LEGIS ROMANAE WISIGOTHORUM
FRAGMENTA
LEGIS ROMANÁE WISIGOTHORLTIVI
FRAGMENTA
EX
CODICE
PALIMPSESTO
SANCTAE LEGIONENSIS ECCLESIAE
PROTULIT ILLUSTRAVIT
AC SUMPTU PUBLICO EDIDIT
REGIA HISTORIAE ACADEMIA HISPANA
7^+
MATRITI
11'9
APUD RICARDUM
FE,
REGIAE ACADEMIAE TYPOGRAPHUM
MDCCCXCVI
Hanc edi ionem u pa a en a que absol e en
iussu e auc o i a e Regiae Academiae His o iae
adlec i sun anno
M
DCCCXCIII
sodales
e nume o
sep em :
AURELIANUS FERNANDEZ GUERRA ET ORBE ({
7
Sep emb is,
1894),
FRANCISCUS A CARDENAS ET ESPEJO,

JOANNES A DEO RADA ET DELGADO,
FIDELIS FITA ET COLOMER,

MARCELLINUS MENENDEZ ET PELAYO,
ENMANUEL DANVILA ET COLLADO,

EDUARDUS AB HINOJOSA ET NAVEROS.

PROOEMIUM
UNC
lib um edi u a, quum id unum sibi Regia His o iae Academia p o scopo
ibue i u magna Leg-is omanae Visigo ho um pa s, ex codice Palimpses o
Legionensi e u a, accu a issime desc iba u a que in p o ec um s udioso um
ceda , nequaquam opus e i ipsius Legis o iginem, e composi ionem minu-
a im expone e, neque no um appa a um am iu i quam his o iae de inc um
ins ue e, qui ex uum a ie a es p olixe ecensea au innume is quaes ionibus
innode u . B e ia ium Ala ici egis adeo no um es apud eos, quibus accu a ius ius omanum
coli u , pos o eg egios a sapien issimis i is, Ge manis p aecipue e Gallis, exan la os la-
bo es, u quod is inaudi um ix, ac ne ix quidem, audeamus exse e e.
Sed e ae no ioni e ec ae exis ima ioni no i ex us B e ia ii Ala ici, quem in lucem edi-
mus, aliquid, lice b e i e , p aemi endum es ; quamob em de eius composi ione deque s udiis
supe eum ini is, quaes ionibusque ex ipso de i a is, quan um sa is ue i , disse emus. Quid-
quid dees no o B e ia ii ex ui lec o dignosce e non po es , quin idipsum epe a ab aliis
codicibus. An omnia au aliqua, quae deside an u , ex olun a e condi o um Legis an ye o
ex de ec u olio um seu lib a io um exulan , ille p o ec o nescie cui p aes o non si an iquio-
um ex uum cum pos e io ibus accu a a colla io. Si no o ex ui im p op iam auc o i a em e
assigna e olumus in e plu imos di e so empo e sc ip os, hi ecensean u in suum quisque
genus, seu amiliam, opo e .
DE COMPOSITIONE ET HISTORIA LEGIS ROMANAE VISIGOTHORUM
Lique Ala icum, Visigo ho um egem, delega ionem iu isconsul o um ins i uisse, cui iussi
ex legibus iu eque omanis exce pe e omnia, quae ad di imendas li es ap a uissen , e exce p a
in singula em lib um collíga e. Hoc manda o exsequu o sub Goiai ici comi is o dina ione, e
no a compila ione assensu episcopo um e elec ó um p o incialium obo a a, exempla nc i
Codicis di ec a ue un Comi ibus e Rec o ibus p o incia um a i o spec abili Aniano, Re e-
enda io egis subsc ip o.
Ala ici iu isconsul i non immu a un eno es legum, quas ex an iquis lib is educeban , sicu
Codicis Jus iniani composi o es ece un Fos modum. His enim p ensa u ex us si e e undi u ,
II

PROOEMIUM
ons ob egi u ; illi ye o co po a legalia e ope a iu idica, ande leges p omun suis p op iis
nominibus e di isionibus no o lib o e inen , omi endo quas obsole as, injus as, supe luas
au incommodas ei publicae, quae unc e a , a bi aban u . Inde Legem omanam isigo hicam
composue un ex agmen is Coclicis Theodosiani, e No ella um Impe a o um Theodosii,
Valen iniani, Ma iani, Maio iani e Se e i; ex Gaii Ins i u ionibus ad epi omem edac is,
Pauli Sen en iis; G ego iani e He mogenjani Codicum agmen is, a que Papiniani Sen en ia
b e issima. Sed lice delega i egii aliquid ex cunc is on ibus hause in , plu a amen, imo
ple aque eiece un . Hoc imp imis appa e ex Codicis Theodosiani colla ione cum agmen is
ipsius Codicis B e ia io inse is. Codici ab Haenel e ulga o, epe iun u ínesse qua uo cen um
e sex i uli, B e ia io dum axa cen um e sexagin a duo; id es , ducen is e quad agin a
qua uo
in
hoc omissis. Nec amen ex an plu imae cons i u iones, quas p oculdubio Codex
ipse con ineba , la en es au depe di as simul cum genuinis e in eg is manusc ip is eiusdem
Codicis. Ex No ellis Impe a o um Theodosii, Valen iniani, Ma iani, Maio iani e Se e i,
p os an in Codice Theodosiano cen um e duo i uli: in B e ia io solum igin a e unus.
Gaii e us ex us non es in B e ia io, sed quaedam a gumen a ium p io um Commen a io-
um au lib o um, qua o denique p o sus omisso. Fui libe Sen en ia um Pauli ex quo isi-
go hi plu imas accepe un ; a amen omissae mul ae pos ea de ec ae sun . Ex Codice G ego-
iano, emanen in Haenelis edi ione igin a p ae e unum i ulj, quo um non sun in B e-
ia io nisi edecim. De Co po e He mogeniano daos p io es i ulos, binas leges an um con-
inen es, Ala ici consul i exce pse un , eiicien es sexclecjm sal em i ulos
2
hucusque cogni os,
huius quippe Codicis e iam ex os in ege la e . Tandem ex Papiniani Responsis, cuius ope-
um magna copia e a , di e sis lib is collec a e o dina a, b e is e singula is sen en ia solum-
modo in B e ia ium ansa, si quidem p io ibus huius apog aphis hodie igno is non supe eni
mu ila io, quam Sa igny, Hugo e alii e udi i doc o es suspican u . Sed Haenel in eg um hoc
loco B e ia ium iudica e singula em Papiniani sen en iam explica , supponens eius ex um
eoclem olio quo He mogenianus Codex incipieba , i a uisse con en um u mox disiunge e u ,
a que adeo p imi us p imum Papiniani oliu n, He mogeniani ul ima a esse.
Huius amen hypo hesis undamen a Haenel silen io p emi . De in eg i a e B e ia ii iux a
ex us cogni os, ui olim quaes io. Quiclam sc ip o es, alios legum lib os B e ia io ibueban ,
quidam ye o quaedam eo um agmen a b e i e con ac a an um de uisse clamaban . Sed
pos a gumen a ab Haenel explana a de in eg i a e Codicis Ala ici, lis obsole i . E con a io
p oba um es nonnullas cons i u iones e sen en ias aliquibus codicibus B e ia ii pede en im
sequio e empo e ah edi o ibus el lib a iis uisse in e iec as.
Manusc ip o um codicum ia gene a no innis. Sun qui e e jn in eg um con inen an um
omnes lib os Codicis Theodosiani Visigo hici, No ellas Impe a o um Theodosii, Valen iniani,
Ma iani, Maio iani e Se e i a que Pauli Sen en ias: sun alii qui p ae e singulos i ulos sin-
gulasque cons i u iones in e p e a iones a e un au sen en ias ex ui adjiciun seu e ba ejus
explican : sun andem quibus appendices insun , pia a agmen a iu idica el di e sae na u ae
sc ip a miscen u . Secundo gene i Palimpses os nos e obsequi u .
Codicis G ego iani agmen a. I u uxi Gus a us Hacucl. P os a Bonnae,
18
37
:
Codicis Theodosiani edi ioni
adjec a.
'
Codicis He nwgeniani agmen a.
In
edi ione Codicis Theodosiani
ab
Haenel ins uc a.
P os a Bonnae,
1842.
PROOEMIUM

III
Iam
si
quae a u
quo
empo e
p ima
codicum
amilia
eme se i , illud Haenel solle issimus
eo um indaga o a que desc ip o
non
ausus es dime i i; a qui ne a ie a es eo umdem,
si e appendices, de e an u
B e ia io
au hen ico, ipsa huius
na u a
e a ; quap op e
in
e-
us io ibus B e ia ii codicibus saeculo
VII
el
ad
inem
VI
exa a is
non
epe iun u . Inee a
es Appendicum o igo.
De
in e p e a ione isigo hica, quae e e omnes leges B e ia ii comi a u e cla am
illi
a e lucem, ui e aclhuc es
con o e sia non
le is. Go hoph edus, Heinecius, Schul ing
aliique c i ici mu ilam, se mone ba ba am e
magna
iu is igno an ia sca en em iudica e un ;
sed
hoc iudicium pos ea
non
p ae alui , nec nobis a ide , sicubi in e p e a ionis p aecipuus
inis e a leges
explica e
e p aesen i Romano um s a ui e ins i u ionibus accomoda e, ac p o-
inde ea um se monem expone e simplici e adhuc ulga i
o ma,
quae cunc is pe ia dece e
publicum
egimen,
ea
iu is aequi a is e a ione quam immu a a p o incia um
acies,
usus,
consue udines pos ulaban . Huius gene is sun in e p e a iones quibus ex us legum co igun-
u , au cli e sis e bis el commemo a ione similium legum explanan u . P op e ea inu ilis
qua de
agimus in e p e a io dici nequi . Eiusdem e iam s ylum de endi cla issimus Haenel,
nam lice se mo
non
si au eae ae a is,
a
la ini a e Ba ba o um p oculdubio di e ,
quia
e
pu us e elegans nonnullis locis exhibe u . Igno a ionem in e p e um Haenel e iam excusa ,
e o um magnam
pa em
ibuens,
non
ipsis in e p e ibus
sed
lib a iis, qui
lib os
p imae os
de u pa un , ac demum a us in e p e em co ec e sc ipsisse,
si
accomodandae uissen leges
no o socie a is ci ilis s a ui e mo ibus.
Ouae quum i a sin , g a issima nupe exa si quaes io
de o igine
e signi ica ione in e p e-
a ionum B e ia ii. Eas Ala ici p uden ibus
non
solum an iqui sc ip o es, p opemodum cunc i,
e um e iam ecen io es Sa igny, Haenel, Raynoua d, Be mann, Hollo eg, Dahn, aliique
cla o ingenio
p aes an es concede e iden u .
Sed
Ge mani iu isconsul i De nbu g e Rudo
ex
Gaii
lib o
collec as ibidem in e p e a iones aliunde p o enisse a i sun . Mox
Fi ing,
hypo hesim hanc ampli icans, eamque o i
B e ia io
applicans, docui Ala ici delega os
nihil
ecisse aliud, nisi ecoque e an iquio es omana um legum in e p e a iones iis adiec is mo-
di ica ionibus e in e pola ionibus, quae iu i
adminis a i o
e ins i u ionibus iudicialibus pe -
ine en . Hanc opinionem denique exposui doc us p o esso Lec i ain
1
allegans
in
eius
ulcimen
a gumen a
plu ima, am ingenii
i
quam e udi ionis
copia
pollen ia, p ae e
ea
quae
Fi ing
opi ula us ei compa a e a . Nunc au em
ea
mi imus,
quia non
nos um es , dum su-
bes iudici, an am compone e
li em.
In e p e a io
in Palimpses o ab ea non
di e quae
in
edi ionibus B e ia ii equen a u ,
paucis excep is e le is momen i locis, u pos ea idebi u .
Idem accidi
in
Gaii ex u qui, quocumque empo e sc ibe e u , e us
non
es Ins i u ionum
an iqui omani iu isconsul i,
sed
ea um dun axa
b e e
compendium; omi i enim quae iu i
publico,
his o iae e an iqui a ibus iu ique p i a o a ineban . Es igi u
ea, qua de
agimus,
in e p e a io iu is
a
Gaio exposi i,
sed
necessi a ibus no i empo is accomoda a, e
a lib o IV
De iudici s
e ugiens. Quod
si
e um Gaii ex um hodie cogni um pe spexe imus, ecquis
ex
eo gliscen es
in
B e ia ium in e p e a iones au summa im con ahi nege au sensu immu a i?
'
Anuales du Midi,
n.° 2.
A il,
1889.
X

PROOEMIUM
un ; nam in codicibus apud Galliam sc ip is si e domina ioni isigo ho um mancipa am, si e
sub po es a e F anco um egum posi am, le is momen i e a
Auclo i as
el
11loni o izcna
Ala-
ici. Quia lice illi eges ius omanum subdi is suis o nanis e inue an , hoc non p op e e-
e en iam P incipum, qui illud p omulga e an , ui dec e um, sed ad expediendam domina-
ionem
in
populos no i e subiec os. Dubium nobis non es quoad omissionem ium p io um
lib o um Coclicis Theodosiani in Palimpses o, quia in codicibus e e omnibus in eniun u .
E si nonnullis p incipium huius Codicis dees , ílli sun ex quibus in eg i olio um qua e nio-
nos a ulsi e an , e cum ipsis, p io um lib o um pa s abii
^.
F agmen a quibus ca e Palimpses us alía ium gene um sun : .° () ae pe olio um de-
ec um absun e non panca no an u :
2.°
Quae pe ex uum absen iam e us issimo codici in
Palimpses um ansla o de ue an , unc enim B e ia io adiec a non e an , icleoque a lib a io
nos o minime adsc ibi po e an : 3.° Quae aliam causam non agnoscun , nisi ipsius sc ip o is
e o e n au íncu iam.
P imi gene is lacunae in Palimpses o quinque e igin i sun ; agmen o um au em exis en-
ium igin i qua uo es nume us. Maxima omnium lacuna p ima es in o dine, qua, u dixi-
mus, es p io es lib i Theodosiani con ineban u : decimasep ima, compaó-inen sep em olio-
uin amplexa, quibus ine an pos e io pa s i uli secundi e sequen es i uli No ella um Va-
len iniani usque ad p incipium decimi: e igesi a quin a quae igin i es olio um de ec um
p omi quibus con ineban u inis i uli
5,
i uli 6 ad 13 lib i IV a que in ege libe V Sen en-
ia um Pauli, agmen a Codicum G ego iani e He mogeniani, Papinianique Responsu n.
P ae e has magnas lacunas, dinume an u in Palimpses o una ium olio um, sex duo um,
ac demu n oc o ex oliis o idem esilien es. Desun e go in o um ia e nonagin a olia.
Quid nobis has u lacunas comple emus, ace e opus e a ? Dubi a imus an necesse esse
eas omnino supple e cum B e ia ii ex u edi o, an su lice e eas indica e, ape iendo quid ipsae
celan . Quum Academiae scopus non si no am hispanicam B e ia ii edí ionem e ulga e,
quoniam o icii sui non es ep oduce e ope a mul o ies excussa e uni e sali e cogni a, sed
hispanicas es illus a e no ellis documen is e pe eg inis no i iis, ope ae p e ium o e non
c edimus agmen is no i e in en is adde e ex us qui di e sis edi ionibus ex an e a nos o
Palimpses o disiec i
exulan .
Ve um amen lacuna um simplex no a io, in p incipio au in ine
cuiuscumque legis, in ellec un eius sole p eme e, quum non habea lec o co am se de icien-
e n ex u a, quod c eb o accidi . I aque in e has solu iones ex emas, media incedemus ia.
Mu ilas leges in eg amus e quas omnino abesse idemus, indicamus an um nume is e ub i-
cis i ulo um, quibus secundum Haenelis ex u a in eniun u .
Si no am e exple am B e ia ii edi ionem e ulga e cona emu , nobis non su ice en Hae-
nelis e udi issimi s udia, quia opus esse codices quos ipse idi au desc ipsi no i e pe sc u-
a i e cum Palimpses o accu a ius con e e, es e as biblio hecas undi us explo a e, in es i-
ga ionem denique magna ex pa e i e a e, cui Haenel igin i annos labo = e pe eg ina io-
num impendi . Cum nobis id non licea , sa is e i si, a ione B e ia ii habi a, no um eius
ex um seu maio em ipsius pa em p opa ulo de nus e con e amus cum eo cui, sapien e ex-
posi o, de uli Haenel omnium labo un eius ma u um uc um. E quoniam ille pa ien e no a-
'
In Codice Lugdunensi n.° 303, dees p io pa s Cod. Theod. usque ad i . 1.
m
, lib. III. In Codice Phi-
llippsii libe I ipsius Codicis abes , usque ad c.
2, i .
II,
e sic de ce e is in hoc el in aliis B e ia ii locis.

PROOEMIUM

XI
i p aecipuas a ie a es quae in e ex us excussos e codices in eniun u , e lec ionem p ae-
uli quam genuinio em au co ec io em c edidi , i a ie u nos a colla io, e iamsi
non
adim-
plea omnia e udi o um
o a, non
pa ae amen u ili a is e i
ad
c i icum s udium Legis
Romanae Visigo ho um.
Exemplum Haenelis sequen es, aliquid e iam nos o ex ui addimus quod
in
e us is B e-
ia ii Codicibus e ejus edi ionibus
non
nisi
a o
in eni u .
In
illis, u
in Palimpses o,
lib i e
i uli equen e nume an u ,
non
au em leges au sen en iae, quae unoquoque
i ulo
con i-
nen u 1.
Haenel
ye o quo
B e ia ii usum expedi e ,
non
solum legibus e sen en iis nume os appo-
sui ,
sed
e iam di isi pa ag aphis nume a is Impe a o um No ellas, quae p aecep a
di e sa
comp ehendun .
Nos
au em hoc
ídem
acimus.
Tex us Palimpses i cum HaeneIiano colla us,
alias omisiones
p o e , quae
non ex
a ulsione
olio um p ocedun ,
sed ex
ae o
quo p io
ansc ip us ue a . Nam, u
sup a
innuimus,
pos
domina ionem Visigo ho um
in
Gallia, e
si
B e ia ium
in igo e
apud
Romanos
emansi ,
Commoni o ium amen Ala ici,
quo sub
g a ibus poenis
de o o
e scholis omnes leges
B e-
ia io
alienae eicc ae sun , auc o i a em e e ec um
ul a non
habui . Hoc necesse es con-
clude e
ex
a ie a ibus,
in
exclusione el inclusione legum, quas B e ia ii manusc ip a illius
ae a is exhiben .
Non
c edimus, sicu quidam mode ni ge manici sc ip o es, uisse
a
Ca lo-
magno Codicem Ala ici e ec um,
sed ex
eo quideni empo e mul is legibus quas consul i i-
sigo hici supp esse an auc um. His
ye o
in e pola ionibus e addi ionibus ansam p aebe e
debui consue udo, quam doc i quidam sc ibun s a u am uisse
(si
ce a es )
non
admi endi
in
iudicio li iga o es, qui suis
in
ac ionibus,
non
p o e en ex um legum, cuius applica ionem
pos ulaban
2
.
Si
huiusmodi usus in alui , consen aneum e a u mul iplicibus B e ia ii apo-
g aphis, quibus
modo ad
u ili a em li igan ium,
modo ad
locuple andum ex um,
quo
scholae
u eban u , aliae leges inse e en u ; immo e iam nonnullae Impe a o um cons i u iones Pauli-
que sen en iae, quas isigo hi eiece an ,
a
lib a iis in e pola ae esse po ue un . I aque mul i
sun codices,
quibus non solum cons i u iones e sen en iae
addi ae sun ,
sed
e iam No ellae
Impe a o um quo um
nomina p ís ino B e ia io non
e eban u , quaedam e iam leges ba -
ba o um, aliaque sc ip a his o ica nedum iu idica,
a
lege
Romana
Visigo ho um p o sus
aliena
3.
'
Haenel a i ma adesse nonnullis B e ia ii e e ibus apog aphis quodammodo legum nume os; quod u
p obe , ci a codicem Pa isiensís Suppl. la . 215, saeculo X au p incipio XI sc ip um, Epi omen Guelphe - -
by anam V III
I
au IX
n
saeculi, e Codicem Lugdunensem pos emis lus is saeculi oc a i au p io ibus noni
sc ip um.
In i mum c edimus huius opinionis undamen um. Gaudenzi pe i issimus auc o , ui p imus qui eam in-
exi , id a us quod in medio ae o c eb o iudices ex um legum non possideban , u po e quia ea um exhibi io
ad li iga o es pe ineba quo ies applica ionem pos ula en . Hanc ille pe eg ina a no i iam ulci e cona u
quoniam nimis sump uosa manusc ip a ue e; qua e, aequum ideba u onus adquisi ionis eo um, non in iu-
dices, sed in li iga o es delabi. Sed hoc a gu nen um admi i posse dummodo ac o exhibi ionis Codicis p o-
ba o eiusdem exhibi ionis causa quae e e u , non
y
e o quum si ipsius ac i comp oba io quae deside a u .
Eam e iam in eni e cense Gaudenzi in lege Reces in i alio loco ecensi a (g, i . I, lib. II, Fo . iud.) qua
puni u li iga o qui iudici p o quocumque nego io, alium legum lib um ob ule i , p ae e ipsum Fo um, ab
1110 ege co ec um e no i e e ulga um. Sed
lib um legum iudici a e e,
quae e ba illius legis sun , non signi-
ica lib um li iga o is p op ium exhibe e, sed allega e in indicio leges quodam lib o inse as. Eamdem p ohi-
bi ionem Chindas in us s a ue a , in lege 8 ipsius i uli, quum Codicem isigo hicum e o ma i e communem
omnibus subdi is suis eci ; quoci ca Reces in us nihil aliud eci nísi con i ma e p aecep um pa is sui,
addens an um poenam, an e io e lege omissam, quam eius in ac o es subi e eneban u .
' Codex Pa isiensis 4403, saeculo nono sc ip us, nonnullas Theodosiani cons i u iones e Pauli sen en ias
diu quidem cogni as, sed a B e ia ii composi o ibus eiec as admisi . Codex Pa isiensis 4404 B e ia io
annec i Legem Salicam e Leges Alamanno um e Ribua io um. Codex Va icanus Reginae Sueciae 1128,
XII
PROOEMIUM
B e ia ii ex us non ui quidem Palimpses o adduc us ex illis qui lapsu empo is auc i sun ;
sed
is e a , quem
ex
an iquio ibus apog aphis p is ini ex us no a o es adhuc non a ige an .
Nam p imo ídem Palimpses us, po ius cum e us io ibus codicibus ab Haenel inspec is con-
g ui , quam
cum
ecen io ibus cogni is. Hoc iu e i deinde po es quia nullus illi es alio um
iu is an eius inianei loco um, p ae e quos Ala ici p uden es exce pse un . Lex singula is,
quam Fla ius Theudis ex Codici Theodosiano iussi inse e e, non de an iguo iu e omano, sed
de no o isigo hico pe ageba , u pos ea idebi u . Lege hac p oba u
ex ual
Palimpses i
neu iquam huius memb anis uisse adi um an e pos emos Theudis egnan is annos,
ideoque
longe
pos B e ia ii p omulga ionem. Quo au em anno codex nos e sc ip us ue i designa i
nequi , sed de eius o ma e sc ip u a, qua li e ae minusculae e unciales commix ae sun , id
e i po es quod ul imis saeculi VI lus is, au p io ibus VII conceda u . HaeneI, qui o bi-
blio hecas explo a i , B e ia ii codices equi ens, nullum alium e us io em epe i . T es an-
iquio es, quos idi , Monascensem Phillipsensem e S. Ge mani sc ip os c edi , p imum
saeculo
VII
au ad linem VI, ce e osque indubi a e saeculo VII. Unde Monascensis codex an-
iqui us p ocede e e quomodo ad Ge maniam pe enisse igno a u ; a amen si desc ip io-
nem, quam de eo eci Haenel, cum Palimpses o con e amus, simili udinem in e u um e
animad e emus. Codex Monascensis
cum
Pauli lib o V explici , sicu e nos e , ame si olio-
um de ec u, ul a eius lib um IV non p og edi u . O hog aphia e e o ibus o hog aphicis
al e u e codicum cong uun , quin e iam in usu i gula um, ple umque cu a a um ad com-
pendia e bo um signi icanda. In duobus hisce codicibus, ocabula sine in e punc ione coniun-
gun u . E quoniam Phillipsii Codex, non solum ae a e, sed e iam e bo um cohae en ia
compendiisque, in e pungendi signis e o hog aphia, non di e a Monascensi huic e iam
codici Palimpses us, iisdem ci cums an iis cohae e . Hac omen pa i a e non concludimus al-
e um ex al e o uisse ansc ip um, sed eo um coae am an iqui a em e communem o asse
o iginem.
Lice Palimpses us eo empo e
sc ibe e u
quo adhuc B e ia ium no is iu is an eius inianei
locis auc um non ue a , in id incida quo nonnullas leges ba ba as au ea um agmen a, e/
no as egum leges lib a ii B e ia io soleban adiice e. Lex Theudis inse a codici nos o, non
solum hoc ac um con i ma , sed e iam po es a em qua eges isigo hí, sicu alii eges ba ba i
ungeban u , augendi e e o mandi omana um legum Codicem, colla is ideo non an iqui
ipsius iu is eliquiis
,
sed no ellis e no issimis legibus.
Quod si aliae demons a iones p aes o non essen , el ex ipsa Theudis lege concludimus
saeculo X exa a us, B e ia io adieci Theodosiani quasdam cons i u iones, i ulos ex Co po e Ulpiani de-
p omp os e Leges Bu gundionum, Ripua io um, Alamanno um e Salicam. In Codice Cobu go-Go hano in-
en ae ue un Pauli sen en iac
de iudiciis,
quas a o exhiben alii Codices. Codex Mon ispessulanus, saeculo IX
sc ip us, copiosam Appendicem con ine , e e ibus iu is locis, a Visigo hico sp e is ins uc am. Codex Pa i-
siens s Suppl. la . 65 B e ia io annec i Ius iniani Ins i u ionum agmen a, cum glossa Accu sii e Leges.
Bu gundionam e Salicam. In Codice Kelle i sun mul ae Pauli sen en iae, quae alicuhi absun , e sex Maio-
ian No ellae, quas Visigo hi ecusa e an . Nec desun codices qui pe niscean cum his iu is locis, sc ip a
heologica, his o ica, li e a ia e scien i ica, elu lib uu I Isidon dc
legibus,
ac a e canones quo umda n Con-
cilio um, Glossa ium la inae, haeb aeae e g aecae lingua um, o mulas judiciales e ac a um
De
e
medica.
'
Iu is an eius ínianei agmen a anscu su empo is B e ia io adiec a non ue un auc o i a e egia sed
iu isconsul o um seú lib a io um a bi io. Hi e o quaedam agmen a ipso um Co po um ex quibus B e ia ium
condi um e a , oniiska,in enien es, deesse c edide un eademque eposue un auc o i a e p op ia. Tex us e
alia documen a legaliá'quaé in ipsis , oluminibus B e ia io addi a epe iun u , ibui non deben nisi lib a iis
seu illis qui ansc ip ione n codicis o dinaban e hoc o e quia nih P nno a e in iu e iudicaban ; nam quid-
quid addeban , illud eo empo e e singulis egionibus, ius e am e a .
PROOEMIUM

XIII
neque Palimpses um, neque illum ex quo desump us es codicem nume a i debe e in e au-
hen icos ab Aniano subsc ip os desc ip osque ab exemplo in
Thesau um egium eposi o,
qui missi ue un Comi i Goia ico e p o incialibus ec o ibus.
Neque possibile ui exempla a Goia ico signa a, o adeo sc ip u ae e o ibus dep a a i,
quo in Palimpses o appa en . Innume a huius menda o iun u ex a ini a e e bo um cum e a
eo um soni u, quod sane indica uise codicem nos um i a oce dic a um illa umque impe i i
líb a ii au íbus. E a e go p obabili e codex nos e unus in e plu imos qui saeculo VII in
usum iu is pe i o um deduceban u .
Ubi sc ip us ue i ape o non Tique ; sun amen nobis indicia
ehemen ia
de
hispana eius
o igine. A e o o in e codices B e ia ii a que Epi oma um, quos Haenel ecensui , in Galia
plu es in en i ue un , nonnullique in Ge mania e I alia, nullus e o in Hispania. Pos accu-
a am exquisi ionem esci imus publicas nos a um biblio hecas omnes ca e e undequaque
cocíicibus au an iquis lib is B e ia io a inen ibus. Nullum hac de e manusc ip um cus odiun ;
ad lib os au em excussos quod a ine , Biblio heca na ionalis unum Sicha di exemplum possi-
de , e Co dubensis p o incialis biblio heca aliud Tilii ope is exemplum ins a Codicis
Theo-
dosiani desupe ecensi um, e B ad ylogon o ius iu is ci ilis I.
Sed haec inopia qua labo an biblio hecae nos ae, e simul copia qua p aes an gallicae,
lice p imo adspec u ex anea idea u , mi anda non es , si nos a um legum his o iam consu-
limus. A ege F anco um Clodo eo e Sep imania isigo hi pos mo em Ala ici in p aelio,
a mo
507
eiec i sun ; nec amen B e ia ii auc o i as in o o e in scholiis ibi obsole i quoad
omanos quibus p omulga um ue a . De eius usu e auc o i a e in Gallia me idionali sun
exempla plu ima. Adhuc in nonnullis I aliae egionibus, B e ia ium iguisse p obable c edi-
u ; ideo quia una ex eius Epi omis in Re hia sc ip a, dep ehendi u , quam Benedic us Le i a
e Reginus p o iu idicis eo um ope ibus ac a e un .
Di e sa omnino so s ob igi in Hispania B e ia io; quod quidem de iu e igui sub domi-
na ione isigo ho um egum, simul cum Eu ici Codice, quo isigo hi egeban u ; sed duplex
egimen non pe du a i apud Hispanos. B e ia ium anno 506 ui e ulga um; in alui ad do-
mina um usque Chindas in i, qui incepi auno 641 e ini i a. 650, pos ab oga ionem oma-
na um legum. Ideoque B e ia ii impe ium in Hispania an um 144 annos complec i u ; longe
plu es, o me sexcen os idelice , in Galia
2.
'
Ecce
i ulum hujus ope is, quod Haenel
non
ecensui :
B ad ylogos o ius ju is ci ilis si e
Co pus
legum: i enz
Lzs i u iones
T.
Gaii ju iscons..., ^.
D.
Ulpiani ex
o o
sc ip o zu,z ipsius Co po is i uli uude igin a. Quibus aceesse uu
yul.
Paula
Sen en ia unz ecep a unz
ad
ilinm, lib i quinque, an ea ypis
non
eomnzissi, Lugduni. Apud Ludo icum Pesua
1
557
.
Czun
p i ilegio
Regis.
Fo . jud.
1.
8,
i .
I,
lib.
II.
Chindas in us, pos eaquam
in
Codice unico e ude a omne iu is
co pus
isí-
go his e omanis commune,
alienae gen is
legos ad
e. e ci ium u ili a is pe znisi e
ad
nego io um discussionem p ohibui .
Sue icae ae Byzan inae egionibus alludens, cunc am sibi subdi am gen em noleba
si e omanis legibus, seu
alie-
nis ius i u ionibus
amado
anzplius con exa i.
Ve un amen c i ici sc ip o es, doc i illi quidem, negan B e ia ium
ab oga um hac lege uisse, quam Reces in us ame si con i ma i , illiba am sensu eliqui . P aecla us Daniels
(Haudbnch de deu scheu S aa s und Reclz sgesc/zich e,
,
pag. 22) doce p ohibi ionem hanc
a
Chindas in o la am
ad
ius ius inianeum p aese im, Codicem e No ellas e e i,
non ad
B e ia ium; quap op e a i ma codice n i-
sigo hicum numquam uisse ulla lege ab oga um.
Sed pace
an i i i, ubi lex
non
dis ingui , nec
nos
dis in-
gue e debemus.
Qua e Augus us Gaudenzi, on ium iu is in es iga o pe i issimus a e u
(An ica compilazione
di
Di i o o-
mano e
isigo hico,
p. 62)
ab oga ionem B e ia ii;
non
amen eam ibui Chindas in o neque Reces in o,
sed
Recca edo
con e so ad
ca holicam idem; neque enim, cum Chindas in i lex emana i omana um legum p o-
hibens usum, um ui
edi a,
u po e
quia
iamdiu
uno
simul iu e Hispania egeba u . Quodnam e o es imo-
nium
de
hoc usque nunc
igno o ac o
Gaudenzi p o e ? Nullum.'Es ó'quod'nonnúlli sc iP o esmeo e ici a i -
man , alii negan , isigo ha um legum
Co pus a
Leo igildo p omulga um, Recca edum, zn
pa e
eligioni a i-
XIV
PROOEMIUM
Quid
mi um igi u
si
quamplu imos B e ia ii Codices
in ea na os
Gallia um egione dici-
anus ubi nunc asse an u ?
Quid
mi um e iam
si,
nullo hac enus
in
Hispania epe o,
se
an-
dem ex ule i Palimpses us quasi
a a a is,
suo cine e edi i a?
In
Hispania B e ia ium
ab
exsequu ione a ceban eiusmodi di icul a es, quas ipse Chin-
das in us aliqua enus decla a i
1
.
Cuius gene is hae di icul a es
ue e
nec ipsa lex, neque
his o ia
po endun . C edimus iis
se
egem oluisse di icul a ibus ex ica e, quas
ad
compa-
gem di e sa um
o igine
gen ium
dupla
legisla io in endeba . Ipsa
po o
lex Chindas in i ne
hoc quidem plane e ice e po ui u
omanas in o o
e li iga o es e iudices p ae e i en .
Ideo
Reces in us, Chindas in i ilius, no am uli legem
2
,
qua
igin a au í
lib as Fisco
pe sol e e
cogun u am li iga o es qui p ae e Fo um iudicum alium in ehe en lib um, quam ipsi iudi-
ces
qui e i um lib um, eo sibi consilio po ec um,
non
dis umpe en .
Sub
ha um legum
im-
pe io
Ala ici B e ia ium quasi ne is e ossibus des i u um ápud nos a es elangui .
Co pus
iu ídicae doc inae,
non
au em iu is, B e ia ium e oca i
ad
Sci olia,
si e commen a iones,
Reces in us pe misi ,
modo
ne
id
ie e
ad
no ella um legum con u a ionem.
Pos
mo em
Reces in i, quae con igi
auno 669,
ix ac ne ix quidem ope ae p e ium e a Hispanis, qui
sibi is am adscisce en no is edi is exempla ibus, osci an em e do mi an em L' e ia ii sa-
pien iam. Suppe eban
ad
usum,
in
dies a io em, siquando ac andi e an , e us i codíces,
despec u Ch is iano um aeque pessumda i ac Muhamedano um
ba ba ie.
III
DESCRIPTIO PALIÜIPSESTI ET PATRIA.
E asi B e ia ii quae supe sun
agmen a
codex Legionensis,
sub
dimidium saeculi
IX
es-
c ip us,
ad
se iem eo um p op iam es i u a i a exhibe
3:
-;
185,
65, 64, 183;-;
88,
IOI, IO2,
I
73; -;
107, I08,
89, 80,
I27,
166,
3I,
34,
171, 130, 81,
7O, 137,
160,
123, 118, 161, 136,
7
5, 86,
10
3
;-;
ISo, 175;-; I06,
91,
1
5, 153, I26;-; 131, 152,
19,
158,
139,
82,
5
1
, 4
6
, 79,
1
34, 163
7
104, 129,
122;-;
119, 128, 105, 17
9
, 63, 162,
9
3, 100, 1
59
,
66, 176,
9
6, 1
78;-;
1
77, 97;-;
2
4, 33,
3
2
,
2
5;-i
172, 1
35,
1
4
2
;
-
;
1
47,
1
38
,
165,
9
0,
I16, 74;-; 7;-;
8
7,
II2;-;
94,
III,
11
4, 99;-;
11
3,
1
4
6
,
1
57,
168,
55,
5
8
,
16
9,
16
4,
1
43, 9
8
,
10
9,
5
0
,
151, 1
54, 4í`,
116,
95, 56;--;
16
7,
1
7;-;
i8
4,
57;-.
nen e co exisse, isigo ho um con e sionis causa: concludi ex hoc nequi u ex ille dica u eidem iu i ci ili
eligioni alieno, ads ic os oluisse omnes sibi subdi os omanos e isigo hos. Si con e sio illa ad ci ilium
legum e o ma ionem seu eno a ionem locum dedisse , his o ia an ae molis ac u a non ob ege e , quemad-
modum di us Isido us silen io minime obduxi no i a es a Leo igildo a iano, in legisla ionem induc as. Re-
ligiosa uni as uni a em legisla ionis expedi i , sed s a im cam cons i ue e non decui ; uno e bo si eam con-
s i uisse , lex Chindas in i ab omni a ionabili u ili a e ca e e . Eccu leges alienae gen is ab ogasse , quae a
longo empo e in usu non e an ? Si Recca edus no um Codicem s uxi , manusc ip um eius la e au pe i i .
An Fo i judicum leges
An iquae
oca ae ex illo Codice p o enian apud doc os dispu a u , quia de nons a ione
ege .
An e iam agmen a isigo hica um legum a Blhume ansc ip a, ex quodam Palimpses o, Biblio heca
Pa isiensi cus odi o, pa em illius Codicis ace en , ipse ahume, Me kel e S obbe a i man , quam is F a es
Mau ini, quo un biblio heca p imi us Palimpses um se aba , Dahn e Haenel negan , quia pu an agmen-
um illud p is ino Eu ici Codici pe ine e. Quid plu a? Quocumque andem de eha u ha um g aes ionum
solu io, nihil p o ec o con a ab oga ionem legum omana um a Chindas in o opponi u , quia nec in legibus
Fo i iudicum
An ignis,
neque in Palimpses o Pa isiensi aliquid de aboli ione iu is omani an eac a dici u .
' L. 8, i . I, lib. II, Fo . iud. Haec lex, sicu e e omnes Fo i iudicum, quo empo e da a es non signa u .
L. 9, i . I, lib. II, Fo . iud.
3
Folia codicis no amus nume is; lineis lacunas B e ia ii.
PROOEMIUM
x
Cae e a
olia
pa i e e asa, quo um amen aliquo
in eg e
e i isce e ecimus, lacinias sa-
c o um Biblio um,
ex
ecensione Isido iana saeculo
VII
sc ip o um, u ba o e iam o dine p ae
se
e un , idelice : Nume o um lib um, Deu e onomium, Ezechielem; III Regum, Deu e o-
nomium i e um, Ac us apos olo um
(cap. VII),
Ie emiam,
II
Machabaeo um, Isaiam, Ie e-
miam u sus,
II ad
Co in hios,
II
Machabaeo um i e um, i e unlque Ac us apos olo um,
I
Ioannis, Pauli
ad
Ephesios,
II
Pa alipomenon, Oseam, Ezechielem.
Pa in
u oque
Palim-
pses o
es li e a um con o ma io, adeoque eidem p oxima ae o; as eae
li e ae,
qua um ag-
men ingens
sac a Biblia
e o maba , al i udine ac la i udine b e io e a cen u . Ac nae illi e-
hemen e e an , qui I alicam p is inam
a sanc o
Augus ino lauda am ecensionem is o
ex
coclice sibi isi sun dep ehende e; nam e p ologos lib o um
a sanc o
Hie onymo e Vulga-
am
ab
eo e sionem alem usu pa , qualem sanc us Isido us
pos
Licinium Bae icum com-
plec eba u , a que omnis inde Hispania ecepi .
Jam
si
ecip ocus
a
nobis quae i u u iusque Palimpses i conspec us gene alis,
non in imo
e um
sed
olio um o dine
pe spicuo
decu ens, is huiusmodi es :
Sac a Biblia.
I,
2, 3, 4, 5, 6

8, 9, IO, II, I2, 13, 14.

