid.
PIe.TQUATIO.
A:QUATOR.- Qui describebat census in
]ihris
censualibus ;
rédacteur des registres
de
l'impdt.
(Cod.
Th,) -
llena qui tributa
civibus ex requo imponebal ;
répartileur de
t
'impdt.
(Cod.
Th.)
A
%QUIDIUNI.
-
1Egnidiale ;
équinoxe.
^QUIGI?LV1. -
Gen;ini ;
gémeaux.
(Isid.)
n=QU1L,A
NCIU1i.-Idem q.
,EQUALENTIA.
^'^h^UiLANX
.
•_.
Qui leguas lances
babel:
gui
u
!cs
nta
teaux; égaux.
r
1.
l
E LATiNtTATIS.
fE(1I5
102
1EQUILATIUNI. --
Idem q.
IEQUILANC r;x,
1EQUILATUS.-IEquilateralis;
équilaléral.
(A. SS.)
If;QUILA VIUl11. - Idem q.
1EQUILAN-
CiUAI.
lEQU1LII3RATOR REGIS. - Idem q. Ma-
gister regis seu
p
aedagogus ; sic autern ap-
pellatus quo(' berilem inlerurn in
aquilíLrí-
tate,
ut loquitur Tullius,
conli-
nel ;
précepleur, gouverneur.
(A.
1067.)-
/EQUILIRE. -
1Equare, parem lacere
égaliser, rendre égal.
(A. 1160.)
1EQUUILOCUS.- 1Equali in loco positus.
(Phil. Prlonnc.)
/1CQUIMANUS.-Amliidex ter ;
ambidexlre,
(Vet. Gl.)
1EQUINOMIUS. - Ejusclem norninis;
ho-
znonyme.
/EQUIPAR. --- /Equus ;
égal, pareil.
(
Ans.)
1EQUIPARABILIS. - Cornparandus ;
corn-
parable, égal.
(A. 789.)
IEQUIPARANTIA.- .Equiparatio;
cozn-
paraison, égalité, con formité.
(Tert.)
IEQUIPARARE. - Navem rebus ornnibus
necessariis instruere, munire;
équiper,
ar-
nzer
un navire.
/EQUIPEDIUS. -
Ead. signif. q. Acl;r;i-
DIUAi.
,tEQUIPERARE. - Sanare;
guérir.
fEQUIPOLENS. - 7'antumderl
►
valens
quantum aliquid aliurl;
équivalent, égal.
.EQUIPONDERARE. - lEquiparare,juste
estimare, aliquid cum aliqua re conferre;
compare,r, metlre en perralléle.
.EQUITARE. - Pro
EQUITARE,
id
est
per-
calcare,
quod solemnis
,
erat modus inve-
stiturae, seu aliquem mittendi in possessio-
nem rei alicujus ;
prendre posscssion d'une
terre en
la
parcourant
d
ch.eval.
(A.
1248.)
.EQUITERNUS. -11•;que a?ternus;
égaler
nzent éternel, coéternel,
(Isid.)
lEQUIVALENTIA. - Qui
cequivalet;
Ud-
quivalent.
(A. 1266 ) Tributan] quod teni-
pore Caroli VI ad sumptus bcllicos
cloro est ; quodque ex reilus ntobiiibus per-
cipiebatur, loco duodecim denariornm pro
libra aliis in locis exactorum; ulule appelP
lationis origo.
1EQUIVALENTUNI. - Ead. signif. q.
1EQUIVALENTIA.
1EQUIVOCARI. -Eodem nomine vocari ;
porter le znéme norn.
./EQUiVOCE. - Una vel tegua voce.
tEQU1VOCUS. - IIomonymus qui eodenl
nomine appellalur
•
;
homonyme,
quz
porte
le
znérne
nonr.
«
Si quis... ad... propbetas aut
anñelos, vel aliquos sanctorurn, giros
(equi-
vocas
falso vocant, atJierit, eorurnque pravis
doetrinis inhaaserit, anathema
sil.»
(Alioli.,
L'pist.)
^
Ai:QUIVOLUS. -
iEquivolus juslitice,
jn-
dex in emires aequus ;
yuge pour qui
toas
les,
plaideurs sont égaux. (A. SS.)
JEQUOR
ABI
L
IT
EiI,_-Navi
g
io,
navigando;
par
rner. «
Et
vix cum paucis
quorabiliter•
aufuDiens evasil.
» (A.
690.)
JE<
`
)UORARI^;. - Naviaare ;
z'ogager llar
»:er.
'IN
,..^;
^,. .
105
/E
SD
LEXI
1ERA ..`Is'pocha, vox chronologica quae
certum et insigne destgnat terrporis pun-
cturn a quo antn nun erantur; v. g. IEraNa-
nnasarrs, lEra Christiana, etc. ;
ere. -
bn
Supputatio, numerus, computus ;
compte,
caleul, nombre, comput, «
Morena secutus
calculorum qui ingentes summas
ceris
bre-
vioritrus E:.xprimunt, res gestas signabo, non
eloquar. »(Rub. Fest.)
1Erce dierum,
pro nac-
rrrerc
dierum.-Quivis
anuus;
année.
(Luitp.)
-
1Era Jonuarii,
primos Januarii dies;
le
premier jnnvier, --
Pro
ÁREA,
nidos ;
aire.
AERA ANi1IALLA. - Aves coeli in aere
volantes ;
habilants de l
•
air, oiseaux. (Vel.
Gl.)
IIiRALE.-Area, seo locus ¿edificio aptos;
emplacement, aplani, surface plane, lieu pro-
pre d recevoir une maison.
.
1ERAIiEN.- Quodvis utensile, ut in hoc
ex.: « Aururn, argenturn, codices,
ceramen,
ornamenta ecclesiarum.» - Alias pro ¿ere
sutnitul : R
Deintus
awarnen
erat et cu=
prunt.
»
lERAA9ENTUII. -Interdum ha?c vox sumi
videtur pro quovis utensili agricolarum.
(G. N.)
1ERARIUS. - Pretio taxatus, ada?ratus;
laxé: «
lEraria? annonae. » (Cod. Th.)
IERATUS. -
1Eratus orbis ,
scutum ;
bouclier.
tEREA. - Nidos accipitris ;
aire.
1EREMANTIA. - ¡Pro
1E11011ANT1A.
1ER[iNERVUS. - Nervus a;reus instru-
met,ti rnusici, cui vice
nervorum
insunt ¿trece
chorduke;
fil de cuivre tenant lieu dans les
instrun:es»tsdcord
p
s des nerfs ordinaires.
(Jul.
Finto.)
AEREUS. - Caeruleus;
blelc', de couleur
bleue. -
Altus ;
élevé. « Acrece
quercus. »
lE[t1A. - Nidus accipitris;
aire. -
Ager
aul tucos qui nec aralur nec culitur ;
friche,
terrain non cultivé.
1ERIALE. - Idem q.
AnEA1.E.
AERIANI. -
H¿eretici ab Aedo quouam
dicli.
1ERINUS. - Ut
AEnEUS.
lEROr19ANT1A. - Divinatio ex acre ;
aéromantie.
1EItUGINASCrRE. - lEruginem contra-
Itere ;
se rouiller.
(A.
SS.)
lEftUSCANS. - "Es mirlulum.
(Vet. G1.)
dES. - lEramenturn, nurnmus, fortitudo,
Grntitrts.
(Vet. Gl.)
1ESANCIA. - Facultas utendi rebus non
sois in alienis neuloribus, pascuis, etc., vel
ex conccssione, vel ex jure muuicipali ;
!troit
d'user dans les bois et péilurages dont
G12
n'a pos la propriété.
1ESAN'1'lA. - Idea) q.
1EsANC1A.
1LSCA ETA.
Pro
ESCAETA.
1E5CAUIIUS - Idem q. EscAnlus.
l3:SCEDUII. - lEsculetum, fraxinetum;
bois de chénes ou de fr•énes.
1ESCULATOR. - Ead. signifrcatione q.
NUMIIULAIiIUS.
1ESDUIIA. --
Pro COSTUfiíA
vel Cos11UMA;
t?elrsitatio ntojure ttascendi anirualia.(G.
Ch.)
CON
"UPE
104
1ESENTIA. - Commoditas, commodum,
usos ; aise. (A.
1
213,)
lESiA. - Idem q•
1ESevT1
►
.
(A.
1266.)
tESIUAI. - Yde11.
q. f^SENTI
A
,
(A. 1069.)
IESNECIA. - Prrmogeniti
d
ignitas, eela-
tis praerogativa inter fratres,
prima et
praecipua pars batreditatis paternre;
alnesse;
ol.
aesnie.
.
r
ESSANCiA, - Pro
IESANC14.
IESSELLA. - Asses, tabula sectilis;
idem q.
1EES ;
unde diminutivum
cessella,
sa?pius scandul
g
, tabula tegendis tcctis
apta ;
planche mince et étroile, latte
ol.
ais-
saul,e. (A. 1381.)
IESTAEUS. --- IEstivus;
d'été. (A. SS.)
1EST111ARIA. - "Estimado quae lit a ju-
dice. (Car. Mac.)
1ESTIJIA"I'IO. - Opinio, sententia ;
es-
time.
IESTIllIUM. - IEsti matio : « Possessio-
nes pro
cestimio
ubertalis angustiores sunt
assignalre. »
(Hyg )
JEST1AIU111. - hiena q. 1F.sTtm1ua1. - Cen-
sus, irnpositio, conecta;
imposition, irnp8t.
1ES1'IVA. - Loca umbrosa in quibus per
aestatem pecora vitant solis cabrero ;
lieux
champétres oic le bétail se retire d l'ombre.
'ESTIVALES. -
Ocrer, calceorum spe-
cies, quibus atstate utebantur;
boltes légéres,
chaussures d'élé ;
ol.
estiviaux, laouses.
ESTI VAL1A. - Eodem sensu:
1ESTIVARE. - Dicuntur pecora quce ira
cestivis
seta pascuis aestate pascunt ; ol.
es!i-
ver. -
Decurrere, calorem pati, sudare.
(Vet. Gl.)
IES'I'IVATUS. - IEstivatus panis, panis
mucidus ;
pain moisi, gcité.
1ESTOR. - Procella. (
Vet. Gl. )
1ESTUARIUII. _- Hypocaustum;
calori^
f
ére, hypocexuste.
JETAS. - Nude, quce vulgo
majoritalis;
cura] quis sua; tutela est..Unde qui nondum
llano aetatem attigit
infra cetatern rsse
dicitur.
(Lex. Long.) Alas perfecta;
cetas 25 anno-
rum.
fEtas imperfecta;
mas pupillaris.
Alas
plena ;
majorltas, aetas 21 annorum.
"lilas
baronice;
aetas qua quis a tutela liber, baro-
niam seu terraru suam terrero potest, aatas
scilicet 21 annorum.
fEtas tenendi terram,
cetas loquendi;
ead, sigtrif.
cetas legitima
(apud Longobardos) , Mas 19 annoruut.
fEtas
sa'cularis
(apud Symmachum), aetas 30 an-
norum.
../Etas sceculi;
senectus artnosa;
la
vieillesse.
(A. 1496.)
Atas penultima. (Vit.
S.
Theofredi) ;
plena adulescentia.
(A. SS.)
Intelliqibilis cetas; l'r2ge de raison. - Atas
penultima,
plena adolescentia (A.
SS.)
1ETATULA. - 1Etatis seu t.emporis sub-
üvisio.
(Chr. S. Manían. Autis )
1ETATUNCULA. - Ead. notione.
1E'1'ERNA13iL1S. - lEternus. -
Xterna-
bilis dornus;
palatium principis.
(Cod. Th.)--
1Eternabilis urbs ;
Roma.
(Ibrd.)
1ETERNALITER. - 1Eternum ;
éler•nelle-
ment.
AE'I'ERNARE. - Posteritati commendare,
aet emú rn vi.vere;
éterniser,passer
d
la poalé-
rrté.
vrvre
éter'rletlem.enL
AFF
MEDItE ET INFIMfE LATINITATIS.
AFF
1)6
It
IETERNATU:II. — In aeternum; ut
IETER
n
(iALITF.R.
A:"1'HER. — Neutro genere a pluribus
script.oribus usurpatum. (Fortunat. , Mar.
Masstltens., etc.)
IETHERI'1'ANGUS. — Idem q.
Athera
tanq.ens. (Gest. Tanered.)
IE:CHERIUS. — Ceelestis ;
clic ciel, célesle.
(A. 632•)
IE'1'HESIS. — Hectica ;
fiévre liectigue, fié-
vre lente. (A. SS.)
A;THtCUS. — Febri hectica laborans.
Vid.
./ETHESIS.
AETIANI. —
Haeretici , sectatores Aetii
Antioclleni, dicli etiam
Anómiuni et Euno-
miani ab
Eunomio Cappadoce, Aetii succes-
sore.
AEU. — Veluti, sicuti, quemadmodum.
(Vet. Gl.)
./EVA. — Tempora : « Post pauca ceva;»
peu de (emps aprés. (A. SS.)
IE1
1TANEUS. —
Qui in mvo aurat. (Isid.)
"EVITAS. — IEtas perpetua, cajas ini-
tium vel finis ignoratur;
élernité.
IEVJ'l'FRNUM. — IEvum aiternum; ead.
notione.
/EVOSUS.— Senílis;
vieux, chargé d'ans.
(A.
SS.)
IEVUM. — Mundus ( Commod. ), aetas
(Greg. Tur.);
le monde, le temps.
IEVUS. — Longaevus, aelernus;
gtii dure
toujours, ¿terne!.
AEYDA. — Subsidiaria praestatio ;
aide.
Vid.
AU%ILIUM.
lEYLiALIS. — IEneus;
d'airain.
AF. —
Vid.
cum
AFF, voces c.luae non in-
veniuntur infra.
AFA. — Ex Graeco árí, pulvis, pro
HA-
PH E.
AFEITARE. — Adornare, apparare;
or-
ner, décorer, préparer;
o!.
afazter.
AFENUS. — Apertura;
ouverture. (Script.
rer.
Fr.)
AFERESO. — Ab úy
g
uípese;, ademptio, de-
tractio ; iride
aferesatus
et
apreso, aferesus,
divido.
(Vet. Gl.)
AFESTUCALtE. — Festuca
►
rI abjicere, rem
abdicare';
se dessaisir
d'une
chose, renoncer
ta
la posséder. Vid.
FESTUCA.
(A. 1036.)
AFFABER. — Auct¡;r, inventor, indu-
strius ;
in.venteur, industrieux.
(A. 1131.)
AF
FACHALtIA. —
Concessio rei alicujus
a
dmeilietatetn frucluurn;
action de clonner
une
chose d Ixoítié récolte. Vid.
FACRERIA,
Id1EDIETARIU
S
.
(A.
1356 )
A
FFACHATOR. —
Qui corla subigil et
praeparat;
tanneur, cordonnier.
AFFACINATUS. — Impudens, Italis
affa-
chiato.
(A.
1231.)
AFF
ACTA
•
rOR,
•—
Ut
AFFACIIATOR.
AF
FACLOIt. — Ead. notione.
AFF
ACl'ULtA'rOli. — Idem q.
FASCI-
NATOR.
AF
FACTURATRIX. —
Idea) q.
FASCILVA-
TRIx.
AFFAI
TAMENTU9I. —
Tributum, pensi-
tatio,
in
comitatu
Sabaudiae ;
taxe, imposi-
tion.
nc(auu(j
46.)
1'utv
is
quercinus et
id
q
a^ subigenda corta aptum est,
L
Ealcos HIED. ET I1VFIl1f LAT.
simul
et
sordes quvú irle eflluunt;
tan, et gé-
néralement tout ce qui sert á tanner le cuir,
ainsi que les résidus de l'opération. (St.
aurin
AFFAITARE
.)
. -- Coria subigere
(St.
Taurin.
Sab.) ;
ornare, excolere (Barl.);
tanner
ecuir, orn.er, parer;
ol,
a.faitcr, afailier,
le
afeitier, offaicter, affeceler,
etc.
AFFAITARI A. —
,
OlTicina coriaria ;
tan-
nene.
•
AFFAITATOR. -- Corlados; lanneur.
AFFAMARE. — Famem inferre ;
a ffamer.
AFFAMEN. — Aflatus;
discours adressé
d
quelqu'an, langage.
(Anast.)
AFFANAGIUAI. — Merces operariis de-
bita ;
salaire de journalier ;
ol.
afanour.
AFFANARE. —
operari ;
travail-
ler de ses mains, [aire un travail manue.l.
AFFANATOR. — Operarius ;
mcrncYuvre,
qui travaille de ses naains;
ol,
afanour,
afain.eur.
AFFANNERE. —• ídem q.
AFFAVARE.
t
AF FARE. — Praedium rusticum, Occita-
nis et provincialibus bona, vel facultales
quaevis;
bien de campergne, généralement tout
ce que ron posséde. (A.
1212.! — Negolium ;
affaire.
(A. 1235.)
AFFARI. — Sentire, cognoscere.
(Vet.
Gl.)
AFFARIUM.—Idem q.
AFFARE.
AFFASIO. — Ut FArsio.
AFFATILIS. — Corrupte pro
ASPUALTIS
ve!
ASPHALTiTES,
Affatilis lacus.
AFFATOMIA. -- Donado
g
oce fiebat
festuca in sinum ejus cui donabatur pro^.
jecta ;
donation don( le cérémonial consistait
á
jeter un f'étu de paille dans le sein du do-
nataire.
AFFATURARIUs. — Veneficus ;
empoi-
sonneur.
AFFAY"I'AMENTA. — Ornatus, mundus
mulic.bris;
parure, toilette de [emule.
(Barl.)
AFFEi:TARE. —
Affectare aliquem,
eum
sibi beneficiis devincir
•
e;
s'attcrcher quel-
qu'un
par
la reconnaissunce de bien fails ren-
. dus.
(Gasp. Barth.)
AFFECTATOR. — Coriarius. Ut
AFFA-
CTOR.
(A. 1158.)
AFFECTATUS. — Destinatus, consecra-
tus;
destiné, ofreció.
(A. 8611 •— Deviuctus,
devotos;
affectionné, dévoué.
(A. 1398.)
AFFECTtO. — Alelaron] positio;
appasi-
tion de bornes
(a. 1312) ; sed legeudurn
prorsus
affixio seu af/ictlo. —
Aojan de-
cretum, voluntas , desrderiurn, cut;iditas.
(Vet. Gl.)
AFFECI'IOSUS.
—Benevolus, amoris pie-
nus ;
a ffectueux , plein de senliments ten-
dres.
(Tert.)
AFFEC"I'UOSITAS. —
Affectus;
affeclion.
AFFECTUOSU
S
. — Idem (:1.
AFFECTIOSUS.
AFFECTU
R
A
.
— Fibula;
boucle, agrafe,
01.
affiche, aff2chuil.
AFFF.C'l'US. -- (Subsl.) Fr1ii, consanaul-
nei, uxor, nepotes, etc. ;
les affeetions 158
plus tendres, c'est-à-dire les remates, les
en-
fants,
etc. — (Adj.) Destinatus, devinclus.
Ut
AFFECrATUS.
i z7
AFF
LEXICüy
AFF
les
AFFF.NAItE. — Versare feuum furcillis;
gere, fidem dare, fide data
p
ronrilterc, obl¡_
reinen
gare
se, tutum reddere;
pr ometlre, donner
AFFEND1i1tE. — Defendere , proteSere,
sa foi ,
garantir ;
01.
affier.
___ Probare,
tueri ;
protrg^^r, défendre.
(A. 1286.)
errUtm facere ;
pr'orlver, rendre
é
vident. —
AFfTNliItARE.—
Ut AFFENARE.
Desponsare , virginent sibi
desp
oudPre ;
AFFERAItE• — Multan) taxare, tempe-
f%an.cer, épousvr et donner
la
foi du mariage.
rar•e;
bine
a
fferatores,
apud Anglos, gni in
AFFIDA'1'IO. — Oblibalio, promissirt,
curia,
I)uncupala
Leta, multas recognoseunt
sponsalia, locatio;
engngement , promesse,
et m
ode
rar
-
II«.
fan^ailles, action
de
fiancer , louage.
AFFERENTIA. — Proportio, ratio;
affé-
AFFIDATURA.
—Ead. notione.
rente (parí),
part
qui
reviera
á
cheque
héri-
AFFIDA'1'US. — Qui se domini alicujus
tier. —
Cnnvenientra;
convenance.
patrocinio ac tutela , fide data ac sacramento
AFFERIU\I,— Nenotium ;
affaire.
interposito, addicebant et commendabant ;
AFFF.RSAIIENTUII. --
Pro
AFFERAMEN-
linde
et
conrmendati et recomrnendcrti
riice-
TUM
vel
AFFENDAMENTUnI.
bantur ;
étrangers qui s'attacfraient
c1 un
A FFERTOR. — Qui affert, labor;
celui
seigneur par serment
el se
rnellaient sous sa
qui npporte.
(Ityrn.l
proteclion;
al.
affiés.
AFFEUDAMENTUM. --
Traditio ad em-
AFFIDIARE.—Idern q.
AFFIllARE.
phyteusim, locatio ad censuro;
coneession
AFFIDUCIARE. Eod. sensu y,
AFFIDARE,
emplrytéolíque,
action
de
louer
d tres-
long
AFFtLA'fOItIA. — Cos, qua rasoria acu-
.
tenme.
tunlur;
pierre d aiguiser.
AFFEUDARE. — Beneficiario jure tea-
AFFILATURIA. Lacinia, fimbria;
franges,
dere, ad censen] perpetunm ser.I emphyleu-
bords
d'un
vétement. «ltc
,
m
guatuor foderas
sien concedere ;
(f
onner rl loyer
aux
condi-
pro canuciis de
a
ffilaturiis. b
(A. 1291.)
tions du bail empht/théotigrre
AFFILIATIO.— Adoptio in !ilion), acqui-
AFFI:UDATARIUS. — Qui per precariam
sitinnis species;
aclion- d'adopter pour fiis,
seu jure ert,phytensis Tossidet;
possesscur
rnode
d'achat
en Palie.
d'un
bien
emphytéotique.
AFFINAMENTU3I. —
A
ffinanaenta corn-
AFFEUDA'
p
OR, —Qui per precariam sea
indormia,
computa fini!a, ratlunes confectae;
jure empltyteusis tradil;
cclui qui donne
recldilion el apurernenl
de campus,
une
terne
.aux condilions
bail enrphyléo-
AFFINARE.--111etal!a ;
m
rur^are, excoquere ;
afiner lesétaux.
(A. 1290.1—
Aj
finare com.
ligue.
AFTIRLA. —Frbula ;
boucle,
agrete,
épin- putum,
ratioues decidere, • seso r•ationibus
gl
e
;
ol.
affable.
Hi
p
e
affabulare
et
affiblare,
ti-
ex ped ¡re
épurer
un
con,pte;
ol.
effaner.
(A.
bula constringere ;
boucler, agrafer.
1355.)
A
fhnare
se,
cure aliquo atlinitale se
AFFICAVAGIUl1. -- Census, pra?statio;
devincire ;
se
lier élroilenrent avec quel-
cens
et redevarrces.
-
qu'un.
AFF1C1'ABILIS. — Qui ad afficturn seca
AFFINIS.—Finis, terminus, limes;
borne,
censuln tenet ;
celui qui est tena
au payement
limite.
(A.
1019.) —
Vicinus, proxiurus, qui
du cens.
prope adesl ;
voisin, qui est prés.
(A.
SS.)
AFFICTALIC1US. — Ad censum per?i-
AFFINUS. — Siurilis;
semblable, pareil.
nens, censualis ,
de
cens, qui -est relatif
ea
(St. Tour.)
reos.
AFFIRLRE.—Attinere,pertinere;
agrparte-
•
.AFFICTAMENTU\i. — Conductio, loca-
n
y
-, rey arder
d;
al.
a fferer, aferi•r.
tio, traditio ad a0ietum;
bail
á
cens, loua.ge,
AFFIR;IAMhINT'UAI. —Allirmalio, judi-
fermage; nl.
crffi.cteurcnt.
cine:). (A. 1075.) — Dallo, vol receptio ad
AFFICTARE. — Conducere, locare, dare
firmarra,
seu ad censum annuum ;
donation
vol capere ad afliclurn ;
donner
d
cens, loucr
ou prise
d
ferme.
et prendre
á
cens.
AFFIRItiIARI:. — Dore ad firmare, locare
AFFICTARIUS. — Qui ad aflict.um tenet,
ad tempus (a. 1299), accipere lad tirmam (a.
.conductor, locator; nl
AFYICTARILiS.
(A. 1107)
1378);
donner á ferme, prendre ú
reme. —
AFFICTAT'i0.— Ideas q.
AFFICTAMENTUhI,
Claudere ;
fermer. (
Mal. Par. )
Animare
(
A.
1322.)
cantum, psalmos,
etc., id quod canendum
AFFICTATOR. — Ut
AFFICTARIUS.
8St
in ecclesia pra?videre el prius in eo se-
AFF1C'1'
Ū
ARIUS.- D. A
FFICTARIUS.
se exercere.;(
Yrd.
FIRMARE
)—Asserere, con-
AFFíC'1'UXI. — Census, reditus ;
cens, re-
firmare;
affirmer, soutenir, maintenir.
devanee.
AFF1ItJ1A1'IVUS. — ItI loro inquisidora
AFFIDAG1UM.— Assecuramentum ; assu-
Rurmal,a3 tlicitllr is, qui errorem circo Gderp
rance, confiance, süreté; ol.affiage.
pertinaciler tfefendit et fateri etiam co-
AFFIDAMENTUM. —Locatio, conduclio,
rail inquisítore non dubilat.
louage, donation
a
cens,
u!
AFFIC'rAnrENTUSI.
AFFI'1" 1'AIROLUS, — Conductor, locator,
—Rectius, aedo qua quis ¡ideal suarn corola
qui
ad
afftetum
lenet
(St.
Fl.)
Vid.
AFFI-
judice
alicui obsiriuáit; quatn qui fallebat,
ETUhi. -
znulta
puniebatur ;
engagement,
pronaesse so-
AFF1T1'ARE. — Idern
q.
AFFICTAR$.
lennell.e
conlractée devant
lejuge.--Tributum,
AFFITUS.— Ideni q.
AFFICTUm.
vectigal ;
impót,
laxe,
redevance.
(A.
1337.)
A
FFIXARE, —
lufi;ere;
enfoncer,
fair8
—Pax, seEUrttas;
paix, súreté. (Cler. in
entren
dans.
(A. 1137.)
,Lamb.Qelic.
erud.)
AFF1X10.— Modus publicandm senten-
AFFIDARF.--I'idern suam alicui obstrin-
tice
in
aliquem
labi3, eam ad xalvas
ec-
L:
í~ (
109
AF
[
e
MEDRE
ET INFI
►
i.E LATINtTATiS.
AFF
110
clesiarum
a(Tiñenrlo ;
p:tblicatton d'un jrtge-
AFFOItATOR. — Idem q.
AFFORAGIA_
ment en l'affichant d la porte de l'église.
(A.
TOR.
1
mq
(A
472.) — Alligalio, idqquo('aliqu
i
d firma-
a,
AFFORATUS. — Tribulum quod domino
m fixnue lenet.
. 1392.)
solvitur pro
foro
seu stimatioue rerurn ve-
tu
AFFI
laxe
1tE. — Figere, infigere, ut
AFFi-
d
es na
i
a
r
cyland
iscsy
é
au seigncur pour la laxe
aARE.
.^FFORCI:IRE.
AFFLAGiTAR
E.
— Flagitare , exorare;
-- Fortiorem reddere ,
vim inferre;
renforcer, orcer;
ol.
afforcer,
prier, supplier, solliciter.
f
^
AFFLARE. —Illilrninare.
(Pet. Gl.)
affoer.
AFFLECTAR;^.-1d^'m q.
AFFECTARE.
AFFOR
CIATUS.
rci
—
A fforciata
libra,
cujus
AFFLICTIO. — Psalmi poenitentialis re-
materia purior est, rninusque adulterala;
citado,quae ab humi prostratis (iebat, ma ci-
lirre monétaire dont le titre est plus élevé.
me per Quadragesimarn et Adventum;
réci-
r.ia
t
FFOR
e
ar ent órt
e
c
s
s
l
t
b
t^
sóer
de meil-
tation
des psaumes de la pénitence,
g
g
/
,
ffazs
nit dans une posture génanle et corrrbée.—
leur aloi.
lllu]tae monasticae species, quae (la;ellatione
AFFORESTARE.— Apud Anglos, silvam
iu[ligitur ;
peine disciplinaire en usage dans
in
forestem
convertere,
forestcc
adscribere.
les rnaisons religieuses, discipline.
—
Lignum in foresta exscin lendum et ven-
AFFLICTUS. Idem q.
AFFiCTUS.
denduln assignar0 , ut
AFFOGARE ; marqucr
AFFOAGIUII. -- Jus lignum exscindendi
le bois qui doit étre coupé;
ol.
a/fouaiger.
ad focum, annona lignaria;
droit de cou-
AFFORTUí1'I. — Assultus, aggressio, vel
per du bois daiis une forél pour son usage,
injuria;
(ataque, insulte.
(A. 1391.)
affouage, affouagement.
AFFORUS. — Piscis adeo exiguus ut ca-
AFFOARE. —Focunl fuere,
faire du feu;
pi non possit.
ol.
a/roer.
AFFOSSARE. — Castruin , urbem, etc.,
AFFOCARE.— Idem q.
AFFOARE.
fossis claudere, fossam excavare;
entourer
AFFOCAI'US. — Aragonensibus, qui jure une
ville, un chdteau de fossés; creuser
un
foci, seu dormís, vel
resseandisice,
domino
fossé.
est
obnoxius. (A. 1283.)
AFFOUAGIUM. — Idem q.
AFFOAGiUM.
AFFOGARE. — Lignum ad focnrn ne- AFFRACTIO. — Afanumissio, libertas,
,7,essarium aut alios usus ín foresta assi- immunitas ;
affranchisscrnent, liberté, fran-
gnare :
marquer le bois qui doil
élre
coupé ; chise.
ol.
affouaiger.
AFFRAIAMENTUM. — Idem q.
AFFROIa-
AI' FOG[AKE. —
Idem q.
AFFOGARE.
MENTUM.
AFFOLAl11ENTUVi. — Culpa, delictum,
AFFRAIRIGARE. — Societatem facere;
quia animum
affolat ,
seu Iaedit. ( A.
frayer.
1308.) — Mutilatio membrorum. (A. 1228.)
AFFRANC:AbIENTUII. — Libertas,
im-
AFFOLARE. — Laedere et quidern ita, ut munihas;
liberté, franchise.
(A. 1188 )
alicujus membra debilitentur, inertia sint
AFFRANCARE. — Francos, id est 'iberos
aut
mutila;
estropier, blesser de maniére á ne
et immunes reddere;
affranchir.