16

18

20, 21, 22, 23

26, 27, 28, 29, 30.

35, 3
6
, 37, 3
8
, 39, 4
0
, 4
1
, 4
2
, 43, 44, 45 •
48, 49

5
2
, 53, 54.

59, 6o, 61, 62.

67, 68, 6g

7
1
, 7
2
, 73.

76, 77, 78.

83, 84, 85.

92

Lex omana isigo ho um.
7.
15.
17.
19.
2
4, 25.
3
1
, 3
2
, 33, 34.
4
6
, 47•
5
0
, 51.
55, 5
6
, 57, 58.
6
3
, 64, 65, 66.
70.
74, 75•
79, 8o, 81, 82.
86, 87, 88, 89, 9
0
, 91.
93, 94, 95, 9
6
, 97, 9
8
, 99, Ioo, I0I, 102,
IG3,
104, 105, 1o6, 107, 108.
109,
110
III, 112, 113,

114.
115.
116.
I17.
I18, I19.
120,
124,
132,
140,
1
44,
1
4
8
,
155,
121
125
141
145
1
49,
156
133.

150

122, 123.
126, 127, 128, 129, 130, 131.
1
34,
1
35,
1
3
6
,
1
37,
1
3
8
,
139.
142, 143.
146, 147.
151, 152, 153, 154.
157, 158, 159, 16o, 161, 162, 163, 164, 165,
166, 167, 168, 169, 170, 171, 172, 173.
174
1
75,
1
7
6
,
1
77, 178, 179.
18o, 181,
182

183, 184, 185.
Compu an u igi u
p o
sac is bibliis
olia
esc ip i codicis oc ogin a; cen um
y
e o
e quin-
que
p o B e ia io
Ala iciano.
Hanc olia u am
ea
lib a ius
a e
so i us es es u
memb anas
u o umque codicum e us-
io um, au e asas au e adendas, co am
se
s a uens, indisc imina im a ipe e ; mox ea um sin-
gulis
pe
Inediam la i udinem complica is, o sibi e ice e qua e niones quo
sa is ad opus
e an .
Id sane
consilii cepe a ille e comple i u quam p ae oculis habeba ecclesias icam

XVI
PROOEMIUM
Eusebii his o iam, a Ru ine la ine di ulga am e auc am , in eosdem qua e niones ap e cia e
pulch e e unde e , ans e so calamo no as an iqui is li e as in e miscens. Hoc au em con i-
gisse medio el iam declinan e IX saeculo, ipsius isigo hica, si e ex hac p o luens hispanica
sc ip u a nos doce , cuius exempla pho og aphica Paulus Ewald e Gus a us de Loewe, i i
p aecla issimi, o bi li e a io edide e
.
Es e go Palimpses us nos e mani es e pa ia hispa-
nus; a que ibí esc ip us ubi, u e p obabilis a io, iamdiu bini codices, ex quibus is e e lo-
ui , al issimas eg-e an adices.
Ve um amen, nequis nos in e am g a i de inienda le io es pu e , subiec am nobis ob ocu-
los ac ibi, amice lec o , desc ibemus paginam pho o ypice haus am ex Palimpses o Legionem
emisso. Ea n nobis ogan ibus e ece un a que ob ule un D. Sebas ianus U a e D. Eli-
gius I)iaz Ximenez, sodales Academici Legionenses, quo um ope a p omp a ac diligen i e
nos a saepe exc e i .
Byblicus ex us ad Ie emiam pe ine . P ima columna incipi capi e XXXV, e s. 13:
(Haec dici DNS) exe ci um, dss hl; ade e dic ui is iuda e
abi a o ibus i ze usalenz»;
al e a
capi e XXXVI, e s. 14: (Volumen, ex quo legis i) audien e populo, sume in manu ua e
eni. Tuli e go ba uch, ilius Ne iae, olumen in manu sua, e eni ad eos.» Tex us undi-
que, u iam conspicien i pa e , Hie onymianus es ; sys ema e au em o hog aphico e peculia i
phonesi, pingue quid sonan e ac pe eg inum, ex ui Ala iciano quasi a e a i compa a u .
Supe iec a ans e sim pagina agmen um con ine Eusebianae his o iae, ex lib o
III 2,
capi ibus XIII e IX desump um. Hoc si ansc ibamus, solu is amen li e a um compencliis,
lec o i commodo o e emu .
«(An e qua um) belli annum cum :iui a e
3
in pace e abundan ia pe du a e , in die es o
abe naculo um clama e cepi : uox ab o ien e, uox ab
ociden e,
uox a qua uo uen is, uox
supe
ilze usalem,
uox supe sponsos e sponsas , uox supe populum, e indesinen e die
noc uque pe omnes pla eas ci cuiens hec clamaba ;
quo
quidem p imo es ex populo uelu
[in] ausli p econii
indigna ione commo i co ep um hominem mul is be be ibus
czd iciun . Ad 4
ille nequaquam p o se aliquid loquens, sed ne eos quidem qui se ci cums i e an dep ecans,
easdem uoces pa i obs ina ione e clamo e epe eba . Tum p incipes
in elle;en es,
u 5
es
e a , numinis esse mo us in i o, pe ducun eum ad iudicem omanum,
aj u
quem lag is ad
ossa usque lania us llegue lac imas
undi .
Sed
eaude n
ocem mise abili e e cum
codam
ulula u emi ens pe singula pene e be a p o e eba , addens e iam hoc:
ue, ue
ilze osolimis.
P osequi u e
aliad
ídem
s o iog auus
6
maio e ges um mi aculo dicens
7
o aculum quoddam
Exuubla sc ip u ae isigo hicae, XL abnlis exp essa.
Heidelbe gae, 1883. Sc ip u a a que adumb a io abula-
um XIII, XIV, XV, nos o codici app ime cohae en .
'
Migue,
Pa ologia g aeca, .
XX, pag. 2
3
7 e 239. Pa isiis, 1857. Huic amen edi ioni g aecae, capu IX es
quod codici nos o VIII; nam Ru inus Eusebio mul a p o a bi io addidi , de axi , immu a i .
' Lege
ci i as.
'
Lege
A .
•
G aeca
ó sp ' , .
Lib a ius, duas o e lec iones indicans, i a sc ipsi :
u ni es.
Sed ipse, au alius, app ime
doc us
no a i
ad ma ginem
u
ui
non esse admi endum, ame si ex lec ione u
ac e es e a
minime spe nenda
emana e i .
'
Nempe Iosephus. Supp essionem li e a um
hi
au i an e
s , sp,
e c., lib a ium nos um ja o docue an bini
codices e asi, am byblicus quam legalis. P ae e ea li e a
ph,
quam
s o iog auus
in
y
ansmu a , Iib a ium
ipsum gene e eu onem seu isigo hum po ende e ide u .
Hic, apposi o signo, e oca u lec o ad no am ma ginalem, quae sic se habe : ,No a quod
Ioseppus
o acu-
lum p ophe a um in ch is o dic um e p op ium, quanquam iudei s olidi in messia
( en u o
adhuc) ue un
inplendum, in uespasiano pu aba imple unl..
PROOEMIUM
XVII
in sac is li e is epe um quod pe idem empus ui um designa e ex eo um egione p oces-
su um, qui o ius o bis po i e u impe io; cuius o aculi p esagium idem
s o iog auus
uespa-
sianum decla a e suspica u . Sed uespasianus non aliis quam illis solis gen ibus que omano
uideban u subdi e domina us es . linde ius ius ad ch is um hec esponsa e e un u , ad quem
dixe a pa e : Pe e a me, e dabo ibi gen es
e edila em
ua n e possessionem uam e minos
e e; e cuius pe idem empus pe apos olos suos in omnem e am exie a sonus, e in ines
o bis e e ue ba illo um.
VIII. Ope ep e ium sane es pos
s a '
nosce e quis ue i hic
Ioseppus
e unde el ex quo
gene e o iginem ducens , qui an anl nobis ma e iam e um ges a um cogni ionem p e-
s i e i
2.»
Haec pagina ex u Ru iniano cluobusque scholiis ma ginalibus a lib a io si e eadem manu,
quae codicem esc ipsi , adiec is, mani es o cons a . Ac p imo quidem, u conspicien i pa e ,
sys ema illud eluce o hog aphicum, cuius complexionem ex Palimpses o legali usius ade-
mus
3.
In e ea sa is es meminisse quae idci co animad e i cla issimus FIo ez ubi de codicibus
Co dubae saeculo 1X pe lib a ios moza abes exa a is agi
4
.
Duo po o scholia, paginae
annexa, cloc o em Al a um Co dubensem p o ec o decen , a abicam heb aicam la inam linguas
app ime doc unl, ingenio sapien ia a que omnium adeo his o ia um, quae um e eban u
s udio pe illus em. Is enim am secundi quam p imi scholii sen en iam, ac e ba o asse
ipsa, usu pa i con a Eleaza um iudaeum anuo 840
5.
Huiusmodi scholiis, hac enus inedi is, pe singulas pene paginas codex cla e , la inis e me
ubique, alicubi a abicis, g aecis nusquam. Eum igi u na um dicimus Co dubae medio saecu-
lo IX. Nec diu ibi emansi , Legionem elici so e mig a u us. Eum siquidem au dono au
p e io accepi
6
a Samuele moza abe Dulcicíius p esby e Tole anus, lega ione unc us Al on-
si III apud calipham NIuhammedcm auno 883; eumque secum auno sequen i edux, aspo a-
í . Ex hac desc ip a o si an es
His o ia Eusebii el R ini,
qua Al onsus III u eba u
7;
e
in qua mu ie e an i P incipis glo ia u Ecclesia ca hed alis O e ensis.
Malo a o codex Legionensis ini io exesus, sub inenl ye o mu ilus, in e eos acile colloca-
u , quos episcopus Pelagius anno 1072
8
,
e icienclos accepi . Folium 183 i a claudi u :
«hyd ie ie i solen in egip i pa ibus undique c eb is
minu as
9
admodum o aminibus,pacu 'e I°,
quibus u bicla aqua desudans
deseca io / ac "
pu io eddi u .» Haec e ba p os an in
lib o iI Ru ini, capi e XXVI
12.
A enim olium 184 incipi a capi e
XXIX
'
3
:
«quod quum
'
Lege
is a.
'
E egione huius comma is, in o a paginae, al e um scholion legi u : «Hic Ioseppus dignissime i am
con-
laudans,
i ex gene e designa us, legem eximie edocens
inbui ..
3
A iculo V.
España Sag ada,
omo X1, pag. 51-61. Ma i i, 1792.
,,Sci o quia nihil ibi ex Egesippi poaui e bis sed ex Iosippi nos i ( idelice gene e iudaei) doc o is.. Quae
quidem Al a us explanans, illico e ba subdi ab Eusebio ex Iosepho ela a, p ou haben u in nos o codice
a que a secundo scholio designa u . P imo e iam scholio
s olidus
a gui u Eleaza us, qui Messiam spec aba
en u um anuo 867.—Ibid. pag. 18
4
e 185.
Diaz Ximenez,
Bole ín de la Real Academia de la His o ia,
o no XX, pag. 130, Ma i i, 5892.
Handsch i enschli ze Spaniens
on D . Rodol Bee , pag.
3
8
5
.
Vindobonae, 1894.
España Sag ada,
omo XXXVI, append. XXVIII, pag. L1X.
" Lege
e n inu :s.
Lege
pa ule.
"
Lege
de eca io ac.
"
Migue,
Pa ologia la ina,
omo XXI, pag.
535.
Pa isiis, 1849.
'
a
Ibid,
pag. 537.
XVIII
PROOEMIUM
ac um esse hi qui supe ue an ex paganis ide en , in eco da ionem ei magne sibime an-
iqui us commenda e enisse pe hiben u : signum hoc nos um dominice c ucis in e illas quas
dicun hie a icas, id
es
sace do ales li e as, habe e egip ii dicun u elu unum ex ce e is
li e a um, que apud illos sun , elemen is.» Cu au em ex us in e cep us dispa ui , a ulsio
explica ac disiec io qua e nionis pos emi. Sed mul o peio a passus es qua e nio codicis
p imus. P imo eius olio us ulum dum axa elinqui u mise andum; sequen ia inde olia,
quasi scissos obligue digi os, macie squalidos e lamma co up os, in maio em al i udinem
g ada ius se a olle e conspicis. Ea amen ex palimpses is sac o um biblio um axisse o igi-
nem, i emque exo dium ab his o iae dedica ione, si e epis ola Ru ini ad Ch oma ium, nega-
bi nemo. Quod si, ubi pe eni Co duba Legionem, codex memb o um in ege e a , eccu
adhuc pos medelam i, e cu a a sapien e adhibi am, aeg e con alescens u oque pede
claudica ? Sua, ni allimu , po endi cladem a ba ba is Almanzo
2
e Abdelmelich
3
inus am
ca hed ali Legionensi. Ad em Pelagius episcopus
4:
«Pos hec compa a i ad hono em sanc i
Sal a o is e bea e Ma ie lib um magni p e ii, quem
I3ibliolliecam
5
nominan ..., e lib um in
ecclesia necessa ium de p ophe iis, epis olis e e angeliis qui
comicus
dici u
6
...,
e epa a i
quoscumque in eni dis íp os e
dispe sos,
quo um inJinalus es
nume us.
Quan i au em ace e
edi am a Ru ino his o ia a Pelagius, qui se p o i eba u
doc inis ecciesias icis app inae e udi-
um,
al e o id innuen e codice
7
no imus, quem sc ibi iussi anuo ci ci e 1069.
I
DE
LEGE THEUD1ANA
Quidquid ex B e ia io Ala ici, hac enus cogni o, Palimpses us Legione se a us e ine ,
quo empo e quo e loco sc ip us díci possi ac debea , pe summa capi a in u amque pa em
disse endo lus a imus. A ye o, singula is, quam codex nos e B e ia io inse ui , a Theudi
isigo ho um ege Tole i la a e p omulga a lex, i a ex inspe a o c eb is, obscu is, di icilli-
mis implec i u quaes ionibus, u ea nobis e seo sum e accu a e ac anda demum esse
idea u .
'
aNunc au em cum siluisse e a in dicbus nos is, e dominus es Ade onsus in sede pa e na con aluisse ,
e idissem ego Pelagius hunc locum nihi a Deo commenda um, mali ia hos ium non solum con amina um,
sed e iam co up um, absidibus in e up is, a is e al a ibus incomposi is, pa ie ibus nudis e inunda ione
plu ia u n co up is, sine domibus e o icinis canonicis, sine
lib is
e o namen is ecclesias icis, sine o ma dis-
cipline egula is..., labo a i ace e de meo e adqui e e de
aliis
p oba is pe sonis hec omnia que sequun u .»-
Tes an en um
Pelagii,
auno o73; ap.
España Sag ada,
ubi sup a.
Anno g88.
Anuo 995-
' Loco ci .
Di inam in ellige, seu codicem sac o um Biblio um u iusque Tes amen i. N xempla hoc idipsum uisse
a bi amu quod in monas e io Albeldensi sc ip um es auno VI egis O donii, ae e ulga is
920.
Magno
illud sibi p e io compa a i Pelagius, eposui que in hesau o ecclesiae suae ca hed alis, ubi paulo pos docu-
men is his o icis melius c e i e e iamnum cus odi u .
" «Gua dase o o Códice Gó ico, que con iene las P o ecías, Epís olas y E angelios de odos los días del
año. Es e es uno de los Códices, que el Obispo Don Pelayo dió á su san a Iglesia, como pa ece po la cláusu-
la de su es amen o que dexo e e ida y po el es imonio que se lee en una hoja del mismo Códice po es as
palab as:
Pelagius Episcopus sum libe .»
Risco,
Iglesia de León y monas e ios an iguos y mode nos de la misma ciudad,
pág. 80. Mad id,
1792.
•Es libe Hes o ie ecclesias ice, que dici u ipa i a a ibu a; a ibus de G ecia composi u n uno scili-
ce Theodo ido sanc o episcopo, e duobus i is Sozomeno e Soc a e, incipiens a Cons an ino impe a o e
usque ad Theodosium iumo em pe mul a in e alla eunpo um... Ego A ias (codicis nempe sc ip o ) idi ipsum
lib um in F ancia, quem nondum ide am in Gallicia.»
Ibid,
pag. 81.
PROOEMIUM

XIX
Ac
p imo
quidem, qua e o B e ia ii codices, quos Haenel p ae manibus habui , hanc
legem excludan , quae i u . Respondemus
quia
nuilus eo um epe us es
in
Hispania; nos e
au em e asus es Co dubae, ibique u c edimus na us; quam is illuc eumdem saeculo
VIII
illabi po uisse
non
di i emu , el Hispali el Tole o deduc um.
Da a
lex es
sub die
VIII kalendas Decemb ias anno
XV
egni domini nos i glo iosissimi
Theudi egis.
Nume us
XV,
ac ione chymica excí a us, indubi a e colligi u . Quandonam
Theudis egna e coepi ? Neu iquam
an e modem
Amala icí, p aedecesso is eius, quam his o-
iog aphi cunc i s a uun accidisse anno J31;
quin de ini io
egni Theudis consen ian , nam
ehemen e in e
se
disc epan . Annum 53
1
designan P ocopius
1
,
Sanc us Isido us
2
,
Al-
onsus
X
3,
Vasaeus
4
e Ga ibay
5;
e um amen sequen em p ae e un , 53
2
idelice , a chi-
episcopus Rode icus
6
,
Al onsus
a
Ca hagena
7,
Sancius
a
Palen ia
8
,
Amb osius
Mo ales
9
e
Fe e as
'°.
Quamdiu
ye o in solio
pe s i e i , auc o es qui adun pa i e disco dan . Alii
compu an annos
XV
e menses
V
el
VI;
alii annos
XVII;
quibus alii adiungun
V
el
VI
menses ". Theudis au em obi um accidisse anno
548
concedun omnes. Qua e in a hunc
annum e
545
e incimus eum esse equi endum
quo da a
lex ui . Hunc au em, idelice 54
6,
u issi ne deducemus
ex
ac is eoncilio um Ile densis e Valen ini, quae celeb a a sun eodem
a mo XV egís
Theudis, ae a
hispana 584
si e anno Ch is i
546;
Ile dense quidem
VIII
Idus
Augus i, Valen inum au em
II Nonas
Decemb is. A qui,
in e media
his duabus dies es
VIII
Kalendas Decemb is. I aque lex p omulga a ui
die
24 No emb is
anuo
S¢6.
Inde obi e con-
cludemus
non
uisse Theudim scep o po i um
an
e
diem.quin am Decemb is anni 53
1
12
Tex um legis in eg um
non
assequimu ; p incipio enim, memb an
a
ehemen e
asa
i a
eum pessumdedi u
e ba
an um aliquo inspicien i p oda . Scopus legis, dubio p ocul is es
quem p ae oculis
paulo an e
habue a Ile dense concilium sup anomina um, e enim li igandi
libidinem, pessimo iu amen o ob i ma am, damna i se e e admodum, ac
censo ia no a
coé -
cui
'3.
Simili
pac o,
o ique sanc ione e poena, Theudis
la a
lege pe s inxi iudicum e
cu ialiunl abusus
in
exac ione li ium expensa um.
Rec o es
p o incia um
sic
alloqui u :
El
u
E
Z ionabili e pe pende i is, e idica ex ima ione dece ni e, quoniam ius um es ,
non
p o sponle
a bi io, sed jus o
a iocinan is
examine,
no mam sump uum exis ima i.
Si
quis
sane
p ae e
ea,
quae su sum
dic a
sun
p o
expediendis alibus nego iis
ue an/ da a
su agia p oposi ae
ac ionis modum
in
nulla a ione anscenda . Tunc enim edem a non c edi u uisse ius i ia
'
De bello go hico,
lib. I.
•
His o ia go ho um,
anuo 531.
•
Co onica gene al de España,
pa e II, cap. 31.
Re u» hispanica u,n ch onicon,
anno 531.
°
Compendio his o ial de las C ónicas,
lib. VIII, cap. 16.
•
De ebus Hispaniae,
lib. II, cap.
12
Re una his( anica um anacephalaeosis,
cap. 21.
° His o ia hispanica,
p. I, cap. 14.
o
C ónica gene al de España,
1. XI, cap. 58.
10
Sinopsis his ó ica c onológica de España,
año 532.
" Con e quae hac de e la e disquisi imus apud
Bole ín de la Real Academia de la His o ia,
omo XIV, página
474-47
8
, 491-495•
" Tes an ibus conciliis, p i.aus Theudi annus consis eba diebus sex a augus i e qua a Decemb is 532.
E go incoepi pos qua am Decemb is 531; non a uen pos diem sex am Augus i, 532, quia ipse um decu -
eba . Sanc o Isido o possumus consequen e ide e, u po e qui egni Theudiani s a ui ini ium anno impe ii
lus iniani sex o. Hic an e a annus incoepi p ima die Ap ilis 532. Quod si e um es , in e hanc diem e sex-
am Augus i eiusdem anni, quaes io iam es ic a, p o endi u .
"
«Qui sac amen o se obliga e i u li igan cum quolibe ad pace» nullomodo edea ,
p o pe iu io uno anno
a
commu-
nione co po is e sanguinis Domini seg ega us ea um suum eleemosynis le ibus e quan is po ue i ieiuniis
absol a ; ad ca i a em au e n, quae ope i mul i udinem pecca o um, cele i e es ine eni e.. Can. VII.
XXVI
PROOEMIUM
III.
E con a io non minus c eb o dip hongi
ae
e
oe
pe
e
subs i u ae appa en u :
quesi-
a, p edice e, p emium, iudeus, hec.
Hoc de ec u pa i e labo a codex Monascensis, i emque Pa isienses 4403 e 4406, Am-
b osianus e Be nensis 1048 '.
IV.
Li e ae
b
e p, ubi
sequi u , mendose subs i uun u :
sc ib u a, op ule in .
I a pa i-
e in codice Monascensi legimus
nub iae, ob a e i , ob in nm;
in codice Pa isiensi 4406
bab is-
ma,
p aesc ib un ;
e in codice Fuldensi
2
nub iae, ub um.
V.
Li e a
c
an e
e,
quasi o e i alo edde e u , p o
g
usu pa u :
conlece i
p o
college i .
Pa i modo se haben codices Pa isienses 4403 e 4406; de e ius debaccha u codex Fulden-
sis ubi sc ibi u
sag o
p o
sac o, sag ado
p o
sac a o, eglesia
p o
eccle. ia.
VI.
Ra ione p ola i soni
c
quoque cedi in locum
: g acia, p eciuu , acionen , e cia.
Idem
ide u in Monascensi codice, in Pa isiensibus 44
0
3, 44
06
e Suppl. la .
215,
e in Amb o-
siano:
condicio, con encio, milicia, sen encia.
VII.
U
b
e
p,
i a
d
ac
pe mu an u :
apu , illa , adque
p o
a gne.
Hoc e iam pede claudican
codices Monascensis, Pa isienses 4403 e 4406, Amb osianus e Pa isiensis Suppl. la .
2
15.
VIII.
Vocales
i
e e in icem se loco deponun :
di e i
p o
de e i, ino n is
p o
eno mis,
deminu a
p o
diminu a, le igiosus
p o
li igiosos.
Hoc i em pac o p ocedun codex Monascensis ac es Pa isienses memo a i.
IX.
Li e a
h
ini io ocabuli saepe de udi u , c eb ius au em in udi u :
oc, o esca , hu -
bibus, husus
3
ho do, helemen o a n , hac nn , hac
p o
ac.
I a codices es Pa isienses sup a nomina i, Monascensis, Amb osianus e Be nensis 1048.
X.
Simplex li e a in e dum p o duplici usu eni ac ice e sa:
codicilo, nollumus.
Exempla p aes o sun in codicibus Monascensi e Pa isiensibus 4406 e Suppl. la .
2
15.
XI.
Li e a
m,
elu i si e e e sonum na ibus pe mean em au mugien em, lusi ano si-
milem, modo edunda , modo p o
n
poni u :
quinquen
p o
quinque, Cons an inopolim
p o
Cons anlinopoli, olum as
p o
oluu as.
Inde no a a io p osodica eme si , con iciendis hexame is, quam p oba dys ichum in epi-
aphio Venan iae, ma onae Ebo ensis, anno 593 incisum 4:
'
Du o simul dulcem cum i o
ca pe e(m)
i am,
ul iumm
iam sol i de i um,
comunom
omnibus, unum.
Pa i g essu e agan u codices Monascensis e Pa isienses 4403 e 4406.
XII.
Li e a
n
saepissime ob eamdem sono i a em immi i u an e
s,
aliam e consonm:
quo iens
p o
quo/les, elinque i
p o
elique i , discendens
p o
discedens, hensau is
p o
hesau-
is, cen ensima
p o
cen esima.
U codex Monascensis, i a e iam insc ip iones saeculo um VI
e
VII
5
huic inc emen o dan ope am
6.
XIII.
B e ium syllaba um ocales
o
e
u
commu an u , u sobule p o
sobo le, zi olis
p o
in ulis.
'
Saeculo IX in Gallia sc ip us.
'
Codex, saeculo IX in Gallia pessime sc ip us, di e sis B e ia ii locis exple u e quasi incul a a agine
consa cina u .
'
Con e quae ob hoc ocabulum, a Palimpses o adi u n, doc e dispu a i D. F anciscus Fe nández e
González apud
Bole ín de la Real Academia de la His o ia,
omo XII, pág. 239-243.
Hübne ,
Insc ip iones Hispaniae ch is ianae,
núm.
12.
o
Exempli causa in epi aphio Venan iae:
°Vi a(m)
dum ixi Venan ia nomen in seculo ges(s)i. Te
deciens
qua e in pace quie os pe uli annos.•
Hunc mo e a adhuc se a e nacula dialec us p o incias Bae icae, ubi dici u
muncho
p o
mucho, chinchón
p o
chichón;
la eque iguisse demons an e yma linguae hispanicae:
alond a
ex alauda,
dengue
ex egmine,
man-
zano
ex
ma iano,
onco
ex auco,
son eí
ex sub ide e,
enda
ex i a.

PROOEMIUM

XXVII
Id i io quoque e i u codicibus Monascensi, Pa isiensibus 4406 e Suppl. la . 215, a que
Be nensi I048
XIV.
Li e a
p
du iuscule gemina u , au duas in e consonas male pe s epi :
supp emum
p o
sup emum, olump as
p o
olun as.
Ra o haec; a iusque accidi mu a io consonae
y
in
b:
emobendus
p o
emo endus.
Exempla huiusmodi equen io a adun codices Monascensis e Pa isienses 4403 e 4406.
XV.
Ini io ocabulo um,
is
el
his
e adi
s
an e
i
e p:
s e, s a, s ud, Spania um
p o
is e, is a, is ud, Hispania um.
E con a io, ubi minime dees an eponi u i:
is a uimus,
is ilo,
is ipula io, is udium.
Simili e , pa i loco legi u
es insecus
p o
ex ínsecus, es aneus
p o
ex-
aneus.
Has mu a iones de ec an cunc i codices ex a Hispaniam epe i. I aque Palimpses-
us nos e o iginem po endi hispanam, quam is eam lapides non e incan I.
Ouod u comp obemus p aes abi e ol e e syllogen insc ip ionum Hispanica um, unde cla i
ape iun u on es, quíbus p imo e $o ui lingua nos a um omanica
( omance).
.
In epi aphio Hono a i episcopi Hispalensis, qui decessi anno 647, p o e u nos i
Ma ialis Bilbili ani pen ame e (Hübne ,
Insc . Hisp. Ch .
65):
Non
ime
os iles
iam lapis
s e
minas.
2.
Pen ame e al e Ebo ae sic e e u
(I. H. Ch.,
I
o):
Nec
lemo e insidies expec a aqaee
ana ime.
Ne quis imea
lemu um
insidias
spec aque
ana, ca mine iube u u on em si e pec o a
c uce signe .
y. In epi aphio Sin icionis, a mo 632 Salaciae de unc i
(1.
H.
Ch., 2):
.Dignum Deo
in pace
conmenda i ispi i en ..
4.
In a a quam consec a i auno 652 idelice X Chindas in i e IV Reces in i, Ius us
episcopus Acci anus (7.
II.
Ch.,
175):
.Recondi e sun
ic
eliquie... sanc e
Paule,
sanc i
Es eplaani....
S.
Apud Ca haginem No am anno 58
9
(I. H. Ch.,
176):
«Comenciolus... magnus i u e magis e milí um
Spaniae..
6.
In ope e essella o, quo ci cus maximus Ba cinonensis elegan e e ingi u (Hübne ,
(I.
H.
L.,
5129), Nomina equo um:
«Iscolas icus, Ispumosus».
6.
In epi aphio omano, Co dubae
(I. H. L.
2236):
Domi ius
Isquilinus
magis e g amma icae g aecus, anno um CI, hic si us es . Si ibi e a le is.
7.
His exemplis, quae lapides omani suppedi an , aliisque plu imis nomina im addenda
sa is esse pu a imus
Is o icus
(1482),
Ispana (268o), Ispanus
(3133),
Spanus
(3262),
Ses
il-
iensis
(852),
Ses ius
(5011).
Ve um amen, lice excusa i ple umque de e a is po es Palimpses i lib a ius p op e sui
empo is e egionis usum, quem penes a bi ium e a e ius e no ma am loquendi quam
sc ibendi, osci an em ipsum nihilominus ac nihil humani ab eo alíenum pu amus, ubi sc ibe e
dep ehendi u
ad
p o
u , el
p o
nec, coniugi
p o
coniuges, ac ione
p o
agna ione, ese anda
p o
ese anda, ese a ae
p o
ese a ae, ex an ibus
p o
non
ex an ibus, ilia
mo /lía
p o
ilia
mo ui, amicis
p o
anzi is,
e c. E o es eiusmodi sic diluemus a que a ex u edi o p opulsabi-
mus, u nequicquam eo um, nisi quum opus ue i , memine imus.
Ma i i, p idie Nonas
Ap iles A. D. MDCCCXCVI.
FRANCISCUS A CÁRDENAS.
—
FIDELIS FITA.
'
C .
Le
Blan
op. ci ., p é ace,
pag. cx ul.
LEGIS ROMANAE WISIGOTHORUM
FRAGMENTA
_ EX CODICE PALIMPSESTO LEGIONENSI
luc o i as Ala ici egis
I
.
ha hoc co7po e con inen u leges si e species ju is de Theodosiano
e di e sis lib is elec ae e , sicul p aecep um es , explana ae auno XXII egnan e domino Ala-
ico ege, o dinan e i o illus i Goja ico cami a. Exempla auc o i a is. Commoni o ium Ti-
mo laeo V. S. con i i

I cipiun i uli de lib o legum explana i
2

Codicis Tlaeodosiani liben p i9mes
3.
Codicis Theodosiani libe secundus
4.
Codicis Theodosiani libe c izcs
5.
'
P imum B e ia ii agmen mn, adeoque majus,
ex
codice
esc ip o
a ulsum es ; Dec e um e iam Ala ici
de no a
compila ione legali,
quo
ex us p omulga u ejusque auc o i as de ini u . Quem
y
e o
codex palimpses-
us
non
habe , eumcíem exhiben undecun B e ia ii in eg i el ejus epi oma is edi iones; qua e hoc
loco
mi-
nime inse endum duxinm s.
= Deside a u e iam
in Palimpses o
Index i ulo um, quem p o ec o a ulsae esc ip i codicis memb a-
nae complec eban u ,
sub una
el alia
o ma.
Sun codices qui an um
ub icas
i ulo um b e i e p o e un ,
u monen edi iones B e ia ii
a
Sicha do, Cujacio aliisque sc ip o ibus di ulga ae: sun e iam ubi ub icis
i ulo um explana iones seu explica iones adjiciun u , quemadmodum Haenel
edi o
animad e i . Quem
po o
indicem codex esc ip us p ae
se
e eba ,
non
lique .
•
De ici p o sus
in Palimpses o
libe hic
in XII
i ulos dis ibu us:
T TULUS
I. —De
co s i u iouib as p iucpum e edic is.
Le-
i T TULUS
VII. —De
o icio ec o is p o inciae.
Legos sex.
ges
es.

VIII.
—De o acio j adisuua ci iliu u.
Lex
una.
II.—De di e sis esc ip is.
Leges oc o.

I

IX.—
De
o icio judicuna ili a iune.
Lex
una.
III.
—De
manda is p incípielo.
Lex
una.

X.
—De o acio judicum oua ium.
Leges
es.
IV.—De
espo sis p udeu en .
Lex
una.

I

XI.
—De de euso ibus ci i a uua.
Leges
es.
V.—De
o icio p a ec o uua p ae o io.
Les
una.

XII. —De
assesso ibus, don es icis e cancella iis.
VI.—De
o icio ica ii.
Lex una.

Leges duae.
Dees e iam
in Palimpses o
libe secundus, hos i ulos comp ehendens:
TITULUS
I.—De ju isdic ione e ubi quis con eni e debea .
Legos duodecim.
II.
—Ne iu sua causa quis judice .
Lex una.
III.
—
De on:issa ac ionis impc a io e.
Lex una.
IV.
—De
denun ia ione al edi ione esc ip i.
Leges
sep em.
V.—De
dominio ni quae posci u .
Lex una.
VI.—De
anapo- uu cu so e epa a ionibus deamo-
ia iom m.
Leges quinque.
VII.
—De
dila ionibus.
Leges es.
VIII.
—De
e iis.
Leges es.
IX.—
De
pac is e ansac io ibus.
Lex una.
X.
—De pos ulando.
Leges es.
X1.—De
c o ibus ad eca o um.
Lex una.
XII.—De
cogni o ibus e p ocu a o ibus.
Legos
sep em.
XIII.
—De ac ionilms ad
po en es
ausla is.
Lex una.
XIV.—De
Icis qui po en io um nomina in li e p ac en-
¿001 ou i ulos
p aediis
a zguni.
Lex una.
XV.—De
dolo malo.
Lex una.
XVI.
—De
in eg i es i u ione.
Leges es.
•
Codici Palimpses o depe ii :
TITULUS
I.—De con ahenda em ione.
Leges no em.
II.—De
conmisso ia escindenda.
Lex una.

•
De pa/ ibus qui iliis dis axe un .
Lex una.
IV.—De aedililiis ac iouibus.
Lex una.
V.—De spo salibus el an e uup ias dona ionibus.
Leges oc o.
VI.—Si
p a inciae
ec o el ad cu o pe inen es
sponsalia dede in .
Lex una.
VII.—De
u p iis.
Legas es.
VIII.
—De
secundis nup iis.
Legos es.
IX.—Si
secundo n pse i ou lie coi ma ilos sun -
uc um elique i .
Lex una.
X.—Si
' upie e ex esc ip o pe au n .
Lex una.
TITULUS
XVII.
XVIII.
XIX.
XX.
XXI.
XXII.
XXIII.
XXIV.
XXV.
XXVI.
XXVII.
XXVIII.
XXIX.
XXX.
XXXI.
XXXII.
XXXIII
TITULUS
XI.
—Si quaczemque p aedi us po es a e uup ias
pe a
in i ae,
Lex una.
XII.—De
inces is uup iis.
Leges qua uo .
XIII.—De
do ibus.
Leges qua uo .
XIV.—De
uup iis gen ilium.
Lex una.
XV.—De edejusso ibus
do ium.
Lex una.
XVI.—De
epudiis.
Legas duae.
XVII.—De
u o ibus e cu a o ibus c eandis.
Leges
qua uo .
XVIII.—Qui
pe an .
Lex una.
XIX.—De
adnainis a io e e pe icialo u o um el
cu a o um.
Leges qua uo .
—De
p
is qui eniana ae a is impe a ien .
Lex una.
—De judiciis.
Leges duae.
—
De ino icioso es amen o.
Leges sep em.
—
De ino ciosis dona ionibus.
Lex una.
—De ino eciosis do ibus.
Leges duae.
—De he edi a is pe i ioce.
Lex una.
—
De ni iudica ione.
Lex una.
—Fanailiae he ciscundae.
Leges duae.
—
De comu
n
ani di idiendo.
Lex una.
—
Fiui am
egundo um.
Lex una.
—Si ce um
pe a u
de chi og apiais.
Lex
una.
—
De pecuuiae seques a iene p ohibi a.
Lex
una.
—Si ce iuu pe a u de su agiis.
Legas
duae.
—De pigno ibus.
Leges duae.
—Quod jussu.
Lex una.
—
De peculio.
Lex una.
. —
De usu is.
Legos qua uo .
"1
-
14
10
1
)
1 cn p p
T
k
1
Eo
ú
O S
u
S
F, `T C^
^ i., E
1^ T }--
a l! S
A
a. c
Se N
d`T c 1
P
l
n
TÍZEemAic}uaExpal2TE
m
-102EmESSC(na`TR^^•1-eONS1NECñS
1.4amcUCYl¿ G`T1o cCl 1N-Ap.wTxs
y
..aZ cn
o
z
C-, `
-
T 5
m a
TER
P,o -1oRumSo
l-VI-
1d c01-4SEclud-
-
. ncu
l
ze kETá.9-cE1US
p
A
a-ERSRauES
PA
T
"
1
A
`
i
-
uFZ`TEU6 Cu
I
- .V^ -1a1-4CayÓEme SETCCam
lec.
T cna,
Su
CCE
SS1ol-10>^-n01o1N-amac1-zzEU
c1Z`am
°
E`--1- ,.Y.c ,
-)
1-
yuscol-4ST1TL T sis
-
aoN 2Do1 -4012u
pos
S
CS
mi--i o' 1CRE`T1
O'
4
-
-
1 S S
Ok-
F
Ni--; VV.'
ECO co5y-
jz
11-1SUccesso
S ol-ois
pe
CUS`TOb112E :.._. .

: ! 1
g
e
l
'
CL
n
l
_
T N^
^
ó,^ `i '^^iE^^dcc^^i
b
^^
i
J

^
T
Eo
c
`
i^
,
a
-
^>^"^^ 2^^^^a^^^..^.S
:`^^^ie
©
: .
E
012^`Tl
p
1 l S^<<-IC C!^1 `:
u^cpaTER^.E`^
-
1i.n^ IN

;

`:;,^sceccESS o a`c^ss
El
E1uSm-:, ;c:_:; .

dÚ _. ., ,. .