(A..1309.)—
pouvoir jarnais parfaitement guérir;
ol.
ar
Redimere. repignerare ;
racheler, dégager.
foler.
(A. 1231.)
(Jlennch.j
AFFOLATOR.— Qui
affolat. Vid.
AFFO-
AFFRANCATiO. — Idem q.
AFFRACTIO.
LARE,,
AFFRANCHIiVIENTUII. -- Fiero q.
AF•
AFFONDARE. — In profundum demergi ;
FRANCAMENTUM.
plon
,
ger, enfoncer dans d'eau, couler
d
fond;
AFFR.1NCF3IRE. — Idem q.
AFFRAN -
ol.
af fonder.
CARE.
AFFORAGIATOR. —Qui vino venali pre-
A FFRANI'.HISAi9ENTUJI. — Idem g.
AF-
huna constitriit el illud vertde idi lic.entiam
FRANCAMENTUM.
It
dat;
celui qrii fixe le prix du
vin
et autorise
AFPRANCHtSARG. — Idern q.
AFFRAN-
d
le vendre. Vid.
A
FFORAGIUAI.
CARE.
AFF
ORAGIUi1. — Jus pretium imponen-
AFFRANCISAMENTUJI.—Idem g.AFFRAN-
;^
di rebus venalibus, praesertim vino, quod
CAMENTUNI.
,i
singulatim venditur; droit
de fixer le prix
AFFRANCTUS. — Pro
ANFRACTUS.
^
p
A1
f
desdenrées, surtout celai da
vin; ol.
affor,
AFFRANGIAIIENTUJi. — Ideal q.
AF-
affeurage, a(foir, affora e,
ele.
AFFO1tAMENTUM.
g
Judiciuur juxla re-
FRACTIO.
ceptas leges et consuetudi.nein;
lugement
AFFRANQU[11GNTUYI. ^
Instrumentan'
,
renduconformément
au.x
lois e
t
cout.rcrnes. Yid. affranquimenti,
sive liberationis ;
titre d'af-
I
%
AFO
RARE el
FORUS. —
Preliurn vino venali
francirissemenl.
(A. 1442.)
¡"
positurn ;
prix fi pour le vin, laxe du vin ;
AFFRANQU[RE. — Idem q.
A
FFRAK -
OI.
afforement.
CIARE,
AFr'ORANEUS. — Foraneus, extraneus ;
AFFRANQUISCHERE. — iuem q.
AF-
u
(Jbruin,
étranger.
FRANCA
RE.
A
FFORARE. — /Estimare, pretium reí ve-
AFF
RANTITIUS. —
Libertate donatus ;
nuli aut alteri imponere, constituere; l
axer affranchi.
le
vin : ot,
a
lrorer,
a
ff
eurer.
A
FFRAY
RAVIENTUI7. — Societas •
so -
AFFO
RATIO. ' 1I^Stimatio,
pretium;
laxe cí:été.
;
4
da
vin.
r
AFFI?
ESINUS. —A1lrifrigium: orfroi.
f
I
t
AFR
LEXI
AFFROIAJIi.NTU
JI.
— Terror;
lerreur,
effi
•oi, époarrarrte; al. affre, affraiemen(.
A F FRONTA itE. — Term i nari ;
se dit d'une
lerreqnien
termine
une au(re,ou qui présente
son
[ron!. —
Appellere ;
choquer, heurler;
ol.
affronerr.
AFFRONTATiO. — Termimis, limes qui
in fronte I raedii vel agri est ;
borne, limite
d un champ en
d;un
bien de campagne.
AFFRONTITIUS.—Idem
fl.
AFFRANTiT1US.
AFFRUTABULUII. — Vascu:i species;
serle de rase.
AFFUAGIUM. — iraem q.
AFFOAGIUU.
AFFUGARE. —
Pro
FUGARE.
AFFUGi;RE. —
Pro
EFFUGERE.
AFFUTAGIUII. — hielo q.
AFFOAGiU1I.
AFFULARE. — Idem q.
AFFOLARE.
AFFUJIARE. — Fumo implore, fumo ex-
siecare ; en
fumer, fumer.
AFFURABULUJI. --Vasculi species;
sorte
de vase.
AFFUTIRE. -- Lenu-e, mitigare, ut vide-
tur. «
Affutit
clernenter eorum animos mi-
sericordiarum DominUS, qui post tempesta-
tern tranquillum facit mundum perpetua
retiene guberuans, » etc.
(Bul. Clement.
V
PP.)
AFINATA. —
Afinata pigmento ,
potio ex
melle et vino confecta monachis statis die-
bus dari solita, quarn
pigmentum
vocabant.
(St. luan. S.
Claud.)
AFITARE. — Idem q.
AFFiCTARE•
AFIXIO. = 147elarum positio;
apposition
de bornes.
(A. 1321.)
AFLIGII31L11'AS. — Gravitas. (Johan. de
Cardalh.)
AFOCIS. — « In monasterio B. Martini
fecit cauistra ex
afoci
duo ex argento puris-
sima pensantes. lib. 4.» (Anast.) Sed le;en-
dum
exofoli;
intetli;;itenim canistra, é1119vTa,
que sex lucernis constabant.
AFORARE.—Juxta foros, sen leges accon-
suetudines receptas, facel e, judicare;
agir,
juger selon les lois et couturnes ; d'oú Desa-
f
orare, prononcer contrairement
a
ces lois.
AFOlt1?STERANITU\I. — Venditio, cae-
sura cmduae silva, vol silvte ca?dcndae assi-
gnatio ;
aclion devendre oude faire unecoupe
dans un bois,
ou encone
de marquer les ar-
brés ci couper.
AFORESTUM. — Prtes!atio quavvis, quo
sensu
forestagiurn
saepe
occurrit;
redevance
quelconque.
AFORIS.—De locoin loco;
de lieu en lieu.
AFRANCARE. — ídem q.
AFFRANCARE.
AFRANCHIRE. — Annuae pensionis obli-
galione sese exsolvere ;
se débarrasser de
Cobligation oie ron était de servir annuelle-
rxent
une
certaine sornme.
AFRANCIARE. -- F. pro
affiduciare,
h. e.
discordantes tide data constrinDere ad pacem
servandam.
AFRICANUS. — Moneta Saracenorum, sic
die
t
a
qnod
ah Africa veniebat.
AFRICARIUM. —F. pro
piscarium
in
ch.
saeculi
g
:
«Deo... atlribuo... quídquid ha-
bere videtur, h. e. mansos 12 vestita cu,n
appenditiis suis...
Curo
silvis,
pratis.
africa-
3'iis,
aquis, » etc.
CO
N
AGÁ
.11/
AFRONES. —Stulti, ex Greco
áy,pove; ;
fbus,
tdiots.
AFROR. — Gravis odor, fuetor;
puan-
teur.
AFROSELINU;4T. — Talcus ;
tale.
AFULHiA. — Injuria, contumelia, und1
AFULIIIARE. — Injuriad ;
injurier,
ou-
trcrger. (A. 1.291.)
AFUNDARI. - Idem q.
AFFONDARE.
AGA. —
Pro AGUA.
AGACENCI.X.
—'Pro AJACFNTr1E.
AG.
t
EUS. — « Haec ísdem Henricus, qui in
se expertos est, mihi retulit, crijus nivea
barba, vel
agceum
caput ah ojos ore menda
einm exiliare e,oml?ellit. »
(Vit. S. Watt.
abb.)
Ubi editores suspicantur legendum esse
cygneum,
id est canum ; nisi forte, addunt
iidem, scribendurn sit
rcgeurn caput, et
sic
auctor alludat ad senem lEgeum, de quo
poetae varia fabulantur.
AGAITUM. — Insidiae;
embuches;
ol.
agait, agua,
etc.
AGAL. — Canalis;
agal, concluit.
AGALMA. — Simulacrurn, scrinium; se-
nage, sceau,
coffret.—Laetitia, gaudium;
joie;
ab kylcaÁoptue ;
hineogalmata
vocat spleudidos
letosque martyrum triumphos, ut observant
docti hagio;;ra
t
,hi, auctor Actorum S. Mar-
garethae.
(A. SS.)
AGAPE. — Sic Christiani vocabant com-
munes cmnas, seo epulas, que ut mutile
charilatis indices ac illices primis saeculis in
praecipuis solemnitatibus celebrabant , in
ipsis etiam ecclesiis.—Eleemosyna, refectio
pauperurn, quia communibus istis conviviis
pauperes adhiberent. — Charitas, que vis
est vocis Graecae, titutus l.lonorarius : « Ube-
rem strenuitatis vestrae
agapen
erga nos. »
(IVtarculf.)
AGAPETA.— Lenncinat.oret qui cr.rm fe-
minis illicite conversatur procacius clericus.
Porro elericos istos cr,a7rt
7
TOr vocabant, quod
curn mulieribus el viráinibus, quas domi
sub
agapetarum
seu
dilectarum
appellatione
detinebant, prava commercia habere dice-
rentur.
AGAPITUII. — Idem q.
ACCAPITUAr.
AGARENI. — Sarac
n
ni, quia scilicet se
existirnanl ortos ex Ismaele, filio Agaris et
Abrahami.
AGARNUS. —
Pro AGARENUS.
AGASATUS. —Acer, acidus ;
aigre, acide.
Vinum agasalum,
acetum; vín
aigre,
vi-
naigre.
AGASO. — Asinorum jurnentorumque
custos; curalor equarius seu stabularfus;
ucentinribus temporibus , idem q.
Alare-
scallus ; domestique chargé du soin des béles
de selle et
de sonarle ;
plus Lord,
bas officier
c¡ui veilla.it aux besoins des chevaux dans les
écuries.
Daus les derniers temps, sa chango
était la memo que celle du maréchal.
AGASTALUS. — « Episcopus Castrensis
(solvit) pro castro de Arsa concesso in feu-
durn a dom. Innoceutio PP. duos
agastalos
¡f. augustalesJ. »
(Lib. cens. Eccl.
Li:orn.):
Vid.
AUGUSTA LIS,
mollete species.
AGAZIA.— Picre species;
pie;
cül.
agace,
agacetle,
etc.,
1'.3
AGG
MEDI.1J
ET 1NFIMtL LATiNITATiS.
AG1
114
tí
I ¡'
AGEA. — Yia vel Inca in navi per qute ad
rnriges hortator accedit. (Ugut.) — Victitnce
ove pro rebus agendis ofI'erebantu
r
(Vet, Gl.)
AGEAR. — Hortator remigum ;
convite.
AGECENCIIE. — Pro
ADJACENTIiE.
AGi:LATiO. — Cela tio, gelu ;
gelée.
AGELLARIUS. — Qríi agrum colit, rusti-
cus ;
pa;/san, cultivateur.
»rvrts
AGELLUS. — Nnntius,
gandium,
f
ager.
(Vet. Gl.) -
Nonos;
neveu.
(A. 1043.)
AGE.NCIf NCI11J. —
ldent
q.
AGECENCix.
AGENDA. — Negotia, res ;
affaires. —
Agenda pacis,
pacis conilitiones;
conditions
de paix. —
Ofiicrum divinum, Ofliciurn Mis-
sce, sacra liturgia, quod veteres
agere;Missas
dicerent ; narn
ll'lissa
generatim primitus
quodvis Oflicium erat ;
le saint sacrifice de la
11lesse. — Agendi dies,
in quibus
agenda
seu
ecclesiastica Officia peraguntur;
jour oú ont
lieu les Offices religieux.—Agenda diei,
Ofli-
cium diei seu festi. --
Agenda mortuorum,
quae etiam nude
agenda,
Ofl'rcium vel Missa
pro llefunctis;
Office des morls. — Agenda
liude positum pro vespertinis precibus iis-
que canonicis sumi videtur in schedis Nar-
bonensibus ;
Office du soir, Vépres.—Agenda
capituli,
totum id quod in capitulan loco,
seu capitulo, vel legitur, vel tractatur ;
affai-
res
traitées aux réunions du chapitre. —
Agenda, «
liber baptismatis vel benedictío-
nrs, » in quo scilicet Ofli.cia ecclesiastica
continentur.
AGENDARII. — Qui
agendam
seu Ofl'i-
ciurn mnrluorum celebrare seu cantare te-
nentur. (Maan.,
flist. Eccl. T'uron.)
AGENNETUS. — Ortus non habens.
(Tert.)
AGENS iN SERVITIiS. —
Qui res domini
agit, ejusque possessionibus ac utilitatibus
invigilat (A,
SS.) Vide
AGENTES.
AGENTES. — Sic dicuntur yni rebus
agendis prasunt et a proceribus lis praeti-
eiuntur ;
intendants, procureurs , régis -
scurs,
etc.
AGENTI. — Pro
AGENTES.
AGENTIA. — Facultas agenal;
faculté,
autorisation, pouvoír d'agir.
AGENTIAMEN'1'UM. —
instaurarnentunt ;
agencement, dottaire d'une femme á la
mort
de son mart.
AGER. — Tnrrco seuagri portio, certis
]imitibus et mensuris definita, quam alii
acrarn vocant ;
portion de terred'une étendue
bien
dét
erminde, acre. —Dominiurn
~plum,
principale ptaedium, a quo alía feuda etiam
nobilia' pendent ;
domaine seigneurial , la
terre la plus importante du domaine, celle de
laquelle relécent toutes les azares.
(A. 950.)
AGERA. — Pro
ACRA.
AGERE. —
Agen.dam
morlunrum fa
cere ,
divina mysteria
laer
agere; cé
lébrer l'
Offce
des
morts , dire la
sal
nt
e Jl7esse. — Agere
in
sceptris,
repare ;
régner.
AG
EItIEN'1'iA. — Pro
AISaNT
rA.
AGE
VOLARL+'. -- Leuire, mulcere, fact
.
»
letn
reddere.
(St.Fl.)
AGGAUDE
►
tL.—Pro
AocACDrzsE.
AGC1t,NIC
U
LAILE..—
POnere genua; -en
flocter'e; n^ertouifle
r
.
AGGE,SSiONES VIARUM — Pro
aggres-
sio
.
nes viarum,
id est vis illata viatoribus;
attaques sur les grands cliemins.
AGGESTA. — 17acltinae genus apud Ro-
a
AGG
nos.
I;STUS. — Ambilus seu incinctus
m
silvae, aggere quodam munitus ;
enceinte
d'un bois qui est déterminée, protégée var
un
mur
en terne.
AGGINAR E. — Explicare. (Isid.)
AGGLATA. — Qurvis agri modus; F.
pro
OCCLATA
AGGLINATUII. — Pro
AcCLINATUl1u.
AGGRATIARE. — Parcere, condonare ;
unde.
AGGRATIATIO. — Sus veniam aut abo-
litionem criminis concedendi ;
droil de grdce.
AGGRAVA1tI. — I:xtremum spirituna.
ager
•
e ;
rendre le dernier soupir.
(Mur.)
AGGRAVATIn. — Repetita et iterata ex-
comruunicatio;
excomnvunication réitérée et
lccncée avec de plus graves imprécations,
lorsqu'une preniiére sentence n'avait pas
produil d'effet.
AGGRAVATUS. —
Is
in quem propter
conturnaciam gravior exsecratio seu excom--
municatio lata est.
Vid.
AGGRAVATiO.
AGGREAMENTUM. — Consensus, al.pro-
batio ;
agrément.
AGGREARE. — Gratum batiere;
agréer,
avoir pour agréable.
AGGRESSATUS. — Incc
p
ptus, inchotrtus;:
comrnencé,
incomplet, ébauché.