E1<Eb
^
,N.-"
--
9^:
uEé-,
^.1

^
E:
`TL
i1
DO

.•... .. .

:^:ESS^;.....

u
ER T

c^
E^ECUT
S
O
^_L
i
c
E^Llc ^
S
I
S`C d- ^,

E 1•Z 1 T C 10 R i C l^ `
ī
E^ 1^
►
O 1 N^Á 1-^ <
<

.
- -
c^ C;; ^e ^ i

.
TES I
-
^EamB1S
u `^^ES^lcceb¿.(

J
D- T
VIII l4
N0uEM6

R>
u{HSdI,

â
D
HN 7H
D
b xl
!

T
Y/ILFNT NIAHU 11
1
NTERp
C
RCTIOe
`^°^
O
-
•
o
isZ
UCá^pOS
I
SeSSio :;

^
Ap
R
ET
O
n l
Bus
p
E
TE2 A`
Í
^C.b
R
^
L.1© Ú
iX
d,
^i
IJ :',::; : :.: :. ; . :.:
.:^
_
i
> ^:.
^

—

i-"
^.:.
-::::.:.
a_..:,
c{ u i
a
1, E
i
B
u S
U`TR l.l c7) ,
S
u^^^` -^.4
(-1-5é
CGT-
^C^- ^^
^
I

7

^

a

^O 1^J^:s.
i..:^;..i:^:::.,.i..
OC
9üiiaONpoSS `T
-
-Tác>^
e
).1 1-16
' iE
U
!`T
-
aTEM SIB
ibEBii-an-) :::.::..::i:!..
CUICS
1
ORSEI--d`
-
nyz.T CR. d
L1
` "?Sq-u1p120x1CnC.:S l;,E
1
2ñ
-z- e
l
,
..:::::;:.'::,^ .' ,!<
,^•I
11 U1-1D11.,113±
R1

__,

^.
Impp^ Rch¿.bñ _.SS
e
`Th
UI-k412.1^.lS ^^a^
Re
! A
l
^.0
?yo
.
0-
^. uc1,óo` Cápa
►
^^eSuSCEp` ^cnNe
ī
R
n
c^ol- iococia,^z:cST
T,,.,,...-^..
-
I-..
.....:.... ..,:
Re
moR.^ "u
oS
eh
EREb
c
á
ac
c
-
Emuc^. ^-a 1^2E.c^.p
z^.
T1-1'
: .: ,
l^ . , : :?. ^ :.. :.::^. ^
' R.; i
.
:613
•
-(
-
.mqu
¿km
SUSCEp
E 2a•' miSce ze co9a` u'iz..
p2:0-eR:a
E.
';l_;;:3;J`i':a,;'
ī
i.:., aciLl
E ,_eall-ssuDE
e
.zaóa--)EREb Ta•` ESoelaizyCU; ^^^ea`TRiB,
DA
-
1"','^•_;F)
:-.10:-.1OCTO6 COV1ST NTI ^ oPu .l7J^ ARC i^.410 lili
Ti
HON
ORA
O li1

c$c13
:-..•: ::<<::^ ;
:^_ i2.
S
1Te m
oRE^,U.
p`^-I
^.R.u n apaTRCyc+CR TC^o^a
,
i
.
;;
.
:^:^

. .^,^^1.!:_ P...
Y.)

a
oSTE.
1-xTE5Ra,
cuS moR1
^TU
RS
n
^4REÍ.ac^u
g
^aT
R
►
S
S
i..i
SS
'T <: .i' "... .,. i
..
:.
u^.,T c U c1^1 ^.^ 1
1
S
^ 12 a.`TR ^ u Se^ u ZaÍ,
d
I
S ` C
C Ó c R E
I
:': :.::: ,
c::.::.,.., 1..:,
c .... :::: i
b 9u
lb
d
c c E
'T
`TE
CY)
p® R E
1.4u

a
2u C1--)
h E
aE
. ,i;^^^::: : ._^,:
,
ü. ".-
:
:_ . ^EC^ m^.
R^.TR 13^
b u Nbam co1^^ ^E-1
C^
Z1TC^0Ó
^...

...
'
1
---
1,
-::1..1_5^.
:
,^:i'_^ '^ ;'
l--) S
que
accE Ic yROSuA'pO Z`T1o.‘"1E,co‘4
Tela`- -,>.
CODICIS THEODOSIANI
LIBER QUARTUS
TITULUS I.—(I)
IMn'EI:ATOKLS
"
I
'
III:OIwsICs 1:T VAL NTI IA LS AUGLs1
•
I
AD
SL
•
' A1'I:11I
I.
Pa em aliqua ex
pa e
mino em esse ma ibus
non
sinemus. Nam cúm e iam in an is
ilii
mo ien is ma e bono um sola ia consequa u , cu
de
ae a e ejus pa e g a es pa ia u en-
diculas
non
iclemus; e cúm
legi ima
successio no
n
modo in
ma e e um e iam in successo-
ibus
longius cons i u is
non
bono um possessionis
pe i ionem
non
c e ionis solenni a em co-
g
i u cus odi e
g calicaamque
con en a
adi ae el adeundae he edi a is
indicio,
quan o
magis
p e alibus es inculis exuenclus
a que ideo
laac o a ione sancimus, u pa e e iam
in an is
^lü
successionem, si e ille ma e ejus
mo ien e adeundae
he edi a is el pe endae
bono um
Aossessiouis
ue i exsecu us o íicium sic
,
e is a neglexe i mo ien e
ilio
in an i
in
qualibeí
ada e
sine
ambigui a e succeda .
Da a
VIII Idus No emb is Ra enna Dominis Nos is Theodosio XII
e Valen iniano III
_1uJ7ls ls, Cousulibus.
In e p e a io.
C e io e bono um possessio
an iguo ju e
a
p ae o ibus pe eba u ; quod
explanan
opus non es ,
quia
legibus u umque subla um es . E
ideo
in ans,
lice
loqui
non
possi , amen he ecli a em sibi clebi am
capi ,
cui mo ien i pa e au is qui p oximus ue i
ex
legc succedi .
TIT.
II.—UNDE LIBERI.
Iilll'L :ATOlas A .cAhIUs ET HonoluLS AUGLBTI A :R> l,iaxo
PRAEFECTO 1'A].ATiO.
Filia
quae
do e a
pa e suscep a
ma imonio
socia a es ,
in es a o
pa e
mo uo,
si
he ecli a em eli adi e cum
i-a ibus, do em
quam suscepe a misce e coga u pa e -
nae
subs an iae
a que i a
in
subeunda he edi a e socia i cum a ibus.
Da a pi ie Nonas
Oc ob is, Cons an inopoli,
A cadio IV
e Hono io III Augus is, Consulibus.
In e p e a io.
Filia, si
empo e nup ia um
a
pa e ue i do a a e
pa e pos ea
2
in es-
a us mo ia u ,
si in
eliqua pa is
subs an ia
ul cum aliis a ibus aequalis accede e,
do em
el
quicquicl accepi empo e nup ia um
he edi a i pa e nae
cum a ibus di idendam con un-
da ; quod
si nolue i , si
his quae accepi
p o
sua po ione
con en a.
'
Tex us hujus cons i u ionis apud alios codices bis e bis incipi :
Pos al a.
Haec e ba, quae in cons i u-
ionihus I3 e ia ii plu imis epe un u , addide un legum omana um compila o es, u pa ea ea um quam-
dam p io em pa em uisse p aecisam quod eam peni us obsole am si e inu ilem judica e in .
' Haenel:
Pos ea pa e .

In
DE

o
N
!1

CI^R^OI1^N
0
^^
D
I
CTO

.
ÁRU
11J ^
lm p
ual.E^^^^^sTl-^EOC
15'
E^^.^zc.^
^

^
o
pp
o
z,,2,^
p
aNucna,eólCTUmSuHUSO1a15^EC^1T1
m1S 11-1au 61° ^To
maT mo,
-
.
k
cus^oa
T
opa
,u.
44
` -u
e--- pRoBi , L.
e5
1 n
n,a
SU
C
ESSI
O>-lEae En' u.,RScI^; cE
c
u
c
a - po5sESS1o
1J
Ela ouuSy)E
R

d
ESÍ.oc^TUSUSq,^ópu^E^` A` 1SaN^osS1^1euNC1UlE^L1
^^yyE
R c
B
U S
C.1TA`T
-
u R 1 u'TE Ra U
c 1 . L,1 E^-1 1 s
pl
1
TlIV1 KAL
oc e.
COI^ST/U 1NOP0^VN

TN OqO$VOÍ.

NY^O

CC
556
1

E

o
p
1•-1`CE^ZD
S
1
su

lo
^
Ī
eR.El,1C1eR1T ..a;:
•
-
¿l
-
uge-cl,E2cmu1
. eR.
g isc^uosc^^
al
pa,R^umue ,. : :_:^,
o^.,. :.;;^,^._.
ucnL,e

1moTE np
oTZEEblbeu T
1'1 S C
1
11-1^.`TUS uERI
`
Cp
osuá.
:=
1

^TR^SÍ1
E1^.EÓl`TA` ī
ESuC
^
R.e.L
^
su
9^
á 9 ^
E•,
U ^.
en-
R
E
•

...
.

(
^^^^ ^-: ^: ; ^.; ::^^ T^'

^
^9
TI
R
m
i
-
::
-
; ., u .sposTmoóum
^
ycuna,c oRÉ
^u^E
g
xu
p
i
&
<
au

< ^c1
oNFs
1'
,
``
1
_ ¡
^^,-1-^1,^,
^1
-1
T^S

I`^COD1C 411S

c.--,
4''

.

^o

-uo
C O 1
-
9
S`^ " u N
`T
-
1
‘-_ S a

-
P
u
im
p
al^1^.1s quo
s
^-ES^ ^..
^-,
e
MTU^^>.NpRECEa^TS,^uT1^,um^^TAT1Q,° ^
;,..::^c-, )41_,SepTemTEST1u
en
1.1 E1.
9
-u l--Icj,-n-a ERUEU ^.^l-COóee55eopoRTeT-
....:
:=
u,m
y
1
E 1-u
-1
-e
eSTa,‘-19
-
1
u
SuccE SS1o1 E5s NEa.I.IC^b,CapT O14CSERu Z,R.
q .1a,1-4b0 1 91TuRTE.sT1 u m uumeRU saEVECe.R17-1-,Aele
^
.7-u>z.
1
.
1a
y'1Rm
um
cluobE^ 11aCETE12.i
Suo!.,umQT,m-c,^.yLz
n
cu1
1 Oe
)
50- AR1
X 1^A1. 1AN CoNSTJ^1-1T1lAO Z,
il
17CO
n
-1STA1-^T10
C

^ C S S B
aETES
11.^
T
^ ER

S
9^

qulsNOU eceR1R

^
P

^

- es ^T-^
n
^
E ^
^
1 m :: :..:: ;;..::.
T,.m6>-^
^ES
`
ī
AmÉN`
1
y
EcER1` COa1C ^^L1cn
1
-1Cluococ>>c11.l..ol.E ,; ..`^
:,..,,:..;,c
• .. cma,
C:
11.?.6T

.
G01,Gm ^^Ó1S^1-1
S
T
I
^
L.
^^
R
O`T
cNE^^TU^ C.`^i`>u^clpsumE.;::;;=.;:':.;c.::-:)_ií!
l2.T+G
^s^s<
S
<cES° 1
u
m
1-,o
CES
c
-
s
el)
- emau9-T41 kq,su sCR.
1
p
-i
-
:c'-..',
B
;-;,:::.:,1..
,,,; ,,
'<;,` Co'1
►
Rm
2x
R1 C}uoaslmlNus9u,s.mclu11-Icyua
7.,
:.,.;
^ ER
►
°'['S
►
CUT1 E^ cETe^
ex
Uoi,UCnP^ a.
c
es1-1&sec <:.' . .^..::; ^.
^
:•:.^::
I
.ESEmS co -1ó ^o^eST^mE^l
-
l pos^^T^c
e
USyu
-,.;
-
:-:_::::::;; i.:
•
::_:^s::'i-;:•;
EoAlum
9
u.xml
u
ES
9 a,melaTO
y
ECECzá.ThEReZ= ' .., .
^ ^..,.....: ^^

:_;^^:.,.^
=:=
:: : : ;.::.

: ::.:..::•-::
Coó^clU..ol-

sl
,EREa1^.ls^ - Tu^lo1-^o1a c^aL,e^• ::.;
^—

^
ÍmyPpUa.^ENT11-1l^NS`TI)EO^eTáR
C
I

^Á,
^;^.1^..::::..::.. ::
::,:M:,.
,..
:

1.--
•J .. . ^
.^ ^^
l
CODICIS THEODOSIANI LIBER
IV

5
TIT:
III. —
DE CARBONIANO EDICTO. (I)
IMPERATORES VALENTINIANUS, TxEO-
DOSIU'S ET ARCADIOS, AUGUSTI RUFINO PRAEFECTO PALATIO.
Ca bonianum edic um sub pe so-
nis legi imis indubi a o ma imonio, cus odi o pa o e p oba a legi ima successione, de e u ;
scilice u in possessione no us he es loca us usque ad pube a is annos sine inquie udine
ebus u a u in e dum alienis. Da a IV Kalendas Oc ob is, Cons an inopoli, Theodosio Au-
gus o III
e .Mundan io,
Consulibus.
In e p e a io.
Si quis mo iens ex legi imo
ma imonio
p aegnan em elique i
uxo-
em
jube lex mulie em a p opinquís
quo
usque ad pa um enial cazs odi i;
quae
cuna legi i-
mo empo e edide i , is qui na us ue i
p o
sua
po ione
in
pa is he edí a e succeda .
Ia
usque ad quin um e
decimunz ae a is
suae
annum
quae a pa e de elic a sun sine ullius epe-
li ione
possideal
u u um u suas
pos
modum pe cu a o em au excipia au
exse a
ac iones.
TIT.
IV. —
DE TESTAMENTIS ET CODICILLIS. (i)
IMPERATOR CONSTANTINUS
AUGUSTOS
1
PRAEFECTO URBIS.
In
codicillis quos es amen um non p aecedi , sicu in olun-
a ibus es amen i sep em es ium e1 quinque in e en um non deesse opo e ; sic enim ie
u es an ium successiones
sine
aliqua cap ione se en u . Si guando igi u es ium nume us
de ece i
2
habea u in i mum; quod e in ce e is olun a ibus placui obse a i. Da a XI Ka-
lendas Janua ias, Cons an ino Augus o VII e Cons an io Caesa e, Consulibus.
In e p e a io.
Si quis non ece i es amen um
sed
ice
es amen i ece i codicillum,
in quo codicillo
legi ima
he eclis ins i u io enea u e hunc ipsum
eodem
nume o
es ium, hoc
es sep em au quinque subsc ip ionibzes
acial
con i ma i; quod
3
si minus quam quinque a-
le e
non
pe e a, sicu i e ce e ae olun a es: nam
secundum supe io em
legem, si condi o es-
amen o pos ea ac us ue i
codicillzzs e
eo alium quam in es amen o ece a he edem
olne il
nomina e, in
eo
codicillo he eclis ins i u io non alebi .
(2) IMPEP.ATORES VALENTINIANUS, THEODOSIUS ET ARCADIUS PROCULO PRAEPOSITO URBIS.
Haen. add.:
e Cons au ius Caesa .
2
Haenel:
De ece i ius u ue un codicilli.
Ve ba
ins u nen uue codicilli
deside an u
in Palimpses o,
Codices omnes, hac enus e ulga i, silen io p emund
quod,
ad e biali e neque inelegan e apposi um, quasi
dice e eo quod.
co ci c U.
S
auT
Ncp
S`Th
o
l iSl-J O
ZiS1-
►
e cESS 1TIAM
►
y
üF>
, ROs
REi,11-49u.ua.-aTuR1-1Z5a• uc
-y
a
enus
S1T u,e usuSaNTERpR
ud
►
TO5 RdTUS C`T
SaWChOa`JCOpRC'GCcn uSLiC.E1--1`Tld,('(1L TC
u4
L TERS1 uECR.
m
l)ydl
1`TER.
ITC`TORE1.ESERC`1-SUj)pROL
`Td.hEp S`TO1,.
d
.RECiulR2 TURE` INCUmla,ñTPRO11)A`T10
F` "P1Z1
m1T 1S 9 S C F21p`T
U
R^.On T
L-^^eR1T, C^TE íRum gca Oá.
1
OS^.IROS
q 2,1-9-I}--4ETcOb1cl
lloSeTAE?IST
01:1/49
A
aEOl2.E
uTa,müSUT
ExaL
►
s,`-cld(y.1sluElz),s Eas
ESS
e-
gL eST1Q1-ac-mSE z1CS{bpRo
'GARI`TqU1ac- u bI-
O'a
1
S
12C- L1
s4 h
1^'^H S 1 lTa,apRox,m^,c^
n.,
d.
c^
^
,
agEROS
c^E^UI-aC`i U E^.

9,
u C 11-iS humd-4i`1-2.TCpeR`Ty,--`T`T -S`TenEN7-I
UEROSCky
T
1.1R,áC
n
Z.Eg1T1 C"nACn
u
c‘,N .:1--+
cu
p
Tlo _ Ecl, 1
1-
4
1--
5
o
c ,E 4 .,1
R
cb
o9_9-EpROCESSERI`Tlu2EC$p1EMZ-1S, }.I C u aREdlSTz
n
>zE
1uSu5m
a.
pR1ua°T shc9-
E
V 3uq ?9-051`TCCmUR
DA
-
-y-
MlD oii'--ks
x
K7`1_ E6RVARIAS ToMAS10
I
I PROl OiU GOWSVk.16
^
1
-
1-1-VER?S C
s
u1s mOR1E
I
ASpR114C1p
j
ua p
p
.dP 1~1 ciu IS a;E- cen
am
lc SEluSal,1ClU4b(pcoa c lñ
u
"-¿ U°-ce,p2k`pl5"1-ol.a.cY,cRE1
ERI`TREÍ, UquE1- aump
e
T
wi1Sl1
-
-
1
;
•TU1Tu
;
►
pReCip1-1-175
,a..,,,1.ERE
S
eó S49u1a- ba.lc --)obOyR1uT S LLC121`1--CREl. c
9-ucne`TÓET2,l1L„ci-)2,I2`TeSoR- a^L^CR1^T012`TáSSEC^I^TCl 1Q
11-11u
Ó
1c1Sb SC^.1SS OUECO•1,--ISIST,•- Uc-RU0-1pOSS c-s-ScR pTu
RApROL,TAI
URESL1bS1STcRE CETEl2.UpR11-..IC1p
1
U,El,EI uSpR0kI
m
n
S 1u clU a
cES'
--,
mE1-
11-O
--- u T
N---‘u1_lcup¿ <-1-1 pNEb c I1T
`T
`TUR
hO
CS1L3
1
.Eq16uSUA ,,zRO,2CRCn1T`Ti'IuR

d,S1áC
1m Qp aR.chólus
e-1-"n01--1OR uS ^^ ^^TER}- ?,^1p R 0 C 0
F^SLII 1
T
ES
'T, (
Y1E14
'TU
1Y1 ---
1
(n.3 + E011--.1): RCC1AR1 ÓE$1?) T
cp()Ó uCRS S
1
-
)OCC^El.1c1C1-kS
1-
1om1-41a, ,. ppE11.du T
c, u
ms
UpER,Fl,ua101-4
1-40cc
d.1-49-
p
R
C- e
2.m
assa.u¿,c,-,q, ,4
E
c
ESSd
.
1
ó.
1~40-
d13u>-1á11.j`
cá.u`TF,LA
U
eLCO1-- TRNCTS
c171Ul.. iT .lCi
`TES`i-2.
ī
ORiS
Su ;Cl`C
..lO.
uc
--
)T,VT1 u
Ec
p
n
9-1C' ll..lR IÓe mCONÓ
1
T1RL>> ^R110OC
d
E13E1
EC01auE^i,1 S
a
.uTCYIAÍoREm 1^1pRINC1i^1oslc,NA`TO
Rucn .u^
m1N0
RCcy^ z
n
U.TU U^^UC^01
-1U
(-n FRUmC
1
O Nó1 ToRS 1E
y
y
12E^1íxeR1`TuOl„u(m TdT1•
Cu(Yn
9u1-19, hc,1c
1-,
o}a,S)-,ARISUS
C
R1pSOR1N'T
•
`TESTá,cInE
I
.i`
TO-
1ICE
T
}
1
Q
}^
h
IS Ecl1
S
FRIES^^IE
R
ITR
eC
E1-
1
S1^C^SE^- sg
U
Ex°
^REm^
►
n c^
1 S
p o^
1
`T^R.'3 ^T?2 Um
CODICIS THEODOSIANI LIBER IV

7
Ouae codicillis au epis olis nobis necessi udinibus e nos is elinquun u non admi imus; si
ille usus in e p i a os a us. E sane hoc loco p aebemus licen iam u ci ili e si e c imina-
li e , u ac o elege i supe p ola a epis ola equi a u , e incumba p oba io ei
p imi us
qui sc ip u am ob ule i . Ce e um quod ad nos nos osque a ine , codicillos e epis olas adeo
e u amus, u ex illis, e iamsi e as eas esse quaes ionum se ies
2
app oba i , quicquid nobis
elic um es nos is e cons i e i ad ¡ibe os de unc i el, si hi non sin , ad p oximum quemque
judicii nos i liumani a e pe inea .
5 ^. Tes amen i ye o sc ip u am legi imam el nuncupa ionem, quae in nomen nos um o e
p ocesse i , ju e capiemus, nec in ea e dis a e jus nos um a p i a is he edibus p o i emu .
Da a 1-Iecliolani X Kalendas Feb ua ias, Timasio e P omo o Consulibus.
In e p e a io.
Si quis mo iens p incipi el p opinquis e iam
3
amicis ejus alic
l
uicl pe
coclicill m au pe epis olam c eclicle i elinquenclum, pie a is in ui u id p aecipi non ale e.
Sed si quid ali modo p i a is i e i cle elic um e de alibus cha is
4
o a ue i o asse con-
Leudo, in judicis discussione consis a , u um possi sc ip u a p ola a ju e subsis e e. Ce e um
p incipi el ejus p oximis, quicquicl es amen o au nuncupa ione dimi i u , hoc sibi legibus
alo e pe mi i u .
(;) I_lIILI:_ ToI.MS
Ai:CADILs a
•
Hi>xcnu s

A : iRNA .I PR000)
y
SL''LI ASIAE. Tes-
amen um non ideo inli ma i debebi , quocl di e sis hoc cle iciens nominibus appella i cinn
supe lua non nocean . P ae e missa namque necessa ia non abundans cau ela el con ac os
inminui el es a o is su ici
5
olun a i.
§ . Nec pa imu idein condi i a bi ii ob hoc clebe e con elli, si au majo em in p inci-
pio signa o um au mino em au nullum nume um condi o suae p aedixe i olun a i, cúm
quinque huic non igna i susc ipse in es amen o , lice non eisclem se ies ue i ecensi a,
sed is
6
qui ex enwm -disponi a bi ium (
Palimp.:
el.
' Palimpses o
sc ihi u _guaes io u
se ies
p o
gi aes ionun
egula,
sicu exs a in omnibus codicibus ab Haenel
inspec is. Sed animac e e e opo e quod empo e Ala ici ac sequio e ae a e ocaba u e iam
se ies
qualis-
cumquc successio p accep o um si e o dina ionum leaalium. I-Iunc sensnm, lege de qua mox agemus, Thendis
ape e indica , p o e ens eam
ju. a hujus consul i se ieu .
"
Haenel:
el.
Haenel:
cha ulis.
`
Codices omnes:
o ici .
Haene]:
hi .
Segui n ex us jiag.
9)
CcTERÁS
s m l,Cspns
c
ul&RI
e
xEb c
c
oalu dó :4, scm
?
-
T `
Ī
-AapoSSE
S
S
1
o a eco ex
noRepETlERV STM m 1149-eR{PSk
h u u s

gausplo ápRopos ` um SuaE1wie1- ou s
Pl,dwE`T S10EN1
mS1C'u1SbE U
NC
-
I
dg1
-
1O ,1ÉR e `(.lo , j_
c een
be
,ll
uoy
1
C OSo2,gEREPRo1-1i
bE
c
"uRE
c
["p
2
T1
2
oNUS
1
,,,
FR
9
-
1 n l-< ER l3u
9e
1
.,oc
T
1
S
e- o p cR
s c o 1---x
c
Ra.`i"a13ul.dS 1301,40zzi
p
ossess{ol-leRepelL. c uRS
cal
u11,1cR,11- b cToq . oadea,
l,
TERuTRo E
S

u
su
Am Exp
- ac34Cl2 c
ī
opTlol- El.lEpE}41
TZ
3
N `'
d
pO SS Td ^
a., u
c
T Ra 1
-i
S ^. Ca e
c
n

a
^c 1 S
e
T1 Sb
a
e
i° o N E
coSETu>
z
p
RCcAuGR
e
U 1
S
1
h
Ec a° 1
s
{
u
Be' uR.aux
l
l
,e
e U,uc -
cluo c_. m9uEPa21
RN`
n
o1
-
►
E
SERua
Nauo
-
)
e
S
T'u°TTES
c
aTO
R
cic: bECREUu y
A ce
RE
-F-eSTAmEuTumS Ó 1NP Em ,,C
9c
.a
u,.. ER 9
u u
S
cl-a
'Tu
Sc óEa° uR.ESSebEpuí,acc us
UFc
TRaóucERel ceATadp
ó
E{
co
N
c-n SSI
1
1-4TERpReTNT{014Em
u e l,u -c-ex c o ó c 1b s u l,m
c )a m u oé. ump
-a9- em. s
►
ó IU,E
col
-4
pl,Exu.9s 11/4bu101aE
c
1
-
am cobcc11.1,oRumscR p
T'
U
IZA
a
Eaea° ol
3
<
nl-LFR.e U,o uREe „Ec<T ol- s
u
aEL ceT
^
a
c
. R.alaTe UTqc. ExTeSTameNe-c-oac,CR.EUOI,UER c
aóy óElc014m SS
Umm 5
RdREi- ol`ópa
S
SIT S1qU SWC
-Ro
E
x
pa
P.e

E3USUTRIC.IS
SexuS hac
1, 13e12.1
sUsq,daSRd
buco
c 4aR`TUm
-1a
c
OM SU11
-i
CuLeSáli Sd
^su^l
cosu^,
`1
-
101-41SNe2
LA
cO
laS`TR CTUS db`
eR u nuS9, 5cR1p` uS
h
CRES uER TuEl,1Y U
►
-1CUpAT1,]$
►
}a
Eou óEl.lceT` C.sTamFu
To
quob
uESTaTQRU cEm
quo
cluee
o
d-i C
l.l.o Ru nuoi,u c -
O15`T11-1ERE
1,
cE 3
h
--
G1.s 1 ó E
he
zEc^
TaTe exc E
s
` ameN
^
R
O S
E
Cu1^Ó _1mmo
R^ul1. o
j
,u npTaTEmacel 1 SpuERIT oRS
a
mS apC aTUSCaEl-CeRTE
TSE
S
p 1
`
`T i, o‘,uE}Z 9--
d
ó
y;
aE
co
y
4
m ss su
►
3s ó Um CoNuloLd ZE 1-10Ne - lmpmRed
Reeaóem9uE
R,
a
c
oulaETURam
c
l
-c
e
RE Ó
e^l a e^-
^
UCR

o J
C eRe
ll4om - i
c.u9
-
em cE^-- eRET
e
sTamel
-
►
`T1
S1UE

pR`T-pR101uRE
S UF.C U1^1
CoNS1S`Td` -SEuCo
Ó C ^.l,l
col
-
4
S
CR1
UEN`
-
uRS1uE
NON
SCR1PTauoLuen^aS
u
1
.^--
u
md
pRE^e>•- c^aTu^
auol,umuS
ol3SE
R.uaR uaTeO
Óema
EcluoTE
m° u n

clu óeolzu n ueR1`C
hó
c
pyE
cT
u nsu pl-Ela{
e
Uóll-lemsoRTla9--uR. 1--1ik 1.c}
►
E uS
1-e al
en-) N
L- eRU n a
y
e
lz. - u R9uoó
1
- uU.a n }, m$eá
►
c
- y
gen,
I
-d e cn

CODICIS TF-Ik;(JDOSIANI LIBER
IV
ce e asque similes pos ula i ex edic o di i Ad iani se mi i ad possessionem ex mo e pe iej-
i
s a im in e ipsa hujus ju is auspicia p oposi um suae in en ionis explane . Sic
enim,
si
quis
de
l
op i Ag e e i# ol ln a e n 4e
ino icioso
age e
p ohibe u ,
e
pa o us iibe i mune il`jilS
ele c is.
ópe i§ so
p
la €1.bias
bono um possessione epelIi u . Sic mulie in edic o quod
de al e u o es , cim .suan} explana e i op ionem ne poeni en ia possi ad aliud ansi, ep
e iam sa isda io e coge u p aeca e e nisi si ae a is ju e u auxilio.
§ i . Iliud quocunque pan a ione se andum es u es a o qui dec e i
1
ace e es a-
men um, si id imple e nequi e i in es a us idea u esse de unc us
nec
aduce e licea
ad
ideicommissi in e p e a ionem, elu ex codicillis ul imam olun a em, nisi si id ille complexus
si ad im e iam codicillo um sc ip u a debea ob ine e; illo ju e elec ionis idelice pe du-
ap e, u qui ex es amen o age e olue i ad ideicommissum mig a e non possi .
§ 2.
Si quis
y
e o ex pa en ibus u iusque sexus ac libe is usque ad g adum qua um agna-
ionis inculis alliga us el cogna ionis nexu cons ic us ad e ium usque sc ip us he es ue i
el nuncupa us, in eo idelice es amen o, quod es a o icem quoque codicillo um olui
ob ine e, licebí ei, si de he edi a e ex es amen o secundum mo ui olun a em agens ue i
o si an supe a us, el ce e ipse spon e olue i , ad ideicommisi subsidium con ola e. Non
enim pa eademque a io ide u ami e e debi a e luc a non cape e
z
.
In omni au em gene e
es amen i, si e in p ae o io ju e si e ci ili consis a , seu codicilli consc iban u si e non
sc ip a olump as ul ima p ae enda u , id olumus obse ad, u eodem die, quo en um
3
[ali]
quid eo um ue i , ad pe ec um sui pleni udinem so ia u , nihilque ejus in diem al e um
di e a u ; quod
4
nullam habea i mi a em
(Sequi u ex us pag. 7)
Haenel:
dec e e i .
Exhinc hujus legis ex us de ici apud Sicha dum,
non ye o in
aliis codicibus, neque apud Haenel.
E
quoniam in e p e i
«ex ema
pa s hujus legis
non
habe u exposi a,
quia
No ella lege calca u »,
id
quidem in-
elligi ope ae p e ium e i u e e a u
non ad
§
2
ipsius cons i u ionis, u
in
edi ione Sicha diana p os a ,
sed
ad pa em
quae
de
uni a e es amen i ac ionis loqui u .
Cod.
palimpses o:
ena cn .
Haenel:
coep um.
Haenel:
quod quidem.
L1B.ER
s1.1 111
111S1d
,^. ^- pTemaU 9u11-a9uEm
L.1d,ROg T1auT9ul oRTU1
TOUeIJERINTpos
S
luT1 u
STETES
e 1
c i-ol.a u npE 2.%11
EBETZE
1
c
E1posT52-4cT
►
01,1Emblux .l
►
scy l,l.ciUescEUe lausapicl
c
IUI
TR1UMTES`
UC ?1
-
unleRo
Si1-49-COI-VTF1-!`Tl
DAT 2CVl KATMARTITS COHSTAI-1T1MOpOLIMTHIOD1.SVICTORTU
0001-
1SubnuS
^
!-^`TERp
S
1
u
S
^scR
►
pTURd
mc
o
l
-
iól
 °T'
eRTESTmN`
aETÚE.` posT
moóumSlNEcR pTUR
a
.ñoceSTp
NUNcup
°
T1oNEmsUam
19'E
12..a}..2:02.
mcREólóeRl UO
LuI49-2.-5-
.cnUelSIcOó1c
►
ll,lS9Uoó
£ST
F cl
E I CONCTII SSump
O
TESTA` Emh ERebl SuO COwcnISER1T U T'
exQL1áL
►
O ,uER T`TESTa
`
OR
S
h
ORÓ11-1ATI
O14
Es
UCCEÓ
Z.`TTyMC
11.4pRlmoRa1 o
2 aEU1-3baEheREZ11^ wT
ss
uAm
pu
BLICAl2E-40U
^
ESII- aTuol
.u nTa-TEcn
uTRL.1C
p
E2CTEST
n
mel-l` oAU14)Iau}-Icu
Pa
►
T101
4
em
z.
y
l
c
y
bel
col-1m1SSu
m
hERea1` ATEm
SI
F2.1
Ek
Esa,T
llablcaNbAm quoaslpRlcnAel,Ec"G'Io
E
►
Us yeR - supERa
c
-n
aba
l
.°TCRamesTRaNS%ReZ•
1
UUl.
►
c
e
,
`T9u
►
A
Uulus
p eT -no
Nec(nacEssaa EREl,1^^1
►
ssEl-aoueR.ITExcÍ,UbElaóum9Ula,
ulaapeT-IT
►
oal,las4^p w- Ee EUlaela-s-ERExcl,ublT
C x-TREmdpaRSl.eC,ls
s^ wS
IbeOlaOl-lh, íseTURSCRIpTa
u E

N
l
,Ex
p
osl^ a.
^
uw,ouoLl,a.EC,ECal,ca-TUR.
1
.
TlÇOSIS
I
/DJ
I cñ cousTala`nlaus
•
^

a,ópRoul>` c1a,,Es
`^-EplaaE a EllluTquob 1
I-1
co a-mOUERSI a b EuocaTUR
1>J
c
o al
ula c- zsm
p
eR.s o
1-1
a
n
u di
E
p,
^c`[^}2a
1-a
E
k
m
c^ o
U
a°n ow1 ^,,
U E ‘., F m ` '
1
O
1-118 U S
u El,1.111?,U
c^S L,1
E`
Ī
a
^
►
1 S
CM
-1`
►
R.N C` 1 '6U
S
conulmE9 Ral-asyeRRIOpQRn ET
'T
-
2i,
m
(luan-)
1.a11-)ll,y2,cc lacclSl`
1
,
`TF
141hl1,omll-
al
.aspFRó
►
sElaaó
►
CluoÓsl`-nu`TEUEcáusá.
L
1E.R`T
laRpOS°TE)camFNwó
lC1
S11
-
lsupp
L
E
ME1-1Tum
pR0
lauNTla,^ 1ONIS b
ENTL RaRB1`TR1
qu1140141amaRUl C'RES
SEbE
x
ecc
C)RES
p a- AlaÓl sulJ`
ī
E`
Ī
CE` eR),
DAT IU
Ī
, X6VSTAS

$ASS
O
E
T
A
13LaVl l

CouSVL,1$ S
11-1- E.Rp

,
Esc
^
uz
^
El
^jRoPOSs
c
aC^

T
^.no>a^RePE^ 'I^ uRRA>JS
(cRR
1
a
o
5
l
^

p
S
ÓEU` Ea
Ól.1.,T cRUm
l
-
1C.Ill,1SCON`TRaC`
ī
l$US
po
T
Es
T
Ia
F
,1NaEal,
qua
1ER1scR ^-u

('I^I ^
►
T
la1SIpR1uS !S
áE
U^aC, `T
R
11S
!!^
ÉRS
^
T
`
1la^Ll b
p
R^ 1N
`T
l i^.
DE
NJ^Tu RA I..
^
L S
^.^ATR
1
^Vs
1
^K
V1

1^
^
CODICIS THEODOSIANI LIBER
IV
nisi au sep em au quinque el oga i au qui
o ui o '
ene in possín jus e
s
es imonium
pe hibe e ia'elice
3
pos
sanc ionem di inis e liquescen ibus apici6us, qui ium es ium
nu-
me o
sin con en i.
Da a XVI
Kalendas Ma ias, Cons an inopoli Theodosio e Vic o e i is
cla issimis consulibus.
In e p e a io.
Si
quis
pe
sc ip u am condide i es amen um e pos modum
sine
sc ip-
u a, hoc es
pe
nuncupa ionem suam i e andam c edide i olun a em, el
si
codicillis, quod
es ideicommissum, po es a em he edi suo commise i , u ,
ex qua
olue i , es a o is o dina-
ione succeda ; unc
in
p imo dio adeundae he edi a is suam
publica e non
desina olun a-
em, u um
ex es amen o,
an
pe
nuncupa ionen, an
pe
ideicommissum, he edi a em sibi
eliga indicandam. Ouod
si p ima
elec io ejus ue i supe a a,
ad al e am
ei ansi e
non
licea ,
quia
unius pe i ione concessa,
de
eliquis
se
no e i excludendum,
quia una
pe i io
alias
ape e e e iden e excludi .
Ex ema
pa s legis is ius
ideo non
habe u sc ip a el
exposi a,
quia
no ella lege calca u .
TIT. V. —
DE
LITIGIOSIS. (1)
IIIPERATOR CONSTANTInUS AUGUSTUS AD PROVINCIA-
LES. 4
Li e penden e ilIud quod
in
con o e siam de oca u ,
in
conjunc am pe sonam el
ex aIleam dona ionibus el em ionibus /el quibuslibe aliis con ac ibus minime ans e i
opo e , amquam
nihil
ac um si li e nihilominus pe agenda; quod
si
u elae
causa
e i u ,
pos examen
juclicis
in
supplemen um p onun ia ionis den u a bi i, qui
non
jam a bi i,
sed
execu o es pu andi sun , e ce e a.
Da a
Kalendas
Augus as
Basso e Abla io Consulibus.
In e p e a io.
Res
quae p oposi a ac ione epe i u , ans e i
a
possiden e
ad
al e-
um nullis con ac ibus po es ; neque inde angula
ie i sc ip u a pe mi i u , nisi p ius
lis, de
qua
agi u , ue i
in
judicio clelini a.
TIT. VI. —
DE
NATURALIBUS FILIIS ET MATRIBUS EORUM
5.
Haenel:
o i u.
'
Haenel:
j
u
e.
'
Haenel:
u .
Haenel add.:
pos clic.
° Pos
hanc i uli
VI
insc ip ionem desun
in Palimpses o
ipse i ulus, duas leges comp ehendens, i ulus
VII
De
n auu uissiouib s iu Ecclesia,
unam an um cons i u ionem habens, e
p ima
e qua a leges i uli
VIII
De
li-
be ali
causa.
Ve um
si duo
hi i uli e
p ima
lex i uli
VI
ec e
ab
omnibus codicibus po endun u ,
non
i a lex
2
ejusdem i uli
VI,
cujus ex us apud Haenel alde u ba us exs a e co up us
a
plu imis codicibus.
P ae e ea lex
4."
i uli
VIII non
ades , o si an
ex
de ec u lib a ii,
non
solum in omnibus codicibus quos
Haenel inspexi , e um e iam apud Sicha dum
e
Tilium. Eam Cujacius
p imo
e ulga i ,
sed
on em
ex quo
haus a ui silen io p emi . Inde c edi u exciudi
a
p io e B e ia ii composi ione, pos emae adiunc a.
17
3

TH bD

l.
B
^

1S

^

T
òem

á

a.
c^
ma.xlmum

pu
1P^e12.Td`C1
A.CC1AlO^i211'^
CA1-1
CÚl -
KsclmesTU^pA` R18'7-11bL
1Us
U
1
`^dElNa,1BE12AS ^Ci^C^p^FS` a
S^m sS
ES`
ī
'ElZ.1
EREj,
I
>leR5CaT
-
E1- oNl. ce ze° •
S
qu
►
s
ciac -mN
O^R
u
el
-‘
uN
^
^
1/4`-uS
a
cTu n
c^1

U
A ORAa n
1~ ,sTRau ^ c-
1
^
a
1mm1^OR.ls ecnp^clo Sc E
0
-
m
^
^
,
0^
^
.1c,a.
Eu m
2 bV,lzelz-w- e
e
nue>a el-1Tecn
empcnou S
d
►
CTUSCVd
CilA
loREL.ÓC0 Ia 1 ST RZ.T1pRES
C
R
►
p
O
1a Ol`:TEN
EEl
T
1^l
ecue12.o^l4.E q
^
i
2.pu quEC ip
a0
-
)p12.OSERu
oeaócae us 11dc
(
Y
)
AloR:
e ecTu
Su
ENaEUa uEl.Ll9-la^oNaqu c.so Tae uq,
^
,am
.l S
,
TRKTO I
AC11 pe N EA
Ō
e7cTREm
j
oRei.N C,1T 1 1$
E
RTa.` Ecn cl N cn >J E
9UEma o 2.EFFecTUS
ORA
c
uEmsuacmaouERa
.
T•1-
1
e9
y EEam
qud19a0122.uET aTuE14b9
-
1014 S pRET obeSER
U1
SSE. ual cmuÓus
EST ES°T"m u
p
Rl S1ma.lSeaóEm
e m
p
T ou1S
.N
.8

aó
en
>J
S
TRó.^Cl p
R
EScRI p
e
-lO a
É
MCT1-1dÓl.
Sa
11
1
TuR
S ebumR c^,
ba.E1TUR2.25sEA s-
o
94.
p
a
h
ET

11- 1.
113E1z 11, ,sEU ..auTc U‘
q

E
u
+
dES^uquoóAmcjOC^ ^ -
a
►
}
NC^E
Cn
12UY2S
US
SER .1^^-U^E m
RE
1
^dBC N`Tu12.SEZ^E
.
01
2
-
Um
IlACE)CCFpTI
O}
-
lECdl.19,(.^.1S1
-
1HC,üEi.l
aAeS - c: Cqu l- puBERESI
N`T'R.AAH 3l. C'n9uARTUmbEC1enL
Cn .
mA1-kuli11ss1
/-u.cZEluCEpsINSEF2 11
e
C
ORETEH°T'1
C;H
ORan-A
►
BE1RTaTe
1
.
401-
a
ilu caa-a
C
cui
z
m alo
REs
9
,
caEUUmaa
c
n
l,ac ñl
el
:zAlaR-
^
,
^a,
1
óS
Elz^ o}aEl
..;o^ auCl^ca>J^ URCUm
1.1.1,1
aE^^.
TlS`TC2.
i3u` d
e. ,113ER` AT1S‘
SNo1ZdN`
ī
l
(3,..N.
LIT Mal
LII000NCESSa.
E
ST
Q
U 1.. eROmEmo 2 AT iR l¿
n
uE1-xÓ1T C11-iEp
OST^^CT'^.
1a014 1-xesClus lul- EC° 1TL1Rh u u s l.ec,,saEy- eykc oc.,5.12.eb T
E
c
TCllam U c
SS
cn
dE A yl
P
S
qu REm co J m 1 S eRu
u
`
T
m
ae>
~
óum
ESTS qc i squam om a c imciu.
sup za
co>,a
pRehE
-
1
s
s
u
1.a - H1l
oER^^^ cm
Pizoc1,ámAu
-
E
q
-
ly
la
UO
p
u
TSE
ESS
e
elus
cica sFóNC laiC ` pRÓplTE6 `TUR91- cnbEEONOMul3u "'`:9i' :..A
R.eZb bzc
pj2.
o
yElZRI
j
ubF.)C'pR0`TlNL1S
?Ro
1- UNT1A131` ,C1UOb
I.IER
O
pE` IT(aY .
SI
1Z)
y u
ER I`
Ī
1ae S O` ld` l0 NIS
col-1`nR - uE
►
ZSIé.
X
C
`-‘
U1101
-
1EC11d
Ó
SelZTORISUTA1,1 Al,
csECoNpR.HSuc Zes` col-
S
e
RuM$ATURl,2
n
cpeT T o uR U
e
s y
uER Aa
p .o
$a
Td
p
l2o
pR
4
A
l
,
12)
FR
c
zksSes° aRumR.eR
U
,m
MI
EQC)e ,TzbT
a^B<;>:_?:;:
5•+1qk.
k
oa
bEB
e
1
-
ulz eposcATUR UTsElzu Tc e
^
Epul.su¡s
19
ROaÑO
q
uobam
u
O
RaT
},A
g
e.2,9-
cuoa
u
c
sER.uOaoc i k.1
CODICIS THEODOSIANI LIBER
IV

ig
(TIT.
VIII.—DE
LIBERALI CAUSA).
(2)
IDEM
AUGUSTUS.
AD MAXIMUM PRAEFEC
-
TUM URBiS.
Libe a i a majo ibus an um impensum es u pa ibus quibus jus i ae
in
li-
be os necisque po es as pe missa es , e ipe e libe a em non lice e .
§ .
Si
quisquam mino enumda us ac um majo adminis a i , quoniam mino is em io
scien iam non obliga , eum ad libe a em enien em em ionis ac usque a majo e adminis a i
p aesc ip io non enebi .
§
'2.
Nec ye o ille, qui apud quempiam p o se o educa u , ac majo e ec us enden i
elu domino acquiesci
I
ac uque adminis a o jam pene ex emam elegi libe a em, quo-
niam neque majo e ec us o iginem suam no e a , neque eam quam igno a e a endi io-
nis
2
p e io dese isse judicandus es , mino i similis eadem em ionis a que ac us adminis a i
p aesc ip ione non alligabi u , sed u ique dabi u asse io.
§ 3.
Pa ia
3
e iam ín libe inis e un qui quaes u quodam in amdem u sus se i u em
elabun u . Sed eo um hac excep ione causa dis inguenda es , u qui impube es in a annum
qua um decimum manumissi ac deinceps in se i io e en i igno a a libe a e non u an u ,
majo esque enumda i ac um ge an , ab asse ione non a cean u , cúm illi ae a is
4
ibu ae
libe a is igno an ia
5
au obli io concessa es . Qui ye o memo ia i ma endi ione pos ac-
a
6
non nescius innec i u , hujus legis bene icio ca ebi .
§ 4.
E quoniam icissim e iam ipsis, qui
7
em commise un , medendum es , si quisquam
omnium, qui sup a comp ehensi sun , in libe a em p oclama e i , id, quod apud se esse ejus,
qui se dominum dici , p o i ebi u , quoniam de eo dubi abi u
8
,
eddi ac e e i judex p o-
inus p onun iabi .
§ 5.
Quod ye o pe i u , si id ue i nego ia ionis con o e sia
9,
pe cau ionem asse o is,
u alia lege comp ehensum es , conse abi u , ac pe i io di e e u , u , si ue i app oba a
p op ia libe as , ges a um e um ab eodem a io a que omne quod debebi u eposca u ,
u se i u e depulsus;, qui p o domino quondam ue a , habea , quod u se o domini
'
Haenel:
acguie i .
'
Haenel:
endi ionenz pa iens.
3
Palimp.:
Pa i.
`
Haenel:
ae a i.
'
Haenel:
igno a io.
°
Haenel:
endi ionis ac o.
Haenel:
qui Iais.
Haenel:
dubi a u .
Haenel:
nego ia iou con o e suna.

TM()

I l 131R.
uizeLsz51
TuSESTETgu
aEeaRumReRum9uaes
e
u
ha,c
y
2u
c
n 13
,
co1-lc ladTaSuNTE-9
1
be uRT
u
s
co apF ~ ó
s
o
as
c
u
R
ecdp Ta haCUax Tasc^ i-^
°
oc_ m^.^bERUmess^.4-^oN OpoRTE
4
`1'
9
^,obApu^-s
e
II
RUU ,b14Specu1,,5NOcn,wECa‘-x1,ocA ,ERw E
^uE
120 ciL aETEs Ta mE
l-A
TO z+,uTÓou a.T o
- eclucxes
VÍA
S
u>, y-Aü9uC-Ed
i
2úiZeR.z. c'naemo
V
Uc ?E
-aT s
Emp acol EC acus`uu^ aI uc,E
NuoaEpu^ a^ Q g
L1á,E^am
El
-lul- U
c,RSAE,^ 'd.CTiOI,I bERTNTiS
l
ub
(lo 9c
. obasup zaaecc sREl3usb scERUuN uRu4sc-epFs
1
-
-
R.
1
essEapoR.TE`
:
T
h
s
d llL.aTlzoq,beóucT
s
aócl, scnFó o
u
Relo
CA`
Sá b
e 012.0
en?
Rop R ETA`
ī
E
mu`CF Rciu EcO d` E}uÓdT-
D
A
T
A
J"
Ul.^ JDA
T

H
S
^ARió S, ^VS5A1A1
,
1N
c
A S$V R

W
S11
O

R Fl lO COL,1HVS
jN` eRp
^
1NoRu el. baTU
s s
pos
c
-u
►
S
l- -
e
s
Tciu
isc
i
u eae- a
,T1 5S
jaEaa.4
.
1aos1d nsnmioRe
.
yp
ee
TuS
SE
R
.u
Le zaT
-
auT11
-
RiB>jca
S
Em p
e
oR S2e
02.,ku Tcz.a u s ,
lIeTR e
o Rb
a
a--
ATO
1
p
u e Z TCoM s
T Ti, Tu
s
cu nae a- Se -acs =c-a -
Es
LLap
R
ocl,á,cnd
u
e z -s
uE
pRe ua c. oselz n guo igesse
R
aua d911R
.
N
Echoc
E1pl2e ubYC um C,^ ^a€
ī
^E"^^uc^b ^a
c^aSz
c^c.aoEmy uses^omum
AL
`
i
-
u
`Ti^ `
A
` ^Sii--l1,4 Sc s«A1OR4nOS

Su SUSES`
ī
ORaINdS
s e h
oclaenacnbel, i13e12.91

AecpRecEp c cus- olul
ue4 N
TRaq
ud
n oR.aec cs>d141,40
s
, ERlh ` cna aum
SS; e a-›.
^
.
e,- -uc i
1
1-A
m
a o>zeh Emd epos
c
-
e, Es
seR W
i
-P 21`iR 0S OR
L1
C1n I
BER
°T
ac
EORCac^a^c^s^ao -e^E ^b cETSEUU
-
u
^s
S
eb
C
L
m
UO
^
.0
eRl` s ud cs,u9--Z5
e AseN u ° w- -E
c
-
-
A' eauT
ó
e , seR a
E
!4 RaTEmpoRa1.,ES g,coN
s niu
c
d
pRopERaunh
c
c
-
LOWes
S
ChE
c-
smS
gua Sm - oR uSE
i
`
U.us a

Ec yuERys-
eó aca- L sE
-
ñ. zeR.^ sEssE>,c
s
C
Ea
- S u
ERI
141u9-R TOR.E8 S1-52AcTuSec ila.c° umuEl,u`n
l. ° d'

ec
n
l
, U sasuo empTL SES- u-usRu SSESS
ER T
pR usquAmTR S u9-21a - óRÚpRE
uó

Ea,TL Rp
ó
' es-n
e
e o
V120
2
,

- oRLspR s
9
uacmT
Em
p
oR2
s
Uppl.ea.w uRa n ssamRec
p ^,^ ^.
'^ER.Ta
' ece)

u b
qil óL E
R.oe
l
s
Ll,ea9cAoEm
pT SVUT el,mZa
b b
U
l
,
boWac. T-uEÍ.,
9
ua ecu nC
}
u
cele
RE Su eá,
Ócn
141s9-R. noNE99..,oy
Ecn-TOTUm i sTUm 1zETl N E
Nó
h d
c
REUo A»
a
kaa E.,w-
?
o TeSc d
`T^c
S- U c
R
o 1-1
a a
u
s m
ob
CODICIS THEODOSIANI LIBER
IV

ss
ju e la gi us es , e quae ea um
I
e um quaes u ac uc ibus concilia a sun , e
quae de
u i is compendiis obscu e cap a ac pa a sun , cúm libe um esse non opo ea , quod apud
se um dominus peculii nomine colloca e a .
§ 6.
Ea ye o, quae es amen o au dona ione quaesi a sun , au quae ex ea um e um
emolumen is em a con ec aque sun , eidem ingenuo depu en u .
§ 7.
Ouae amen uni e sa, exac o
2 libe a is judicio, quo a sup adic is ebus disce nun-
u , in seques i esse opo e , u , his
ab
u oque deduc is a que in medio ju e loca is ad
eo um p op ie a em u e que con enda . Da a XV Kalendas Ma ias, Thessalonica, Se e o e
Ru ino, Consulibus.
In e p e a io.
Mino endi us, si pos igin i e quinque ae a is suae annos jam majo
e ec us se ie i au in ebus em o is ac o au cujuslibe ei o dina o ue i cons i u us, cúm
de ingenui a e sua p oclama e i , sine p aejudicio se i ii, quod gesse i , audia u . Nec hoc
ei p aejudicium gene e , quod ejus, a quo em us es , domum au u ili a es in annis majo ibus
posi us isus es o dinasse. Hoc e iam de libe is lex haec p aecepi cus odi i u qui in a
qua uo decim anuos ue in manumissi e ac um in majo e ae a e posi i gesse in pa ono um,
libe ad eo um ac us non p aejudice se i u is. Sed cúm olue in , suas au de ingenui a e,
au de libe a e
3,
in a empo a legibus cons i u a p o e an ac iones. Sic e iam, si quis
mino ingenuus a quolibe ue i educa us e , libe um se esse nesciens, ue i a nu i o e dis-
ac us e ac um el u ili a em illius, a quo em us es , u se us gesse i , p iusquam igin a
anno um p aejudicio enea u , po es a em habea eclamandi, e quasi mino is, p iusquam
empo a supplean u , amissam ecipia libe a em. Ouicquid e o eis ille, a quo em i sun ,
el adidi el dona i el quaecunque ex ei suae adminis a ione p o eci , o um is ud
4
e-
ínendi ac e ocandi habea po es a em. Si
y
e o hujusmodi
(
Sequi u
ex us pag.
23)
Haenel:
ex ea un.
'
Palimp.:
exac io.
"
Haenel:
libe ini a e.
•
Haenel: omi :
is un .
ER5o14Is
2
l.
39ul
Ó
d
qul
3USCUCn
ci,d,
b
$
dU`T` CSTAmewTOa
►
T
a
01- aT1o1-1ECONLdTUmEST1 ÓsoÍ,um
S
$11 ámL.l 13eR
1
L111-12! Ic^
}-lámquobaERepNC 1} ow iBe1 9-us Fl,Empe oulsiu
g
E14
uu
S
Óuc 1$ERul
RE
e
pRo ec
i
n--b $elzTaT 1R.Eó a
`TU s
1.3
$eR
c
uspa
‹
TROl- o
y
aSeNUC.1SEmpTOR1RESTY ukT
I
»
LlE
Roqu 11- a1Jl-IISmAIo12.0:suSco sSTlTU
c
TI S
-
(-1 J`TSC1 61-11-es
SEEsSEIUC,E
1-
luosuel.1.lBER`T 1-1oss
1L
1EW
ó1
Z
►
c9L11eUeR iT
11
.-4Eá. .1.ó 9u a en sc
►
T E s s Uauol.umpTdecEa -as
12

Eu^aT,
sE.L1 ^ UT

n
SER
-laem
a
a
ÓBas
s
um pRoc^
eS spROmL I,SaT oq^^3seacclm Zaé- 1a oS$oNa^
►
a El>-+1.1
$ eR.TaTe auR.d u
`
ī
€s
`
c
^
oNMR
,
x
Eo
S
qC-I
1Í
l- qu
1
eTa NTpxes
cR pTlol. eaE elNóe9-WOUópITUl.d-n.1RblsqulE2cal-lCd.
13smx- -
g
B, e---n 1-1 C
l
. Eu u spaTy2_113,
oRT
e
p
1óTOm
p
us 11.4
1,Ib
c. 2
"FATI
9
á
a ECTUCUCnpalzcNTi 11
,
c
puRau
E12-1 --11-1-
qua l
. óoqu
Ia
ecnuuU,opR.eceae
y
-TE
us
•
O 1, ec,yT mae
possESSlouls11a1i-lousuRpa,T ol.,gERT2.-- lsuuóNdNcTE
9
-
L112cum1-4e
9
u
E IZEóempT1 0 4
S
eR.u
►
TuTEi uequE
u Cd1Z111
ī
R4
►
b1T10
SF.RC.lL1lluF.k.p ccL.I},I
<1.8s 6c,1
-
aT O .ld1.E.
aTa een
o!
-aST42
AR!
9u 1
T
`
ī
Ll1n.1
p o 95'
N
,
TT
A
mul, aTLI
suExl
B
U
S
1,
1
>3ERaRC
cuco (lux
col
-
luE a suP.s gLloEx iSSE1
-
IERE
L.
1SL1s1 -al,I
la
6R`
ī
"d`
ā
"EESSETpERaAh l -10S•2c .29eCooR.a`1-1s
1uuEEl
`
l nc014m
u -l
►
cn
aTel
:
/.1-4am
con-
aó19 1o1 4c.k- »4«?hcl-um
sEqu l` EcESSEES- -
1 aDLaTETS1
ER. l.ecnVEcTL lluc a a
cl l l.d a,a scé - a eR. lma O Í,113 e12.oRU:n b ^^á
O S
eó
s
ER.uo R i m
pdRTUcmS aSClpla,T
DATi
KAI_
A»
RT AS 13ASSOIT
A
Bl.A o cO1sSU'L 6uS
l
w
e
l-e ip
1,E2c41^ 9ua- bo
L1ER.w pRomul,5ac a
►
uq-slquls
soa
EC
►
m a>,. wo
ss
11-Ieu l.,,xcy)ol,esT
a )--sLaL1.,o 2.Epen-aTe
uEk.pul,saA.-1Teu
XXI SSE
c
E9-posc
ā
Ea11-1sERL11Tlum
14©1- ue1-3/41ReT
SEb )n
ocl A, spRoóESSEOaowpo` E
2.1
c-
-
clz..
►
osóEauc,Ewu s paTR TSuse‹- -coli,o alsenul.lE
R113,UE1, 1.14elLl,
S
CO
1- S
` 1` 6RATpROCReATOS
4
A
1S pOlzTe
pATR.esEolzumpRO
y,11oRUm
cap Teóom l-s
s
quoRum
d1
-
a
c
AÜ,
aS
-
1co
-
ASo
'RTio1-)
a
bEW a,caTC. icAR
a
el
a4c placum
-
VD
Ecu`le
s
auTREÓ
eco? TI
D}‘FCViS ` "dT
•
1.1séOR.0 m
S
o1,ue u1JT-
C 1L E>z.o pa`CRes
h
o
cs 9,
s
ol,u e
SS
E1- a
o
c ea,1aT^+^ p oTER^
CODICIS THEODOSIANI LIBER
IV
pe sonis aliquid a quibuscunque aliis au es amen o au dona ione colla um es , id solum sibi
jam libe i indicen ; nam quod de e pa oni libe us el em o is ingenuus, dum se i e ,
p o eci , libe a i eddi us libe us pa ono, ingenuus em o i es i ua . Hi e o, qui in annis
majo ibus cons i u i sun , scien es se esse ingenuos el libe inos si endi acquie e in , in
ea, ad quam scien es sua olun a e anseun , se i u e pe manean .
(3) IDEM AUGUSTL'S AD BASSUM PROCONSULEM
I
.
Legis p omulga io pe
2
sedecim annos
bona ide in libe a e du an es con a eos, qui inquie an , p aesc ip ione de endi , non
opi ula u his qui ex ancillis ma ibus e ingenuis pa ibus o i pe id empus in libe a is
a ec u cum pa en ibus pe du a e in quandoquidem, nullo p aeceden e jus o legi imae posse-
ssionis ini io, usu pado libe a is nuda jac e u , cúm neque edem io a se i u e neque ica ii
adi io se uli el peculii assigna io alea demons a i; qui i uli possin amula us nexibus
libe a e cum, qui con eni u , si quo ex iis gene e usus in libe a e esse pe annos XVI de-
mo a us; ju e enim communi ma e nam condi ionem na um sequi necesse es . I a u , e si he i-
lem lec ulum ancilla adscende i , non libe o um domino, sed se o um pa um suscipia .
Da a
3
II Kalendas Ma ias Basso e Abla io Consulibus.
In e p e a io.
Lex aliquando ue a p oinulga a, u , si quis sedecim annos sine ulla
moles ia, nullo epen e el pulsan e, ixisse e pos ea in se i ium non eni e . Sed hoc illis
p odesse non po e i , quos de ingenuis pa ibus e colonis mulie ibus el ancillis cons i e i
p oc ea os, nisi o e pa es eo um p o ilio um capi e dominis, quo um ancillas in conso io
haben , au ica ia mancipia cum peculiis au edem ionem s a us eo um sol e in . Si e o
pa es hoc se pe sol isse non docean , non po e un
(Sequi u ex us pag.
25)
Haenel: P . Pal.
' Haenel:
quae
pe .
Haenel:
p idie.
23
11.^,R^
h
e^ aTE
b1/4-Ax^TC^V1 z.mc^
►
u
a
E
E
,^aE>
.ab
^
•sE
^
pup,

151-
►
SugTUTORiS aE
e
-S1
C11.iE
COUS
ISTIT

.,1
Ci`T !
o)-41^]
e^mcum d.ó Eosa.^- uos^
UENER ^
c^u ia
►
óso
a11. emPeRK
►
1
-1E^`TcURa^ oRlS^aecESSaR1oE1SSi
mil,1~ E^
ua
,
1
►
SAlJ1.
►
OR.lJ c 7 ^ Rl 91.1TÁ

2.11.
d S
E
-Ruma
ha
% L!
a^un-u
R
,
hAeC
a
aTEC ACT1 o 1ESA
NN
STR
S3
J`Ta Eí^Ti
i-1 S

C;
P
1E
1^pETUae u^^bE$^`
T
u
R
-ao
^
U
^`E
a^
u
iÑ
OR.uma.
ú
TEm
c^
►
R
F^C1 STempoRlBuS
L
s^
►
Ta^1
R1 cu l.A 1TA1-41^c1^ERRR1
CQNUENIETUTE
`
T
1
U.^1
H aEC 1E ^
S l0
wcmTE npo ZZ. REóucal-1- u12g
c-1^^.b ^osTKE
c-sl^,N
►
suETUb
141S
S a
U
c T
01-4
Ec 11 uS1 TACI
Tu
lZ1^-I1TA` E y
h
u-SE42
u1J
`
i
L1ERum
R.lE9ip12 cSTEN`TO
q
-lo$01.ne111
s
a,c
bes
la
1
q1.1EFZ1Cii01-112
n
R.E -1Nga
TuRel c'u1
S
e Flacaclz+ pcRp ,` ulñd` 1sAcTl'J1-
1
E(11}.i01,1cnoU}sSE
eONmemoRaTbECEmposTlgA1-1C 1,E5 ceo
z.1-k A
` ACQN`Tluua.supE1210RagI?•Z5epRE.clpamd.ls L
I
T
SYcluis
h i-1Te50,14
c` 1

emhá
l
-Ic ,e;EmpRE Ii-aBTos a,)--0-1
os
C^E
cuRR1
ssEp, - wEizz. p z.
E
c
`E zEá TECnpoRA9uem
2
n
14,
12i-17
-
ECE.m d
CTORI á1.11.i
O
12um
S
pd`T1 ,-1pRO P-o
C,
a 1-1` u 2 1`TA
uT-
EC[
N
pus iI,IhocCoV1
14-,uc.lCl7
° :
l.,Ec,lsq- cCi` po
RE
►
-umER
E
--uRciUOÚ
1
S1
aecem111,
1
á1
-81.1 s1.1,p
eSse
aA
,
a
eBUN
T U R
d.
U^CAmpl,1 casu.Te12
uSEucT? -81h
1
?
J
es

1ZEC01.1 C €
W
1 XI'
5Eb
.
2.opRlol.2‘psu
,
empo RZ

eCuT 12.E1-1` EdbTR. C,11a` A
usc
l
.
co
i
-ASum nA-no - Em
aEliE12C
SU O
Sp¿
n
moeSSEeOw
9--Cm`Tc1C'ns1.m-aNOsC1yYÓEmReSTz.RE. 1-4o1.4
bL1131Lhen
esT
seÓ11
-u RAa
ecemEOlZLAC71i1.-
►
TERu¿a,¿.CONC

á1
1.11
.T1bilOn
S
1
C
EIAm
S
pklT
►
u
en
TA1-1 TU
opCSg`CE131T
z.QC
►
p
e zeu
l
-
aecem l- - Ec,E^.2
1
-aunn
RuS c01-4131.Ex`- uR.
posT
y
uAmh434
e
..
be
loin
-
1owle 111-ac.
►
1
.
l
moueNb
ul, e
Rl .ls
Acc.
►
l.` ATe
p
d,
T
cRECEI-
►
SU(c1-)
LIS
2.e

c‘lslS
F^,E
C,1
S
1;14 OR.A1-1`C
1
á
EJC

en?‹- d
L.1
E1219--
DAT
xVlll
1C^1,

CIM13R1S COFIS
•
m-1T11
.
1oPol.o . 1cTO1iI
ú c

cós
Í -1`TERp
1
7AECLEx LIC.E1
-
11-4
R.E
►

11 ^,115 L.dGl^l`
ī
A^ROs- `I-A
pRo
P
T
E ^h
O
CTZ^CYIE1^u^
^
o
1^acR^
Tu
^
O ®^Z`Tl.il
T
U1
d
^c-RlcE>al:
►
1al,ó
9
u^ u^
quobp^1 l^P uac^ó
^
suB
Tu
- o^zl^us"^
QNaEsE^^s^
p^a^ ^,^.1
p
^a
9
^^aaEOS^»
^

w
os

CODICIS THEODOSIANI LIBER
1V
de endenda sed pupilla i ae a e dun axa , quam diu sub u o is de ensione consis i , huic exi-
menda sanc ioni. Nam dan ad eos annos pe ene i , qui ad sollici udinem pe inen cu a o is
necesa io e , simili e u aliis, anno um igin a in e alla se anda sun .
§ 4.
Hae au em ac iones annis igin a
I
exs inguan u , quae pe pe uae ideban u , non
illae, quae an iqui us ixis empo ibus limi an u .
§ 5.
Anno um au em cu icula i a nume a i con ení.e , u e illa in demensionem empo a
educan u , quae an e nos ae mansue udinis sanc ionem jugi aci u ni a e luxe un .
§ 6.
Ve um ne que
2
p aes en o ioso nimis ac desidi que imonia elinqua u ei qui se idu-
cia pe pe ui a is ac ionem non mo isse commemo a , decem pos hanc legem anno um spa ia
con inua supe io ibus addí p aecipimus, u si quis
3
an e sanc ionem hanc legem
4
p ae ini os
annos decu isse pa ue i , p ae e ea empo a quae mana un decem ac o i anno um spa ia
p o ogen u , i a u empus illi hoc con inuum ex legis empo e nume e u . Ouod si decem
illi
anni supe esse idebun u au amplius, ul e ius cum nihil deside a e con enia , sed p o-
p io lapsu empo is decu en e ad igin a usque consumma ionem debe e suo spa io esse
con en um; si annos quidem es a e non dubium es , sed in a decem eo um in e alla con-
cludi, nihilominus e iam sic eum spa ium an um opo ebi accipe e, u decem in ege nume-
us complea u ; pos quam hanc de ini ionem nulli mo endi ul e ius
Iaanc
acul a em pa e e
censuimus e iamsi se legis igno an ia excusa e en a e i . Da a XVIIII Kalendas Decemb is,
Cons an inopoli Vic o e, i o cla issimo, Consule.
In e p e a io.
Haec lex, lice in eliquis
5
ue a
ab oga a, p op e hoc amen u po-
ne e u opo ui quia de icennio loqui u , quod pupillis quam diu sub u o ibus agun , non
debea impu a i, sed ubi ad eos annos (
'
Haenel: add.
con inuis.
'
Haenel:
ne qua a ieso.
'
Haenel:
gulden!.
Haenel:
Izas lege.
s
Haenel: ad.
obes.
31
Sequi u ex us pag. 33)
TH
Ó

1,1111.1Z.

b
l l ^y
p
e U€14
eQ NTquuuSCuRToRS
h
z. ,CRE possEw
aES1
ü1
Ra qulNTucn
cl
EC mum
E
e
puEll,h
^^
^
ccERTi .acn
^
ECk1)
a}
.
c
-
1UCneX
Coi ya
Oz
n
us SEan_i TR
►
C
►►
;z.11shc9 ociuEm&ao,o
c^
u
moc
n
-
a 6 SUppu^EN^
-
un
SlCU`Ce`C
NOUE.Í. .a. Ll^l,elS
^.l,1 TFS`E^,^`CLCT
9
ueu bCcC ll2MECObSCUR1US 1-411-CRCEc Egh
pos
U SSEque
q
-mm ElJ I° z.bi C TexcEpTOpR ulllEC, c
pu
pum
i.
.
RlShe , Is icuoó 1i
-
eachERC,omCmoRukFpz cusNS
T
h
Eo
os
111cc,
F
.coNCESSC ncsT
i -a- zz.Ez.bemccempoCkh
`[ ET ,
m11a
E` uR
N
m
m
C
-
h oc
l..E2c
sTxu bE-141-ERE,cpow
►

^
T"

CARI
S cU`T l^^^c^^pF`TU
^CI^^]`T'^c^T12lCEI-iNIUC'11LISSASLI RFC,1p
1 TA O
CY) N E S czxuS N E I
I
-1
TZNTR
CC ---1 N1 ^. `'CCmpo zN CONS`RTUTd
SU1- ` Su sqib
,
q,1.oc1S E
C` F,c'npOR1 GuSOI'SSERi. EN`CURbo
Es aqu cucnq•sEUUUi
c
ENH o scc.xbEbEcc;-
►
N o sEUE
9ui - c.
l
UEl-41- o
SeüóE2NlspA`T opossl`ChSU1-1`TE`Th sSl
mi l
A
, i.1
La2.`TF1-aUScxÓ`TR1
C

lZ
ENH1

.
uC^ R^Cz^N`[^u-
2c111
be
qu
N
C}UENN i p12ESCR,Ip`T o^C
lmpp
1
g
oNOR1US C`T`
hE000SIUS

;35.
pAI.L,l.b o
po
um
cT ToRCm
qu
ia
quENNZ pOSSE
SO 2 C.IC
ī
^
El,im
1 NE
^T
aEse
E1--1 m1US`T^iCQNS`CAH`
11-11
4>a
C
L,EC^ SI a(^U
1.`T
I-locpcc o z
pRE .11
1
i,CC,1oARCClk1
(quo
y1SCUS1,ISRE
x
Cl„
•
L,1F, m-ungL obs
quys-1bo oR`CzcSSC
emERS€12.19C ÍnOizblNAY os ua cESCoNN
TIT oNls
obR.ep TioueReSC, SsN'Tc.. ool, Em
p
ul.sm- spus
9-AUE u p m aSe14Ucam
,
Cju 1;UST
^
me -kLUS91
=
2, -ls a
b
eli 1
Al;S
que INZeRpc11_,,
q
101-4E
p
ossFSs o
D1 T
Vli DVS IV1.
R^,V
I sTnslO T1kC,R1COl

COSS
‘14` EC2p
Qu
z.c^,m
que
R
e
m
my
oSc^^lw
cap? 9
un-4 que
uN umpos
S1ó1SSe
ROL3^
`CuR•1`1Au`Tal. UlLo
e
1
NC^e uERl
e
e

ulsus
^

^
^
^^
E
i
-,z.- clps n ze
m^^pR ^lcipc
^^^,lquiss
Zlp
el
euo IE T
Poss aE -I
ci
Nm• 1u^T^ ^aT um^.e C,ECO>
,
.1Su^.` a nes^
^
c aa.m
e
CL. ° 914emy
e
RREposse95oR1jub c
ec
Ty uss
ER
►
T
•
e`"
CoupE`T1T ona
S
COuS
e
c1°TUT ola ml-)oRl az.ueRaRES c>4>;+
ó
E
Ubk
•
S
^^
-
a llEU
•
ll,e
cluipossl
cl
eccslllEul^.^e11- qu c^
blNex
q
lm
1aq
eN i6,se
c^
ocueR
e
poss
1 ERe•
gi ,h
ocsp
Al"
o
c
l
-
cmpo is
x
,EO9uls
>, em
oLes b,possEb c
e iAm s-cu
S u u m1
LIS S
1`T c,C
cl,
kA 1 1^á^.
V
^w^01 1^.^^1.`
i'
„V^1.^T.11VV.._,,11 . MN
>e4q,
w
QVE1AHID
Lo¢ .KUFL
CODICIS THEODOSIANI LIBER
IV
pe ene in quibus cu a o es habe e possen , id es , i ad quin um decimum e puellá
ad
e ium decímum annum, ex eo in causis eo um icennalis ac io, quemadmodum omnibus
suppu e u ; sicu e no eIla Valen iniani es a u , quae ide u haec obscu iús in e ce e a
posuisse, quae amen i a dici : «excep o p i ilegio pupilla is
ae a is,
quod di ae e go ' me-
mo iae pa is nos i Theodosii lege concessum es , in a eadem empo a e mine u .»
Nam
e hoc lex is a e iden e exponi , sicu
Z
illa, quae pe pe ua e an , ad icennium jussa sun
e ocad, i a omnes causae
3
in a icennium empo a cons i u a sun , suis quibusque locis e
empo ibus obse en u , hoc es , u quaecumque seu de icennio, seu de decennio, seu de
quinquennio, seu de anni spa io posi a sun e his similia, nulla enus ad icennium pe ducan u .
TIT.
XIII. —
DE OUINOUENNII PRAESCRIPTIONE. (I)
IniPERATOP.ES HoNORIUs
ET TIIEODOSI iS AL'GLSTI PALLADIO PRAEFECTO PALATIO
4
.
Compe i o em
5
quinquennii pos-
sesso elimine ; debe enim jux a Cons an inianae Ie;is indul um hoc pe i o p i ilegio a ce i,
quo iscus nos e excludi u . Ouod si guando o assis eme se i o dina ios judices compe i-
ionis ob ep ione escissa, ui ionem pulsa is p aes a é jubemus enixam quibus amen lus alis
ade i absque in e pella ione possessio. Da a VII Idus Julii, Ra enna Eus asio
6
e Ag icola,
Consulibus.
In e p e a io. Ouicunque em iscalem pe quinquennium possedisse p oba u , i a u
a nullo ex inde ue i expulsus, e hanc ipsam em aliquis sibi pe e e a p íncipe olue i pos-
siden i, in an um lege consul um es u e iam ui ionem e e possesso i judicem jusse i e
compe i ionis cons i u ionem o dina e i escindendum, si amen ille qui possedi , sine ulla
inquie udine pe quinquennium se docue i posside e, quia hoc spa io empo is ab eo, qui
sine moles ia possedi , e iam iscum suum jussi excludi
(Sequi o' ex us pag.
35)
'
Haenel: om.
e go.
'
Haenel:
a sicu .
•
Haenel:
ad.
quibus.
`
Haenel: Add.
Pos
alia.
o
Palimp.:
Cuma
pe i o eua.
°
Haenel:
Eus aciaio.
33
5
N
i
s
1
co9
N1
ToRcqul EpRiwcIpal, iuE:SoTiosey.p +oN`ndm
mul.SaU
,-
c
-acn,Y,
Nus
P-9--115uS coNS9- 1-19- iS1uRE
capROl-iul.s-aa
c
o -aE
$194auER1.TZ.:ilc- oRiCauSaERE,
T
c
"u Ó El3eRE epENsdS
^
,*
uc- - Su p ERim sciu ERe Lam1uRE
COUpE
TeRC po
S ^_
a
1^SO^.,u^uc^E
4
mi nlSSüm9 aF ^
ó c
u
mU-ya
S
cS`
ī
" .1`Te A^.` ERam co>•-isuRSeREExl
c
i
s PRi
maem, ^E
DnTn
1^
^T
xPRi ^ CONSTTI^ITV}-10PoL^^ scl,IP oDo o
^^u^1nH
Q

c S
C g
y^
R ,
1
1
4
TERp P
OSTC-aClu aml
1-4- e
R
-paz- -es u ERi- b9-: 1- - -un-,
n
P
os
,µR
xM
luólc o
u^ce1zcc-
11- E
.
Ee^
o^
-
i
u n .quecuc^^
q^.iE
Nc^-io 71.1.111/1
pRO TERREaaENaos sun
-
p
e
usUEl.ExpEV-1s

T
,S
o$
«
e
a
u
ER T-1-iuU.amhm,Ed9-y Rm,- a` Emc a4mlud,
Ca
e
n
pO
sama
>
4ONC
Ol-k
e
NE
c
Cqu a,CAulCUm9u
e
9uoÓ u
c,ló 1Clo
a.
ÓuERSaR10
?Re
S

hloNpVTI`TpoS° CadEea,é
Recn 1, c -Ecce,l,ia01Nowpo,-c-ERlTl
u
co2 R.e
^11
1
1
1
L N 1^ i 1.V 11N.+ 1 1
k l

^

+^ m^ a^.^c^^
^ ^ ^1^
ui^^„
.
y1.& i us
' h Eu ól s
R.
E
x

12FCTOR1
Ço
ou cnus
p
R
OU
1
-
ci
d1,
ESaóc+Ueuu uERsos
P
o
pul
o S
14
01-
`
ī
^
►
S umSump^n ^usüEl,expe
w
–
SIS

cOl,l`^R DS qu SEU
TT'dl113VSI1
-1
SpoVITCSiW-101- ERa,TURÍN
cEps
CbS

aualpRlNc1p1B,

FERu nyacia^--
LARS - oRl-amE a

poSSeSS1o -11s nAum
Ná.1

ecpRoea'RE' emj)oR 1.
quallwu•spo` es`

possessoR spEl-xÓloRumal,E
co>-1p1z.EhENSOS •

.›
mus
N

pER
►
^u
lRusoecuBa^
bcAeo
^. SERuaR SacT ouE CEw S1ms .^^ l1-1caL.1
SI c^1B,
Les es