AGGREGATIO.— Pllultitudo;
la rnultitude.
(St. Cad.)
AGGREGIARE. — Aggravare, vexare,
molestare, vulnerare ;
tourmen.ter, persécu-
ter, blesser ; ol. agragier.
(A. 1372.)
AGGRESSURA. -- Aggressio ;
al laque..
AGGRIPL+'NNdS. — Irlem q.
ABAPENNIS.
AGIA. — Pro
HAGIA
vel
HAIA;
haie.
AGIA ANASTASIS. — Voces Grcecae qua3
sanctam resurrectionem significara, ;
la ré-
surrection, du Sauveur.
AGIA'1'US. — Qui suco luteltr, est ;
majeur,
qui a sa majorité;
01.
agié, aagié.
(A. 1401)
AGIRILIti. — Negotia ;
affaires.
(A.
SS.)
AGII3ILIS. —
Qui Geri potest;
faisable.
AGIC1S. —
Vid.
AJACIS.
AGILITER. — Facile;
avec facilité,
leste-
ment.
AGILLARI.US. — Bubulcus, seu bubulco-
rum pra:feetus ;:
bouvier ou chef des boicviers.
AGILLIME. —
Promptissime ;
aves la
plus grande
promptitude.
(A. SS.)
AGILL1MfJS. — Al;ilis. (A.
SS.)
AGINA. — Uxor, a Graeco
yÚVUt ,
seu
a
Saxonico
agen ; femme mariée, épouse.
(
Tab. S. Cyrzc. Nivern.)
AGINARE. Negotiart ;
faire le conrmerce.
AG1NA'TORi3S. — « Auriga qui ludis
cír-
censibus
se exercebant et qui parvo lucro
movebantur. » (Laur. in
Arn.)
AGINNENSES. — lidem qui vulgo Wat-
denses, ab Aóinno, Occitanim urbe.
AGiOPELAGUS. — Corrupto pro
AcEO-
rELAGUS
ex quo
Arcbipela;;us
postmodo foN
tualum, nutre A;geum ;
l':1rclaipel.
1ll!,
1
t1
.it' i
,
o
s
+
if,
•
¡ill
1
,..
i,aiJ•
'
lail^i
Y
^lt
om`^
115
ACy
LE1lC0`l
AGO
116
AGIOSYr1IANllRU^
I.
— G-raecis recentiori-
AGNELLAIt1A —Locus ubi adni e,lucautur;
bus aliisque Cirristian
is
sub Turcico impe-
bergerie. (Ibid.)
riodegenubus, sic (Herrarinstruruenlnm li- AGNELLAItII.—QuibusagncrumnntriFn-
gneuut, quod campanee loco in convocandis doruur cura lncumblt ;
bergers, p4tres. (St.
ceetibus adhihere coguntur, cum campana-
ord. Cart.)
rum usus a Turcis prohibitus sil..
AGNELLINUS.
—Agnetlini
panni ; peaux
AGIHLLARIUM. —
Pro
AGILLARIU1r
crc- ct'agnea7cx.
ditur; pra?dium in quo armenta boom alio-
ÁGNERF..
—Taedio a(Iici. (1'et.
Gl.)
rumve anirnaliurn nntriunlur,
AGNE'I'UM.—Pro
AGAITUII.
AGISCUS. --- «Caliees argenleos.. signum
AGNILE, — ldetn q.
O41LE.
Stabulurn ;
eum
Agiscos
dimos. (Yepez.,
Ch. ord.S. I3.),»
tierger2e, étable.
ubi
rrgisrus
videtur poni pro
ansa.
AGNIl1áA. — Vas me.nsarinm. «
Agnima
AGIS'1'AIIEN'I'UJI. — Apud Anglos, jus
deaurata axiotoma. » (An.
1101.)
pascendí
anin,alia in silvis, et tributurn
AGNITIO. —Idem q.
AGNATIO.
propter lioc jus ;
droit de ptlture el rede-
AGNO,111N1A. —Infamiaqule porta alicu-
vancce
pour en ;outr.
jus imeonit
n
r.
(Yel. Gl,)
AGISTARL. — Apud Anglos pecora in
AGNULUS. Monelae species ;
agnelet.
pascua
jaceant
in^mitlere quo ibi pascant et aceant
AGNUS. — Pro
castas
ex Gr. 1
7
voc, oc-
cenia anni terrl
t
restale in desiganalis locis ;
currit non semel in Ac;t. n
r
irlyrii SS. Didy-
nrener le bélcril au pQturage dans les cantons
miet Tlieodori^e.--•Agnorurnconsu
,
etudo, ;^rae-
désignés.
Agistare boscum,
certurn pc.coris
statio ex aguis.
Agnus paschalis,
qui juxta
numerum, compaseendi jus habenlibus, Rail-mara auctoritatern in Pascua benedici-
assignarr: in brisco ;
dctermin,er la quantité
tul', non ad alture, sed ad communem inun-
de
bélail d conduire da.ns un bois. —
Pensio- sam. —Agnus
Dei,
cantilena quaedam in
nern imponere ;
frapper une contribution.
honorem Agni coelestis. Sic etiam vocalur
AGISTATOR. — Apud Anglos, qui pa- cerca Agni coelestis imago quae a pontiti.ci-
scuis silvaticis ¡rraeesl, et ne ultra nietas
bus ipsis consecralur Sal.tbalo sancto.--
irraescri,das animaba evagentur, aul ultra
Agnus aureus,
monetm species rebum Eran-
',
1:
,sti tit in paseara, iuvigilal ;
bas officier
citti
et
Hispaniae.
clrargéde la suveillance despolurages.
AGOGABE.--Nulrire, nisi le;;endum sit
AGI'I'ABlU.il.—Cunabulu m, quod ad infan-
aggregare
in charla pro monast, S. Stephani
tes ad soulnum provncando3 agitatur;
berceau.
de Fontanedo.
a
.
Et
si aliquo tempore vacabas
AGITATIO. —Cmr.emoniae, nempe in sa- aut ovilla,
sav
porcarias ibidem
agogare
fa-
c.ríficiis quibusdam Veteris Testamenti ge-
cerc•1... »
nus
,
fuit, quoruni oblatio fiebat
agitatione
AGOLA.—Synagoga.—F. pro
AGORA ;
Gr.
versus Orienten], Occidentem, Meridiem el
IXys; a
Locos in g-uem populus conbregatur.
Sei^rtenlriorlem.
(13a1.,
Alise.)
AGITA'1'ORES.—Auriga• qui agitandi mil-
AGOLIZARE. — Applaudore;
applaudir.
nus exereereut;
cnchers, conducteursdechars.
AGOLUS. — 'Denlos liastoris;
houlette.
AGIUS. —
A Gra?c. vyco
6
, sanctus.
AGON.—Desideriun.r clon quis molesta-
AGLANDERATA (Quereos). — Glandi- tur. (A. 812.) —
Agon moras,
corporis et
bus onesta (quercus);
chéne cltargé de glands.
anirui extrema colluctatio ;
derníére ltslte
de
AGLA'I'A. — Terrae portio nrabilis et se-
l'Clrne
a
da corps, agonie.
(Lud.)
pibus
clausa ; idem
q.
OGLATA.
AGONES. — Victimae. (Isid.)
.
AGLODIARE. — Cumulare, acervare ;
AGONISMUS. —Ultime rnorienlis angu-
amonceler, nrettreen tus.
(A. 1352.)
stim; nisi nrav'is esse loeum certaminis;
AGl',O.iIA.. — Viclii
na,
hostia.
(i'et. Gl.)
utrumque enim sensum patitur exeiuplum
AGLUTINARE. — Absorbere, deglulíre ; seg. : « Vix verbum formare vales, et sola
engloulir.
in agr_tnismo decerlaro contendis ?.»
(A. SS.)
AGh1ANILi;. — Idern q. AQUAnt:ANrLE.
AGONISTA. — Miles , certator, bellatrix,
AGAIENT.ARE. — Augere;
augmenter.
catnpi
ū
;
soldat ,celle qui combe , cleainpion.
AGMINARI. -- Agtniriatinr decertare,
AGONISTICI. — Donatistarum sectae in
pugnare ; combat!re par troupes,
par
masses.
Africa ramos, qui
•
pervagati ad castellü olrpi-
AGMYNDALA. — Pro
A!1]YGDALA.
daquellempore nundinarum, tingendoseju-sti-
AGNACIA.— Minuta decitna qua ex lanis
Lile munislrl esse, varia scelera comtuiltzbant.
rrgnorutn vervocunrvr-r persolvitur;
dime de la
AGONIS'1'ICUS. —
Agonistica corona
(Cy-
taine des agneaux et droil de la
.
percevoir.
(A.
priori.),
agonisticunimunus(Lud.),
corona
v
irr-
1228.)
.
centibus dest inata ;
couronne, récompense cles-
AGNAC10.— Idem q.
AGNACIA.
tinée aux vainqueurs.
AGNAFUS. —Fullonem non expertus, ex
AGONITHE'I'A—Alhleta.
(Act. S. Hamo.)
Grrer. áy„ar
c.
AGONIZARE.—Laborare,operamcollocare,
AGNA'1't0.—Nazi ;
les elrfants. (Lex Wisig•)
ponere adaliquidperagendum.;(Bar.)—Decer-
Agnationis charra,
qua dotniuus servi qui se
tare (Od. Clun.l--Exlretnumspirilu
ui
ducere,
ingenuaejunxil,illis indulgel utqui ex eis uas-
cura vita scilicét cual morte luctatu.r;
agoniser.
cen'ur liben 1 ermaueant;
concession du seí-
(Lep.)—Invadere, adoriri, impetere; attrtquer.
gueur au pére pour que les enfanis légilimesnés
AGONIZATIO. -- Decertatio, luctus;
com-
t1'un serf el d'une /ernine libre naisserct libres.
bat, falte.
AG\t:l.LA1tE,- Agtlusii f
r
rocrea
rd
;r
nellre
AGONIZETA.—Agonisla. (A.
SS.)_
b:rY, agneler.
AGONONETA. — Ead-. nol.ione.
AGU
118
LATINI'I ATIS.
i 11
keR
MEDITE ET INFIMA:
AGONOI'HE'I'A. —
Pro AGONISTA.
AGOTALLUM.—Instrurnentum quo hauri-
tar agua et ex nave projicitur;
vaisseau d
puiser de l'eau.
(A. 1243.)
AGOTARE. — Aquam emitiere , stagnurn
exsiccare, exhaurire;
faire coulerl'eau, dessé-
cher, fc+ireégoutter;
ol.
agousler..
AGOTI. -- Idern. q.
CAGOTI.
AGO'I'U11. --- Canalis, emissarium, sta-
gnunl;
égout, canal, étang;
ol.
ayoust, agal.
AGBA. — Pro
AcRA.
AGBAAN'1'AR
E
. -- Approbare, gradum
babero;
ogréer, donner son approbation
á.
AGRAIII:RIUM.
—
Ut
AGRARIUM.
Tributum
quod ex al:ris Iienditur;
redevance sur
,
les terres.
AGRAIRALIS, — Cultus , qui opponitur
cremo;
gayi est cultivé.
AGRAMIRE. — Pro
ADRA191RE.
AGRAMMATUS. — Illilteralus;
gui nesait
pas
lire, gui est sans instruction.
AGRANA. —A veteri Ga11.
agrenet,
Jus ca-
'piendi certam uvarum irnmaturarnm portio-
netn in vit;eis subditorum ad conliciendutn
ompl.aciutn;
droit seigneurial en vertu du-
que' le seigneur cueill,ail une certaine quan-
ltté de verjus dans les vignes de ses vassaux.
AGRAIVARE— In granum maturescere;
grainer.
AGRANCARE.— De digilisdicilur dum ex
frigorq aut nervorutn convulsione contra
huutu
r.
AGRANUS. -- Pro
agro
accipitur. (Ugut.)
AGRAPHIUS.—Qui nomen expunDit suum
ex tabulis vel instrumeulis publicis ne sol-
vat debitum.
AGRAPPA. — Fíbula, ham s ;
ografe.
AGRARABILIS.—Arabilis, culturae aptus.
Labourabl
p
, propre d
étre cultivé.
AGRARE. — Ambulare , ire ;
marcher, se
promener.
(Vial.)
AGRARIIE. —Vigilia, excubirn ;
postes
d'observalion, corps de garde, gardes.
AGRAliIS. — Rusticus ;
paysan, habilant
de la campa gne , cir.ltivatéur.
AGRARIUM,—Trihututnseu veeligal, quod
ex agris penditur;
droit d'agrier, droit,de ter-
rage, redevance fonciére, cltampart ;
ol.
agrier.
AGRARIUS.— Rusticus, qui colil agrutn ;
UI
AGRARIS.
AGItASCUM. — Omphaciutrt;
verjus.
ACiRATICU\4,—Pro
AGRARIUM.
AGItAVALLUS, — Fossa in arena ad ca-
piendas anales disposila; a
vallus,
fossa,
et
graveria,
arena.
AGRAVARE. — Damnum inferre ;
grever,
fouler, causer du dommage,
faire
da tort
(a.
1252); el.
agreve
r.—•Obstinari,pertinaci
ani-
mo dicere;
s'opinidtrer, soutenir avec opinid-
treté. (St. Cad.)
AGRAYRALIS. — Idem q.
AGRAIRALIS.
Agrayrales proventus,
fructus et reditus ex
agris t,ercitnendi. (A. 1351.)
AGREA
MEN'1'U;41.--Consensus;
agrénaent.
A
GREARIUJI. —IdHrli g.
AGRARIUM.
AG
ItED1U1i, —
Pro
AGRARIUM.
AGLtI IUAI. —
Ut AGRAIIERIUM.
AG1tt3
NARIUiVI. — b'
.ad. notione.
AG1t1
^.NTIUNI. — Id
eut
videlur
ac AGIU-
'miura aut
A^IIESAGiUM.
(A.
1
L
9
ti.)
AGRER. — UT
AGRARIUM. .
AGREItIA. — Ut
AGRARIUM.
AGRf;RIUNI, —
Ut
AGRARIUM.--
AGRh
'
.RIUS. —
Ul
AGRARIUM.-
AGR ESCUM, —
Omphaclum ;
vinatgre.
AGRESSAGIUM. — Pro
AGRESTAGIUM.
AGRESSUS. — Accessus, adi tus. (A. 1260.)
AGRESTA. — Ut
AGRASr.IM.
AGRES"il'AGIUAZ.— Eodein scnsu q.
AGRI-
NA.
(A. 1242.)
-AGRESTES. — Rastellum;
rdteccu,
AGREVISAR>E. — Aggravare, molestare;
(atiguer, tourrnenter, incornmoder.
(A.
1115.)
AGRIARE. -- Jus quod ratione o(Ticit
griarii
competa exercere.
Vid.
GRtARIUS.
AGRICOLANUS. — Agricultor;
travail-
leur de terre.
AGRICOLARE. — Colere aarum ;
travail-
ter la terre.
AGRICOLATIO. — Jus messem in agro
natam partienili ;
droit de prendre la moi-
l ié de la récolte. (Charlul. mon. Aq )—
Terna
arabilis ;
terre labourable.
(A. 1166.)
A GRICOLATOR. — lit
AGRICOLANUS.
AGRICOLERE. — Ut
AGRtcoLARE.
AGRICUI.A'I'1O. -- Agricultura , aralio ;
culture de la terre.
AGRICULTURA. — Praedium rusticumiu
quo aralur, plautatur, seritur ;
métairie,
fer-
me.