,
SÓMRECOl-ks- - ucl2.uw
aucmapu- aosp

AbÚ c^ o
b‘scuss oH s

cumE
k^c

1 ,ó
scussioN-. 1^us pRol,1xlú ^
N
u
^
S c pE z
s ou

-

gcs, a. Tum
`CES`
-
1 ^us .,. ---

ual1Tax-Ecn aócl,
•
11-
^^suEl. ^EUec^-c ou^s
ExpEbERI`
P

EXamySS1
mlucium1 e•
N
CODICIS THEODOSIANI LIBER IV
nisi cogni o qui de p incipali nego io sen en iam p omulga i , cominus pa ibus cons i u is
ju idica p onun ia ione signa e i : ic o i causae es i ui debe e expensas, au supe his que-
elam ju e compe e e. Pos absolu um enim dimissumque judicium ne as es , li em al e am
consu ge e ex li is p imae ma e ia. Da um III Kalendas Ap ilis, Cons an inopoli, Asclepio-
do o e Ma iniano, Consulibus.
TIT.
XIV.—De
e
judica a

TIT.
XV.—De
senlen üs ex pe iculo eci andis
TIT.
XVI.—De
uclibus el li is expensis
I.
Impp. Hono ius
el
Theodosius Aug. Asclepiodo o

pal. Te mina o ansac oque
nego-
posl hac nulli aclio, neque
ex esc ip o supe
sumluum epe i ione p os elu .
In e p e a io.
Pos eaquam in e pa es ue i de ini um judicio in e ceden e nego ium,
quaecumque ac io p op e eddendo
2
sum us el expensas li is ob en a ue i nullam habea
i mi a em, quam judica i o ma non con ine ; quia quicunque quod in judicio ad e sa io p ae-
sen e non pe i pos ea de eadem e li em aliam non po e i inchoa e
3.
FLAVZ ;S TI-IEL'DIS REX

RECTORI

Cogno imus p o inciales a que uni e sos
populos non

li igium su n ibus el expensis

con i os qui se im alibus in

spon e sua non e a u in p aeceps. Cog

ndi p incipibus

e um acia . La gi-
o amen

possessionis malum nos i

e p o ea e empo ibus, qua inus po es

possesso dispendio um male comp ehensos

mus pe i u us subcumba
4
.
Idci -
co se a i sanc ionem censimus u in causis quibus leges

s da e cons i ue un dum
apud os p

ad inem discussionis

cum e ic ione

in discussionibus p o-
lixi a e sicu pe son

Vel quan um es ibus

quali a em a que in eo um sum us
el in e ec iones expende i examussim inqui i e.
(Sequi u ex us pag. 37)
{
Pos hanc in e p e a ionem Palimpses o desun B e ia ii olia ubi e an i uli sup asigna i, es leges
complexi e i uli XVI De
uc ibus e li is expensis,
lex 1.
a
e p incipium secundae usque ad e ba
epe i zo u
p aes e u .
•
Haenel:
epe endo.
•
Ad hujus legis calcem sequi u in Palimpses o lex singula is Theudis hac enus igno a, de qua in P ooemio
loquimu . Hujus Regis nomen nullus ex B e ia ii codicibus esonaba ; quia lice legem .
am
, i . XVIII,
lib. IV codicis Theod., lIaeneliana edi ione, Valen iniano e Valen e subsc ip a, Au elianensis, Mon ispessula-
nus e Va icanus Reginae Sueciae n. 1128 codices
Valen i e Theud.
(sic) ibuun , adsun exempla plu ima qui-
bus
Theud.,
Theodosium signi ica .
•
Palimp.:
obcuba .
35

R^S1S
TH{VpI
^12dT1011A
V
.
1,1
1
1
-
CR
1Z

R

u
ER
Eóc^ 1pE^ENóF
R1` 1S
e
R Ólcá,
E

,
ex- mz^Tlol- EBeCER1-A1`TE
Cp,.^mjL1STl. mlleST1•• ópRo
Espo^1S d
►
R131`T R1O - SEa
luSTandT10C ^a
►
1-1T15E^cAm l, E

U(Yl

,
ExT
►
m^
►
R1
1
u SdNE
PRE`[CR
1 ol en^
.
n
su
Cnp^ ^
►

Ro
ex
eá
1^ ^ó!
s^lal, $' uESo
ea ,
SuRSWmólc^ ^
►
suk-
^
p

P
^11g
y
u
ERA
1.i` ÓATZ.SUFFRacj ó,
PR.Opos ['a.Fh.1.cTi
ON Smo
aumlNNUIl-maaT oNETRA
1- s
CEW5AT (TU
N C E141Cn
RE
b-EC•ope[-dl4ONCR a TURyu SSE usT
cm
quzuado9'
olmo
ga
►
,suu` CO)
-
►
moóA
qua,
mpEl- cA Acui.- as

quos 1,14
`
R dCnOZ
U n
ó1
CTa
►
CaU SA
ex
`T m aTA 1
-A
O
u
u
ERl`C
S
Aj,` lm
aócoEcuwc owFxnPEc TNEUEN amyauui.^^usa
►
Ea
m
^u
eNKEs}-
►
e9u
►
suESTRums
uPERmo
m ^1uoaS
^
A
?}¿,ESu nA1
.
aTE2 ^e
a
Ó
E
l
2E
CO1
-
1
Na
^E T5A^c1s AC

,^^ccucnyuE a ^• RERU.c^cONpoN

^
T
ON
EUes` RARum lL. sbuT g pRoFUTURa.qu
EN
LIS
1^ pos Ay uER.,wTmá.loRaó sQEU
1a
• S
01111
V
1
e a
Co N pul,s
ORES u
El.execu oREs Ó ccRETopREsTR :a51
musuTl
-i
o14
i .
osud
c
o
asm
o 2)4 E2c191
►
- uol,U nTd`TE•SEó
a S
e
squ
os
p
RopR a
C
EuecT^
o
N
CA
FCol.
p
ul.e zl^ s
u
>3 ^Ee
,4' ú
TA1- ` c. n SupE 2EuC(1 ACc ^
A1-l`BAU,O12
uCYD
ÑEclü.lpRl
.
l$
1
0EN: :"l^
s
.i`"
J
ÓEc^:-`l'
»
ONPu S Q1. 15

s.
NT:: l^•ó
►
C' 1SL¡aS
l UIUa C O , Tl
SA1-^^Te$
EXE 2;1 i^TAC
^
ol.^
ES
.
^O14m oÓAVo
9u
c
uxT^
►
h _1
usc. usui,
^
sER Em^
,
ccFp^-u
R
j ^
Es ÚT
I,a cn l,l>3^ q s.l9u
aS
N^a^ccEpTA>^ Tpan^,11,o U1,lo
SC>I,ló41 0

^a
u!{^E^,1cE^ R^`
T1
o1:1E
eRC
lAT1-lpl lu.oRlB,
Cau
►
US s
a
uoul
TAl
^T
y
m
^l^a
m a 1
o
R

uE2o c^TU o^$a^,!
sE^
►
c
►
d
1
,
T
Ca^ s
9U sp ,uRescd
OuS^a,U,os ua
uI,TR^I- u
cA
uc
NuchEl2Um
óucERC ol,ueRnA11s
9
ue
a11oóeó
u
cn R4
aamlao SUOTa1,1TUmRF u
9
(1
e.

Se zl^ -aec mumP Ta
>
3^^ RNa^1-u
a
FeaUeRo
TURex Tlo

^ Umqu Oa,mpRosuocousc-q
u^,
o
hACCOlsa
^-
o^
E

1.^^,
u^-s co ^m
^^
►
° as Ex1c,ER. TpECm,
m
oaum F a.c

W^
AS
S a RASC

X TO
RE$
^

P

R
pT^a
C^n
coNmaal
ylaW

REaaEN^
-E
oFN^,

qu z EUm^qqu
lcoumoáA^ ARE

R
F
C
!
P
lEUTE REC1
9
41-1-50a s
p
R
^c, a
►
U
^,
R
i
°k1111-11.. 1
usT a nES^
ÓE üálC
a^s
^
F^us ^^ ^$sER
LIAR
e
CODICIS THEODOSIANI LIBER
IV

37
E u a ionabili e eddi pe pende i is e idica exis ima ione dece ni e; quoniam jus um es
non p o spon is a bi io, sed jus a acio inan is examen no mam sum uum exis ima i. Si quis
sane p ae e ea quae su sum dic a sun p o expediendis alibus nego iis ue an da a su a-
gia p oposi ae ac ionis modum in nulla a ione anscenda ; une enim edem a non c edi u
uisse jus i ia quandoque mino a sun commoda quam pe i a acul as. Quos in a modum dic a
causa exis ima a non ue i sal im ad coaequa ionem pe i ae eniam acul a is, s a uen es ne
quis es um supe modum causae damna p aesuman ex ende e commodo um. Quod, si ac-
um ue i , e um componendum es sa is ac ione es a um illis U ique p o u u a quibus im-
posi a ue in majo a dispendia. Simili e iam compulso es el execu o es dec e o p aes ingi-
mus u non p o sua commoda exigan olun a e, sed ab eis quos p op ia e ec ione compule i
sub ec um an um supe eum accipian caballo um; nec illi p ius
cense e dece compulsionis
an equam suas in judicio li igan es exege in ac iones. Commoda quoque jux a hujus consul i
se iem accep u i, id es ; u in millibus quinquagin a accep an p o caballo uno solido uno. Ea
idelice a ione u non mino ibus causis, an um in majo ibus
y
e o qua uo caballi su ician .
U si quis plu es caballos ul a hunc nume um duce e olue i absque ullo deduc o um
damno suo an um epu abi o na u. De ea ye o quae exige i decimum nunquam p o suo
consequa u exi io; hac condi ione, i a u commoda as exege i pecunias sup asc ip um com-
modi modum exac o es a edden e poena ecipien e ecipian , quia eum qui commoda a e
possen injus um es commodis p aeg a a i. De judica is ebus id obse a e
(Segui u ex us pag. 39)
Tii EVO!

R G s
lu
B
E nu
S u
c
-pRE
s
u
mp
R
q
ál. ` u M114 sT Tu Tl
coUmoB
p
n'oReg e auTumpRESTIMlNU
►
s s uERo
N
cEp- asa
c
sp
►
cic ow.Ep
GR.
SOI.wk-- S
IquisuoRob,ccüssa
►
TO12UmpRE eR n1SSaSU
C ma
supFRAuscoupReh
EU9.
ampl. us acowcnoó s
su s.
n
C
c
pEReuol.uER. ^ am ssol,e
^
° eno
p
El. e ac oÓE a
qua
supe Acce
?R
es
ump
TOR sSd
nSpAc
c
O i- E
m
u
c
`E
c
u12
U
esTRumleSEm
quas qu
ss AloRELE aMi. s
a
u
-
RE a E mp
►
ow
EpRQ
cl, US EoRUmNESLCxER1TaAcma2.

U
m
e`Ti2a^i^
►
q
^
U
que
se
aou
E12. ^-Z; ^^z
►
Rumau mu^.^ ^
►
^
um
scscou
pE >aa spROyu^
u
Q
as•
h

n.
au
ca
EN
9,c01JST uT o>a
Em
L
oB s a1YZ.ex enus5
►
01
SuR1S aZ) ECT

Rmd`T^
O
15 cEi2.1
.
4E .a - s a
S
aVue
,eRR ma
l
ho
l2d
^}TI
01,
s
moó
e
R
h
c
o - ECnpel2.u i uERSO
S
p
o
p
u
^
,
o
S 1°
^
acl„ocopZum)uó
cesIEa c
e
u sp Ropos ms
m2,
41-41
esn-m
RE
cu zE
c
ns• qua
Te1
.
uSExpEc- aTa
el.
Eme>ycnael. se.RES e

uSaliu n
m sT±epaUoREm
c o c,
Nosc^+^ H
a^ c.
cluo9 caEeoias^ne-u.
9no JE 1- ThEoa
os
au coRpoR s L IIIR.®qua'R osuBmc u
l.o
9c
Zl
.
a
b
EC
c
-
^lu 3Emus
UT-ocn
'bu s sea 'za
cE.ac -y
pizo0m14 smsalu< CbECRC asul41-. S1qu suERoposR`
eb c
Y
oR.um^Bl,. canioNEm apuc óascuss o)-aCmam
plwY uÓ 1-4 Swse

C Rcz1/4 ha-lcac. c ólz ` a
►
`^
o
y
yeRizepu.ESumpsER
►
T
lu^em sc ^ La^ a; =::
_ ;,
;:,>~E^^s
coNapea-aa is coacTuSEaSO1.,ua
c
-
DÁ
SuBDI Vll KAl, 1.1DAS
OIcI3AIS1 MS

n
Nlio
XV
121
5
u1
D
°M 14E
aoS
•
RA 510R.io5151703

, -h ua

R%1S
`Tol?E- o

Reco
5
1aou mUS
)
c ^
^,
u S
U
R
1
S
"SZ.
1
1U
D l
CA
T-
A
-
,,..--.,
mpppçR
á
z-lA
.
sual,E TS
ET
c
bE(5
5
&,Aa
Eu-lx.op Opp
o
u pp.os
c
uó c y . Em exce - sauo mews uusc^ Bus
pEll
.
.e
g
cssol,umolaEm
►
4
c: c güamEs
c
co}acESs
^
1e 14Mo
moRÁm2,ayciza sol.c moy-11
Ab
E apE
e
-RaT
uaac 9 uo3
o B
aox Rebob
j
T
i
s la ma . pl, c s al
eu
E -4 s
m aRu ')
eowueu aNeilzuSUR.aSEjCcTIZ114SECuSSc l, iCE mEa e T'a c-1
ib É
B
c
Í aEClu áVc
c
)
an
-
u mES
c
s cUI pR uS co
_ Scw u` um
ESc 1w EReNc esus
q14E
u
'
CODICIS THEODOSIANI LIBER
IV •

39
jubemus, u p aesun o
quan um
ins i u i commodi
p o
ebus an um p aes i i, in isis
y
e-
o

incoep a sa is ac ione pe sol a .
Si
quis
ye o
accusa o um, p ae e missa summa
supe ius comp ehensa, amplius
in
commodis suis accipe e olue i , amisso
legi imo
bene ac o,
de id
quod
supe
accep i p aesum o is sa is ac ione mul e u . Ves um legem quisquis
si
a-
o e len ius au edem ione p oclius eo um neglexe i damna e apinam, quinque
se
no e i
lib a um au i mul andum isci compendiis p o u u as. Hanc denique cons i u ionem obis
di eximus sigillis nos is adjec ione i ma am, disce nen es u salube imam o dina ionis
mode a ionem
pe uni e sos
populos ac loco um judices edic is p oposi is
mani es a e
cu e is
qua enus expec a a clemen iae nos ae egiae

uga um mis ie pa o em cognosca .
Hanc
queque
cons i u ionem
in
Theodosiani co po is
lib o
qua o
sub i ulo XVI
adjec am
jubemus, u omnibus sci e licea quae
p o
omnium salu e
dec e a
sun .
Si
quis
ye o pos
edic-
o um publica ione n apud discussionem ampli udinis nos ae

ci ca hanc auc o i a em
o e e p aesumse i , jubemus u jux a o mam legis compendiis coac us
ea
sol a .
Da a sub
die VIII
Kalendas Decemb ias, anno
XV
egni domini nos i glo iosissimi Theudi Regis,
Tole o. Recogno imus.
TIT. XVII.—DE
USURIS REI JUDICATAE. (I)
IMPERATORES GRATIAI i;S VALEN-
TI
xIAx 'S ET TI3EODOSIÜS AI;GLSTI ELTROPIO PRAEFECTO PALATIO.
Qu1
pos
judicii inem
excep is duobus mensibus quibus
pe
leges solu ionem nunquam es concessa dila io mo am
a e en solu ioni
a die
impe a i
I
judicii quod obnoxii eddi i sun
in
duplicium cen esima um
con enian u
usu as
ex insecus scilice medie a em debi i
de quo
li iga um es , sicu p ius
cons i u um es in e en es usque
in id
empus
quo
debi um
(Sequi u ex us pag. 41)
Haenel:
pa a i.
Tinco
p
oss bel-TES9ulz.mlN melps
►
sólccc oc,xusAEm b
►
Nb, Ts.91-"eb,s
pe EUKbolze ccl,uóulaT
}-lFcs sERU s1la- EODUCnRE1c1aN` 1uRE
peRSoN4 nu uscE noóicolh he ows%m^ a
o l^SCA aS
ORZ+RE aS1 101-1S1T
S
Eb
posTE
}
,AySA
c
Oo
+
,
s
pAT1A RECUpeRAk
óá,E possESS10)41s1. cCjlB,pRES°1- T1 1Ta,LE` lc, umhlN-4c1mVERe,.,
il$ ..iS dRs1R •CoNuFN ET Ll` eos
m
omEN`TA wxEpERl1
-a
aepoS
SCSS10U s 12
ES`T TuáN`
.
I12‘CS REUERS
uSÓ1- SI.
►
9-1SókSSET
CU TAmEuqu 01,1
13
ETTFcnyQ1
2e
REuERS
04 cT oVAem
RecupE
RA1-4báEpossESSlolalSlNbui.slmus 9u ¿qlE9.1poTESTUT
REs9-11-uTlo pROp-s-E2sERuul.os l
T
'1Jy óel.Es uE
^
u
E^I,EC,eu
Tes
pRoplNq U osuEl.,dm cos en-aos l- `T6REAa y C.RA`
ī
aR
A65Ei-lT EN o0y IeeRE
NócbElIeh`c
-
E
n
p
us
emEN
S
um
quod
RECUpeRá,NódEP OSSESS
►
ow51„C-C'
j
16US pRES TUT amesR-
S
E
^
RE
oRmaTo S`TATu
9U1
pERI
N
uR a,m suial.Aiumese
omu AqueS•upERERuNTAlb ScEpTaT1o%-1.Li` ac, l>s muq
1,a- A eRmw -1Emun-1uó1c10
1
:
2_EsE iiu¿.
e
co
lus cls .ES `T1m
►
sq,
?ERSON S
c
umudLóESupplcaa,T OSSESS
m

10
1aEm`^
`1
-1
-
N`
bus
Y^^ m
SE^ 1u^1
o11aE.CO^
.
a^ ^z
.^,pR^s^. ^cl ^m 1U1o
Le-1-1
ī
lc+m
Sus
UE1.11121
InT 1111 Kal-NOUIN
,
6RS J'd,^D10V,N0 CDI-1$T7INTINO VIV1TC(ms- ANT1
a
0 00NSS
IuTElp QmNESluóxces
spec ibl.1c eRAamoakcmuSU- laull.US
ABsE a
n>3usc^Ñ1s
Res
EoRum paEsu n,. 1a` 1NUb.aE E
s
EbcoN
' Re, 11-p12-013oShomNUES om"1a agSO1-1z,m1c18 c1Su -ab1
c
eTU z:
Sal,uopn11-x
ny)
^
1.1-1E5oT10

C
uoas
l
qu s
sE abuERS as1BS
E^
T
Em1-
lec
,oTlumIaeERec2“us

cul 11,1clulpERe
SR Na
`iRREmSua
n
cnCOlamlSeR NTsuL3ER14mMcbNcn N Ec4c oRU
el
l
R.o
CuRaTo
REO
RUm4u` A xc u S
S
cR.0
o In
en¿, b ó 1
ce}a
bxcA U S
-
a
-
ó -io
mU`TÁzSé1-a`C'edu`T'NON uaEN`['E cosl.9'uY2
S
EÓS
9ióEisus^.a` ú
eSTc,^Ox h s qIDNaO c>C^Se1a`i'EE
^c
C ..laS1
SU1,
►
`
CUcn 1N^-eRpEIlAUERsc
RC-polzmz ` u
R
. 1psE
UER0
b
1
-asS1`FoRRC-
,
A)
NES^
EC,EH`(lak"i
S
ERUORU RES
RECePTdN-1o1
,
uER1^
cum
bE
ElzeSR W
►
s
12.. E a 1ER
►
Tp oss Ess o N. EC n S uaCn l-.a u`1.ATE 1 i u s
co o mC N TI pE NC-
^
cl O AeT1A nS 1 A1
41^uS ExCESSER1^ RECapERE
p
Ro
h
Ig ^U
^
ò

om141 a, ^
eo ^^BS e ^eS
u
^1.,xTdSck-a
INTEC, Ra aUSa+ cT1
o
pROp0
-44
Tu
R.
l - TeR1
,
E
c
,
1
TImaS
buen
c
'
^
sx
.
Al"
F` 1
laiE
e
,
RA
be -dTe3so ` laas
9
u14dl
Su
um
cs ^

CODICIS
T
HEODOSIANI LIBER
IV
possiden es quia minime ipsis dic io causae manda a si
ab
expe iunda
e secludan
nec
si
se i sin eo um ejician
ju e pe sonas quia huiuscemodi condi ionis hcminibus causas
o a e as non si . Sed pos elapsa quoque spa ia ecupe andae possessionis legibus p ae-
s i u a li igium eis in e en ibus la gi i con enie u eos momen a iae pe inde possessioni e-
s i uan ac si e e sus dominus li igasse . Cui amen quolibe empo e e e so, ac ionem ecu-
pe andae possessionis indulsimus quia ie i po es u es i u io p op e se ulos in ideles el
negligen es p opinquos , el amicos e colonos in e ea di e a u . Absen i enim o ice e non
debea empus emensum, quod ecupe andae possessionis legibus p aes i u um
es ,
sed
e-
o ma o s a u qui pe inju ia a subla us es , omnia quae supe e un ad discep a ionem li igii
inmu ila a pe manean ; judicio ese a o jus is legi imisque pe sonis cum alde su icia , pos-
sessionem enen ibus absen ium nomine con a p aesen ium iolen iam sub eni i. Da a IV
2
Kalendas No emb is Mecliolano, Cons an ino
3
VII e Cons an io Caesa e, Consulibus.
In e p e a io.
Omnes judices speciali e admonemus u nullus absen ibus dominis es
eo um p aesuma in ade e, sed con a imp obos homines omnia pe pe sonam judicis indi-
cen u , sal o p incipali nego io. Ouod si quis se ad e sus absen em nego ium habe e causa u ,
e si cui illi qui pe eg inan u em suam commise in gube nandam, nec ac o el
4
p ocu a o
eo um au aliquis se o um ad dicendam causan] domino au absen e, au non juben e coga-
u . Sed si quid eis subla um es
5
mox his qui domino absen e exclusi sun cu n in e pella e-
in e o me u . Ipse e o dominus si o e pe ne;ligen iam se o um es ecep a non ue i ,
cum de pe eg inis edie i , possessionem suam nulla enus
6
momen i bene icio, e iam si annus
excesse i
7
ecipe e p ohibe u , sed es i u is in in eg um omnibus quae eo absen e subla a
sun in eg a causae ac io p opona u , in e legi imas dum axa e in eg a ae a e pe sonas; quia
dign
u
n es
(Sequi u ex us
gag.
49)
' Haenel
ad.:
in.
'
Ilaenel:
X.
a
Haenel
ad.:
A:cg.
Haenel:
l ec.
1
Haenel:
eceg e ue i .
Haenel om.:
nulla enus.
T
Haenel
ad.:
»ulla euus.
47
U`T

`CIákM CoRu Gl al PRESEi.I
c
CS$1.11-1
c
►
'`
Ī
di,l
`T
c12 cxis
5 EN1I1,Iu e,Am. 5esSEco1-45
UI.cT'u
m
m
PPF 5
1
n A isu,xl.e 3 u1A1ás
E
c
-dhEOá
^^^zc
óp
oTl•n mL ic.
S
CiL1S N

l,c
F9^uua^c®
RES
CR.
p
` ONE91a^ueRSá
►
R1
osoRÉIm
°CE1CnATOpoSSESSOREm
u uSmob
19-eRRORe
c
'uRBU
E12
`
E
ckI
1
^P CRpE TUi.1
^,1^E
uÍ-.`CE UTLCi 12, n
p1Z.EoccupAUERIT
-
ulol.EUT
1
4
CUm
p
REC
»,
popOSCISSE`CL•Ub
Rq
qUE'
a
O1
-
1C
'
C
1
1
l,l
uS¿NE1-1,
CC) CUCO
`1-E!-aE5l`Tcoki
aICIOClu
l
lé.lb C SI14TERLOCU`CIONESU19
9
1
:
Z.ESSá
S
L1úSpECIE
1
uÓ1cA9-1
us
hc.TET-IumwnpRO`e,a,„ T
Em
ER.ITA`
ī
EpERuASI
`'^
1 Tau`
ī
"NEUTERR.Ep
ARN.T o1- cml1--a`TE z.
V
eC`
ī
I
bocpAC osemEI.NESo
^ l
aub
F
m-
pos^l AlaE
Si
auT'Em, hl
c
opleRum9,
co}.Il.
a
b
l
o
Tc.l` OR. c5 E111, CC,1RA oRES C`nl1-iORUm -)IS1Z.^CnbOBl`T-
.3.Cn

ocC,
S euE, 2 1)20- - u9
-
p
u
p
l
l.ISLdel,Cab- -Is1uRSay.lÓ
cop a
e;
RUCTus z+b
►
cDa
c
cc. R h
►
sE.2
n
' exusS
USUENIC17c. sCa c-osbEcn
N
o
Na.a
--
ER.K
-
-
óm
-
n>-4
Q
cu%p¿aEm

i-áT1S ál c14dE -
S
eò
ii.Lco
+
qulbE npossESSloe ¿
n
Tu,
oES
e
-A2A..a 2
n
Reaa2 uR CuRa° oREs
CaTecnZ.
e
l`TUu`i
o
ReSd.ETER -slaeCiEp
o
RTAT101-IE
pula
-
os
owC)
szUe,9uoguEpu>:,l,IcaT opeR.scqu.N- -u9_•
DAT FR1DI
D
OCT05Ri5

1-R0311715

$1TC,5uw

ī
Ti cHyR^o

ccssa
11,1T

p
CUlc.ucynl.leCA
U
SdCC)sLI
AmNO1
-
d`TAAs c.REUOI,I.IE-R `
UT
n

FiZSaR ucN-1
S
c,cn puI3l. cEp¿Vc
-
e ACTa c` lol
s
E co1-,
LIE?
-
11A`C•
Ē
T61-4cnpoSSFSSoR1S

1:2,a
o
IO!-1ECON`Cc-1RB¿
n
ue
V.iT
` 2
‘

1I EçO`i o
lpso
e
L
.RC.a`
..
►
cc-E¿ CNICAUSam
}-1um suAm
_u.
L,
E
n
T Rep
^
,R1,12..EClu, pn us
Rea)
u
o1. - 1-
uyERRC
u
ác ?spE`(2á1ZCAouÓICEU` bEC3ERE`Taua
IRA
S
11`1-1`TERE`T le
O
MI-II
c
2
.usa,pR uETuR.c
►
11ub1c s
1:112b11.-am- o aESU$p -zESSa ual
ClumSel")A13eR.EbiCENsN‘.1E1-aAmpdssessla -lEmSudpR2.ESum`Tlo
1-.lex , aseR °T

C1uoó SI`cu`T
-
OREs
ec W,MuEl.cURa.` oRes
ca^l
>+
►
oRUm
co1,11.ublo áll
9
Uo p
RO
F.oRUCn
1--1Eg0
4
T11
S
2,
1,1E
1-k
A
^ ^
1REmSUzez
n
c .la,b xlcnuSTe.m
ER 9-áTEclgLIdSER u`T'u` C``111-
-
1
0
RumcusaaEpE
g
.F.xT
1.1u` uCn
1J0R113,
pR.Elubl
c ucn
e
R1
eJ
u`CORZ3mUeL.cuRa`FORum`T-EmER
I
`T-2,`C-C
c
y
cm`'C`T s1
uS
S
E()'p12opP:IETaTEm Sudm 5
1
1
`
aEó
k
l
á
n
-
olae z.ec pl2,--l Cu12A
c[O 2ES
xu`cemuEl,
` u`TORES am
S
-S s
12e$,SU sa7pe` uo
o o
41)
Ep
uTE1-ITu
R
CODICIS THEODOSIANI LIBER IV

4
9
u con a mali iam eo um qui p aesen es sun ali e absen ibus jubeamus esse consul um.
(2) ID'IPERATORES GRATIANUS VALENTINIANDS ET THEODOSIL`S AIIGL'STI
AD
POTITL'M VICA-
RIOM URBIS.
Quisquis neque ulga o esc ip o neque ad e sa io solemni e in ima o posses-
so em quie um dominio suo hujusmodi e o e u ba e i ea in pe pe uum li e I .ulc e u quam
p aeoccupa e i iolen ia cum p ecibus poposcisse audi i. Quae non minus e iam enebi con-
di io, qui judicis in e locu ione supp essa, sub specie judica i jus alienum imp oba eme i a e
pe asi , i a u neu e epa a ionem ín e ec i hoc pac o semel nego ii audea pos ula e. Si
au em habi o ple umque colludio u o es el cu a o es mino um his em debi am ea occasione
pe adan , u pupillis el adul ís ju gandi copia e uc us adima u his ea enus sub enimus,
u eosdem non a e a damno culpa eme i a is alienae; sed illico quidem possessio, ei a quo
es abla a, edda u . Cu a o es au em el u o es ae e na depo a ione puni os bono um quo-
que publica io pe sequa u . Da a p idie idus Oc ob is T e e is Siag io e Euche io consulibus.
In e p e a io.
Quicumque causam suam non i a ame e olue i u ad e sa ium suum
publice pa e ac a ac ione con enia , e dominium posseso is illa a ione con u ba e i , i a ne-
go io ipso ca ea u eam causam numquam alea epa a e qui p ius em olui au e e, quam
spe a e a judice u debe e audi i. Simili e e ille omni causa p i e u qui judicis o dina ione
supp essa judicium se habe e dicens alienam possessionem sua p aesiim ione pe ase i . Quod
si u o es e iam el cu a o es mino um colludio aliquo p o eo um nego iis alienam em sub
ea qua diximus eme i a e pe ase in u mino um causa depe ea , nullum mino ibus p aejudi-
cium ie i ex u o um el cu a o um eme i a e pe mi imus, sed p opie a em suam sine dila-
ione ecipian ; cu a o es au em el u o es amissis ebus suis pe pe uo exilio depu en u .
7
1
mpp
p Wl.e
u
ñ
ThEO E
I
T
A
RChZ
b":
á
A
^
` en ess Ia 1.1
i
-C1-1.1"5.
i,eROS ea
-
m
E^-c^ues^N Em pR U^^c
-
d n -i
SAmciumm
^
pU
CdTIOCbRA`
TAqUcxESIUER
a` li
-
IUASISS6C
uAm1
-4oS
4 QE eak
TOR1 Bus e1zE Amsoc
mR
u13eCT1US
n
ERAR O
P ul
,11ela9-e S
CO1-1TuCTlAC iUSquAmÓECUS
puDÍ.. CUmS 1- E6A`TERECc 'og
LlT
clu l,n-em1N eRRepo-c'u sse -a uol1.E>-
►
c
FxShece XREiuác
l
um
h w s
,
-z E
zE
- il 1
C T O R i d m c la, m uST 1 c 1¿
n
e
D
I eSCR P S 1 S S El--
EuE1,1TC.
S
aER
amp ECTEREN
uR
.c
l
uoóbEÓISSET
á
u
b,
C
1
,,, .
CAÓwT1 Çl`TLl1z ,1` Em c.l sclu
►
soppeua RE
Uol, a
eR 1°T1.,
►
`T s .
Fuel- TuC!R e`T u OORE--c PE
RElESEpO`suISSETCo>, Temp
TOREaC
•
Z
.m11
-1
SU
lO
e
1-1`TUSACYlI`TTAT 1111UERO
(kU
OS` -AN1I
yuRO zlS
pRoueX TA a
U
c a•
u
.
ccl
u
o
c
>>
Uiz_Sa^c
u
R1 z.pul-Ex¿km
14 15
lÓemSpEll&
R.E1
- ol- posSEw AN` EEueWTU
m
u I c Al s
ARBl
l'R111
k
.
.kj,
1
C1`TÓ,p12,..6SucnP
C ONE
e
e ene
RáREHT
EXT mY
ī
OHECi112ElÓ cC1L ni
c
lcAn
cONUC1
-
1ER2
‘
TCO
5
á14Tu1Z
E
XS
oi.UERa
C1L
►
obclu
bEma.e°C z cmoapR u N`TISC eSERudé-
buen
Ueso
T
llS c,E -iERAI,xl,ESe Sm«- C mus

11.1,.uTaw em
N
oy y c o
ma.s1- ly
cel- `T' AE`cuaecAU
E
l-
buen
ess F.aece2l
-
•11cnL1Su sa.
CRATISSI C11¿.
o
c is
NS
A
E2cpeC" "AReb` "em,NOH 11a ERRCCOCoTR
H e qu CEx?EC
e-
e
;
SC.a pdTidTuR Exa n el-%'
1
iAi
XVIII
K1A. ul.11 s

TR}u R S

9' 71N.AS o 31 PRON.o7o

ccssa
H`CE1Zp COSIaOuIC17L1s12E, n SC1
i-- S1
u1oi,EwTERal,
k - os
11auASi.SS
c

S
EÓ losEulaE -6i
►
l.
esePREC p m i
S
LIT
S
qu s
á.uT

u`

n
l
sEAl.Em Recn d
pR
u
a^ ^c z.Ñ`TE
S El- ^ EN`R ^ a
U
^
C^10EpROL.A`T ^C`^iA1-^1UZ.ERI
-
C
en-
HOi.uERu- EjCS -.)EC`CAREia`C S
lu E1-1
um
pA
c-
c>-;Eso
umcH eow EmPs
e
ExpE C9-ARE
l .ldlClUcn .

ÍLl,EuERO Clu l7ocPRESUmpSl ll~ uAbEizC90ó
(
p
I us
c
i`TI Am a
pu
lub ca
-
maOlapoTERa
►
`T 06` laeRE
h
& 1319-A
.

^ L, n

A^
ExTI
C11álTlO
He^•AEREm a^.la•en ^^ c
oRes^ ^ uc^udl.Em
^^C, aosc ^ uRz
n
l.AE
ualC
►
^^m ERu_aS
SSE•

L
lmpp ^RChaÓIUSF°Thp>aoR1uS z
►
a Ac^R1AUO
C,ouSUI,aR1 USuR1l
eC,1s1`
cR,,
,
a-xASUIa`T
13E
H^
^Sé5A1T.
E
Z,NsTu
C1^ABSEN`j
I
B
C^E`Tu
1. ERu1.
1
`T l.^"C51 pER`C U RBA`TU S S ` uei.
Ó
.
zF.,p`iuC1nA1„ Li .ilÓAa R6PE
eHóummome>JT acn
RCóna
c
EgNw o -iEmcl ,oRTuNAESER
u sae
l
i ám^REa
A
^e
CU
R`
ac ,al
,
c
AS ^
►
n cls REe EIR.E
A
CODICI5 THEODOSIANI LIBER
IV

S=
(3) I_MPERATORES, VALENTINIANUS THEODOSICS, ET ARCADIUS, AUGUSTI,
AD MESSIANUM
COMITEM,
REIPL'BLICAE.
Ple osque de ec um es in em p i a am nos am, quam publica io
celeb a a quaesi e a , in asisse; quam nos a e en a o ibus e ep am socia i jubemus ae a io
punien es, con umacius qua n decus publicum sineba e ec os u qui li em in e e po uissen
nollen exspec a e judicium ac spe ne en ic o iam quam jus i iae p aesc ipsissen e en us
e iam amplec e en u
I
quod dedisse audacia. Cada igi u li e quisquis oppe i e nolue i li is
e en um e quod ecipe e lege po uisse con emp o examinis iolen us ami a . Illi ye o quos
an i u o is p o exi audacia u quod ju ga u i apud examinis idem spe a e non possen an e
e en um judícialis a bi ii illici a p aesum ione eme a en aes ima ionem ei de qua li iga i
con ene a , cogan u exsol e e, quod quidem e iam in p i a is obse andum nego iis gene-
ali lege sancimus. Illud au em ab o icio magni icen iae uae ca endum esse dece nímus u
sac a issima domus nos a exspec a e li em non in e e coga u , neque exspec e sed pa ia-
u examen. Da a XVIII Kalendas Julias T e e is Thimasio e P omo o, Consulibus.
In e p e a io.
Cogno imus em isci nos i iolen e aliquos in assisse, sed nos e i-
den i lege p aecipimus u si quis, au iscalem em, au p i a am, an e sen en iam a judice
p ola am in ase i e nolue i exspec a e li is e en um, pe da nego ium qui con emsi exspec-
a e judicium. Ille ye o qui hoc p esumsi in ade e quod pe jus i iam apud judicem non
po e a ob ine e, habi a aes ima ione alem em aliam illi domino es i ua qualem agnos-
ci u an e judicium pe asisse.
(q.)
IMPERATORES ARCADIUS ET HONORIDS AUGUS I ADRIANO
CONSULARI LIGL'RIAE. Legis
i e anda sun bene icia quae an um absen ibus de ule un u si pe u ba us possessionis s a us
si el di ep um aliquid ad epe endum momen um edin eg a ionemque o unae se is e iam
p aebea u acul as, amicis p ae e ea,
(Sequi u ex us pag.
53)
'
Palimp.:
plec e cn u .