(A. 1279:)
AGRICUL'I'UR:IRIUS. — Ad agriculturam
perlinens ;
agricole.
(A. 1384.)
AGRiD1UJ1. —
« B.
Virgo ita eum prose-
quitur: Salas me, inquam, hactenus mínimo
fuisse iuterpellatam, pro
.
hujusmodi re, ut
isla est pro qua nostra so/licitas suffrania,
currl ex diversis morbis valida contulertm
agridia. » (Lib. niirac. S. Tid.)
Quo loco
vox
agridia,
nisi n-tendum substt,
auxilia,
aut
cegrorum sanationes
signitieat.
AGRIFARE. — Ungues protendere ;
élen-
dre les
,
qriffes, égratigner;
ol.
agrifer.
AGR1O'1'A. — Cerasi species;
grtolte.
AGRIPENNA. — Ut
ARAPENNIS.
AGRIPENNARIUS. — Ead. notione.
AGRIPENNIS.—Agraria mensura;
arpent.
AGRIPENNIUS. —
Agripennius ayer,
qui
non in Loto quadratur, sed in tongo est ;
terre de forme rectanqulaire.
(Pap.)
AGRIPENNUS. — Ead. sit;ntf.
Agripenno-
rum consuetudo ,
prmstatio domino feudali
pro quolibet arpeulo terra3 ex consuetudine
solvenda ;
redevance payée [ta seigneur poto-
chaque arpent de terre.
(A.
1192.)
AGRIPENTUM. — Idem q.
ARAPENNIS.
AGRIPERIUS. —
Uncinus, tibula;
agrafe.
AGRIPINNUS. — Ut
ARAPENNIS.
AGRISIO. — Cultura;
action de mettre la
terre en valeur, culture.
AGRITOR. — Ut
AGRICOLANUS.
AGRUMEN.
—
Olerum genus, acriruoniam
aliquarn habeus, ul. porri, atila, etc. (.4.
SS.)
AGUAITUM. — Idem g.
AGA1TpDI.
AGUALL. — Canalis; ut
AQUALE.
AGUASSERtUM. — Turricula editior in
urbium castroruulque nturis , pude excu-
hice
seu
aguaiturn
fieri potosi;
turu
•
el
l
e
él
e-
rée d'ou
un
fait
le
graet;
ni.
ayude
(A.
1353.)
119
AL1
AGUAYTUM. — 'den, r
l
. AGAITUM.
AGU:CHIAROLU
S.
— Acuum tueca ;
étui
^
aiguilles.
AGUEGA. — vas aguarían];
vase á ntrt-
tre de
Ceart•
AGL^^ERPIR
E
. — Possessionem rei alicu-
jus dimitiere, ut
GUERPIRE.
(A. 1217.)
AGUIJON. — Caml,anula arulioris soni;
cl
.
chelle d
son
aigu. ( Cone,. Flisp.)
AGUILETA. —Li;;ula;
aiguillette.
AGUIi.If E'I'A. — Ead. notione.
AGUILLA. —
P
.
yramis, obeliscus;
p2/ra-
9nide, aigitihe, fléelte. —
Piscis genas;
serle
de
potsson
de
mer, aiguille.
AGUlLLADA. — Aculeus;
bdton pointu
pour
?tiquet- les
bxn fs,
aiguillon.
AGUI LLrR1UU. —
j
r
asis genus in acn men
desineus, qund pyrarnidis fornu+m exhibel.
AGUINIA. — Pro
INGENIA;
engt:ns, u+arhi-
nes
de
guerre.
AGUITARE. — Insidias struere ;
guetter,
épier;
el.
agueler.
(A. 105,1.)
AGULF
L
A. — Apex
turris ecclesitU;
fleche,
aiguille--
Lignum
longurn et ab una parte
acribo));
piéee
de
bois longue
el
pointue par
un
bota
(A. 14.35.)
AGULHETA. — Idem q.
AGUILETA.
AGULHI?TARIUS. — Liaan+inum arlifex,
ant ille qui ligau,iva slylo instruit ;
aiguil-
letier.
AGULHO. — Aculeus;
aiguillon.
AGULIA. — Obeliscus , ut
AGUILLA. ---
Vas ve] instrumentum praeparando sali utile.
(Test.
ap. Mart.)
AGULLA. — Schiclia, assula ;
copeau, ro-
gnure
de
bois,
(A. 123G.)
AGULLIUM. — Acuum theca;
étui á
cigt<i
Iles.
AGU31rNA. — Rudeus quo navis ad an-
cboranl ruli;;atur.
AGUIÜRL.
Litigare, litem movere,
a
Gr. vyopu, forum;
plaider.
AGUS. — Ideal q.
AGiUS.
AGUSADURA. — In Provinciae comítatu,
pensitatio qua3 praostabatur iis qui ad exa-
cuenda instrumenta rustica a
cOmite
Tolo-
sano prwfecti erant. (A. 1231.)
AGUSARE. — Acucie ;
aigutser.
AGUSTALE. — Vid. AUGUsTAr.is.
AGUS'i'A'J'1CUM. — Ut
AUGUSTATICURI.
AGUS'i'US. — Ut
AUGUSTUS,
At,U I'ARITUS. — Idem q.
ARGUTARIUS.
AGYALE. — Genus navigii, f. piscatoria
navis.
AGYNNII. — Halretici, qui circa
ann.
694 a carne el, conjugio abstinebant, a
yvvn
rtlulier,
et a privativo.
AHANAGJUII. — Quidquid ex agris cul-
lis colliriitur;
récolte ;
ol.
ahan.
A
HANARr. — Agrurn colore, laborare ;
cultiver la
terre;
01.
ahaner.
AHORUS. — Qui hm-natura morte ralri-
tur;
Inort avant
le
temps.
(Tert.)
AHTA. — Idem q.
ACOTA.
AIA. — Sepes;
hale.
AIACI;NTiE. --- Pro
ADJACENTI:E.
AIACJS. — Vicaria, districtus vicaríi;
vi-
guerie, déparlement d'un viguier ott vicaire.
^-
Praediuru, doarus cuna borlo, terris, vi-
neis, ele.; ideal fero quod
mansus;
avec
ses appartenances.
AICHA"1'A. -- ldern q.
AISSATA.
AICIS. —Idem q. Aracrs.
AIC1;;91. — End. notione.
A IDA. — Subsidiaria tributa ;
cides,
sub-
sides.
AiD:1itE. -- Adjuvare;
aider.
Al DUS. —,Adjutor;
airte.
AIGNELINUS. — Lana sea
des
jeunes arneaux qu'on tient
ai
l
¡nelins, aingne.
(A. 1288.)
AIGRO. — Ardeola;
héron.
AIGUCIA. — Legendum
est
cugucias.
(Ch.
a. 1229.)
AIGUERIUM. — Idem q.
AQI ARIUM.
AIGUILLIA. — Lignum Iongunl et ab una
parle acidara. ut
AGULIIA.
AILLIARIUS. — Qui vendit allia et lega-
mina ;
ntarehand
de
légulnes.
(A. 1209.)
AINESCIA. — Pars haereditatis gime ad
primogenituru privilegio a'tatis perlinet;droit
d'a°
rnesse;
el.
ainsneesse, aisneage,
etc.
AiOLA. — Avia ;
azeule.
ALONES. — F. prima litlerarum rudi-
mento. (A.
SS.
Ben.)
AMA. — I:fem q.
ARFA.
AIRALUS. — Area seu locus aelifici0 ap-
tus ;
emplacement, lieu propre á recevoir
un
édi ftce.
AIRAO. — Pro
ARAO.
AIRARIUiI. — Pro
IERARrUnI.
AIRA'1'iA. — Quivis fructus ex aratione
provenientes.
(St. IVlontis lieg )
AIRO. —Ardea, ardeola;
héron.
AISAMENTUM. —
Ea (minio
quaa
cuique,
pro suo statu, usui sunt neces
,
aria aut con-
grua , supellex ;
instri
w
nents, ontils,
gértéra-
lernent tout
ce
dont on
a
besoin pour exer-
cer
son
état;
ol.
aisements, aisance,
etc. —
Facultas, quam quis babel utendi in alie-
no pi-millo, rebus non sois, vel ex jure mn-
nicipali, vel proprietariorum concessione ;
droit de jouissance
sur le bien
d'autrui, soit
en
vertu
des
réglernenls communaux, soit
du
consentemen.t dtt propriétaire. —
Usas et
possessio ii,sa ;
l'usage et
la
possession elle-
Inérne
de ce
droit.
(A. 1146.)
AISANTIA. — Ut
AISAMCNTUar. —
Perti-
nentiae, ubi libere percipi possunt aisamen-
la;
lieux sournis au droit
de
jouissance.
(A.
1261.) — Commoditas, ulilitas;
utilité,
con-
venance.
(A.1215.)
AISATUS. —
ls penes quern est potestas
aul voluntas aliquid faciendi ;
celui qui veut
ou pcut
pire
quelque. chose.
(A. 1209.) — Ae-
comrnodatus, congruos ;
celui qui est á- l'aise,
d qui rien ne
manque;
al.
aaisié.
(A. 1377 )
A ISCA OIENTU;41. — ldem q.
AISAIUENTUM.
AISENTIA• — Idem q.
AISANTIA.
A1SLH. — Pertinentiae; ubi libere per-
cii.li possllnt aisamenta. Ut
AISANTIA.
AISIENTtA — Idem q.
AISANTIA.
AISIMENTUM. — Idern q.
AISADIENTC•M.
AISINA. — Ul
AISANTIA.
A ISI'1'US. — Facilis, commodus ;
aisé
AISSADA. —Ligo;
houe.
AISSELLA. — Scandula, sabida tegendis
tectis apta;
falte;
ol.
aisselle, aissis,
LEXICON
MS
120
maison
vellus; /trine
de
tondre;
ol.
12
1
ALA
DIEUIIE ET
LATINITATIS.,
,ALA
122
AISSI\IEN 1'U1T. — Idem q.
AISArUENTUM.
A1SSINUS. — Mensurae frun'•entarue spe-
cies, simul et modus agri ;
mesure agraire et
mesure pour les grains;
ol.
aissin.
AlZI S. — Idenl q.
AIACTS.
AIZlNlE. — Supellex , ut
AISAMENTUM•
(St. Mas.)
AJACENTIIE. —
Pro
ADJACENTI/E.
AJACIS. —
Idem q.
AsACIS.
AJOI:NAMLNTUIEI. — Vocatio in jus, va-
dimouii denuutiatio;
assignalion, aJout•ne-
rnen.t.' Vid.
ADJORNARE.
AJOLDIJ:VI. —
Ut
ADJOTU1i.
AJUDA. — Idem q.
ADJUDA.
AJUS. —
I(bnn
q.
AGIUS.
AJUSTA>11ENTUI
I. — Modulus, exemplar;
modele.
(A. 1283.)
AJUSTARE. -- A7etiri, probare ad modu-
lum;
mesurer, comparer.
(A. 1283.)
AJUTARE. — Ideni q.
AJUSTARE.
AJUTUM: —Additamentum, adjectio. (A.
1221.)
AKETON. — Sagum militare;
gambeson.
AKESONUM. — Id.
ALA.— Telarum pannorumque mensura,
eadem alque
.BRA000IATA.
Vid.
h. v. — Fo-
rum, macellum lectivo ;
halle. --
TabeIla in
qua
juxta
Graecorum rilum erat forma or-
dinationurn scripta. — Cervisiae species;
ale.
—Cujusvis ae.liticii
latus;
aile.-Ala';
sic
dicuntur aulaea quae lateribus altaris bine
inde appendi solent. —
Alce;
sic dicti equi-
tes quia more alarum pedites tegunt.
ALABARCHES. —
Vox Graeca quae Ruti-
no ( in
Hist. Euseb.)
sonat
salís prcE fectum
qui Judar;is prmerat Alexandrinis.
ALABARCHIA. --
Vectigal pro trave-
clione
pecorum ;
droit que payait le berger
au seigneur dont it
traversilit
les terres avec
son troupeau,
ALABARDA. — Hastae genus.;
halle-
' .
barde,
AL
ABASTARIUS. —
Idem q.
ARCIJBALI-
STARIUS.
ALABASTRUM. —
Signific. ignota ;
f.
breviculus, schedula, ata locus arUoribus
conSllus.
A
LABASTRUS. — (Adjectiv.) Ex alaba-
stro
.
;
d'albdtre.
(A. 1352.)
ALABAUS'I'RU61.
--
.
Pro
AL
ABASTRUM.
Ge-
nus ma!'niorls•
albdtre.
(A. 1218.)
ALABAUSTUM. —
Ead. notione.
ALABODIRE. --
Declit etiam campuni
ac vineam; pro quo quidem campo, si ali-
qua orirelur
c
alumnia, eam
alabodire [ f.
allodii jure]
ecclesiam babere decrevit.» (A.
1181.)
A
LABEARE. — Prelo uvas premere;
pos-
ser les raisins au pressoir.
AL
ABRUM. —
Instrumentum circa quod
^
i
'
voivuntur lila et cujus ope in orbe glome-
rantur;
dévidoir. —
'1'orcular;
pressoir.
ALAC
RIMON1A. —
Laeiitia
ALA
CRISUM. —
Pro
ALOCrIR
Y
joie.
(lsi.t.)
ALAC
RITUDO. —
Laetitia ;
joie.
(A.
SS.)
,
l
9
ALApU^1 — Pro ALeuuu
M
, isf est
alodis.
ALAIA.
Metalloruni perniistio ;
al-
tiuge.
ALALAGMA . —
Clamor
cri de
joie.
ALALAGNIA. —
Idem q.
ALAI.AGMA.
ALALRARE.—
Idern q.
ALABRARE.
ALAIIIARES.
—Serici flosculi
in
vestibus.
(
Conc. Hisp.)
A
LADIBICUS. —
Angulus, locus secretus.
(A.
1!41!4.)
ALAl1IBINUM. —
Pro
ALI:MBrcuM, (
A.
1!482. )
Al
ANETUM. —
Pro
ALrrETUnI.
ALAPA. —
Alupo.m dore et aurem lar-
quere, in
testianonium (Lex 1i'ip.) ,
quod ngi
SnlittUn ut testes poSlrnodurn, cum In
rel
gestee testimonium advocarenlur, in memo-
rianl revocarent se co in loco alapis caesos
aut auribus vellicatos ;
quand on produisait
des témoins, on leur tirait l'oreille, on leur
donnait un petit sou f/let, pour qu'ils garclas-
sent le souvenir du lémoignage qu'ils avaient
rendu.— Alapa nailitaris ,
icllis qui tyronis
ad rnilitarem dignitatern promovendi corlo
aut bumeris, ense vei gladio, quo miles he-
bat, infli;;ebatur;
l'accolée, coup d'épée
sur
les ¿paules dont on frappait le nouveau che-
vatier. — Alapoe evangelror;am aurece!,
orna-
menta ad instar oalmae fabrica.la. (Agnel.)
ALAPHA.— Pro
ALAPA.
ALA
PHISARE. —
iteratis alapis percu-
tere ;
souffleter plusieurs fois.
(A.
SS.)
ALAPIS.—
NiItae in libris emendatis ;
forte
sic dictaequod ar.linstar manus essentexaratae;
signes de correction en usage cltez les co-
pistes.
ALAPIZARL'.—Alapas dare;
sou¡fleter.
ALARE. -¡-
Alis aerern agitare;
agiterl'air
avec des oiles. — Pro
HALARE ,
insufflare,
aspirare. — Fx}landere;
étendre.
(A. 1352.)
ALARGARE. -- Ampliare, dilatare;
élccr-
gir, agraaadir.
(A. 1312.) = Remitiere , re-
laxare ;
renvoaler, Tneltr'e en liberté, élargir.
(A. 1360.)— Purgare ;
nettoyer. (St. Mas.)
ALARICA. Pro
PIIALARICA.
A
LARINII;.
—= Pro
ALYRUMN?E.
ALARlO. —
Aquila parvula rostro et un-
guibus minuta ;
aiglette sans bec ni serres,
alérion.
ALAS,
ATIS. —
Qui babel alas;
qui a des
ailes, ailé.
ALASA. —
Damas alosa
[f.
alala ),
domus
scilicet latera ; nisi idem sil quod
aisenticE,
pertinencia nirnirurii ubi libere percipi pos-
sunt
aisamenta.
ALASTOR. — Animus niale conscius,
Su-
perbus. Usurpatur f'ere semper pro malo
daemone.
(Lex Phil.)
ALATA: — (Substantiv.) Via lustrandi vi-
giliis c,omparata ;
claemin de
ronde
d'une
place forte.
(A. 1357.)
ALATORIA. — Idern
q.
ALATA. —
Ambu-
lacrum, porlicus;
portique;
ol.
allée.
(A.
1391.)
ALAUDARiI
.
— Idem q.
ALODARIi.
ALAUDIES. — Pro
ALODES.
ALAUDIUII. —
Idem q. ALoDIs.
ALAUDIIJS.— Idern q. ALODr.+Brus.
ALA
UDUII. —
ldero g. A
LODI3.
ALAUSAGIU:YI. -- Quídgnid
ex
venalioni-
bus subditWruw domiui compclebat;
ce
qui
^tt,t,rV
123
ALB
LE\I(;0;`!
ALB
3`id
revenait au seigneur de la chasse faite par les
ALBARELLUS. — Calathtts;
ptrniPr
cor
yassaux.
ALAUSA
R.
—
Shecies retis quo fortassis
prmsrrtim
ulebantur ad capiendum alausas;
f
ilet de
péclre.
ALBA.-- Gamma, margarita ;
perle,
pier-
re
précieuse blanche. —
Vestis, seu tunicae
sperlas a candnre sic nuncupatae;
chernise7
Quin eliam
alba
pro veste muliebri aliquo-
ties usurpari videtur. — Vestís sacerrlotalis;
aube. Albas genere
et
esse in albis
dicifur de
cteriris duro albis inducti precedunt, vel
Oflicia ecclesiastica peragunt.
Alba frisada ,
alha fimbriis ornala.
Alba oculala,
alba in
qua delineat,n seu acupictmsunt;tigura; instar
ocu!orum.
Alba narata,
alba phr` ;in opere
intexta;
brodée;
r
a
l
paree. Albapaschali,s,alba
fina in festis paschalibus utitnr, —Alba
in-
fantes,
seu
prrera in albis,
pueri symplloniaei
quorum veslis propria a
l
ba est ;
enfanls de
cho>ur, —
Ves lis carutida quam induebant
ret•ans baplizati in purilalis et innocentía3
guaro profitebantnr symboluro. lude ín
al-
bis positi
el
albali
dic.ebantur recens bapti-
zati dnuec albas deposuissent. — Aurora;
aube du jour. —
Porrulus
alba,
seu
tremula ;
saule, aubier, bois blanc. —
Pars sella eque•
slris. — Hebdomada qua? Pascha vel Pente-
costero
subsequilor.
At.BAIaA. —
Oflicina albaria, (A. 1153.)
ALI3ADERUiI. — Exsequiae
parvnlorum;
forte quod
fiunt
curo
paranientts
albis;
ol.
aubaclal.
A.LBALESTRIUS. —
ídem q.
ALABASTA-
nitis,
ALBA LISTA.—Ilem
g.ALABASTERruS.
ALI3ANAGIUM. — Jus
regis vel tlomini
alicajus loci in peregrinorurn decarlenlium
l,onis;
droil d'aubaine en verla daq(tel (es
biens cl'un étrang
g
er non naturalisé appar'tien-
nenl arc seigneur sur les ternes cluguel il est
mort;
ol.
arcbainaye, aubanie
9
etc
ALBANARE. —
In albanorum ordinem
cogere vel albanorum loco habere ; ita
uI
üsdem rnntz'slalior;ibus et ebsequiis obnoxii
sint quibus cwteri albani ;
réduire d la con-
dition des aubains;
oi.
aubainer.
ALBANELLAS. —
Avis
auguralis
sper,ies.
AL13ANEN'~ES. —Idem q. ALBIENSES.
ALBANICUS. — Itlein
q.
AtatANOs ,
ad-
vena.
ALBANiU:±. — 1,lem
q.
ALBANUS,
adverta:
ALBANUNI. — Ebenus;
ébére.
A
LBANUS. — Advena, aliertigena, qui
ex
cir,lr,ir.i sui
rrardio vel
dominio in
alius do-
mit i
irrtx
,
diurn vel clominiurn venir, sedern
ibi ti
gens ;
étranger, celtai (mi abandonne la
terne oir il esl né pour passer tlans les do-
mables d'un arare seigneur ; nl. aubain, albin,
auban,
ele. A
lbta:.us
aliquultes pro
albiensis
capitur.
ALBARA. — Arboris genus;
alune.
ALBARANUS. - - Idem
q.
ALBANDS,
ad-
'Vena.
ALBARDA. —
Clitella, stragulum ; au-
barde.
ALBARDACHA —
Idem q.
ALABAnUA.
ALBARE. —
i'allum, fossa;
fossé.
Pro
DEALBARE,
beille.
(A.
SS.) —
Schedula breviculus•
e_
tit écrit, billet.
(:\. 140'x.)
'
ALBARETA. —
L
p
cos pppulis albis con-
situs; in genere arhereslnm, locos arbnrilrus
consitus;
lieu planté d'aubiers, lieu planté
d'arbres.
ALBARiA Hh.BDO:11:1DA. — Heb
n
lomada
quse
pasaba val Penlacostem snbsequitur,
ALBARIUNI. — Idern
q.
Ar.BARETA.
ALBARRANEUS.—idem q.
ALBANES;
ALBARUM.
—
ldem q.
ALBARE.
ALI3ABUS. —Populus
alba
seu
tremola;
aubier,
saule.
ALBATA. —
Alba
vel
chrisrnale
haptiza-
forurn vel conGrmatorum, seu
ob!atie
grraa
pro benedictione albarurn sive chrismalium
fiebat. (
Brrl,
Alex. 111,
a. 1279.)
ALBATOR. — A
lbalor coreorum
seu ro-
riornn,; qui coria dealbant, iidem f. q.
pelli-
parii.
(Fiel.)
AL BATES. — Recensbaptizatns ;
nouveau
baptisé
(H. Hmnl.) — Cleriaus ;
clerc,
ecclé-
siastiryue; nl.
aubé.
(A. 1213.)
ALBAVP,RIE GENiM1E,—T'id
GEI1rytA,
ALBEDO. — Quod album est ;
blancheur.
ALBEi.LUS, —
Albas
aut lrernu!a.
ALBEN. —
Vexillr.lm regale, ab artic. ara-
bico
al,
el
benda,
fascia, limbus ;
bcrnniérE
royale.
ALBENAGiUM. —
!den) q.
ALBANAG1G111.
ALBENDA.— Idem
q.
Ai.BEN.
ALBENES.— [lima albamoruml;
biens des
aubains.
(A. 1306.)
ALBEPINUS, —
Alba
spina;
aubépin, au-
bépin
e.
ALBERETA. —
Idern q.
ALBARETA.
ALBERO. —
Sagum,
!orlen
hzunis
con-
ferta ;
hauberg.—
Hospitrum, ut
ALBERGA,
ALBERGA. —
Jus
gisti
ac
procuralionis,
seu divertendi in domum vassalii el in ea
hospitardi ; vel
prmstatio
quae pro ejus-
medi procnratinnibu.s domino exsolvitur;
droit de gPtc et de procuration dü par le
t.•assal á son seigneur. Redevance armuelle
pour r'eprésenter l'obligalion de ce a.
•
assal
d
recevoir ou a- nourrir le seigneur.
domus
;maison, famille.
(A.1210.)—Ho-
spitium ;
gite, logernent, auberge ;
ol.
alberc,
alberge,
ele.
ALBERGADA.
—Diversorium, jus
hoslri-
praestatio nomine alLergae solula, ut
AL-
BERGA.
ALBERGAGiUNi. —Jus
lionis, ill.
ALBERGA.
ALBERGANIENTUNi. —
qure
pro alberga seu jure
UL
ALBERGA.
ALBERGARE. —
Hospitari, hospitio ex-
ci here ;
lorler, habiten, recevoir en sa rnaiso,rr,
héberger; el élre layé, hébergé, recevoir
pitalité. —
Dare ad
albergam, seu
ad cen-
sura
et
praestalionem,cujusrnodi est illa
quw
pro giste
exsolvitur.
(A. 1397.1
ALBERGAiiIA.—Apud
quoséiamscriptores
sumilur
pro
xenodochio.
S
i
e, vocabantur
apud
milites Hospital.
S.Joann. Hierosolym.
domus in quibus
fratres ordinis
per natio-
nes anaIcomedebant el congregabagtur.-
gisti et procura-
Prmstatio annua
hospitii solvilur,
IS^
ALB
AIED1fE ET INF1111E I.ATINII':1T1S.
ALD
12G
A1,1?i itGATA.
ídem
q.
ALBERGADA.
—
ldem
q.
Ai.BUGIYARrUII.
ALBERGATOR. —Qui hasprlio fscipit;
ALB.ULUAI. — idem
q.
ALBUGIIQARIUM.
cclui qui donne l'hospitalilé, hdle.(A.
1!r75.)
ALBUM. —
Álbumprrxtoris,
tabula
de-
—
Qui
s hoshilii e.xinit;
ce.lrcige^i reclame,
albata seu albis litteris notata
in qua
praeto-
íos
m
se fait fournir le Ole.
1233.)
res
edicta sua,
quo
onibus innotescerent,
s
ALBERGCLLUII. — Lorica harnis
con-
actionesque et interdicta i,rnponebant ;
la-
rta ;
hnubergeon.
ble sur laquelle les préteurs écriraient leurs
se
—
Álbum
natu
éd2ls
ALBERGHr1GlUili. — Ide:^t q.
ALBERGA-
.
Álbumsigrn,
set-tecla incojos
ima
parte
chirographtim solum scrililurn ut
G}i
U
i1I .
LBERGIA. — Idem
q.
AALBERGA.
in
superior; parte
possit e^arari quidquid
A
ALBERGIO. — Idem
q.
A
LBERGELLUdI.
voluerlt is cni hazc srheda
(Todita
est;
blanc-
Ai,BERGIUII.—l^
letn
q.
ALBERGA.
seing. — Álbum.
Nade proileso
rl,istolu^
AL1'il RGIUS. — Eructus ex alberña i^r
ro
-
contexto ;
lacreou le corps de la letlre.
veniens;
produils da droit d'albergue.
ALBUNA.
Aurora;
poirll du joLrr.
AL[3ERGUAI;IA.— ldem q.
ALBERGARLA.
—
Sultalbus; un
pcu blanc.
ALBIiRGUATA. —
Ideal q.
ALBERGADA.
ALBUS. — Dloneta ar;eutea ;
blanc,. —
ALBERGUERIUS.—Fah
er
alberáellururn; Catalobus ;
catalogue, r8le des contri-bita-
fabri
can d'iraecbergeons,
bles. — Panis albus; pain blanc. — Albas
f
,tLB1iRGUM. — Ideui
q.
ALBERGA.
ordo ,
c
onnre;atio nronacliorum alborum ;
ALBERCUS — Jus hospitii, hospitium,
les nroines blancs.
domus, vel ejus
incola ; ut ALBERGA. —
ALCACARIA. — Aragnnensibus,
y
villa
Qui alberbae obnoxius esI ;
Zossal
lenu á
unius
vol
pauraru rn dorriorum ;
ferie, nr,é-
páyer d son seigneur le droit de gite.
Vid.
lairie;
2" (tornos
for
►
is,
domas
regalis;
cha-
ALBERGA.
(A.
1103.)
teau fort, chdteau roya', alcagar.
ALBHRtA. — luem
q.
ALBARETA•
ALCARRIA. —
Idem
q.
ALCACARIA.
AL1`ERIUS, —
Ideui
q.
ALBABUS.
ALCAIIA,
Hispanis esl Synagoga Ju-
ALBh;RJO —
litem q.
ALBEREGELLUAI.
dreorura.
concilium,
coi'io,
etc.
ALBERJONATUS.'— lllaculis
contextos;
ALCARE. — Apad
Hispanos, provocare,
hauberg
p
onné.
(A.
1313 )
al.inellare, in
jus vocare ;
appeler la partie
ALBIsSCITAS
COELI. -- Aurora;
point du adverse devant le juge.
jour, curare.
(S.
Aug.)
ALCAZAREL. —
Ideal
esse videtur quod
ALBEYUS. —
Albos,
moneta argentea
alcacar,
vox Hispano
-Arahica qua
e
domara
minutior;
blanc.
forleni, reñiam, seu castcllioneut sibnilical.
ALBIANUS. — Qui
albo
et nitido corpore
Vid.
ALCACARIA.
est.
(Gl. Vet.)
ALCAZARIUM. —
Domos, ara,
palatium,
• ALBiCATUS_ —
Albicatus oculus,
oculus ul
ALCACARIA.
albugine obsilus;
co
n
l
qui
a tate
tale.
ALCHA. — Pars tiedis
in qua
sunt cup^,
A1.BIDARi:. —
Idem q.
ALBARE.
penarium. (A 1253.)
ALBIDATURA. —
Idea q.
alibi
el
sae-
ALCfiERIA. —
l
i
tem
q.
ALCACARIA.
UIIIS
ADLUDATURA.
(A. 1322.)
ALCIAIiE. --
Levare,
erigére;
élever,
ALBIh'liRLiLUS. — Ex
ferro
cui stannum
hausser.
inductuni l'actus;
ouvrage fail d'un alliage
ALCORANA. — Turriculae sunt fanorum
de fer el d'étain.
apto'
14Tahumetanos
o
quibus
a
religionis
ALBIFiCARE.. — Tectoriis seu
incrusta-
su83
ministris statis horis,
ad
oratiot;etn ex-
{innibus inducere;
blancicir les murs.
(A.
citanlur;
minare!.
1209.)
ALCUS. — Apud Italos rjanni species .
ALBINATL
T
S. — Idem
q.
ALB.a:vAGIUnI.
(A. 1398.)
ALBININUI1. — Liber ecr:lesiastieus
in
ALDEA.—
Apud
Hispanos,
vicusp.a;;anus,
tluo
alborum
benedictiones el orationes
su-
pagos;
village.
per
(natos
continentur. (
1Yec. B. 111. de
ALDGOLA. — Hispanis, exiguus pabus;
Med.)
pelit village.
ALBII\UM. — Idem
q.
ALBArrAGIUnI.
ALDIANA.- Femina ejusdem condilionis
ALBtNUS. — Tector, yui
parieres
tecto-
qua aldius q. j'ide.
riis
sea
i
ncrustationibus inducit ;
celui qui
ALDIARICIA. —
Aldiorum
habilaculurn,
blanchit les murs, badigeonneur. —
Extra-
gnod cura
ipsis
possessionibus vr^uiebar.—
neuG, advena, ut
ALBASUS.
A1^liorum condijo ;
habitation el condition
ALMAS.— Pro
ALBtD;TAS ; idem q.