^
_^

l 16 Y R

9 l l l
l^
TIi^OD

,
aRelJ lisusplz.oxl n suel,llhFRms 1uólcemejuoc uense,,
1
uco
co?- clloó, ` uER1
opORTE.` Aa>
R1a
squ
,
coy-lpROBNN
TuR,a13L+TaceLER1 REal
g
Tl
oNE
CouskA,ERel-leC
1
ub1c1U
m
b1k
e
n.o1- Esus
5L039UOCUmquE 5nuR1-
►
om1uE
uEL^ TU^,o
po
1
ss
►
^ E^TI RE
pETEUó1
coplApR^ e
d
l3
^u129W
►
u
l"E uÓdE IREI
CiA
C3C.l `CVá
Cul,
C
T'A` 6C`n l,a9'C1uElyamll. -c- z coNs9-1
Tu
c
os
uE ,
12)5E1-4
l
l'l
g
USCR6pTA eSSE C01-1STl`'CC.RITSU1UCUluS
1
,,
1
6E
T
C
pS
OU
e
RepET19 10^.1EREaÓdla^TUR
DTT XV lUL
1AA1
>
1
/
41
1
:
5A
()LIMO
ñRC1-0
n
11101,
,,
I S NoN RIo I,1 Áh

CcSSS
d. SEH
T
^s

1
s+pRopc
Elz
11-ITERP
p
iZOpTER
^
e
c
,E
luOl,ClCYIuSITFR
a
,RE
uTclulóc{^d
3 sE , aS
F
uER
¡Tea s
acH,l,l5E -cpERSO1-lasu$l.aTumTO T mNmlcl
seo
Ruco
uel. Roxlc lsuEl,seRUls
cu nluólcem
1
1-
-
ey...pEll.a,uE
R1
N` 511_4E11,z T10
yac
R2Eb
a^.Tu1z..u- -
RESgL1Ama
►
s
cEl-IóENS
1- S
11
.
1
SUapROpR1
E
`TwTE.b1m1S1`T1149-FsI2ANII.
2 CiORIBjb011>11-11
9L.1
O
uS
c
i
,
REÓ
ExC1.111- a1cE`i1.112 C 1.u.ECUm9 u
Au ie
m
ilJ n li
`T1Am
c
o14S` 1`Tu`
►
lSuEi..á^s
E14Tl
g
US
^7 cR^ia,S?
n
uER1N`CS I- C^^,
c
>
<
a
uiusEc ;sa ^ ^`C^^u

loE ZES^Ti^U1 .
N
l
óec
,
n

A

_

p
E^
-
zo>J1
0
^. 1 cz^nlo Spal-^la zuc a
ecic peR. zli
12..EScRlpe uonciuoasuppl.lcAC o
1,
1 -19 TaR,1
s
OBT11aU1`T1-1EC 11-4`TF1Rl.00U`T
►
000C,1-419'OR1S 1KTE12PELi..l l2EpOS
S ESS
o
u1S STz,Tu
meo
cl
ul'R.EmTE
1-
ETmssE1` n-F
p
E1Zm1TT111uR
cl
.
l l.1-
4
eC,aT
►
oRÚmeRlTApaQT um
dó seR`Tloucpz.óu'
►
-l`TuR
L n- A
2.,L1T . 'nc'C1A 012
1
6
,
COUTRá.C` 'd`P
eRÓU
SaIeIyTTS
uCCESS
Q
REMdUCT01215
S
1..1lC
U
l
„p
d
CC
C
1
1C111173.131`T'UR.

ETCETC12z.•
p
ATXV
KA
IAmV AlA$ MID101.
A
H0

CA{SñR{p
^T A^7lCO

cousul.iauS
'1 sN ca n s-,x'1
J`TE9
P
I
EcJ)
In- i-4c
1p1 s p RAECEp
►
OUE n
S
1 A 1. `
1S2 TOREyuGG
lp IS pp.E,CEP[,o
p, ^ SE^+ae
RI- OGTE1
-
1
"
«l
-
C
-
C,
s
,RES
J
oNSU
c1
1
1L
Ó1
C
1sS1yu6T2lTl!-
i` E12pE` .A
aom,aao 'oS
SESS,o L+
las
.1

`TU
S
A6
SE1
-
1 `
T
E
C^
O
C^n1NOpOSSESS10U^1.lusL ^l
y
E
lZd^ CdR
Clu
►
N
Tua
pR US
COI-4
UE1- R1
bE
1
3
E
-
T
Í,
I,ECku pOSSIbETE
c
N
Si
11-19-ERpR.E
SEN`CeSÍuÓ Cl
u
e
clÓdR1}.
10
up
O
w
E
S
T
1- Ec1-aC90 umTEl2 nli-425
R 1--..i‘cnglalCUCC1qUC
c>,
L
1ENaC11UEL.A13SE1- C SREC icREb
aER1
[ 000up
n
14óAm
1_1Ou
ERITZ ET1z
`
m
h
EizebCsSuoss cSl
1.1TERpR.o h EaucToRls RESumpTIONE
O
131-1Oxlus Ess Ema . os
lmpph0
1
-1
01
,
us e
c
(-nc
e
oó
4 z,
1u1.1
A
1
.
lo1Z„oco
N
u
1^^ R
l
p

s
1, ^
M
meW acTlOE1ceRCeR1Po- ES- cp9Udm
CUm9yEpeRSoNacnnE
CODICIS THEODOSIANI LIBER
IV

5
3
pa en ibus p oximis el libe is. Judicem quoque absen ium commoda ue i opo e
a que in
his quae comp oban u abla a cele i edhibi ione consule e nec judicium dila ione suspendi.
Sub quocumque igi u nomine el i ulo possiden is epe endi copia p aebea u , qui u endae
ei habui acul a em u quae in mili ia cons i u is el
absen ibus e ep a esse cons i e i
sub
cujuslibe pe sonae epe i ione eddan u .
Da a XV Kalendas Janua ias Mediolano, A cadio IV, e Hono io III, Augus is, consulibus.
In e p e a io.
P op e absen es legem olumus i e a e u quicquid ue i eis a
quali-
be pe sona subla um o um amicis eo um el p oximis el se is cum judicem in e pella e in
sine dila ione edda u ; u es guau-1 discedens dominus in sua p op ie a e dimisi in eg a
ab
ac o ibus domini, quousque edea , indice u . Quaecumque au em in mili ia cons i u is el
absen ibus pe asa ue in sine aliqua jubemus dila ione es i ui.
(5)
IDEI`I AL'GLSTI, PETRONIO, VICARIO HISPANIARLi,I. Nec
impe iale esc ip um quod
supplica io li iga o is ob inui nec in e locu io cogni o is in e pella e possessionis s a um, eo
qui em eneba absen e, pe mi i u quia nego io um me i a pa ium asse ione pandun u .
§ I. Vi ia au em majo ibus con ac a pe du an e successo em auc o is sui culpa comi a-
bi u , e ce e a.
Da a XV Kalendas Janua ias Mediolano, Caesa io e A ico consulibus.
In e p e a io.
Nec pe p incipis p aecep ionem si a li iga o e ue i ob en a nec pe
esponsum judicis, si ue i in e pella us, absen e domino possessio ullius au e a u , quia p ius
con eni i debe ille qui posside e nisi in e p aesen es judicium da i non po es , nec nego-
ium e mina i. Nam quicumque alienam el absen is em c edide i occupandam no e i e iam
he edes suos simili e p o hac auc o is p aesum ione obnoxios esse mansu os.
(6)
I IPERATORES HONORIL'S ET TxEODOSILS, ADG iSTI, JIILIANO PROCONSL'LI AFRICAE.—
Momen i
ac io exe ce i po es pe quamcunque pe sonam.
(Sequi u ex us pag.
55)
91_I i^RS^

y
1 ^
ubc oREAUTEmAa p
►
scENaE
posSESS
iou
►
sogRE nul,ap
Cn io
A
TeRIOgFSSENoNbe>3el-m2.x mECUm
z$ScpcOl-IUEN``1014Een
e
SoNF1..eS1`T mF
la
T
aTu nluR
S
uc iu ae
-
- TUR
1-411- 1-2,w- em
op e ui^F -uyzcoNUCN` 1OCIRc nI-NOREml7a13 ‘p1/4• Cum ló RFc
T uSCIRCZ CuRa
n
ToRemb epuER ` CI STOb
IR
DAT
PRIb NONTS N^^RT AS 12AU£NuA

Co44$T
i"
ANT n ^ COHSTAI-l` i

ccs
1
1,
4
` eRP X
cl
RE.c p
►
E -lóu
mcn
ome a- ucn
1
beST
1
e` yRZCaHU sp2c- u n
Cu uS1. 13ec eRSo1ae
n
, g ERepo
,
659
---
swohE ouÉ ucRe
i
-
acTdp E}e
`j^I
Oa^TE 2

J
►
uSaT 2
►
p
R c

AR .
UC^ cE^
-
oNPoTER ^T ^ ,E` E ZC-1.1
cm1.Ec^
`T1
C1nckpeRSOUI.
J
NOKSI
`Ti
- il
1
l,
l
aZa,Ea.`TACTIO cQ}-I
CRh1-)E` 'A`T C'MI-kOREC1l 9,
cONTRz,
cuiwcoRe '()Sl um poT uSbEzu "
I
uS` ARA`nO a F. pROpO?al
c.x
1,1 1
-

_
I
-
15
95

F
c
h
owoRlus ^á
U uCEWT O pp
o
9111áIzic,
S
c

TZ^T

a,
ol.ou
►
9uos13oua,^ aE9

a
u s9,^oss
►
bE^.bL1o5
y
uc,aE u °no
TRA - SeUl-1` ES1-IE
CESS
Ecis
o
>-^^e^ o^alSp zop Eaec1..11-U
n
I2e
TEm auoRe
•
an
-
I3
el-le
F dol possESSoRl
pxlmc
►
m
opoR,Teu ccE1.E.
R 9
,
EyoRmA'1101-lESUCcuR1
:
2.1
'TUYA
c
Cc
US a
MORAS
l-i
►
S
el
-
pRO
pR.eel
-
N
T
S
219I
`TAe•11
-
401
-
1
E
xspEC`^^ ^1S`TECI')poR18i11EcbEUC. ld
`T o!-ae SolE^N
i
c^uE
1
,OCUC^ 1^-1
-
>1S
1-.es p
1S
I
uo
V
bA 3eguNT E`Tcc R
DAT
In
KAL IV1-1^.5

^1 £D ol.ANO

ST1^icONP
}T
TVR^L10

cc^6S
i
}1`jFR,p
SI
col.olalRE Ak1Ew.Ez•b A.,
►
o
S
omn-los-oTk.TE
cola
FUS ER11-1
c
C pR
►
m u mes`TU`T uC
j
` luos suasb ECU u sRE ExI SsE
laoscuNV
uR no nCA
-
n
13E1
-
eT
►
c o
p
osSESSOR511
-I
Eae1,2 11-10
N
e
zec pwTE S1cbEFORuCnoR1s11--
n
E.c. C b A` URNECREqu1
12.a•TU1' lu
lu
b c
o
u
1-
pR u s`T1Tul,u n l, `T spe°T o
R
S
cTZl 1?, ,cC
q
ulz.11-i
-
lu n
1..1T15 z.a momF1•.lcCa12
►
a
,
M-101-Ic 11-1ET2
n
c9-+014ECll
IXTI.ICI`C

m
1.11
.1
^
^
111I

lNC1P1`^ [ZIR V
Z)
I

FI.EI^^S
EREaMuS

_
1 en
-
15
Col-IS9
-
20-ITII-IU
S

o•Ó z2 SSUm
N`
P
,19
`TR.11uSV.l $ER

1^u
ORUC0N h AL3
E1-i` ' 1
N`TCRIIETC
^
.10E C
p^`
R
UOCE^ ERIS^,1N`TERu
c^oS
Ac^l-12k

o^-^ ls
%N R^.
cou^° zl
1
YZ",x) -1o12-blNempoRRlSuNe ulZe` qUlcum9,aE
►
NcEpsa.94zlcceRuw
Aqu B,
cola
sal..iSu l.l,
a
s u
Re
Q) ' eRpoTe ia
T
EXcl,ua
CODICIS
TH
EODOSIANI LIBER IV

55
Sub colo e au em adipiscendae possessionis ob ep icie
I
pe i io al e i obesse non debe , ma-
xime cum absque con en ione pe sonae legi imae ini ia um ju gium idea u . Nihil au em
opi ule u con en io ci ca mino em habi a, cum id ec ius ci ca cu a o em debue i cus odi i.
Da a p idie nonas Ma ias Ra enna, Cons an ino e Cons an e Consulibus
2.
In e p e a io.
Ad ecipiendum momen um, id es , in a anni spa ium cujuslibe pe sona
age e po es ; si pe ob ep ionem ue i ac a pe i io, al e ius pa i p aejudica e non po e i .
P ae e ea cum legi ima pe sona non si , nihil alea ac io con a ae a em mino em, quae
con a cu a o em suum po ius debui jus a a ione p oponi.
TIT• X.XI.
—A
TRUBI.
(I)
IMPERATORES ARCADIUS, ET
HONORIL'S, AUGL'STI, VICENTIO,
PRAEPOSITO GALLLARUM
3.
Si coloni quos bona ide quisque possedi ad alios ugae i io
anseun es necessi a em condi ionis p op iae declina e en a e in , bonae idei possesso i
p imum opo e e cele i e o ma ioni succu i, une causam o iginis e p op ie a is agi a i,
non
4
exspec a is empo ibus nec denun ia ione solemni quae locum in his nego iis non habe-
bun , e ce e a.
Da a III Kalendas Julias, Mediolano S ilicone e Au elio
5
consulibus.
In e p e a io.
Si coloni ei alienae ad alios dominos o e con uge in , p imum es u
ugi i os suos, de cujus e exisse noscun u momen i bene icio possesso sine dila ione ecipia ,
e sic de eo um o igine audia u , nec equi a u in judicio, u p ius i ulum li is pe i o sc i-
ba , quia ini ium li is ad momen a iam non pe ine ac ionem.
EXPLICIT LIBER IV. INCIPIT
6
LIBER V
7.
TITULUS
I.—DE LEGITIMIS HEREDIBUS.
(I)
IMPERATOR
CONSTANTINUS AUGUS-
TUS AD
BASSL'M PRAEFECTUM PRAETORIO.
Ma i jus libe o um non haben i, in e enien e lice
pa uo ce e ísque in e quos agna ionis inco up a ju a pe o dinem po igun u , e quicumque
deinceps agna i e un a quibus consanguini a is ju e ma e po e a excludi,
(Sequi u ex us pag. 57)
Haenel:
ob ep e.
'
Haenel:
Cons an in.
Haenel:
P . P. Pos alía.
Palimp. om.:
non.
Haenel:
Au eliano.
Haenel:
Codicis Theodosiani.
'
Haenel:
Codicis Theodosiani.
iWiOD

l ó

a
S
I
uSI.IBERQRUmd
E
üN`T
mNO14b21/4136z1T
y
Il1ISOl
LiEIUS
h
FReb
TA
c E$
`
,CCEÓ
uN
e
A

¡¡
S
lmpp
p
^aN
caal.EUTS^ch
COI
ETz‘1z.C}^^5aaA
colJSTd,14^ 11.10pp0
c,aL^1d^
1
be
yCTUS
CuIuScumq,
sEJcuSa
uT^u^n
eR1
REl, -AcluEl2iT^lj,
OS
ET6^ll a,aEyUNC`Td,
CLI^U'^CUq,SE1C _SZIuTN ..ICYIER UE^OTES
E
1
uspa12^T sc^uámdE uN
C
`T
l
l
aSU
p
RES`T1.S
pTR1l1
,
1T
R^R
d
TRES
SUO S u1sS E- ña131
' u
g
a
UuAS pa RTeS CoUSequAl-TURUEpn
Tes
e
x
Ebemolá
T

^
E
R
`^1dpaR.S^Rd`1B,SOR01 IB,
uEE uSque
C^E^ U1-iCT^
ES
`
C
dcS`T'y1l
l
S^1 ,1^eB
,
C^I.IEEIUS
es-11SáS TI.í`'
^l.1UN CUI.I s
S
C 1
1
1.1 CE`C
S 1
u
EC'Cl
A`TE
R1
-
c
2x
5
EO RU.1/4-n qu ©Ru •C1COwmpÓ s
1ESEmsm-iCICY)uSAaCRESCA`Tl
Ll0ÓS1
ÓEyLaN.
C`TI. SÓECl,11USBnH $
1,O ulmuRÍuA13.EBl^Te^c 1 11AN
^
oTe
S
s
Eap^^
ERe^^ l os
N
c».11-2,
13

sedc u pR.E e ze.wepoTlBusposs
Ll
-I
Tha13Fe1T-.Nc,ua,
Tos
1`4qual•Iám npAcI
b
I
Z
O
c
n e 11-4aRob9,2,. -aTEmuEpoTCs1uRE
SuccFdal-I-c' 1-)-xcF^bÉq,bE,,°wsc '2
n
Te2Nls ,ola s cousTITul
mus óEaulac.cTIaTeRuz
n
Q,
s uuE a,c
`c &c,
-
,pA- e -N¿.E
S
l
Col
llae-ciul
`CA`CES.11a1C COuS Nls1pORTe4c;, ilEI,n51d 1-4uRE1-1ds•imp1 S
a Ep o9- a u S
i
4a.STa.
S
c c` z
O
°T1
S
RAT101-( e n o ca
S
`TRAU C.1Z
1
1aT I(
0
SoLU
AUTEm
Sb9NTES
TA uSACacaSaeulAuEdE ece:R
' 1-4 e }aEpo
e
T113>9
,
SAHC1muS1u12akSERu4cous SEb•E- 'SlauySuELAC11á.
clui13;1lu L1S
en
OÓl
14Ep
o`TES
C1ZU11TTeS`1
-
2,`T4 O®
€121149
E`TpRE
`TERI ERl1-1TN Epo`TESdUTg }i E;
P.e
'REdd,U^RIN`T-EOSB eC17 ec-T'
bEÍIa1Z.1STOAuOIZuc 1TES
(T. en FN
e
O ETSI qua,p l, aEp Te12z,1aT
u
el.
d-ERE
u
El.d E
V
.
i- e
CO}
-A
pE9--ERea,C
c
CIoNFSNEpoT 11
,
óe FeR1
C`nCaS SFCU>ab.um 1us
-
um 14sE ES1Smoóucm c},ócp, ReNc U
1149
-.:
p
1
C10S1STEST4
cT
]E4-ITIS C01-1pFTL14T
Film S
Dn
=
V
KAL
MhRT
nhu oln o

Th nnns o

iT pRom
oT
O

co S
S
N S
s
N B
11a`TERy
1Al•1C1u1sc iORIaTUR11--ITEST8TUS Ec- -- S1 pLIOSuEI
1111AS SU FS•T TFSuC-
1
,A1EpOTESE?CF11. AMORcTuAbcRE K4 T
111.11114 Sl,
i
d
,p0s T1oNESl.iCCEÓu1-ITHEpO`
ī
ESEX á a
.
11E
• 7
13

OR` 10
N TR
Emz^1 SSUa.ETF.R^c ampERóuNTCl^SupResc -T1^^
►
uU
►
acUbse
l
c(
'
sa.
`
CE
y
RTO 2
lSpROVIc 6T
•
S
Y
u
E
R
O
g
c11Sc(1
ORIA`TU
121
1:1`CE
S
°C'A`CU
S
E`TRF Lll-a'C1uATExpl
•1A
14
Ep0
TES ETFll.i
OS N
014 C;1en 1 -C"2`FSEb
l .
TREm
ETS9ROREcn
Sc1
pRF•ST eS.
bE zel.l
u
c}uATKRes
PaRTES
1-)eRFó1T21/49
-
15
a
U
l cY,k- eRY- i
sl B1NEp o
T
e
s.exp•1Lu1Ndlc.mai •
►
"

CODICIS
TH
EODOSIANI LIBER V
si '
jus libe o um de unc a non habea , ilii soli in ejus he edi a e succedun
2.
(4) hIPERATORES VALENTINIANUS THEODOSIUS ET ARCADIU'S AUGUSTI CONSTANTINO PRAE-
FECTO PRAETORIO CiALLIARUbI
3.
Si de unc us cuiuscu nque sexus au nume i elique i ilios
e ex ilia de unc a cuiuscumque sexus au nume i nepo es ejus pa is, quam de unc i ilia
su-
pe s es pa i in e a es suos uisse habi u a, duas pa es consequan u nepo es ex eadem
ilia, e ia pa s a ibus so o ibus e ejus quae de unc a es , id es , iliis iliabusque ejus
de
cujus bonis agi u , a unculis scilice si e ma e e is, eo um quo um commodis
4
legem sanci-
mus acc esca .
§ I . Q!Iod si hic de unc us de cujus bonis loquímu habebi ex ilia nepo es e
5
p ae e ea
ijos non habebi sed qui p ae e i nepo ibus possin habebi agna os in quamdam alcidiam
e in dod an em nepo es ju e succedan .
§
2.
Haec eadem quae de a i ma e ni bonis cons i uimus de a iae ma e nae si e e iam
pa e nae simili aequi a e sancimus nisi o e a ia elogia inu enda impiis nepo ibus jus a semo-
is a ione mons a e i .
^
3. Non solum au em si in es a us a us a ia e de ece i haec nepo ibus quae sancimus
ju a se amus; sed e si a us eI a ia quibus hujusmodi nepo es e an es a i obie in e p ae-
e ie in nepo es au exhe eda e in eosdem e de injus o a o um es amen o, e si quae iliae
po e an el de e el de li e compe e e ac iones nepo ibus de e imus secundum jus um nos-
ae legis modum quae de pa en um ino iciosis es amen is compe un iliis. Da a V Kalendas
Ma ias Mediolano Thimasio e P omo o consulibus.
In e p e a io.
Si aliquis mo ia u in es a us e si
6
ilios el ilias supe s i es el nepo-
es ex ilia mo ua de elinqui ilii in sua po ione succedun , nepo es ex ilia de po ione ma-
is suae e iam pe dun quae supe s i ibus a unculis
7
e ma e e is p o icie . Si ye o quis
mo ia u in es a us e elinqua ex ilia nepo es e ilios non dimi a sed a em e so o em
supe s i es de elinqua , es pa es he edi a is a i ma e ni sibi nepo es el nep es
8
ex ilia
indicabun
i
' 1
-Iaenel add.:
N.
P.
—Haenel add.:
V. C.
•
Haenel add.:
hic
de ju e
addenduua
quid
si iducia.
•
Haenel:
P .
P.
•
Haenel:
cemmodo.
•
Palimp.:
sed
p o
e .
° Haenel o n.:
si.
Haenel add.:
ejes.
Palimp. om.:
el ne
es.
Sequi e ex us ab.
65)
QuÁRTam
yR^TE 2uE S
ORO^
2.dL
I
lc
^
E
y
uUC.`n
1c ^CT^^eSlShu uSOR^I
1- Em
CoNS
EqueNTuR S
leRO
m
u
l.,E z esTp^T
eRl-AAuam TER.
N
4
- z
►
u
d1
1,VcESTdTd
M
OR
eV CVRE
TR
F.1.1u
9
L
A
. 1
7
L.
1
os
E
?ExmoRTuo
F
l o c.
El,
1L1
a,14
Epoi-ES
E9
ua1.. TF z-aEp
A-
c
12_1
s uEl. n .
e
- - i
1
s
poRTIONC
1
-
4Ep01
-
ESUE
1.NEpTCSTER nampU>_,Tqudc, TFZU seT
A
Cn
ClS eX'z,CV1293.VVER?-1E
3011 s
á,uul
,
+cul, S
el'
MATE12TE{Z 5 e)cau ^
mITERNA $01- s 91 CUTe
c
T E au enaTelzN1Cola9Ul zuuT
N
Ams
pa
V
`TRuS F,
Tac
•
n Taue l,
auuu
cu
u
S
Ec mATE 22TEl2¿. o -zTassEde ue z ul
aó ^
^
u El,
so z.oResáu a
R-um KESUNC NE
eT,01-kEpoTES iouEm
¿I)
uE1

El
- 1
1A1-1T
NA
m11-4 Au ^a^
-
ER - hEREbi
- '^`TE4-
2 -acp^ ES
ex^ll, om
ol2^ uoc^Ep^
`
C
R
lSS
U
1p
O
R
`
^ ol-
a,‘
-i ^l
,bc^uN`i
SI U
ER.O
mu11. Su.a
u aNEp
OTESbAC1-IEpTESEx^ i.1¿.^
G
H
TESTNmEN`TOSuo
P
RETEj2,1ER11
-1T
N
UTNOl-apRo$AT9SCz L S1SEXheREZ2kue1Z41
-1T
AcTlo
El s
b
E 1- o pc
oSoCO1-n' zATESTm nEI- - um uluEl,a,uIAE
^
E
m Á c^, ^
poTuu
T
h
1
-
1o
ñ.
1
u
^
E^1c o `

u
auuel o
^zE ec^m
p
^

P
^
ep0
`
ī
ES ("Z
-
211.1 hAU19 pRO 12-KT2pAl21
-
E 9
2
‘
C
CGi-Al
`
Cl
O NE S
11CCeb, N, -
S,
E`T
m4V
TRESSIuIUERe1-aThEREb1` d
c
TEL
-
TA
`
1
-
RU
m
s
T"

l3 cump>z^^^1g,
U11-aC^lCA1ZE^-^S cl cETuTm ^cT s ^^`TR
um
sua lzuc^ ^oT ^us
a
l
ihEREb -
a
n
c
Emp^oR

^-
z.^c^p^Requaml.Exc^ ual,ls
ce-14s
un-
G . c
•()a,c^u^1CuL•ls 921/4•T NNTU12U eCAC1-10L•1 u S I-11S
^

gL11(^Q111l,Uilc"n
^El,
1
`T' S^ACU^AT113^TR113Ud
}
TI.IR
C^uA n^,eS
SóullóumE,T4e
S^iC
¡1
O
CO1-ap1^.E^E1-ac^1^SCl 110E`TC^ETRaCTc TERT1ApAR`C s
E
US
qU,EeoRu naTR
.
1
S
b
oTem
UN
SeREaF 3E$z
n
TUR S uERd
Óo* em
maTiRlS
O
-
1 SCEVI.ENol,
u6 zl- -
►
T
m
.<-FF z..
-
1 se pan-ER
1-i
S
yA Cu 1,•Ta`T113+ o
yo
R` E
`C
ES S E
COl-I 9-
-
e a
c
o S
9u o s
Co 1-i S Tk
n
1•1
E4-iaela,m y
2
,
mll aE
esse p ROCReaTO
S
u T
PR D 1.1(5-YA

OC.
ī

SoWSTh14T140i'ouM "(mulo 1111 £71ioNoRlo In Th

CCSS¢
1N`TERp -1 EaExs n .lsESTS uPER. ou. se-Mhoc
a npl,lus
-1a
g
e
ccluoaóo
empmoFllsizo1•- sEl4eRu -n .c
,
c¿w„ ue1.9 agla
TÁ
psaCl^ló.ACcFp ^-TEmpoREHC. p`TIARuil7^poSTc^IoRTEmAu ll3TCS
`TI
1l
1
EpOTESCO?- yU1-k
bE
RE
,
ubET
•

R
R

`
T
'AUTIiEÓOT c }^ihe12E^1 `T'` E
CON-
y
puS2.C^uáSpA^C'ESÓEeogO mATE^E01ZUmEd--1nA i Tu Z2.•
^ c p
A^a 7s
►
uo1,uER1»TCOH
^u^aoRENEp^^ESS11^^
►
c^Ep^ s^-é
^
o
ReN
u
P
T aRú RE»• uel, so i•a•a o
•
cE-co}a Tecn n; •
CODICIS
T
HEODOSIANI LIBER
V
qua am a e el so o a i de unc i jux a legis hujus o dinem consequen u . Si ye o mulie ,
id es , pa e na el ma e na a ía in es a a mo ia u e elinqua ilias e ex mo uo ilio
el
ilia nepo es aequali e de pa is el ma is po ione nepo es el nep es e iam pe dun
quam
I
pa uis e amicis ex a iae pa e nae bonis a unculis e ma e e is ex a iae ma e -
nae bonis sicu e de a i ma e ni conqui un . Nam si pa uus e ami a el a unculos
e ma-
e e a o asse de ue in ad a es el so o es a ia um es unciae e ad nepo es no em
pe enian . Nam in a i pa e ni he edi a e nepo es el nep es ex ilio mo uo de pa is sui
po ione nihil pe dun . Si ye o a us el a ia nepo es ac nep es ex ilia in es amen o suo
p ae e ie in au non p oba is causis exhe eda e in , ac io illis de ino icioso con a es amen-
um a i el a iae quae ma i eo um
2
compe e e po ui legis bene icio ibue u .
(5) IMPERATORES ARCADIUS ET HONORIL'S AUGUSTI AURELIO
3
PRAEFECTO.
Nepo es ex
ilia a is p o a a pa e hac condi ione succedan qua e ma es si i e en he edi a em pa um
sibi cum a ibus indica en scilice u mix is Ina um sua um do ibus a i he edi a em p o
a a pa e quam lex di alis censui cum a unculis pa ian u , nec amplius his quicquam de
a i is acul a ibus ibua u quam leges dudum la ae sanc io comp ehendi , scilice de ac a
e ia pa is ejus quae eo um ma i si do em junge e debeba u .
Si ye o do em ma is misce e nolue in ma e nis e pa e nis acul a ibus opo e esse con-
en os quos cons a alienae jam amiliae esse p oc ea os.
Da a p idie nonas Oc ob is Cons an inopoli, A cadio IV e Hono io III Augus is consulibus.
In e p e a io.
Haec lex similis es supe io i, sed hoc amplius habe quod do em p o
ilia in gene um ac am el quicquid ipsa ilia accepi empo e nup ia um, pos mo em a i in-
es a i nepo es con unde e jube , i a u de do e in he edi a e con usa duas pa es de eo quod
ma e eo um e a habi u a pe cipian au si olue in con unde e nepo es sin accep is empo e
nup ia um ebus el sola do e con en i.
1
Tex us hinc usque
ad
legis inem, cum Haeneliano li e ali e cohae e ,
sed non
cum iis quos alios alü,
lice pa i sensu, codices manusc ip i exhiben .
'
Palimp. om.:
ma i eo s na.
'
Haenel:
Au eliano
P . P.
6$
9
i
cnR ho>-koR us en
i-)eoóos
us
IN

Cna i mo

pu
13
1
Au
A
RUmSUCCESS
►
OOCCASu 11-1TERUEI-11
ENTEa
S CU`C1 TUi?CMI 1S
E
,(11 1 1
uT1O
cT?A°
TER
Na.
qUAERENaz. -+
o
l-IF,ST Tu1-4CEN1m NluluSc110ÓlE}ke
a1
`s-A e,Fll.loRu ns A•Tu
sauTRsowA
ExpecTx-nuRq aol-10-15bCelus ;.
601
-11SCiLl po` ES`T2I`Tem
y
D•
M
1
I
,lA
cpo
CU1T
("
)
AUERE.`S1.&C`CA`TL1R'
9J1T
y
K
M
-
1

RAUI?INA
` ^E0ÓOS10^.1lll l E`000NST-
1
`A l
o
111 d
A
ccSSB
1N` eRp

R
N
C3Q1
-
a
S
AU
n
EEc`oa -1C ,
3á
Tiapd.`TR sA
U`C
má`TR S
NEpoTI$.
1-4
OH11-1
EÓ1A (S6yó °COTRIEI-
1
`TE IaCa9u2,,mLe..cTR1Uu1T
poR`IIONESW
CeóANT
S
l
m
pp
1
eob `'-uál,EII-11 amus
Ah

2.113114
o
U^N

^^E^EC^ o
C12.
1 cu` mz.
eCiUAF. •1 L3CR

m
oRU1U12Es1,Ya.es` pa^`T1^.lAOCa,p1 eáEmi
N
O1 ^E

^^
}^
u^
o
ó
l
Al2.e^ssS`^` E12^ ^.mpoR
lo - Em^z
`
eT^^.cn 9^ uu1.Lo^u
u^
S
('clOa ^uL,c1^CU12
,,
L .^xl1,lOpa.`CRUOC^uN`Tu^o
C
C6Ó
A
`
C
'
u1
-acl $
yACUl,
Ta.TU
i3

1l
{
U,.zc uOCI^ nATR1s1-1o1
-
ES`C

PRCUI}I.E.ç11.1m
°TRA
W S
EU1^1 (^
L1
C1N
^NCjC.I^ cQl-1 s`-a 1- i" N1hNEY,
ES
1s
p
C)` lSS
1 (n
UC1').
C
O
LA
S`T
1
`
T
Cl`Cuc
y
)"CE1aE}- ÓUC
1
nESS
E
CE
i
Su cl-)u$

u `TSicu` }
1-lu1.1-, umq lam_ilel,e
?
cs
upe
V2.lOR.1S
SEI-AE1zsSp,xR - EUCN1Ew lum
ue1,e2ccol-IsEqucl-
nsmuS
u
-c
-l
e
p
Izo
)2>wCORUmA9- ,- loN{5
CO1
-4pos `-
1
o al
SUE4-
-
lOCn1NEÓESucceSS1o1aE allillS`TACLIM elA°c'e.g
^
L
o
-
us^ ESSCcou^
—
EUmop zETERuz+m p ^,TRL1
o
y
1
i,1OpA
/,IE el
uS
1-
1Cpo`"c1
l`COm1-11^3,R
E
1C^ls
S cu
c
i'cus`TOó l`C am
ZC`CE1-Aus
n
R11l`-RA -nc-1RpERSo1-
1
p0`1- oFZC1ia.,-TR1Shm3ATU12
a
.EmA1,1Clpd- lc cl091yRA`TR sm
ER1"X-ATWI
n
c` dmus
9u
1
xA9u4 T1014IS
lÚRE11-l`
TE
.
S
R
0
1-n‹ `T12e.
m
n
wcowúASu
c
c
ES
S o
ue
lll
ÓF
CEÓ
C.

S F2c
cl.uól
c 1-Ca. ca.? n-eh
cm
.
‘
-k
u
uS
1
-s11)11,
P
E1J,Tusco -ssEgi
ccuR
X

.
^'FMpE, o
1
C^I
Cu 1^.^A` Rul ^E

+^
T'
z.cn
Iu1c cüm^TREhU

.
0
ACuo^ms
ESSE12a.
" ouEm u
C
l
quATuOR-ul-íC1AS lE1zEÚl`1--
,
.-c1Sa.CC ,J1AT
I 12
U
ERA ÓECER N 1(ilÚ
S S
A14 C'T
1 OVA E u
S
`
-A
`
u` 1.1-1
S A
%--Ca 5 01-CA
uTu j2A RU
A M 1BI
C,Uz.
Cyu .éS"-C'
lo
1- um uE12umET zc
p CNc3E}-1° ú NE
c
,
O
`
T
o Rum
VI
OChORÓ11•- a`Tn alsc,l
-
a9,H`T' '
DAT
III
CM.
;9RVMR1hS Ro?aT.

TNiODOSIO XII •?"
LT
1-1x1#1-1
`
3N1k110 11 A
A
CCSS
e
.
1
1"4` E1"-p
S
Ima.ISeSTheclEx'$upERl
oR1
quIAEuIÓENT oRC-ST
dY1

l.1

^ 13
E`T
►
s`^l'11-
15ERu c11S }.lAm
A

CA

. d
L^

Om^^s1^AETC^
^
c^
CdCiOp
/
M
'
?1l. OF
``
l,101.09u K111R1bEm AA 2.bSE.1-1A`Cum . üRDIS
Roe le.NsT.1.,..
w eRqua.e hu e skslusl. sERolzum be
s wac. o
y
L1o
s
1-1e1
3
CRIS
1
i
=11.1dEu
`
c
-
C .ime1L11DSpozORESUCCEI i p^ R1
5QRT1SpATER1-1£^ "ENEd
►

l

-, _-.
. uR
CODICIS THEODOSIANI LIBER
V
(6)
IMPERATORES HONORIL'S ET THEODOSIUS AUGUSTI MAXIMO PRAEFECTO URBIS.
Ubi
a ia um successio occasu in e enien e discu i u , capi is deminu io ma e na quae enda non
es ; unc enim in huiusmodi he edi a ibus ilio um s a us au pe sona spec a u , quo ies de
eius bonis, qui po es a em amiliae po ui habe e, ac a u .
Da a V Kalendas Oc ob is Ra enna, Theodosio Augus o IX e Cons an io III Augus is con-
sulibus.
In e p e a io.
In bonis a iae emancipa io pa is au ma is nepo ibus non impedia ,
sed pe di o ien e in ea, quam lex eis ibui , po ione succedan .
(7)
IMPERATORES THEODOSIUS ET VALF.NTINIANUS ALGUSTI
ALBINO
PRAEFECTO
.
SICU
ma e quae libe o um iu e subnixa es , pa uo capi e deminu o da e iussa es e iam po io-
nem, i a e iam quae nullo huiusmodi ulci u auxilio, pa uo qua uo ceda unciis acul a um, in
illa quoque pa e
2
ma is non es p i ilegium anseundum, in qua Cons an iniana, legis po-
issimum cons i u um enendum esse censuimus: u sicu i nulli unquam el ex p io is gene is
pa e enien ium, el ex consequen i sanguine p oba o um agna ionis composi ioni suae nomine,
de successione ilii ius a cum ma e po ui esse con en io, p ae e quam pa uo ilio pa ui e
eius nepo i, i a omnibus eliquis, sicu cus odi um hac enus a bi amu , pe sona po io ma is
habea u . Emancipa i quoque a is me i a ac amus, qui u agna ionis iu e ín eg o ma em
in o um a successione ilii deceden is excludi , i a capi e deminu us nihil peni us consequi-
u . Exemplo igi u pa ui e iam huic cum ma e hanc olumus esse a ionem, u qua uo un-
cias he edi a is accipia ; Laxa
3
ye o dece nimus sanc iones, u s a u a nos a non solum il u-
a um ambigua quaes ionum, e um e iam penden ium nego io um hoc o dine a a discingan .
Da a III Kalendas Feb ua ias Roma Theodosio XII e Valen iano II Augus is consulibus.
In e p e a io.
Similis es haec lex supe io i sed quia e iden io es , e is am inse ui-
mus; nam illa hoc amplius habe quod
4
de adop i o ilio loqui u .
(8)
IDEnI AUGUSTI
AD
SENATUM LRBIS ROMAE.
POST
ALIA.
Ma e quae habens ius libe o-
uin de unc o ilio sine libe is ilia e cum eius so o e succedi , pa i so is pa e nae enea u
Haenel add.:
u bis.
'
Palimp. om.:
pa e.
'
Palimp.:
La a.
•
Haenel add.:
c .