A
L-
des
serfs appelés
Aldii.
Vid.
ALDIOS.
ALDLtRICIUS. —ldern
q.
ALDIUS.
ALMO. —
litem q.
ALDiUS.
ALDIONARICUS. —
Ad
dldium spectans.
(A. 1107.)
ALDIONARII. — Recensentur inter olTicia-
les regios
(Clcart. G
•
ar. Mag.), ubi
viden-
tur longe potioris
fuisse conditiunis quatu
Aldii.
ALDITIO. —
Pro
ALOJO.
ALDIUS. —
Genes
hominurn varii•.e con-
ditionis,
i
nterliberlalem imperfectar
n
el
mi-
tioreui servituteui; p"ope iidow a
p
ui!
Lea-,
DEDO.
ALBORATUS. — Arboribus consitus;
planté
d'arbres.
ALBORII ECCLESI]E. — Forte qui
albo
seu catalogo
ecclesiae inscripti eran!, vel al-
^,r
borii pro
albani.
(A. 780.)
F,.
ALBOIt1UM. — Arcus de alborio.
Vid.
Ancas.
A
LL'ItOGAN'l
.
I — Pl'o
ALBERGANTIA SC11
AI.BL•nGA.
ALIiUGi1sIARIU111 AiALUM.— Albugo
ocu-
loro m;
; maladic
des
yen r,
laie.
,;, .
;I
I
,`
Irll
l
.:
737
ALE
LEXICON
ALi
126
iE;'
gobar^l.as, r
l
ui apud Francos
Lili. Classe
ALEYA. —
Amh
ulacrutü;
allée. — V
ia
d'in.dividus, qui, chez
les
Lo»ibards, tenaille
lustrandis vigiliis
co
mparata vel via terreo
7
nilie(
entre tés
derniers
des
hommes
libres
et
aggcre tecla;
chemin
de ronde
ou
chemin
les premiers des
serfs.
Vid.
LITr,
couvert.
AL
•
DUS. —
PM
ALODUS,
ALEYNA. —
Subola;
aléne.
A LEA. — Pu, ALM
A
(Tab.
S.
Cyric. Niv.)
ALFALSES. — Medica ;
sainfoin.
—
Via luslrandis vigiliis comparan);
chemin
ALFARDA. —Apu,l Hispanos,tributara
de
ronde,
galerie.
(A. 1357.)
principi Christiano a Mauris et 7udaeis de-
ALEANIF,NI'UAL—Lcgitima matcriae num- bilnm.
mari,m conflatura , rnetalli probilas ;
aloi.
ALFERENA. —Hispanis, vexillum alferi ;
(A. 1250.)
banniére.
A LEBASTRARIUS. — Idem q.
ALABASTA-
A
LFERI:ZIA.— Hisnanis, alferi dignitas ;
RiCS.
dignité
de
porle-banniére, d'olferez.
ALECIARIUS. — Piscienlnrum qui
alecia
ALFERUS. — Hispanis, vexillifer;
porte-
nuncupanlur venditnr ;
vendeur cle harcngs,
banniére ,
alferez.
d'anchols
el de
sardines.
ALFETAR. — « Procedil quoque ex parte
.
-
mime
— Halex,quae vox tres pisci
cerebri, et descendit per os colii ir. mime
ALECIUM
qui sale condiuntur, species
con-
alfelar ,
qui
sutil nodi spiu,x. »
(Const.
ldecli solrt, nempe harengos
(harengs),
sal-
Afric. )
dinas
(sardincs),
et lycostomns
(anchois).
ALFE''UM, — Caldarium, calefactnrtum,
ALEC'I'IUli. — Idem q.
ALECIUM.
bVh.ocaustum,
cujus usus eral in probatio-
r.e
LEC"I'UJI. — Idcm q .
ALECIUBI.
nibus aqu calidai; ;
bassin,
cave,
fourneau.
A
ALECUII. — l,lenl q.
ALECIUV.
ALGARAVIA, —
Lingua Saraceuica apud
ALEFANI. — Loca, ut videlur, montuosa Arabes.
et pr^m.rnpla ;
l^iev.tx escarpés.
(G. Naur.)
ALGARDUiI, — Pro
HALGARDU4I.
ALEGARE.— Pro
ALLEGARE. (A.801.)
ALGARISDIUS. •— Arithmetica ;
calcul,
ALEGiU1í. —
u
Caetc ra vero, i. e, mor-
arithrnétique.
(Bern. de Br.)
tuam manum, licenliam malrinoniorllnr,
ALGARU. — Sic `ocabant 14íauri sitafne-
dera el bollicas expeditiones adversus Chri-
et
alegia
inter nos t
'
egnalia dividentur. »
slianos, qua in re Christianorum expedi-
(A. 1102.) lderrl forte cum
allevio.
Vid.
AL-
tiones sacras, quas Galli
croisades
vocabanl,
LEVIUM el
LEIálUSI.
Imitiabanhlr.
A LEGAJA . —Remediunn ;
reméde,
médica-
ALG ARUM. — Eod. sensu.
ment.
(A. SS )
ALGEMA. --
Apud Mauros Hispanos ,
Ai.EtA. — Via lustrandis vigiliis compa-
oraloriurn, locus in quem conveniunt ora-
rata. Vid.
ALEA. —
Idem q
ALEARíENTU:II.
t
i
onis causa.
(A. 14
.
82 )
ALGIA. — Modus vineae vel agri.F. idem
ALEJEN'.— Idem q.
ALEAaIESTUM.
ac
PEI;TICA;
mesure
d'une certaine gturntité
ALEMELLA. — Lamina, ferreum instru-
de
vigne,
irtenlum, cum acie ;
allatrnelte;
ol.
alemelle.
ALGICA. — Ead.
nolione.
ALENA. — iJ'na, telaruu, pantrorumque
ALGORISMUS. — Idem q.
ALGARISMUS.
mensura ;
aune.
ALGORISTA. — Supputandi el calculandi
ALENAiiARIUS.— Accipitrumspecies;
la-
peritus;
eálculateur, arrt/tn,éticien.
412er.
ALGORITHDIUS. --
Ideal q.
ALGARi-
ALENIIARE. — Ad
usum
suum lignum
s\ISS.
Caedl,r^:, acr,ipere. (A.3308.)
ALGOTATUS
.—Algolata;vestes,
segmen-
ALENTIA. — Alimentun
►
. (A.
SS.)
tis varii colorís díslinclae.
ALES,
ETiS. —
Scrvitii genus quo subditi
ALGUS, os. -- Pro
ALGOR.
F
i'yos.
ire
tenebanhlr quo 2os domini intuebant;
ALHIDADA. —
Pro
ALIDADA.
obligation oit étaient
les
vassaux d'aller oic
ALIADA. —
Ideal q.
ALEIU4I.
leurs seigneurs
les
enzoyaient.
(A.
1313.)
ALIALARE. —Ad legen, revocare et emen-
ALESES. — In concil. Narbonens. ann. dare. Dicitur de mensuris quae arclretyno
1054, pro
nlesses; moissons.
suo
adter.luantur ;
réduire, réforrner
les
rnesu-
ALhT01.—Servitii genus. F. idem q.
ALES.
res d
l'étalon.
(Ch.
Bao
!
.
abb. Fisc.)
ALIANCIA. — Foedus,
societas ;
alliance.
ALETUDO. --- Alimentum, nutrimenlum ;
ALIARIUS. — Arboris species, alnus ;
aliquotics etiam corporis pinguedo.
(Vet•
alizier;
o!,
aliier.
Ul. )
ALIATOR. — Forte pro
ALiALATOR,
qui
ALLETUS. — Ideen g. ALrI,IOtiI.
inensur<rs et pondera ad archetypum ad-
ALI:Uí?I. — ProALLtUni.
^mquat. (A. 1409.)
AI.EVIIJII. — Idem q. ALECIOnI.
A[,IATUS. - Confcederatus;
alijé.
AI.EXICACUS. — Salutaris vel malorum
AI1B[t
13IEN1U^1. -- Compensatlo
, remr,
^
ALLXI-CAVALTRIUS. —
Numeratúr in- el P
'
"n'ata aesU
-
arlitio.
Víd.
ALI
malio et 1
ltrr ofliciarios
Eccle
s
i
aeAniciensis, sed in quo
BRARE•
(A. 1357.)
silulu fuit illius oflicium
l
!niel.
ALiBRARE.
—Compensare, ex aequo in-
ALIJXITERIA. —
Remedia grite leva-
ter bolsines talliam aut collectam parliri ;
mestum qgulden.'afI'erunl, sed
non
sanalil.
répartir
la
taille p+-oporlionnellenaent
á
I'u-
(A.
SS.)
t^oir
dcs laillables.
,
justa
depulsor,
dium, ut
ALAGniA
it
{9.9
ALi
IItEDIfE ET INFI
Ai.IBRATOR. — Qui compensa
r
, etc.
Vid.
ALinRARC.
ALIBUiI. — Irlem q.
ALEBRA.
AUCA. — Frumenti genus. (Alexand.
iatro.)
ALICES.
—Atices facere,
extensiones om-
nimm nrrdmbroru,n, more eoruln qui a "&orino
expergefiunt..
(Vel. Gl.)
ALICHA. — ldern q.
ALICA.
ALICUS. —
Pro
ALrQL'IS•
AL1DA. — « llecitnam bladí, vini , le-
gurninuln, ceparuni,
alidarum,
cannabium, »
de'. (A. 1276.)Forte pro
olliunl; ail.
ALIDADA. — Dioptra, regula quaedam
mobilis pinnulis instructa, quae ad astrola-
bii , graphouretri, aliorunlque geometriae
instruroentorum centrum aptatur ;
alidade.
ALIELARE. — 1der,I q.
ALIALARE.
ALIENIGENARE. — Distrahere, vendere,
alienare ;
vendre, aliéner.
ALIERIUS.— Idem q.
ALIARIUS.
ALIETAS. — Diversitas, dilierentia, illa
praesertitn que) est inter alia, et alia indivi-
dua;
di/férence. (A.SS.)
ALIETUS. —
Accipiter ;
épervier, érné-
rill un.
ALIFANI. — Canees poculorum. (
Vet.
Gl.)
ALIGALIS• — Pro
ALIQUAL
►
s•
ALIGENA• — Pro
ALIENIGENA ,
extra -
neus.
ALIGERARE. — Volare;
voler.
(A.
SS.)
ALIGNAMEN'1'U11
.
1. — L'guatio. (A.
SS.)
ALIGNEAMENTUM.— Frontis aedium de-
scriptio;
alignelnent.
(A. 1401.)
ALIGUERIUM. —Alisiaria;
ali^ier.
AI.IMANDA. —
Arnvgdala ;
amande.
AL1;11ELLA. — idean q.
ALEMELLA.
ALIMENTARE. —
Alero ; quae vox non
adeo tanlum quae victui, sed aliis omnibus
qua) usui necessaria sunt applicalur.
ALiMEN'1'A'1'IO. —Alimentum, ipsorum-
que alianentoruw usus ;
alianent et alimenta-
tion. (A. SS.)
ALIMOTUM. — Curia dominica in qua
judicantur lites vassallorunr.
ALIMUTIA. — Pro ALAIUTIA.
A
LINEAMENTUM. — Idem q.
ALIGNEA-
MENTOp1.
ALINL
T
S. — Idem q. ALlvvs.
AL1CRUM$3. — pea)g, A
LYRUp1NiE.
ALIPTICUS. —Ali
p
ti
cum
opus,
seulptllm
vol pictum opus;
travail de sculpture ort de
peinture.
(And. Flor.)
At..1PTOR. —
Sculptor
vel plagarius, id
est plagas carans. (Pap.)
ALIQUALiS. — Quieunque, ullus ,
qui-
dam.
AL
IQUALITER. — Ex parte, quodam
uto-
do.
(Conc.
Hisp.)
AI
..1
TLQt'AN'1'•
ALITER.
—Ead. rtotione
AAIL
.
QUANTER.
C`^1;A
— Ea l. notione.
AL1
S
U
AN'1'1. —
p
ro ALIQUOT, nora
nulli.
—
Vid.
I-IAnnlascnaA.
ALISU1
t1U11.
—
Subula ;
aléne.
ALIiS'11tA1;E, — Humectare. (Isid.)
111fE
LATINITATIS.
ALL
470
ALiTOR. —Decessor, vel lonñe superior.
(A.
SS.) —
Medic.rs •
médecin. (
►
'ct. Gl.)
ALITROPHAGI. — Pro
ANTROPOPHAGI•
ALI't'US. — Pro HALITUS.
ALIUA'I. — Pro
ALLIUII.
ALtVUS. — Dicitur ageriuxta aguare ;
di-
gue. chaussée.
ALIXONA. — Potio qu,;d,lm ignota.
ALIZARIfE.—Forte loca
eeltibus
consila;
cellis enitn Gallis diciUlr
alisiEr
ALLA. — Instrumenium rotundum quo
acuuntur cultelli;
•
mente
á aigttiser.
ALLABARDERIUS. — Miles alabarda ar-
matns;
hcrllebardier.
ALLA BARRA. —Voces seclitins quibus
ad arma provocabatur ;
cris de sédition.
(A. 12á2.)
•
ALLACARIUS.—Rerum minutarum mer-
calor, nisi legendum sit
allocarius,
atque de
iis intelligatur qni slalla locabant.
ALLAIA.. — Ideal q.
ALEIUM.
ALLARE. — Ire, iter l'acere;
aller.
ALLARGARE. — Ampliare, aligere;
élar-
gir.
ALLATERARE. — Idem q.
AnLATERARE.
ALLATO. — Aurichalcum ;
laiton.
ALLATURA. -- Apportatio;
action d'ap-
porler.
(A.
SS.) —
Mendum pro
MALLATURA,
publicus coñveutus, in quo Ltajores causa)
disceptaban
tur.
ALLAV1UM. — Pro
CELLARIUM.
ALLEC. — Herir] q.
ALECIUM.
ALLECIARIUS. — Idem q.
ALECIARIUS.
ALLECTA'1IO.—Illecebra; in Actis mar-
t
,
yrum SS. -Tharaci et sociorum in
callecla-
tione
videtur sumí pro suaviter, dulciter,
ab
allicere
vel
allectare.
ALLECTIUM.— Ideal q. ALECIUnI.
ALLECTIVAUS.—Illecebrosus;
plcin d'al-
traits, sédaaisan.t.
AL.Lh;CTORIU\7. — Forte theca calama-
ria ;
étui d pllc¡nes, encrier
ALLEGABILIS. — Qui in arnumentum
allegan potest ;
qui peut étre mis en cazant,
allégué. Vid.
ALLEGARE.
ALLEGALARE.—Ad legeut seo archety-
pum cunferre,
nCALIALARE.
ALLEGANTIA. — Conla)der
•
at lo;
alliance.
— Allegantia?,
idem q.
allegationes,
s•
a
d a..t
pravum sensum, ut vtdetur, detorla3e. ^`Alle-
gantice
civitalis et patrio,
litterae quibus
civitate aliquis donatrtr. (llart.)
ALLEGARE. — Latinis scrlploribus est
rnitterevel aliquenn legare ad aliurn.—:4lle-
gare preces,
suppticare per scriptum. ---
Alle-
gare testes,
producere iu jure.—Aliquid
apud
acta allegare,
pro in acta a
•
eferre. — In spe-
cie, donuru, legatum in acta publica refer-
re, et deinde, latiori sensu, Cotttrrriltere,
tradere, donare.