TH
D

b;á
FxeCnPioun-S T•RUmpRuoRE nsec xHÓoN. o ›Am
ucTAueR T
X
ch
p{-Fu o col- a
y
11moR
c
ebEl.w apl,el, o 1uREcouclu RznS1uc-Ro
A
c
e
R uS el.
FS
ER1T
c
oN1uS1 uC l CnaRlT1 Ex`CRINSECuS
Cyu
Ú
6cI 6S `Td
1, o l. aFu
F
Sl
en
ldp
IR.
m `TaTepoSSla eaT ReRumueRopac eR
NáRumÓ FyuHCT1S
0
10 kuSu R cSTUhum4Vl- 1T2`T SCO>`TECCipl,d
91014EpOTlaTuR pRopR e`T'A` -e.myRa`
ī
R B,`TRm iS niSSURaóE
c.. HCT
S
u ERoy11.1USM1oR ak-[ , Rp l, amuel.l^ l.,oSbE i2E.1,1Heyile
o n
N
imoóo
pa.T zl
s
y
o mmTR uE 1 p o lu•RE SuCcEbAwTCluoóS
^1eÓuBlOEi p^^ T
oEpa>^

R1A
^O$SEUHÓl16SSeCE ^'CCñ^
S ecen-eR^
,
DAT
VII
K
M.
.
NOV
NmB

TheóD
jCII

í:IV LiNTIN A 4
Ō
I
1M

CCSSB
iuTFRp

ATe.lzlus
^

Ri

l
,
1
>3e^^ al
h3El-1smoR^cu^ó
l
lu
oEl,F1l, aslsu
pReST1`T S^.l,1ASy111^,S
`
h2^B^1E^^`C^
ll
.
u
m
N
OH
I-ABUER TCUm{
^
l
i^B
,ó,Ec^z^l..1So12:
c
ESuCCebA
-
c1oCOS
c
U
e
ma
-
eRCn
ebla
mE
c
E
9ua1- - .1ÇF _ ER.1N
c
en«llu Hó1ce>49-PoR T1ol- Fm. T24.uTS1
n
1•lum
maR TUm 1o1aa
n
cEPeR
c
T
•
poIZT O Éciuácol-lSC-CuTa€S` aclENb ae
Fmc}oauel.uERn-1,
a
eaTpUT STdTcCn
•
S
1c EZ: oa:i.Cú n41R Túmcce
pe>zn- gu 2)9u1a? ll.lus eLp l.l,!.
moRTua,áL1u}-+bebZciu s cÚ
Re
1,114C
l
-1
6R1
N
`
C
C
n
A9-E
R.,T,P
CT
u0lU12EC.l iz 10E`C•

c6o1.3lSUCROp2.4
OR1S maR111 poRTloNEm g aa
m E, h ^^Eb T
-
A
c
ep
l.l
m
oR EN~ s
p
u
eR °TCOI-15ECUTa
S
O RO
aES
m
O
I
D
-TU
012um
y
RA°TRUm oST01a
Ç
TR1S OBl
umCl l.1 a ca1buNT•

Cl«o
c^
S
1
1-1
>3

p uSUel. ^ Z^clu mo
}2lc.iuTuRm
a
TR E(1^IUS I. ERo12. amha>3ETemSupCST Tem
b1m1SER1l-1T e` SOROReSSEÓTL c 1F.N y L•laS hA)3EmwTy 1-.‘1
EoRL-1cY11N11-kciEsRmJ, TR1S u el,
cylA-m1SpaCul.TaTE SL1
cc.
e
aó
►
w-T• I

`

T
TauTm^TERuEÍ.SoRORESa
g
^a. ^
cSCcES u
SIpE^agE
X VcTUR E7e`TRA11EáF,•
h O C
EÓN

E. `
E^
OT1
13u
S
^1
L,
^
,?
`
^
,?
`
p
`
ī
T

RON6 O
c
13
y
1
11oR

se ?,

^a

h Elz o


P
o
RIbeCT1
1,` zeCO>-IS919--U
T
o}-
115
PaRS 9u
Ea
ac l
^
GRogá1
-1
UEST
1
Je
u6spmReu° l
B
.
au
c
pRopl
14
guls
9
u
OS
N
n
"
U
R
¿•E
Les(
59,111
R1
1
--E.
RpRER05a`
•
ua,8 eF
E1-
-
►
b 91-- 11c.aplel- a lsIN,- ESc- w ohE
REÓITaTIBopReFeT aw c. R
ColJ1
u
5
suel. ET am cow
pa12..ENMR
q
uo
clSI
g
C19-dS
114
`
TEREOS
S `Tó1q1-u. oEÓERECOI-11uSA11
laoxa
mal-
A
g
o z. a z::
.
.u
c1.
sc.
►
mp- uo
S
b,
EVTTES°
2.Nól
occ,
y
‘s
1 o
U`OeS1CbE
R10S
U
OgU1$ClUam SUB
u
e1•a R6b yy
ERd-
ci oÓ
lw* ERb
u
m TaSEHSulFul oRecol
-
*
,E.
P
`TuRu`TawT g u
CODICIS THEODOSIANI LIBER
V
exemplo, u si o um p io em secundo non mu a e i amplexu, omnia ilii mo e dela a pleno
iu e conqui a . Si ye o al e ius elege i coniugium ma i i, ex insecus quidem quaesi u ilio
iliae e simili i mi a e possidea ; e um
y
e o pa e na um de unc i solo usu uc u humani a is
con empla ione po ia u , p op ie a em a ibus ansmissu a de unc i. Si e o ilius qui mo-
ia u ilium el iliam ' de elinqui , omnímodo pa i suo ma i e ipso iu e succedan ; quod
sine dubio e de p onepo ibus obse andum esse censemus, e ce e a.
Da a VII
2
Kalendas
3
No emb es
4
Theodosio XII e Valen iniano II Augus is Consulibus.
In e p e a io.
Ma e ius libe o um habens mo uo ilio el ilia, si supe s i es alias
ilias habue i , e ilium non habue i , cum iliabus aequali so e succeda ; hoc es u ma e
mediam e iliae quan ae ue in mediam indicen po ionem; i a u si alium ma i um non acce-
pe i , po ionem quam consecu a es aciendi de ea quod olue i habea po es a em. Si ye o
alium ma i um accepe i , quidquid ilius el ilia mo ui aliunde acquisi um elique in , ma e
pe pe uo ; i e indice . De bonis ye o p io is ma i i po ionem quam ex he edi a e ilii mo-
ien is ue i consecu a, so o es mo uo um a um
5
pos ma is obi um indicabun . Quod
si ijos el ilia qui mo iun u , ma em ius libe o um haben em supe s i em dimise in , e
so o es, sed amen ilios habean , ilii eo um in in eg a pa is e1 ma is acul a es succedan ,
i a u ma e el so o es ab hac successione habean u ex aneae, hoc es , de nepo ibus el
p onepo ibus ilio um lex is a cons i ui .
(g)
ID1:1I AUGL'STI
HIERIO
PRAEFECTO PRAETORIO.
P idem la ae cons i u ionis pa s quae-
dam ab oganda es , ne ullis pa en ibus au p opinquis, quos na u ae legisque pa i e p ae o-
ga i a de endi , in capiendis ab in es a o he edi a ibus p ae e an u coniuges el e iam com-
pa en u . Ouod si sanc i as in e eos si digna oede e coniugali, non i a labo iosa e1 sump-
uosa es es andi occassio, u deside io suo quisquam sub eni e di e a quod in e dum i a
le io e sensu concipi u , u an iqui,
(Seg ei ,c ex nspag.
71)
'
Palimp.:
alia u cl ilios.
'
Haenel:
VIII.
•
Haenel:
Idus.
•
Haenel add.:
Ra ennuz
D. D. N. N.
•
Haenel. add.:
sibi.
ThiOD

1.1. í `

b /
NEccl loae)c`1RAUE1shxsepelSNoTIsINaolsaT1oy11g.successlo
`
}11 BUSUE`T"Rl$ _1z
1
.`TURCON
U
C^1 ^
G^COI c
E.SSERiNTREpRlm^ac
►
N^R
l
OSpo`Ti
US
UT1NL.
00OANC1p
`OgAMm-iC1c A aaumiaUORFm
muT io
á121311-RaT
SU nuS
UERCilÍ.
E
2
c
A1.1á,9uampRlbEcyy u mL SUTma-FR
CY
1CN411SAUoCll1l.1C'nINWT11R£TÓCyI C
►
e -a
c
jS
hoc
,
o- -um c•Reó a -aR
131TR. opElZm1T eNóuC 7 N uCüEROa^RE1i^
Eins°
n
1sTIZcS
l
UELpROp u9ulSaas1N`
Z
`
ES
` d` ouE>~ 1R.ECON uESpRohiBEenI-
►
S
T&g.Nu`a..A m E1-1T1OpR
1
OR
1S
lec,1SSIT9u
á
,hoCmeÓ
ogR L11
9 -e
mpo
C^l
E
II
CONTEC,ISSEA11^u a ^^
.T
UR C.ok1^Us^6,11`LpSTa
►
TOheRea ^-S
YTI, ES CpROpos TZ.ó u u1, S ETUR.
o
m
”
...
1
ec h
u s_ s
ce m
o
ó 1 Spemsuc
CESS1
p
NISC
•
A
>31NT
ESTKVoaF
F
E
RITURCO}11U
S
1 13) ó
epo aeNóa,m
141
s
I l1,E cdsusAFmERSER1I
-
u
c
n
.
1ECs
--
)

^
oaFpROp^c-y , s S
UCCFSS Q
HÉmR
o: u U Na1 R
Ca
ep
O
S
S1
`
T
"
E)c ESEcu n
y
lsc,o
'‘-
►
so
qual. scú
9
.
11.12á.cnATRlm
OHiI pROpol-1d muS
)AT

12.M. MhRTIhS- Co 4S1 la`il>
y
ppOi. a. TAUR01Yo 1VuER T

}-1UUT KZUS
1,.1 `TeR
p
ec

c o N STI
T
TU T uT o m eS pRO
p >J q
•
ul u x
o R e m
. 511. TE
S
`@`T1m
2
n
1
2
.1`1
-
15UCCESS
IO1, Ep120h1>3e20-4TEw
m2
n
Rl zicn
S
►
nli TeR
d
S
lacees
s
loV- e
11
-1`TESTWTC-u7coR1SEx
c
uad SEÓS
pR0p
1
N
gul OC`n1-1111
O
()E
^
1.1
ea.111TTU
N C
S i3111-1UICE 17E?CCLUSOPS
co nz.nl
e
us
ueLux
ORS
uccEóAH -s-
LD
1. D
I
cuR1
o
1,1 UN
ID ST
CU

1,1L1M
^-z-----'
l
l
mp

CONSTAN`T l-1USÁ

R.uy -ko

ppo
lb
ECL.iR10
S
1W6 h
1S
1N
ESTNcuS
Em
sol.ueR ‘1cue eCu laEquEwo
co
y
.? oRe

CeSS
` d` E
.1 ul. lpw, eBEI
-
i
c^
dL ceu1- 1
d}
-
►
auT _IZ c.xwT a
•
be)-452,
REUERd
E`1"`TES`1
•
d
m
e1.19
-
u
m Ec-T
SuccESSORaECSSE 1.,E91T musAapRo>3e
cuR Qm-51h2ke` a,m
13E11EpIC os c,uoÓpuER `T1 JPE`TRA`
Cl
.1C` )pR0`C u,1S)1-1y Rmz.laau
D
A"--
-
i
KM_

SiRemIO

CONSTANTINO
ís
V
11 1.1C1N10
C
CCSS13
1N`TccRy

Cl. R1211S1H`TEST,.TUS
C`C)ORIENS
NEQu
OS 1-
Equ E
pRox mosóeizEl >49u24.T•
CURla
culuS
l•1
oRa NlsugóuclTuR.
V.
ucn
Ta,S
pos
TRe
n
pROx>.
mol-leREs
co)amolsce
p cl2e
Cu1uS
ex m
p`
-
uS
es‘T
p os` ulz1NZ111,a,Ec
c.l.em,eNT
1A
Ael-lA nSl
LC,91Lb)
^

CI á

R
..11,`TA1
-
, E, L.101 UE ^
RAÓu
ex°
I
T'ER,1^T1101- AE uSc uR AE SuAE
1aeSThORa N- lSh-u 11,1T2
n
91pR0
CODICIS THEODOSIANI
LIBER
V

71.
nec quod ex aneis ac saepe igno is in dona ionibus successionibusque ibua u , coniugibus
concesse in ep imendum in es hos po ius u in loco ancipi i quam inci andum a o em mu-
uum a bi a i sumus. Ve um lex alia quam p idem ulimus u ma imonium auxilium impa -
i e de icien is hoc o um c edidi a bi io pe mi endum. Nunc ye o pa en ibus exs an ibus
el p opinquis, ab in es a o eni e coniuges p ohibemus. I aque nulla men io p io is Iegis si ,
qua
1 hoc medio b e ique empo e con igisse alicui dica u conjugis ab in es a o he edi as e
lege p oposi a di ulge u omnem huiuscemodi spem successionis, quae ab in es a o de e u ,
coniugibus deponendam, nisi
2
ille casus eme se i u nemo de p opinquis successionem
mo ui indica e possi ex lege, cum isco nos o qualiacumque iu a ma imonii p aeponamus.
Da a IX
3
Kalendas Ma ias Cons an inopoli Tau o e Fla io Felice consulibus
4.
In e p e a io.
Haec lex
5
cons i ui u omneS p opinqui uxo em ab in es a i ma i i suc-
cessione p ohibean , e ma i um simili e a successione in es a ae uxo is excludan . Sed si
p opinqui omnino de ue in , unc sibi in icem excluso isco ma i us el uxo succedan .
TIT.
II.—DE DECURIONUM
6
ID EST, CURIALIUM
7.
(I)
IMPERATOR CONSTAN—
TINL'S AL'GLST s RL'FINO PRAEFECTO PRAETORIO.
Si decu io sine iliis
8
in es a us diem sol e i
i ae, cui neque olun as pos ema legibus ul a neque alio iu e g adu p oximo he es exs i e i ,
bona eius cu iae suae commodis cedan , id es o dinis u ili a i p o ician , cuius co po i a ali
necessi a e exem us es ; nulli p aebenda licen ia, pos ulandi haec bona u acan ia de nos a
clemen ia, e iamsi e es amen um e successo deesse legi imus app obe u : omni e iam be-
ne icio, si quod ue i impe a um, p o inus in i mando. Da a V Kalendas Decemb es Si mio
Cons an ino Augus o e Licinio Caesa e consulibus.
In e p e a io. Si cu ialis in es a us ino iens neque ilios neque p oximos de elinqua
cu ia cuius o dini subduci u
(Se
Haenel:
si qua.
2
Haenel add.:
si.
•
Haenel: X.
•
Palimps.:
O i i e i uuu ia us.
1 Haenel add.:
id.
'
Haenel add.:
bouis.
Haenel om.:
cu ialium;
quam is omissionem pauci uean u codices.
'
Haenel:
libe as.
qui a ex os pag.
73)

THEODOS1

115
R

S^ V
p
S1N
6pREc OlN
S
ENu `CA`TCREbz.° uR2

u
cucn
a
pROpR1
ec^1E 1 ^
ī
ocMN A
SLI^^N` F F ^^E`CS ^,U.L^ReC^ a.`L"
S
l
u^S
l
`C^`9C^F^UIC
R

R

5

p

g
M
^^
►
mi
us
c
c^.p^ECCp^ i
ON
►
^e
s
k
s^ eRe ^ E
mp^^ ^IER `T"
N
O
LIE Rl`CSEe^I
boaEpoR
c
xNaum Slue zo
F
oSSESSoRpu ER1` p,cua.` w c-m
sum
p
iSclu R1
13
•
2.ba
M n >
SáWe^p nNOSCNIREóe np `oN
s^-uó, zeóebe>
`
,T p"16
CM)
`c
uls
uol,umuse
sse
sol.l,
ci
o
s.
aÓCuRL
les
e' Am s
ollkCl
`
uó
o
ST2 3T1NE2a^

ocnNEs
luá
ces
sc z.NTasec

],

u
1
g
R ^saR

^
i seo
se a^.Ulko
S
qui
b u )u
1
S
1
e
G
j
I S p R
E.
ce
p
T"a0,1
E
sl,
E.
iC
E
P.. N`^
VI
D
I
INGIN UIS qul TIMPORI . TYR INISSIRVIIRVNT
l
1CY1p
C
ONS`TAN`T h
1L
lS

j
n
() uOl,LLSINNUCY)
U
bliue
g
sls) Ó
euoTIONIs
ST .IZ 000N'C'ENÓz.wT
S1
CI
U S
NC^ NU1S
' ¿an5pROCi2E&`
T
'OSs 1L"
C
` RAN^IOSINSFNC. ETKCeNcO1SS2 2u`1.
ROpRa,
co ;Temp
e
►
co>-
se
eN lam-
¿,L<< allouclmhac^ c sRe-
CoqNOS
CUNT
U'sulsRes- lTUe
R
e
ac
cE
2
pecT
c
, )ub,.
e1S1N` e lp
e
112.° 1
o
►
ae N,
n
.m S
19u1S CON
`
CR,kcONS C
►
eN" lhcnSiMn
u 'L
ceRc
ī
sS,
m"eSc lmolal pL,u>z mORCIm1NFA
C^
emz. V.l2
►
C1e
` ^NdC 'a` e(le
m NSER - Se . ER SS ,m poENNmul,`
ī
A13,eLui2
Ce awTFm
z
,Fmy.m
EospE
R1cul,4SL113iL1C
y
2:R1 CjUISclCwT'Es]hl
^ eNUOS
SERUP z,
c
nsN
EcE Ss
c
TA
E m
c
pl
N uR
-
,
Ssc seReó ss m^12,Z
h
PP ni

^^
NUo S
R67X

'

VOLVS ANO ET TNnI »a

C0NS41 Bus
1TERp
W 9CNU1
cyU1Te2NNN TEmpoRIBUS •ab C°il SUN` SERUI
`TLl'T .iN
gEN u1
'á` lZ
E
a aAN`TU Z quo
S
gUIS S
ele-
NS 11
0
CdRal-
N
E
Aó
(i
c
`Tu col
149 e dL L
MI l' ERZu
c
TU`' ETE',-
►
U e R l°T,1 ÍE i E c
i
131 L11 N d I CNN Ó m

D I

yx
p o s
i
c
u
1
s

_
p

CON S`TA a^T' ^u$

21/4h^131.Ku m

P
^
uccum
quEpue
R Lm
el.puella
-
npRo ec- a•cm e
c^
omop4Tn
►
S
ue1,bNluol,umTaTe
S
c e a
,
T h
9
,
co1,LeSeRi` hA
CSU s al meN
m
S Aó
R
O
bu RpR
O . Ej ER T
EuNó
eco
ReT
NEn-Su 3
eo
a
e
msc z,, u
quEChap
►
< se co ,1.ec
q
-umuo lL i
c
ac, - z. ze.
h o c
es^ s uc^
►
pq
P
G.c^•T^ o N ^S
um
s uESe
RU , m Euc
n
e
SSECn
z.i,ue 2 ^ ocl'1N1^h gU Fq'L Uy
e
eN
y
cu55 cnm o
ue .
►
Óz EoRum
clu SFRuos
h
•
u- -1, he ZOS Sc
w -esp o pno la Uoi,
x, mn-a-ce
a
eóomo ke
C
e Sniz.
os &13cEcER 1T
DAT
X V

CONSTANTIlJOpa1, A

BASSO T>431.h810

ON556S
lu`c'FRp ^}u cucnqu
E
e]c^oS
c
um
Re
cew

T
lp^ RusC
16N` e

CODICIS THEODOSIANI LIBER
V
sine p e io ingenui a i edda u qui cum ad p op ia edie i omnia sua in eg a e sal a ecipia .
Si quis i aque huic am ius ae p aecep ioni esis e e en a e i , no e i se exilio depu andum.
Si ye o possesso ue i acul a em suam isci i ibus addicendam. Sane ch is ianos qui edem-
ioni s ude e deben p o cap i is olumus esse sollici os, ad cu iales e iam sollici udo is a pe -
inea i a u omnes iudices scian decem lib as au i isco se da u os qui huius legis p ae-
cep a neglexe in .
TIT. VI.—DE INGENUIS QUI TEMPORE TYRANNIS SERVIERUNT.
(i) IMPE-
RATOR CONSTANTINCS AD VOLLSIANGm.
Uni e si
2
de o ionis s udio con endan si quos inge-
nuis na alibus p oc ea os sub y anno ingenui a em amississe au p op ia con en i conscien ia
au alio um indiciis ecognoscun na alibus suis es i ue e nec exspec a a iudicis in e pella ione,
nam si quis con a conscien iam suam el ce issima es imonia plu imo um in eade n a a i iae
enaci a e pe manse i se e issima poena mulc abi u . Place au em e iam eos pe iculo subju-
ga i qui scien es ingenuos se i u is necessi a em pe incu iam sus ine e dissimulan . P opo-
si a.VIII Kalendas Maias Romae Volusiano e Anniano Consulibus.
In e p e a io. Ingenui
,
qui y anni empo ibus addic i sun se i u i ingenui a i ed-
claii u ; quod si quis sciens hoc o dine in se i u e enue i
no c i
in se
3
legibus indicandum.
TIT. VII.—DE EXPOSITIS.
(I) IMPERATOR CONSTANTINIIS
AD
ABLABI ii+1 PRAEFEC—
TL' I PP,AETORIO.
Ouicumque pue um e1 puellam p oiec am de domo pa is el domini o-
lun a e scien iaque college i ac suis alimen is ad obu p o exe i , eumdem e inea sub
eodem s a u quem apud se collec um olue i agi a e, hoc es , si e ilium si e se um eum
esse malue i , omni epe i ionis inquie udine peni us summo enda eo um quí se os au libe-
os scien es p o
4
p op ia olun a e de
5
domo ecens na os abjece in .
Da a XV KaIendas Maias Cons an inopoli Basso e Ablabio Consulibus.
In e p e a io.
Quicumque exposi um ecen i pa u scien e
(Segui : ex es pag
•
81)
' Palimp. oin.:
u .
=
Palimp. acid.:
si.
'
Palimp. om.:
o e i .
Haenel om.:
p
o.
Ilaenel om.:
de.
79
P,;;I
R
ud.
m REsi E c

1 . oCU ^.EC
E Z
`
h^.0
Suo
^AEE^o
C
E.l R `ii(^
ca.S a
qx COl e
CTUS• TeuTEST
n
E
c
O.N'S
i
S 1-N`.
SEu
i aG6
`
.
a
c
►
cilScZ SERC.1Zlm
CjuE »
u R
lF
R
ESSE
u
o
LuER
T
lm
Pp .

d •+o alus
eT Eoaos u.s
eZ
-
4. mek1
I
'
a -
pP'°,
uU.umaNi uel
paTRo
^
lSR
epe -eN
úimus
sl
e
xpo
SITOS
9 .
ob‘
mÓ
bo‹xb
moRT
Eh
')
uolu.c ,
p
las
cn
S
ER1CORd
aE
á
n
cac o11.,EÇ E.
R.
e
-
N
Ec
Eh lmblcE1.RE
5uumpOTER11"94Ec1 n,
pERC- , N Te n co lTFmpS T
-51mo cl

esFp
►
sco pAl1S
s
U
GR. pn
o
F
ueR TSUCáSECUTi
x

CluA: a .::L:^.pEn,n
►
us

Sec
u
R1
TATEm
ppS
5
TE SS
E
C
U
NCTN
1 O'
DwT 4Yll 0ica A '{i'.
;i:UE?:.sb,

8„
P
:
1
i:C Vi! i

-.'s:i+:';:SEci i;

W-1,5
1 ,1`CeRp
qUlEc(' pos
n . 11
^
puelRuch i.lElp ac 1,gcnsclE
•.
►
TE'bo ,nl, o
u
El„C7,a,°jRON o
c111S E1RICQR
C11A
E
CAUSí
C
0
11.FC,
E
IZITINEIUS bocnIN
s
o.
nAUE131`T
S
'
T
7
.«1'+ENCON?ES"
A
TION
cU
ILCCT oN
EFi
use
pi$.
p

^
►

l,
►
Ep,)S
C^.ER1c1C1
.
SuSC1^ pSE1^1NT
cauCmpaSTe^.. Sucnc^ICERT
G
u
ll
lSqu^^ n
a
l
pa^ ER TquEmp ^í^^^ci55 y^
^ ^
o g
URI
^m^R
lll
^
E
.
1-j15 "l
^
(,l
^
S^G
,L 1N^^l.,
EN
`T^oS
F yp C"USUCI.NUTR1FNbóSa^N^
# Y' i p

: : :,: 'c' : ::^ ^^ ^

;
T'
A L1

S
, 1

^c
Cc . Na
um
S
T'aT . TApR o
Ruo/
pR NU
pum
slyulsagc, U
c,u)Ne --
C'uoquEmoclo LEc, T neCompaRauERi7uEL,
Nu
•

aucn
pu
TAuGR
T o%T N6bIÚlEIuSSE9,U1T11
hA sCKTp'OTESTATEm
ITo
►
uT
qu S
poST S ER EmAl,1 .
►
O
p
kum L
►
B
ER-1-ATe
mEUm
p
ie
pE :
TAT 6
um uc.
L.
S
6
RuL cY1 JE
E
1-1cic.TE l.l5dK1C7cY10li1
►
umpRE
S` eTF
^
C.IT
p
RF
Tl
ic nC`
L10c
^ip^?TE
S
?u^..1.,EREex
O
^U
NI"
z: EU
len
pRE
•
iu n (o1-4 p ETEN51 h STRC. mE
y
TO
coH F
6cTob6b R1T
1
AE
13E
-¡-F
1 11c»1TE.npoSSi EJRE
L
I
T
ET S
e
1RA)-,6,.0
1
pR OSZ obE
g'ITOccaAsd n'}. le ERAm hABIATpoCl.lc 57,1,Blc
EN(7 51`)i
S
9 c,
►
c,o
N
1"RAÍ
.
1awcLeC,EmmE ll
RE
mEmpTAUE RixT.
O
•T
X W. SEpTi l6RES

SERb1:4

coMSTpNT MO A

m

E7
CAEOAR^-- lill c0
s
$
1-4
'TER
S1
gcc S Ny uT6
naSMC,u l-
€
¿he me
RITE' aUT9,1
E
lZ
e
V
‘
se,41
E
z
►
mETposs ze
A
g
ENT pa
.
Tes Ta
►
TEn,
SANE.
S+
W
x` R TUcnbam h us
z
.1el..
paTER
►
c
kec pER6
uo1.uE
RI' a
.l
e
c 6
j
'u <le m
i
ne
R1
en
c
a. hic p u n l
u'
1
2
.
- O
p
.1 ba 5- -1-

?C
1L1 'iRww R
II0P•
9
-44wT . cY1' 1

clu
N
uTcs .us
E
S
T
Có
N
g e CW_á
C R • .'.
CODICIS THEODOSIANZ
ī
.IBER
V

8
pa e el ma e el
domino
college i ac suo
labo e
educa e i
in
illius
a quo
collec us es
po es a e consis a , seu ingenuum seu se um, quem nu i i esse
olue i .
(2)
IMPERATORES HONORIT;S ET Tl-IEODOSIi;S AL'GT:STI MELITIO PRAEFECTO PRAETORIO.
AIu-
llum dominis el pa onis epe endi adi um elinquimus
si
exposi os quodammodo
ad
mo em
olun as mise ico diae amica college i , nec enim dice e suum po e i quem pe eun em con-
empsi .
Si modo
es is episcopalis subsc ip io ue i subsecu a
de qua
nulla peni us
ad
secu-
í a em possi esse cunc a io.
Da a XIV
Kalendas Ap ilis Ra enna Hono io
IX
e Theodosio
V
Augus is Consulibus.
In e p e a io.
Qui exposi um pue um el puellam scien e
domino
el
pa ono
mise i-
co diae
causa
college i
in
eius
dominio
pe manebí ,
si
amen con es a ioni
de
collec ione eius
episcopus cle icique subsc ipse in , quem pos ea suum dice e quisquam non po e i quem
p oiecisse p oba u
ad
mo em.
TIT. VIII.
DE
HIS QUI
SANGUINOLENTOS
EMPTOS VEL NUTRIENDOS
ACCEPERINT. (I)
IMPERATOR CONSTANTINUS AuGI;sTUS ITALIS SL'is.
Secundum s a u a
p io um p incipu n
si
quis
2
a
sanguine quoquomodo
legi ime
compa a e i el nu iendum
pu a e i ob inendi eius se i ii habea po es a em, i a u
si
quis
pos
se iem anno um
ad
libe a em eum epe a , eum el se um de enda eiusdem modi alium p aes e au p e ium
quod po es ale e exsol a . Oui enin p e ium compe ens
ins umen o
con ec o dede i i a
debe i mi e posside e u e dis ahencli
p o
suo
debi o
eausam libe am habea poénae sub-
jíciendis iis quí
con a halle
legem eni e en a e in .
Da a XV
Kalendas Sep emb es Sa dica Cons an ino
Augus o
VIII e Cons an ino
3
Cae-
sa e
IV
Consulibus.
In e p e a io.
Si
quis in an em
a
sanguine eme i e nu ie i habendi eum e possi-
dendi
4
habea po es a em.
Sane si
nu i um dominus el pa e ecipe e olue i , au eiusdem
me i i mancipium nu i o i dabi au p e ium nu i o
quan um
alue i qui nu i us es con-
sequa u .
Hic Haenel addi :
el si
ado
p
a e olue i in ilium el libe unl au -se um pe niane e, p op ia u a u po es a e.
Sed
quia
addi io is a
non
in eni u
in
ullis quos ille idi codicibus, neque apud Sicha dum e Cujacium
in
ejus
edi ione Lugdunensi Theodosiani Codicis, neque
ex
ex u legis appa e addi ionis a gumen um,
ju e
me i o
c edimus
a
lib a io in e jec am.
1 Hic Haenel ec e addi :
in an em,
e bum
non
ec e omissum
in Palimpses o,
lice omissum quoque appa-
ea
in
omnibus codicibus p ae e eum qui Seldeni nomina u .
' Palimp
-
om.:
Cons an ino.
Haenel add.:
libe am.
Vi ii d^^UÇIT1^iISCOLOUIS1NQ ,111^1N
►
S I^TSIRUIS,
..

Co1JS`CñN`^1 NLIS

^^

^c p
^^^
u
N

es
c ^ ,
A
^
np
L 6 neum
UCC
ol.oNL $ ul^lSA
l, ENI
^
IERI`CiN
Ue
w`Cc!'
pU
T
q

^
1S
i
o
NsQl,L l^
EZ naE n
o C^ N
Su
^
E{ZCSc TuA`T
^
E¡
^
U
^
j
_
SupE12
Eob
Em
c .p
e
a
c
oNe n
( e
mp
o
u
s
sl. oscAI4 .
lpsos
k•ETINm
col, o
.
NoSciU 1. SAm n
c
Zi N`cuR
.INSERu)LecoN
b1C oNe np FRRoi, 9 R CONuN
e
-
URo
p Cl2.3
,
L
uN^

, ijeR SCON
C^Ru m ^ ` 0S^C12U ,ESco ae nN^` loN
es
co y^cl.I, JuRlm
pi
ERe .
pn
u
C^I.
PIOCIECl^l3. P cC1:TI NO

ET 4lL^RlnNO

CONSSB
NcTC-IZp•.S qu sm_leWUm
eol,O J n
S
c eNSIN^O nC. n)sudm
RC
c
'1N u
R
1
`[' pS(.1mpc^lL S
Ú
N0 RCS`Tl
`
T
UNTe
`
T
`
TRl
bL ue uS¿ am
a

m
LlZ^1
^ aK^u UE1Z TCOS
K
u
z.
e
7
cso11.. C 2E- lpse .ceRoqa No
L
U
;ye CsGEluo0
N
n
c
cus
es- -
NsE u
um RC1)
l
gATC
R
zs sk5
s
9
-
np?? S c1:'.c;:.:II;, SuñlEN`[` eCThEOÓ
c S
"
:
^
.
C w
E
S
0 pip
UIG U S
C
C1,O
N
U(n1uR1SA1. EN1hu` S
oll. C1TNTIoNE
S
u
s
CF
p
e
Rl9-2.-c-1`CCCCUI,TK ioi-le CeI,hLIC-'RITpRoeO Clu p 2lUNTUS
i
<
el `CsE^^ z. N C Ns•
pace o
cju 1
3
^`` 11.l
MoN
IA S1,
;RNmauR
co 9L `
,
LIl2
N
^+e
RR
e
^^.-C un•xñ
No
-
uFx^g CoNSTANTlT1oPO lM

^

u
I^o ió^o aeon ocomss*
JiJ`TERp•
S
c u1S
cok
eNUm2 l,lFNUm -UTSoll, cl'T-MlCll` d.UTpC
eul,TM- ILiTS ?1Z1uxT hom NemSu
x
son
'
c
IRz .`T ONeS4Sce
pER
i-
seT•z1
l
^ L >z

z^`^
cs^a ,
lz
O
Eaa• S
ISC
A
►
,
m Sol` c l,
T
um
T
CNu ` 1,1B k&m NuR
Co
c,&c
L 121c opl,E IZE,
c-
S
e
OVTN C LI1^1T
1N1S ^ C0`o14jS
i
m
n. I-,
o ,101? LIS eC'`chE
O
C>es C. s l Al12z
O
ppo
g^u s Co^,ONUS^ol l^
w^.l, su
el,
1Ñ9u11, NuS ^ NTE hos
c
T n
^ >aR-^ aNhlos ^
el^o5S
esS
►
olaFC^Isce
SS
iR-NCC^. ^Sol,^ Se TA(,e
Si ,Chl`Ti:lCo 4.. `-C1N L kTION E
j
Z,E pe `T1TLI
s
ES
Ç
T- O c11N $2.13 I ps
ouel
mqu0poss Ó
ec
u>zcal.umN zpFN
l
l-usExc
I
,
u
^
;.
-
uz
(yue
co
mWNORuc lNumeRumFuTuRls cq
U
oqueTFmpo
R113uSUOb
:muS o
5 s
n- -lNR
quob
S
c
yu sho.R c, uN
R?
u
S
)H`c-kh.ho5TR1 ;
s •N`CA&NOSb EpossES
SI
ONFb SCCSSI`C'
Slue^7 ^u C,á nxpSUS
S^
SpoNcF
sFU SOlÍ,lC1TA`CIoNF
`TRc i^
bu ``

^
S
^
C^ Tugl,iCcybFel l`
CowCI
CIONEUuz `CNTU Z
Eum oN
RNb
c
C
ON
e
Sugmoqh
1,oc
.
o
C
LI1NaTuSesTcuen
hORiS .4E uóE
m
uS5ly4ea ixCIO14e
12FST
c
L1
1
• 9uobs
FOI2
c
e
i in e
ó
e
cu us1120
y
R
o
pnie k- e
83
CODICIS THEODOSIANI LIBER V
TIT. IX.—DE
FUGITIVIS COLONIS INOUILINIS ET SERVIS. (i)
IMPERATOR
CONSTANTINUS AUGUSTUS AD PROVINCIALES.
Apud quemcumque colonus iu is alieni ue i in-
en us, is non solum eumdem o igini suae es i ua , e um supe eodem capi a ionem empo-
is agnosca ; ipsos e iam colonos qui ugam medi an u in se ilem condi ionem e o liga í
con enie , u o icia quae libe is cong uun me i o se ilis condemna ionis compellan u im-
ple e. Da a III Kalendas No emb es Pacca iano e Hila iano Consulibus.
In e p e a io.
Si quis alienum colonum sciens in domum suam e inue i ipsum p ius
domino es i ua e ibu a eius quamdiu apud eum ue in coga u exsol e e, ipse ye o qui
nolui esse quod na us es in se i ium ediga u .
(2) IDIPERATORES ARCADIOS VALENTINIANOS ET TI-IEODOSIOS AliGL'STI CYNEGIO PRAEFEC-
TO PRAETORIO.
Quisquis colonum iu is alieni au sollici a ione suscepe i au occul a ione ce-
la e i , p o eo qui p i a us e i , sex uncías
I
,
p o eo qui pa imonialis lib am au i coga u
in e e. Da a VIII Kalendas No emb es Cons an inopoli Hono io
2
e E odio Consulibus.
In e p e a io.
Si quis colonum alienum au sollici a e i au occul a e i si p i a i ho-
minem sua sollici a ione suscepe i sex uncias au i domino edda ; si iscalem sollici a um e-
nui lib am au i coga u imple e.
TIT.
X.—DE INOUILINIS ET COLONIS.
(I) hiPERATORI:s HONORIUS ET TxEODO–
sIUS
A ;GlisTI
PALLADIO PRAEFECTO PRAETORIO.
Si quis colonus o iginalis el inquilinus an e
hos igin a anuos de possessione discessi , neque ad solum geni ale silen ii con inua ione e-
pe i us es omnis ab ipso el a quo
3
posside u calumnia peni us excluda u quem anno um
nume um u u is quoque empo ibus olumus obse a i.
§ I. Ouod si quis o igina ius in a hos igin a annos de possessione discessi , si e pe
ugam lapsus seu spon e seu sollici a ione ansduc us, neque de eius condi ione dubi a u ,
eum, con adic ione summo a, loco cui na os es , cum o igine iubemus sine dila ione es i uí.
§ 2. Ouod si o e ipse de cuius p op ie a e
(Sequi u ex us pag. 85)
' Haenel:
au i uncias.
'
Haenel add.:
N. P.
•
Haenel add.:
o e.