—Allegare contractas
ideru
esse videlur ac iisdern acceptis uti lanquani
suis. — Ligare, sacramento sibi devincire,
in suaut ligan) ti-altere.
ALLEGATIO. — Relalio la acta publica.
(Cod.
T/a.)—Legaluw in
acta
publica relama:,
donum. (Anast.)
—
Subscriplio, nora quae•,
vi5 propria mano
descr
•
ipla ;
sottseriplioll,
signe quelconque fait de la n
u
tin des parties.
4:31ALI,
LEXICON
ALL
132
(Forra. Lindeb.) — Allegaliones partium,
ver.
(Chr. Parm.
)
Accipere, eapere;
enlevcr,
raliones <pos
reus
et actor producunl ;
les
(A. 1215.)
moyens des parties. (Cod. Th.)
ALLEVATIO. —
Allcuatio
arence, forte
A LL !?GATUS. — Cnnfrxdnralns ;
allié,
mendum pro
allevatio
anchorre, ejus sublatio;
Af_LI'sGIANTIA. — Fides gn.m a vassallo
actían de ler;er l'ancre. (A. SS.)
domino feudi praestatur,
serment de fui et hom-
ALi,EVA"'I''IUS.--
Lxposltitius,
quia col-
rage.
(A 1551.)
]ígitur et allr^vatur ; nisi sit pro
advena •
ert
rr
A LLEGI:IRE. — idenl. q.
AllLfiG1ARE,
fant trouvé, étranger;
cl.
ailevin.
ALLEGlU1l. — Navigiunl, in quod
alle-
ALLEVIA\IEN"I'U1^1. -- Levanten.;
alié.
rir.rndcc
navis gratia alerces transportantur;
gcment.
ailége.
ALLEVIARE. — Leven] facere;
alléger.
ALLEiA.— A Gal.
allée,
andron, porticus.
ALLEVIA"I'!O. — ídem q.
ALLEV1a1fEh_
(A, 1385.)
•
T
U^i.
ALLL
r
.IARE.—Alleviare,exonerare;
alléger.
ALLEV1U\I. —
Alleviurrt interfectorum,
A LLEIUM. — Lux, intrinseca bonitas auri jus levandi hominis iule:fecti cadaver e loco
el ar rnti ;
aatol
.
_ln
quo repertunt est ;
droit d'opérer la
lev^e
v
ALLELUTA. — Vox Hebraica qu<x
laudale des cadavres des assassinés.
(A. 1206.)
Deuni,
vel potius
Dormnum
signr
p
tcal.
Alle-
ALLt,11Ai.ilUS. -
ídem q.
ALLECI®—
luia clausurn ;
guando in sacris liturgiis desi-
RIUs,
nit cantari.
Allelrria 1>ominicalia,
(lucecantan-
ALLEYtU3i. — Ideal g.
ALECIL'aI
tur diebus Dominicis apud honor. Anguslod.
ALLEYART. — Ad INgem monelam con-
Alleluia duplex,
quod repetitur ac bis dici-
fiare, legitima materia nunlmos efricere;
tur.
Allaluia
qu.m
dieitur
Boira,
id est euro
monnayer
au
titreetaupoidsdéterminés
par la
pneumale seu jubilo, ut aiunt, repelente
loi;
ol.
aloyer.
scilicet
A, A,
cura corta modulatione.—Pul-
ALLIAMENTUiVI. — Forte pro
ALLEVS-
pi^us ubi
Alleluia
cantan solet ;
Mitin.
(A.
AIENTaaI,
imt^
r
^silio tribu ti, pra stalio
quae—
1343.)—Planta sic vocata quia floret quo dam. (A. 114
.
5 )
ternpure
Alleluia
in templis frequenttus
ALLIANCIA, — Fcedus;
alliance.
cani consuevit;
sortede tréfle a feuilles poin-
ALLIARIUS.—Qui vendit allia;
marchand
tacs.
(Gl.
Vd.)
d'ail.
ALLELIiIARE. — Dicere vel cantare cum
ALLIGANTIA. — Feedus, armorum conso-
a,ljunclo
Alleluia
in plerisque veteribus Bre-
ciado, af
p
initas;
alliance.
(ltym.)
viariis.
ALLIGARE.—Confaederare;
fairea.11iance.
ALLELUTARIUII. — Versus psalntorum
ALLiGA'lURX. — Species amuleti ad
qnibus A
lleluia
praeponitur.— Liber in quo
arcenrlos morbos. (Red,)
Allelttia
contirtentur.
ALLIGATUS. — Excommunicatus.
Vid.
ALLELUiA"1'ICA. —
Vid.
ALLELUTATICUS.
OIILIGATus.
Alligati testes
sunt a quibus
ALLIsLU1A'I'ICE.—Cum
ALLELUTA.
quTritur veritas in judicio, quos quisque
ALLIlLi11A"1'1CU'.11. — «
Alleluialico
cum
antejudicium sibi placitis alligat : necquibuta
capitello espletn.n (Grog. Tur.) « Bitios psal-
posteasit liberum aut dissiruulare, aut sub-
nros cum sois
alleluiaticis
di
cant.»
(Reg, S.
traltere se; unde
alligati
appellantur.» (Isid.)
Aurel.)
«
Psallebal (clerus)alleluiaticutn,quod
ALLIGATIO. — Allinitas ;
alliance,
(Rym.)
ipse domrtus lldefonsus fecerat. » (Rix. ep.
ALLiGOTATUS.—Alligotatre
vestes,
idem
Tole1.) Vid.
PSALntUS.
q.
ALGOTaTtE.
ALLELUTA'I1CUS.—(Adjectiv.)Alleluiatica
ALLISIO. — 111art
.
yrium;
martyre.
antiphona,
ve! nude
alleluiatica;
anliphona
ALLIVIS. — Pallii genas virgini, dum
ternporis pascllalis, quEe vel solo conslat
consecraretur, ab episcopo irnpositutn.
vocabulu
allelnia,
vel quae constar, eadeut
ALLOGABILIS.—Quiallccaripotest.(Ftet.1
voce, sed aliis verbis inserta vel addita,
Essoniurn allocabile,
quod admtltl et recrpi
sive id fiat servid taulum, si ve pluries.
(Ilit.
putest, r-xcusado, qua recipi potest.
(St.
11,
Al.
Deaur.) Allelu2:aticev exsequicv,
idem
1{ob. 1, reg. Scot.)
q.
Alleluia clartsurn. Vid.
ALLELUIA.
Alleluia-
ALLOCAGIUM. — Loeatio, datio ad cer:-
tica
gaudia,
,
jubila el bxtitia coi laudantium
su
nr ; action de r:ouer, de donner a.cens.
(A.
])euro. (A.
SS.) Alleluiatici psalrni,
qui pro
14,63.)
titulo babera
Alleluia.
ALLOCAb1ENTUbi. — Usus, possessio.
A1,LELUTA'I'US.— Cui additnr
Alleluia.
(Lun.)
(ítdicrolog.)
ALLOCARE. — Admittere rem ut veram
ALLI'sNALIS. — Cultellus
allenalis,
pu- el probatam ;
approuver et reconnaitre la
vé-
giunculus, sica ad instar subulae;
pelit poi-
rité
d'une chose;
ol.
alloue.r. —
Collocare,
guara, stylet affilé.
potrero
in loco;
placer, arranger ;
ol. allouer,
ALLETA. — Pro
ATHLETA.
(Cap.
Bta.
a. 1350.) — Ud , impendere ,
ALLL'1'GS. — Ideo).
ALECtunr.
insurnere;enployer a,
dépenser, user. Alto-
ALLEUBA. — Denlicuiata rotula ;
allu-
cari
dicebanlur
ltbertates Ecclesiarum ,
cum
clton.
r
A.
14
.
35.)
juslitiarii itinerantes, aut alii a principe ad
AL
L
I
ī
VAJ11^
:NTU1I. - Impositic tribuli ;
id selecti, instrumenta et charlas,
in
quibus
étabtissement d'un impl3t;
o!.
levée.
(A.1206.)—
continebantur evolvebant vel de iis luque-
Arburu
m
Lllanlariutu,seminarium;
pe,'piniére.
stas faciebant.
ALLEU:II. — Pro
ALLtval.
ALLOCATIO.— Usus. (A. 138-6.)
ALLEVARE,—Vox ltal. Alere , colere ; ele-
ALLOCATUS. — Procurator qui pro alia
,.,
1,s
ALi.
b1ED1tE ET ItiFIMfE LATINITATIS.
ALM
131
;r'
agit, spondet ;
tnandntaire, représentant.
(A.
1269.) Locatus, conduclus, tiro;
mercenaire,
salarié.
(A. 1308.)
ALLODAR1UlrI. — Fundus, praedium ;
terre, bien de campagne.
ALLODARIUS. -- Ut
ALLODiALiS.
ALLODI,RIUS. — Liber a
ceU511.
Oppo-
nilur
villano. Vid.
ALLODiALI
cilicet
is
ni
ALLODIALIS. — Nobilis, scilicet
q
allodiurn tenebat, id est prtedrurn ab omni
rtslali0ne et servil.io re.ali et personali
iberurn ;
noble dont les biens sont exempts
de toute prestntian ou service réel et per-
sonad;
ol.
allodial. —Allodialia bona.,
bona
ab ontni pra?statlorre, libera ;
terre allodiale,
terre exempte de torete redevance. — Allodia-
lis
oppouitur
censuali,
a tque ideo itrtel-
li;itur, quod per elnplionem in alterius
p
ō
ssessionem devenit, allodiurn quil+pe
idern grrnd prnprium.
ALLODIAL1TER. — Sine praestatione ;
sans redevance.
ALLODiANUS. — Idem q.
ALLODERIUS.
ALLODíARIUS. — Ab omni praestatione
Ilberus; ul
ALLODIALIS.
ALLODIATUS.— Cad. notione.
ALLODIU:II.
Allodium sex mensorurn,
fundos seu praedium continens sex familias ;
terrehabitée par six tnénages.
(Lud .)Allodium,
ppraeslatio quedan);
redevance, preslation.—
Laudarnenturu
seu laudim ni
iu ;
droit de
SS
reltef.
(A.1157.) —Ideen q. ALovronl.
ALLOGAMENTUM. — Jus
gisti
seu
di-
vertersdi in domrtm alicujus atg±e9 in ea
hospitandi ;
droit de gite ;
ut
ALBERGA.
(A.
1120.)
ALI.OGARIU:VI — Ead. notione q.
ALI.O-
GABIF.NTU41.
A LLOGI_1E. —
Pro
AiJLOGI
ā
:.
A1.LOGIAMI?NTUI'I. — Hospitium;
lo-
gement, glte.
(itym.)
ALLOGIARI;. — Castra facere, locare ;
asseoir un carnp,camper.
(A. 1373.) — Hospi-
tari, divertere;
séjourner, loger, élre logé.
(A. 1363.)
ALL
OIARE.—Afloiare
se,
confeederare, fm-
deris vinculo se ligare;
se liguer, rairealliance.
ALLOPHYLUS. —Alicnigena;
étranger,
d'une atare roce.
(Tert.)
— Qui allopitia, sea
alopecia laborat ;
ALLOPHYTIUS.
qui est mulade de l'alo-
pécie. (A. SS.)
ALLOPITIA. — Defluvium cal.Jilloruen
chute des cheveux. (Vet. Gl.)
A
L
LOPITIUe11. — Ead. notione.
AI.LOQUARE. — Pro AC
LOCARE.
ALLOt1UA1 US. — Pro ALLOrATUS.
A
LLOQUAX. — Loquall, eloquens.
(Script. rer. Franc.)
ALLOQUt. _-. Impugnare, impetere,
eont
radicere ;
contredire,
•
n'étre
pus
du
nléene
av
is,
attaquer une opinion.
(A.
SS.)
ALL
OQUU'1'IO. — Coutradictio ;
action
Ue
contredire.
ALL
O1t1UM. — Ambutacrum ;
allée,
pro-
tnenade.
ALLOT
A.
_ Sul>er;
liége.
.ALLOTUS.
I
lnoensus ; a vet. Gall.
alloué.
ALLOVi,RIUiI.-= Marsupium ;
espéce de
bourse;
ol.
aloiér•e.
(F'eat.)
ALLUt1EN"t'ER. — Lubenter, libentt
ánimo.
ALLUBERE. — Annnere, rrllum facere;
approuver. aqréer, ratifer.
(A 888.)
ALLUCIDAIiI,. —
Il
lustrare, explicare,
dilucidare;
éclaircir, débrouiller, explique?
:
,
élucider-.
ALLU
DARIUS. Unus
ex
opificibns Clui
pannos paran t, c!rjtls o11'icium vocatur
adlu-
dcrtura.
(A. 1317.)
ALLUETA. — Afuta;
basane;
ol.
alude,
aleude.
ALLUETUII. — Allodiurn, a vet. Gal.
al-
luez
pro
alfeu.
ALLUTARIUS.— Qui pelles et coria parat;
tanneur.
(A.
1362.)
ALLUVIO.— Ruina riparum ex aquis ;
uc-
croissement des (erres par les enux qui ron-
gent une rive
•
en s éloignaTrt de l'aulre.
ALLUVIOSUS. — Alitivionibus frequens.
Vid.
ALLIJVIO.
ALMA. — Pro
Agnes,
celeburrirna mar-
tyr, alludendo ad vocern Graecam áwr>, qua/
alma
redditur in quibusdam scril+toribus.
ALAIANI)iNA.I leln q.
ALAMANDINA.
ALMANUS: — Pro
ALEIFIANNUS.
ALMARCHIA.—Iden, q.
ALnsaaIA.
AL1'iAR1A. — Pro
ARaYARIA;
arnroire;
01.
ardnraire, arrnaire.
ALMARiUM. — Ead. nnlione.
ALMATRACIUM. — Culcila ianea • ma-
letas
ALMELINUS. —Bestia almelina ;
atrme-
lin,e ;
quae ex iis est quas
aurnaille.s
vor•ant,
id est bo
y
es, pOrci, caprae, ele., vulgo Gal.
nuncupati
animaux de basse-cour el de ferme.
ALMIACU101.—
Pro
ALMUTIA.
A L:11IF1(;IUS. — Idem q.
ALAIIFICUS.
AL1tIFICUS. —
GlorioSi.IS,
s:+nctitate ce-
lebris ;
renornrné pour sa sainteté.
ALMIGER. —liad. notione.
AL\IIRAGIUS.— Pro
ADMIRALLUS.
ALMISSEMUti. Pro
alrnissinaus,
superla-
tivus fieros ab
almas.
ALMITAS. — Sanctilas. Est etiam ti-
tulus compellatorius in quibusdam scri-
ptoribus. — Paterna bonitas, ut videtur, be-
urgnitas charitasve.
ALMO
MOR.
ALMONARiA.— Ideen y
.
.
ELEEMOSYNARIA..
ALMONARIUM. —Ead. notione.
ALMONARIUS. — Eleemosynarius; arI-
mónier.
ALMONCRIA. —hiena q. 'ALnIovARIA.
ALMONETA. — Auctio, Hlspar,is Almo-
neda ;
encan.
ALMORIA. — ldem q. AL1rARIA.
ALMUCIA.—
Arniculurn,seu
arnictus, quo
carronici caput burnerosque tegebant ;
aee-
musse.
ALMUCIUII. — Ead. notione.
ALMUNIA. — Apud I-lispanos, pra2+lii
opus, bnrtus;
tnétairie,
jardín.
ALMUNICIUM. — liad. notione q. AL-
AiUC1UAi.
—
Mensa synagogoe Judaictr'.
[Document text truncated for crawler view.]