^
o

bI
R
AT^l,isoR^cccoNSUm ` uSES`c
EIUS
O
s
TER1Tc `C^ ^
RO
Fa aTUR^

P

P

^
Rua1IL1R1
CC.lcnomla pE
C ,
l.
O

9+
CY16RC 3U$

FOS 1pRF.S,- y
`Y
ecyu
b
C
.cess - cel,eRiIul3
emu
s
F
)
cecuT oNEREUOC&RI
1N
p
E
m UlSS1.1ACogSFRUw ONemuol,umus EssEb uERSAm
mul,leRESCl''IU
S
S'E

12151iJ
n
21
2
.E
o
Cc:- i _
NT .1R
S
WTCUlCE
S
m lm
2.1-1 1Ju n CiESoÍ.,
O c b ezo1.3z. 49-uR
K
I3S
CESSE WI-uNluEn
S^IZC
p
E
cC
OCCSS
E` '
Cc Rucn
.l
E1R0

RumiN` R CO>JpREhEH
Su
mTempUS
bis
CESSI C7
-
-
)Z.CCOeC01
4
d1 C1014C1-.11-111
^•o
uG1`TATIoeSc
pRoRSuScio
nglN1S
pER RFUO1JS N mus
C,Ac nF1- ÓiC1014
CSCRUa
UTU
1
ic^Ri CC m ^
C,1- ^` o>• E^^^.R`«5^
R
c
C1 ^
E1^oNU
E
^E`CuRgi E
ECOL,
O1^lOSL,IS
CEp' AES`T
2.l,1ENO
• I
`
ī
A -i`11720
%
s9Llo
quECoN
cCR< R11pmebEhNT'UR11'

01S 11y
Ow.b
D.l,
E aumpRFó um s
e
c^
Cu•uS Cum^,lljF,R1C10CC1
11a1S
h
CS
L1i uR1SSCC
UTaCO
NS pRTIUm
11-1
hu
R15113
,
U
c1
-
,
}
1
-
1
9
1
-
3,113,Cum
pCiS
U
CTU122.0011S S` 1TS1MOo
la`T1ia7RE
w 1• um` empusR
E
?
osc TUR
E us
o
m i,
em^o^^S
1.1 c
CV)
Sc
cuN^
umuc- ERN
CONs
`
n
` u
c
CkCO1,1 1E-HlE,
c
, zEu
oC&l2
,CON
TES
c
^TNS 2^LlTE.ch^1^LESS
lTam
E
u
^,11^11sóoceU `R.l^s O^. ,EM
1 E iy
u1SS
ECO
N
uE1-4
q
US
S2
duNsRepe‘Tc>` `T1
U'es
SeóECERN muS
D?,
Ī
?cV
kll

1zi1. 1 S

K.Áal,NO SP1.I
•
TTT0

00SS 3
gu w oHuM
IN
c
eRp
S i u sco ,ONU
mb l, ENU ni
►
-2
RF.
Sz1 LlC- yU
oj^^kySum
M
S
e
g
s-hm
pe0.
`Ta'S > '-^ Uc.N
Su o u
m
e
n
c
c
E
ml

cok.1 C
9
11,1

A
N
10S 1-1
ma aERy
* > us
ps

`
s h BUe
^
A
C.S
I
SuU(Y)u11
`
iC^10E` '
q
UISI l}^I`CR `CRTC^11.1`TAZ 1J1.1QS NLleh1`CLLS
^ Cha cs
guam u N
„
ue 1
c
ACSÑÓCum lI iSSU sSCCUNbe
n
Le
c,cm
S
» be 3 T sc'
om
/NI
ipe
<S5S
S
Ca oREuOCEN`CuR Cluo
Fo n
e
E
noRTuus
C^R C7


C"

^.11e us1cum
meRCE^11C3iSU1SC. F.^.pATRlSm12
O
c
UlaNOCUCEN'TC.lJ2 CoI,C)1L
c e ` Z,mSTY
•
`C?C•
2041,1
OS
1.14Al,1.E
N
OócmiNl
O
E` 1llRF^p
m N
S
El.21` Ī
Ap lO
RE^ Ó
N
`
61
.
49UERa.`CüR•
Sl`l
-
&COEN1N
c
R2:2OC• d
NN.oSlld E J`Tz iu
E
jZ `C• E
c
L:. l, ENo

o1• op
l,lOSSc.ISCEpeRiTCUc» hC,N
N
` Ql. iSpaR
`TE
`I-ER
c
n&Reuoce uR'
q ,ilacoLONL1Óu
n
EpAR
es
a9.31`C10•15
S

504E
la
es

col
u
g
u
- ll,u n
cu usco
^o
l,l
uS E5`T
u cd,TZ. a,cmu E12Em eT-pRO
ER- z.Cn2,
51
az.
c olJ smuLlE
RS
s
bÑ

.l

oco1^1^E>JS^•1^E
pRec p m

u

u
' enus
S ERO c nl, ERlu ^ s^ie
1 1111,1
SEN
u cO mu
n
R1
-1..yE i `
o
mNls
muÍ,1ERlShc.
)
'N
a.^ i
o?
n
be
bo cl ilum P
E
R.`C w
e111T
^.
Quo
b
h
ccmll.lUsFs° b
e
co'1.cw
he
d
s1J,x` loNeNoUelbS 1,_F,C
J
I
BUS
lUu
E1.11`R. 2' J,;;.,n
CODICIS THEODOSIANI
LIBER
V

85
ce a u a ali so e consump us es , eius pos e i a em
ag o um iu i cum omni peculio a que
me cedibus elu eo supe s i e qui decessi , cele i iubemus exsecu ione e oca i.
§ 3.
In eminis sane obse a ionem olumus esse di e sam. I aque mulie es quae uisse
o igina iae docebun u , an e icesinnim annum de solo cui debeban u abscesse in , uni e sa
epe i io cesse . Ea um ye o qua um in a comp ehensum empus discessio comp oba u
I
ac
de condi ione nulla dubi a io es , p o sus dominis pe i e non sinimus, ea amen condi ione
se a a u ica ia cum agna ione pa ís e iae non nege u quae de colono suscep a es alie-
no, i a u p o liliis quoque con a ii p aebean u .
§ 4.
Ouod si non ad alienum p aedium sed cuiuscumque libe i hominis ac sui iu is secu a
conso ium, ín u bibus el in quibuscumque locis ic u a consis i , si modo in a p ae ini um
emplas eposci u eius omnem o igínem secundum e e a cons i u a con enie e oca i.
§ 5.
Con es a as au em li es si amen quisquam docebi u solemni e uisse con en os sal-
as epe en ibus esse dece nimus. Da a
2
VI Kalendas Julias Ra enna Maximo
3
e Plin a o 4
Consulibus.
In e p e a io.
Si quis colonum alienum in e sua el
5
uga lapsum el
6
sua olun a e
mig an em igin a anuos habue i ac si suum indice . Oui si in a igin a annos in en us
ue i a domino cum iliís sois
7
secundum Iegem sibi clebi is e omni peculio e oce u . Ouod
si o e mo uus ue i , ilii eius cuan me cedibus suis el pa is mo ui a domino e ocen u .
Colona e iam si pe XX annos
S
in alieno dominio e iu e pe manse i a p io e domino non
equi a u ; si amen in a XX annos in en a ue i e de alieno colono ilios suscepe i , cum
agna ionis pa e e ia e oce u , quia colonum duae pa es agna ionis sequun u . Sane ne
sepa a io coniugii ia , illum, cuius colonos es , ica iam mulie em e p o e ia agna ione
mulie is domino compensa e p aecipimus. Si
y
e o mulie iu is alieni ingenuum ma i um
duxe i , omnis mulie is agna io ad eius dominium pe inebi . Ouocí hic minus es de colonae
agna ione No ellis legibus in ení u .
Palimp. o a.:
coinp oLa e .
Palimp.:
XVII.
•
Haenel:
Manaxio.
{
Haenel:
Mu a.
•
Haenel add.:
in.
o
Palimp.
add.:
in.
Haenel om.:
seis.
Haenel:
si XX
annis.
TN:OD

L1 81R

Q7
VG{)
?Cl>
J
eco
l.o
NusllJs clo ao m1l.losulacn
A
11 €laE`T
p
Ecul.lucn
uCl,
l.
l` F
m
1N FEl2w
-
c1 c1i>>l,e
n
C
lmppuAl.eNITlN1AÑSE.TUAi,ENS T
A
z.bcl.EAl2CU l.IICáR1
1
0
1
ASIA
^

W
oudu131umE5TCO^.oN SARu^c^^Su^,EU1^i^T^. sc^^^+a^o^^ ENH
l(,ISNON E,SSEU`TE` S gdplR opR1A
h
A13E
Ah T NCO
►
-ISU^,`TlS
^

^

R1

^

^

^
^
q^15oR^1^`Tl^,^p^RN
O1S N^l.^OS^ ^^S^E. ^^.^ O^. c^^
DAT i 1cÁL 8R

U
GAl2^nS

ALEII`T
►
N1AN0

E
TUA1-£N*

h^`

CoNSSp
11. `TCi2
?
w m4`CCIMhÓOC1
-m
.11SCol.O1. iINOC'11N
1
1
3,
'TENENTC,IR
013Nok11 UT14ESC eN9- b'DNIS1,111111, E,OLONuSNEq`ÚE` clRRz 1 E
.^
g,óEpEC
U
bo
sL o
¿a
. El` -zEp
►
'E.suc»
NI-
.
?11
a
^1,01,1^
^
.

,cólasu^^ ^
^
iNc
1
U
k
mp

1U ANUS
d

Nò
MNx mc,
►
m
C H1 E N` 1L
►
E S`T °TC o
p o
Rú a s c pl, Na s
c
aRF u E`- -E Tz a2 i 11,, s
C
n-u
s•1Uo
9p
CU"N 111,pROCAUS c11pL1131, c ,m lN`TER
Z. EN COIUSEIZUá`TZ.
S^,)?m
M
-
1
Ce,
L4^ DñT l
ī
kzAl.
NO.RT
CONST),19T1}IOP,oLIlalul, ANO
n
V I SALus io Ccss

•
N
TFRp-1,ONS cOÑLIE`CU
ac ú l
►
° emz
,
pue,l, c s ^ólNped ° puol,C-SESERTé
IXPHCÍT ,_ 1111:1 / N Pl'

1l
1 L.1`C 1C,1
.
11` i TL10
-
)
1.
)oY
,
Uo SEPU
E
`TL1k,
1
cn
p
p
P
C,RN`T IN1.1
u s
C.1 ., l.,e 1-49
.
1Y-1
imJu. Se-
q
-l-,
E o
b
o S j
L s

N
2
%

^
N
cl,emkcc..1
Ck
p
TZ N
ey
E
c
T
1,...,1CVN
k11,cs T T m lmuRlOSum lN C NSE.RUMN Ó1S CICUSTo ICN
L11S
5
1Z
Z‘
b
1$USÓIC,NI`LAT1-1
01
s
u
AmZISL }2PAc oNlsu nb
►
`Tlo
p
c
R `
Ī
C1JI m omN1 s pR ER o gA`T1u ACi1 C: Rl`To R L, n$ 1m5Sqw
RESpECTu F coN`T6mpU
ī
oNC.uElcy..la1` ATENE`T1Am
pR
o
c.lEC
c
-1ou
1
s EmoR `TF cusTO I e1-4cl
►
hol4oTa sl
ocLlspRE
sum
c
ulRpo TIUSqUho
-
TENE`Tu}2
111-z u9-
po
T
oRlGusGz1
plhT lzla
c}uob CS
c
T'óE
D
u . c, Au- 1NyERIo12113uspRos T
,
aoau a
E
`
T l
1
9--1WaE D
i
l
m
DAT 1111

kALi 1DAS
IUNIAS

CONSTA4T]NOpOL1m

MER013AUbF
i 1TSATuRN11,lO ccss
11-4T c12p
N
E noS pl
h
ON
OUEsET

c A`TEM
c udmApRIN
C?
C1.1o1JCnE12U1`Tp1RZFS mA` 9u AS cu`T'e $C,u'lm
CR
c}^1` UR
C,N 1TA
S
17 oR V1 ,1 m E ZJ
c
, Cn E s
e
`T2 1.1 10
,
T,
m
4
c
u
1,
^
0.1 b
S
L^^`T
Q
lL

Ex
►
P12CSum>` 1.1T jc^E n ^ C^^pRC,^`T TU

pu
Cei-,`smsnFCO

Le1-.19-11-4121-ausscNlc- oR
87
CODICIS THEODOSIANI LIBER
V
TIT. XI.—NE
COLONUS, INSCIO DOMINO, SUUM ALIENET PECULIUM VEL
LITEM INFERAT El CIVILEM.
(I)
IMPERATORES VALENTINIANUS ET VALENS AUGUSTI
AD
CLEARCHUM VICARIL'M
AsIAE.
Non dubium es colonis, a a quae subigun , usque adeo
alienandi ius non esse, u e si qua p op ia habean inconsul is a que igno an ibus pa onis,
in al e os ans e e non licea . Da a VI Kalendas Feb ua ias Valen iniano e Valen e Augus-
is Consulibus.
In e p e a io. In an um a
T
dominis coloni in omnibus enen u obnoxii, u nescien i-
bus dominis nihil colonus neque de e a neque de peculio suo aliena e p aesuma .
TIT. XII.
—DE
LONGA CONSUETUDINE.
(I) IMI'ERATOR JULIANLS AUGUSTUS AD
MAxnn;m. Venien ium es empo um disciplina s a e
2
e e ibus ins i u is; ideoque, quum
nihil pe causam publica a in e eni , quae diu se a a sun , pe manebun . Da a II
3
Kalendas
Ma ias Cons an inopoli Juliano Augus o IV e Sallus io Consulibus.
In e p e a io.
Longa consue udo quae u ili a ibus publicis non impedi p o lege se -
e u .
EXPLICIT CODICIS THEODOSIANI
4
LIBER V. INCIPIT CODICIS THEODO-
SIANI
5
LIBER VI.
TITULUS
I.—UT DIGNITATUM ORDO SERVETUR.
(I)
IMPERATORES GRATIA–
NL'S VALENTIN'IANUS ET
TI
-IEODO:iIUS AU'GUSTI
AD
CLEAP.CI-IUM PRAEFECTi;D1
6
.
Nihil es am
iniu iosum in conse andis e cus ocliendis g adibus digni a um quam usu pa ionis ambi io;
pe i enim omnis p ae oga i a me i o um si absque espec u e con empla ione el quali a e
e iam p o ec ionis eme i ae, cus odiendi hono is locus p aesumi u po ius quam ene u ; u
au po io ibus e ipia u id quod es debi um, au in e io ibus p osi quod ide u indebi um.
Da a IV halendas Junias Cons an inopoli Me obaude II e Sa u nino Consulibus.
In e p e a io.
Nemo sibi hono es e
7
digni a em quam a p incipe
8
non me ue i
p aesuma quia sicu eis qui me ue un digni as o namen um es , i a no a maculandi sun qui
p aesumun .
(2)
IIDEM AUGUSTI
AD
PRAETE TATUM PRAEFECTUM URBIS.
Coeles is eco da ienis Va-
len inianus geni o
(Sequi u ex us pag.
8g)
Haenel om.:
a.
'
Haenel:
ins a e.
•
Haenel:
IV.
•
Haenel add.:
Codicis Theodosiani.
`
Haenel add.:
Codicis Tlaeodosiani.
I-Iaenel:
P . P.
'
Haenel:
el.
•
Haenel add.:
ipse.
T•,N#'00

LI
B
R

V
p ,,,
NowsFEB

Nü

E7RUFiNO

cossg,
11 1
TFRp
bo l".( oTx.eTb RCC
cCA cS- AU!`TmOR`i'1Scz
n
u$ACONScR1131
`LUR
•
C^oN^`
o
ō
RC
C
c
2.es
4
u o i1. p 2.ESE Icc' aeSó0142«¿
n
•RA.a1
T1-IRZ mol2Tls
cZ.usAb
o)-12,`
o
eS
.
ull bCa aW ORbUmhb
u uERE.i-
R
F
mc
'
uz. naONAT5 1s RESC1kL1aT SCRI
e
EN$ S p1Z1US
en
oRTU ,1S
F
u ERoquNm
+ u
'R
ES
m
e2 Sz.a9-ep

L1`["p
o
s
EaAb
1llu^
cul a
0N2 ` N
owNah cREáEs
^
o aNu
,
YTZES cJ o - a.Tdp eRuEN hcc
q
L10 S1pR1L1s
m
aR12.
1
1
-
Z.l12CU1RFS'(Y)C112T1S
Cc . SAÓOTIA
`
CA
eS•T
R
FS
i
b
aul2E FRChzoNEm`Tao`
TO
R
1
s
•
e$
`
'
e
`
T
'N4aaoN2m
O
U13 ú
ON
&`C0%iO$lagA` 1U.,um cu ZoN
L.-TU
c
CA1.lc c. - b yAc1ATA1.1T
j
.
óFlClA
`
T
1CS
c
Suá gL lbluLe, `b`y E c-Nuoá mpoS1]311,E
)Ub1cE`CUm
n
ll`TCi
. O
013eS`yN` i
CON
TR RlUMU
,1EA`'CI.IR•
N
u
q
-s11a
.
1-, oRb Ne` yIER c1
7
►
ob hoNFS`TUmESTETp
oSS
Ida)
QI,
FR •
Cju N`CU CLN
URó
ON&I1-lu c}Z.1c 1J(10
co l
al
cl
o>se
y
s
ha>ses
,-
x
-
ClSposSlLs ESlc
-
npl,E
eNoNqucR m . 1-5^
S1lN^,o 1C-S° NE E`T1l
-
1poSS U11,ES coNlclCiuEsp01--1 1-4`TUR
Remo- l
s
coNó c oza 13, plZmz
o iz.T o CsT
,
i cm c
l
4
1a
)N
CjL

151 01.
1a
.`TQR.CER
I
Um
-
Cc i
puspo
SS
CSS ON S RCS R
Z.1A'T

U E
ChmeN
o
c NeSÓ
ONN
`
oNES
SupCRlc, s COupR
-)eNsaEs cnolumE)cceSSEn. u
q
- ,ec,e ceNsCR p• mUN
EpoSSll- CERT.N. pcus c")e e-3 nob c&boNa,---1 owe
PRopoNEi2e, h0C
E
S` S191- 2.12T m S113 p.CUÍ..` -2 R SSw.E
S
c
TEao .1 a,
oR:NGwRESERLu ueR - Nolauz L•E. 3i11,T • SEJ-pne
EIZc-z, il,z, b owz`9- o col- Ra
n
_l,ec,cm esT s
(
LISREm1N11`ce
i) O s "z M (},
RE
C-`Tl`>-UR Ó1RC-C•To h oR b 1 e ö oN C-` u`
cO1JalR o
.
1
cm CONTRá.zONOS 412eS kocE S
CnUSN c"ilCU uS
eT ClZ1mlN Sa01
.
1wTO k

ONw ONem CO1
^
1
ScR
>3^^^C•
^
9
c^o cum
CY11N oR W,
U
enoS qu‘ayUe 3l
1
R-^1o^AT o co^ ,A`T^4m
$li. CCo ,11.A-cun1 ` u.
c
cO1ZCS
UC , cuR2
n
Ç
o1ZES
C
oRUm bE sC1J
S
c
Llb REN
Ec
ju1b. mm,Ta- la
o a
x
C
lo l SóeS - " C`iL o S1c0
12
um1,1
ECl,ES
e a
`T[&bo a ^`T O1.()epyEC
c
Z
(ny
bu.
cTm,1oN
FUERA
TA1 E,O12uC11 9)eN %iLi:h
c
p`T 1
,
3EL31`
1
g
-
N
UT
9U bcP
m

, cu
1h
1
oR
1
C5 c^EóO1^a.A^('1oNC-^ 11C^^12 1`T
Tu- ones
ZIE Ilzzc^c^^
RE
S
1^1,1
S
epROlo111

CL i.,`T¿aERCS'T (R b.N )N coN scR1
^
eNb :ALI`TE.MbOh Z.‘T10N1zNIa3, 17 cOna SCnumNÓSES9-

CODICIS THEODOSIANI LIBER VIII

95
Da a III Nonas Feb ua ias Romae Sabino e Ru ino Consulibus.
In e p e a io.
Dona io au di ec a es au mo is causa consc ibi u ; dona io di ec a
es , ubi in p aesen i es dona a adi u , mo is causa dona io es , ubi dona o dum ad i e i
em, quam dona , sibi ese a sc ibens: si p ius mo uus ue o quam u, es mea ad e pe e-
nia , u pos ea ad illum, cui dona , non ad hae edes dona o is es dona a pe enia . Quod si
p ius mo ia u cui es mo is causa dona a es , es in iu e pe manea dona o is.
Es e alia
dona io, ubi dona o obliga illum cui dona , u aliquid acia au non acia , id es , si aliquid
iubea ie i quod impossibile iudice u , au quod hones a i con a ium idea u , au si id o di-
ne ie i quod hones um es e possi imple i; quia unc in i ma u dona io guando condi iones
hones a is possibiles imple ae non ue in ; nam si inhones ae e impossibiles condí iones po-
nan u , emo is condi ionibus i ma dona io es . I em e alia in qua sibi dona o ce um
empus possessionis ese a , quae amen omnes dona iones supe ius comp ehensae, si modum
excesse in , lege consc ip um, unde possin ce ae pe sonae de immodica dona ione p opone e,
hoc es , si qua am sibi acul a is suae is e
I
dona o non ese a e i , non alebun . Sed
p ae e ea illa dona io con a legem es , si quis em in li e posi am quae epe i u au ec o
o dine done , au condi ionem con a bonos mo es, hoc es , causam cuiuslibe c iminis dona o
in clona ione consc iba ; mino ibus ye o si quid ue i pe dona ionem a quocumque obla um
sí e colla um, u o es e1 cu a o es eo um deben s ude e, nequid i mí a i dona ionis desi ;
quod si eo um negligen ia dona io ad e ec um pe duc a non ue i , ad eo um dispendium
pe inebi , i a u quidquid mino es de dona ione pe dide in , u o es e1 cu a o es illis de
p op ia acul a e es i uan : in consc ibendis au em dona ionibus hic o do se andus es :
Haenel om.: is c.
1Tbo
WA
,
oNO n
e-N
pCZ ISCON`C Ne ` ;0oN `TO1'•
SL F1, a uS
cu
b
O
N
‘
TU z, ae i bElZe-SquZ.eÓ
oAIA
C
TZ. IZ
Su E
iN
hÇR
SS
iueiNIN
c pi s• s uFlN9u a
•
l, Y,,
ZE3, Z9,
coRpo i3
,
Nom NA° lmLHao
jJAcTION^ccQ?3SCCL zENi
E
SZINCiNoN ocCUL
e
e$e lp ,
ul
ee•
Ñ
ON
p12 uA
c
imu
el.
SeciZE`CC SEb
AL ` 114RWIUl
.
S
AU` `iNC.ARTIs
aL l`T
U
13
CUmcsu('clF9A`R
iZ
A
C`CA
Úo
N
l
n
c
T
o•
[sua,m,Z'AmE•NÓ
o
•.
NA` owcchS i,
n
elz., sNOU
e
boNA5 o
RipS
es us
CR1I;uTS' u
el
o
I
C,N oRz `T pRe
S N
c
1'!5'pLu miscj,i
c,ATqu p
Rol
psos Lis
c>z
34 n •
c=c
y
1'^•1¡+1c pS
2.
(
1?
Óo
NAT1oWC( a
F
c
C
S
S
1
^ O
RUC 7S
olle
(11
Ni
e
►
AS
E`CCOIZpo
^. im
c
►
RAa ^ OSUpsec^z:
►
A`L .IR 1
`Txue slmoB l,
a.
b
oN
Nhcu p
z ,
S i` ns
►
plu n s` Rz.óA ,i
cuR S e oáSE ZUe ,bocousboi.ia
`
CU1ZGj O0
CON
CnOL ERi
l
o p0`es` Ui
)NCi i01-1, TOR, USCEU2
.'`TNOUOÓO(111NOp1+~Y1lFSboNcO`Cc.
$1T1 mFNs 3lbEh sl2
e
1bu5
•
usucñ C L C`cucn.
óo
Nw
-
oRNON
R“ERZüAUe i T
c,FSc z.
u.

^,7^ u

c

ni
elzoc^oN.^ ^ io ^

u
um^^^ ^^u` juc^ ce^ pucux iA
L '
..11 F c m
,
11.U u1.1°c•Impp
1-1
oh)
E
c
h^ ^ Az moN^ a o
pm
eg
esa
,
oa
sp
ul u
A
c
e 1.. `
,
c e
c
ce
i< gz b c
m
cz,Lx
c
l
o
Nece$S4 R A
l
soa1saóm
Obumul9+CS`TSui3L
•
T, u
E
1
20
b
o -i
em
n
14 buss
peca
es s- iz a `TlühllSCsuc MQ14m
necee
N`
-
►
o zasuy 2x4c• u
lN

i•I
C^u^C^ i °cN
aNS Nem c,NZ. Z
c
ONE
ZeS:bE
li
c
^
esa
ī
'<
cc m
o lie ZU^
c
ONE(^i
UCZIS
CON
`T12.
c
_,IE1^0`T1L.lSC^L c Cil'^RC,1)^ Sc jZE
a
VUOamuS
i(^ ocl,
jUS
pl S^TlNi. Cn
R.NoL ^ CnuS u c^u Sc
i
s
1Z
c
z`il
9
L X
e
()O1.~N
O
oue:l11-4Óo`Tem m-abouSum5Ri c
c ume c.
S z
C` NU< Z `T
A
s
c
ms S^Tlp
- ll.xTUS NOy
yue w
CVW
ī►
1, Uo ` RÓ
ō
S sC
c
R2C-:a
Ñ u
R
•
1 1 E
c
( - n1,1,1 .(S nEqu
Rc °CUIZC, Q
n
G, S
LA aEA`zu
R
y
Z c`TA`TIZAb `Ti0 S1C^omN moc^o
11
£
ms ^ lN
i^1S
cZ+. s suSi m yRuc^umj^E
c
1N
c
9^
ó
c
uaejZe ..
Di«
DVSNNI
ITU
S

CONSTANT NOpOL^N,

DNhoNOR O
iT
CoNSTAN aO
Coss.
1N eñp quicuco c
1
,a e.Reb us pRo},
IZ1 s sF
1 u `TO US
IZuCG[u
^
cu
l,.;1e
j
^
A i
qZ: Ó yiACU( 1ci,a
oN CIO
NeCON`TUl.e
►
TuEl,1h,ao
`C
cmc7e
a
e
k `
E i-
S
i
uSu¡
:
Ru
C`
ī
um
RCs
e
Z C
q
lzOm
q
-nA ó SSe
CQS
N
OS
c x
u
1
.
2...-
qu z
`
Res
CRuo
z o -,usuV I uc- US AFci-- Am
S
1 s`Cl?u
A`Cl
D
111Se
RZ`TAY401.1
L. El2 `i'
p
RO
C
Rz 8
c
o 1.1e h C,e
A
`1...
Vi
•
D{ Y Í O CI^ N n lS

D
O N ^1T 1 O
N
1b V S
ì
m
V1
3
coR^
`
aiNSc co ^^ ali
•
z b
y'
lllppucnpRe
e callen.
CODICIS THEODOSIANI LIBER VIII
u dona io nomen p ius con inea dona o is el illius cui dona u , deinde es, quae donan u , si e
in ag is si e in mancipiis si e in quibuslibe ebus a que co po ibus, nomina im in dona ione
consc ibendae sun non occul e sed publice, non p i a im el sec e e sed au in abulis au in
cha is au ubicu nque lega u ac a dona io. Ouam amen dona ionem, si li e as no i dona o ,
ipse subsc iba ; si ye o igno a , p aesen ibus plu imis eliga , qui p o ipso subsc iba , e hanc
ipsam dona ionem e ges o um solemni as e co po alis adi io subsequa u ; i a u si mobilia
donan u p aesen ibus plu imis adan u . Sí ye o age el domus dona u , quod commo e i
non po es , u inde dona o absceda e no o domino pa ea es dona a; si amen sibi de his
ebus usum uc um dona o non ese a e i , ges a ye o dona ionum au apud iudicem au
apud cu iam alleganda sun .
(2)
InIPERATORES HONORICS ET THEODOSIUS AL'GL'STI MONAXIO PRAEFECTO PRAETORIO. Le—
ges al nobis paulo an e Ia ae ce e a quidem cau io necessa ia nobis admodum isa es , subla a
ye o ' dona ionibus species adi ionis quam olim e en io usu uc u induxe a , non 'sine magna
a ione deside a a es , quum obse a ionem iu is con ahe e po ius quam p opaga e debeamus,
ideoque ius p is inum eno amus u quisquis em aliquam donando el in do em dando usum-
uc um eius e inue i , e iamsi s ipula us non ue i
eana
2
con inuo adidisse c eda u , nec
quid amplius equi a u , quo magis idea u ac a adi io; sed omni modo idem si in his cau-
sís usum uc um e ine e quod ade e. Da a
3
Idus Ma ias Cons an inopoli Domino nos o
Hono io
4
e Cons an io
5
Consulibus.
In e p e a io. Ouicumque de ebus p op iis, se a o usu uc u, cuilibe aliquid qua-
cumque dona ione con ule i , el in do em dede i e sibi usum uc um ese e , em adidisse
cognosci u , quia ese a io usu uc us, e iamsi s ipula io inse a non ue i , p o adi ione
habe u .
TIT VI. —
DE REVOCANDIS DONATIONIBUS. (I)
IMPEP.ATORES CONSTANTINi;s
ET CONSTANS AUGUSTI AD PIIILIPPI;17 PRAEFECTUM
6
.
(Sequi u
ex ns pag.
99)
Haenel add.:
' Palimp. om.:
eam.
3
Haenel add.:
p idic.
Haenel add.:
Augus o XI.
Haenel adcí.:
V. C. II.
Haenel add.:
P ac o io.
33
i
,il!•loS`R^
O
p^^`^^ ^uS^ Rm ^e q sN
►
oCSCRuuT
u^C s CÍ^cP ^R^
^^ nu
►
uIF1ceNe AE^ e ul,o co>,^
AU
I. SSENTS
1
E0S
j
1.1plOSIL1Ó1C10 EC:U•RASSEN
`
o nNÉ a
ESSe
a
uoCINaum 1-4
Ep e
I
i.V S
pRCmlu
mqu^
,
SCEi.ESTOS
FT
y
1-2.9ITCCSOS ^^N10-los
y
FR
Cnms ERE°
DTT
}01 RAL OCTPB

i..1 a ':Ni:: `C CA`TL 1N0 Cow1SU1•18US
1
>1TE
Rp
o
1y
h`
ol
N
E mAN
c
phTumI
.
hahpm
-
RE
FACT
sil., E
S
U
nS
EphTeR ESSEp>z
W
n
UE121
`
T2 L OCz.TUR
ió
ec n ^á

^^c^ on
y
l^ l
n

pluNc^c. nm^. ae 2`T1SpTRONUS
^
11"s
NO
pmN AC,1E^„
p¿ Z`TF n
z l c^u2 m
F
^
CC, L` ^
TU
m
y
uERl ^jo>J,
`iaONC lZ.RCi - USeTp:os`T£2
n
SUSCFpCR1TL DCRpS TOTUm
Clulbclu Ó
lARC,1
U.S
. ERiT
REC,IER w- uRiNci _.ls() mbO
NA`C0a1S
AR131T1Z10
lim,b ° On E

en
.1.1
T3J^T kAi,X Ta11. S

;1i^3 <Ti^.1J1: :' '^:;_'1_l '
n
*s;;

co asul OUS
1
NI ERp
S
1ClU s p1l10S a ON1-)A 3ES '50NA Suz.UEasphRc E
'6
.
01-10Ru nl,i jCRT S o1
.
4,AUe1Z1T ` h scqu óo u,ER
¿
I
T
►
l. bS
p
os- e
AI^ A1C
y
ER `

qNh'•T O
►
E.S
NI ggTZcT1S

'y 2.

`•
C`T^Sc
(i
1N9
-
6Cglk14m U ?.c
uc 14TC1R•
1 bFm
CS
-
2
m
e
E
a on
y
^ um
p
R^
c`Tu
S
1clu1S
y
ORS `TL Ny11,loY:u
C
n
MN°CF{'ZNhCS1C.1
N1VC N`
ī
l
Ncn
CONSC.cUKG1$`NCilZ
n
c
RECll1CCIp uS
C%E`TEC,1TU 21
`
1oN A
CT1Ó C`(11,
b
N
mVORT oNecm u`T'h1NIT6
y
üGRá
I
•
L. SSUmR l o
" AeSC^
Om 1
en
s ul3SThl
.
e
Am pROpR1EThT S
A
m TR'1.
I
•
en
hTR1S
UC:C“)^.1,1N
SECU „ us CoNUENE.RIN`T Nu
•
p`T AS RE
pOSC cREUeu
Mus h^
A1
i^, 1SCl^l EZ. ZLLCYI pE12
C.EpER N^ 1,¿.RC,
T
C

2.E

C.1N
z`
ī
m
h
l
M

^eC
aEcy CO
S
JM
ONCM
U
S
L.1. AOC N a„lUS`T
Z
. yRlo
u1sl,Ec,ls
I
lFNOREm -13e-Re sE .uz` z
ni m

UY
i .1N1AS

S
y>z ^.10
, . ;nnla

e7

.:iu:,^ s

coss ^
T
I
S1quksF l, usa
o
,1,xT o iE nz.
c
c-R1
S
2
n
1, qu b
y
u R c a
SEcu
c
usE
c
-c^ mpos
moóuon
I,AESE i T
-
pROUGicT sl}-11ub
l'. OVES
O
N1
SC¿
n
uS1S li
ON
n°T
O
NEnI cnA` ER
$
i.1O
Ī
..u
E
R1cT1
n
b
•aecee
,
zum
REU0ch,b1T•
Cluob s mhTeR h, EC c}ue y‘ l.locio
Nhu TACI SC.CUy.1Ó sNu a.s`TI2A lSi
cRiTCO11 R&U)IN14
9-10i-1FmpERqüAm
Cum que
o
cc +S ouFmuelslE^. a
l
u l.hm
Aa Ez.
T
poTFS^ d4EC»
CODICIS THEODOSIANI LIBER VIII
A i nos i
p o
pa ibus i ma
lege sanxe un u
si quid
pa es
in
libe os m
Ū
ni icen iae
i ulo
con ulissen , si eos impios in iudicio
decla assen omne
id
esse e ocandum, ne pie a is
p aemium apud sceles os e lagi iosos animos pe mane e . Da a XII Kalendas Oc ob es
Limenio e Ca ulino Consulibus.
In e p e a io.
Dona io in emancipa um ilium a pa e ac a si laesum se pa e esse
p oba e i e oca u
.
Hic
de
ju e ecJui endum
de
e ocandis dona ionióz s.
(2)
IIDEM AUGUSTI AD ORFITCM PRAEFECTUM U óPS.
Si unquam libe is pa onus ilios
non habens bona oinnia el pa em acul a um ue i dona ione la gi us, e pos ea suscepe i
libe os, o um quidquid la gi us ue i , e e a u in eiusdem dona o is a bi io ac di ione
mansu um. Da a V Kalendas Ap ilis A be ione e Lolliano Consulibus.
In e p e a io.
Si quis, ilios non habens, bona sua el pa em bono um libe is do-
na e i , e is qui dona e a ilios pos ea habue i , dona iones in libe is ac ae ad in eg um
acuan u .
(3)
IIDEM
AUGU'ST
AD ORFITL'M PRAEFECTUM
Z
.
Si quis o si an ilio um ma e nam mu-
ni icen iam consecu us, in ma em impius de egi u , non iam dimidiam po ionem, u an e
ue a iussum, ei dona ae, sed omnem subs an iam p op ie a is ami a ; ma es ye o quae in
secundas con ene in nup ias, eposce e e amus a iliis quae ea um pe cepe in la gi a e;
quin e iam iden idem commonemus alia omnia iux a p io is Iegis eno em debe e se a i.
Da a IX Kalendas Junias Si mio, Da iano e Ce eale Consulibus.
In e p e a io.
Si
quis ilius clona ione ma is aliquid ue i consecu us, e eam pos -.
modum Iaese i , p oba is in indicio laesionis causis, dona ionem ma e , si olue i , in in eg um
e ocabi . Quod si ma e , haec, quae ilio dona i , ad secundas nup ias ansie i , con a dona-
ionem pe quamcumque occasionem eniendi nullam habea po es a em,
(Sequi u ex upag.
ol)
'
Hic Haenel addi
i an en ,
e bi= omissum in o unibus codicibus p ae e quem Seldeni no nina u .
Haenel add.:
U Lis.

TH OD

IiB R

qi lsh
Se
aulons e eL quol,C ,l6i
q_sue l ul,o
b
cs
FCUNa s
_
N . pl s
O
c0i1
C' NCN` uR
IC` ^pp
chEoÓ
ET dAL,NT l^^
S
FNA`
ī
pos
,
l. A
0N
` oNemC RC2p1.1c. c»pl. AmuE
VA
po
•
Em
NE
p
e
emc. c!
pRO„Epo
e n &e
o la
c pA`c o .l s °ccmpo ie ceL. eDRATAn,pAcceRsE .
Auus
i:
Id
Y
R0NC USRELOCAREj44Np0`CERIT
N s doV 5 mhN
iEsc sq,
C S1S
T
U 3
Ey SON.mNqA CON
be
-
CAZ
ONi
e
T10
EST`0V-1`TTZA ps
:‹ue
1J1Rep1F
c
A`
ī
EE` CJ'CC
2
n
u
S
I
Sq
.
LEG03
,
LON`C NEN` Ul2.'L11SS
e
CONS. 41/4
5
1`TL15)2A,`T'Ac11
/
güASTI nEN
C
MAS
a:S
11A
000
7
11
e
n O
N
Cb SCU
`C
Qp
oY `T
'13PTeTN ÓNC71/4» T`C lLla
C o
Cuenho
C N'- eRyA 2` ES
Co1^1pL`Te
N
•
T u
Sum^L ER ` COC,N ` OR
l
l
a.Sl . 13 e
muSACA11Z1pRE
5
i-l`T15C1L1ClZell.NS
•

el"

C
T 12.
D TV la S

UoQEn^ 3
►
uú

nbN
^1
.' 'i,e;i>>-

I
l_ :N^o
172;
C
-
015
S g s
y
11,1oF 1. NEuE
po` e
i
c
y
i
1.1
0
z lZl,pxolJEYo` l
;.
clae
p
a
` c
A
z
cn
z,1
`
i Clp
^
n
`
l
ON1S`C€L`(1pO ZC Ni.lCiLllb boNZ`UERI`C
b1.11s pRoSA` 1sCAUS S
1
.,lud c omhlasyEs` 1soVCFNs k.um
I
CAuS1S1'ZEuocL Re . oNpoT 1R1
I C^e1k1C^ ¡Z` `C1S^13eR1S
mpp?
L c I.ENTINIANLIS L1AÍ, C1.1S ETC,R1`-CIoNLIc
x

>>


n
^

^> n.E`Te^^^^ ,1

p^ e e c
c
TV
m
1
[,l
o
5 CON
y
CUM CFS au pA` RFS U
ELACCRU T EcoNU c E1,CUwS
Cum
que
cRo c1s
11-4YuR1,
n
Lb
o1,o 2ep u.Ls, s
s
EINIT 1.,EC,111)
n
Em&1•
C pwC QNERESC SSACin
mN01.,1GC-R`CA`T15lNm
E
Z
`
Th
F.
nU¿,c z R
e
UOLUET^LLN`
DñTh l S PT11
9
113 1^N•13 1.11 S 1.up c N o
ou so Co S
s
x s
s
g
}1i
c
ceRp
y
1i,11
F mz`
►
Cl?KT S NluT2 AmpN
T
121gRAL ECn cS
n
CpRÓ
13c R1pOSS 1
`
TINT
UL,FR
11,1T
F
c
CON
UICTIVUERI
N` 1-)OC EC1sSE
Res
C S 52^A EC ^
a.1^1ClpA`T ON 6 Ny a.^m11., Am1ZCL10 CEN`C
LITZ
'
Vlll Ó E^lsq^hómlN s^cR^^Ñ ;
.
uE.LPL
`
al. C^ onh
c ú ;€ ^ 11^ ` R^.C^^s ^
1 mp
CC
^N
ST
A
N^11.1US 2
-
Z
AÚ
LIE
RON
C ciNUCY1 u CAR[ S E
PoSTA h
Á

^
^ ^
►
,
m
usp^zo e ^L l3^^
2cul` ^^en^u` gicicL^S 3 umEl^z.^121 sg1c^ u^
s SRFC' oR113,n
RSEq^ u
u u.ócses
c
ucR
a
l o
,..s
uC la ` 1
oN
Ese„xc oRc As
bNR1`TAS
1
►
n
1AN
ESG
^
,E^
y
lC1A^
`T
^ n^.FL1CN1a ` ANbU
E1Jb `TORIS
^
Q n Nl m
RFUe.R` ^ 1.TLRC1
1
^
S
s
.lo11 E^`C1A
E
`
1111J
`l
C `C S1"'AC 1.`CE$`T'ANÓIS "
<IQ
Rl13'pUN1eNa1$
•
^
T
x u KÍ lN oP` ATOé' pau
L
+* oc S
CS B'ST nin-eRP
1.70Di%Nó yeg-.
Villl
)
pwu
.'.RN1S% CmATFRN
;EN eR1S E
c
CRE` Q1
1
F Scal31.X` N.
1
mp coUSTANI114US ^ coNsul,lz-us PRE`ToCkI>;us
TRl$CN1S
p1.e ,Els
•
s e a
c
- 111 • sALu`T
eco

b c q--
CODICIS THEODOSIANI LIBER VIII

zo
se a is de eliquo legibus quae sub i ulo de secundis nup iis con inen u .
(4) IMPERATORES TI-IEODOSIOS ET VALENTINIANU$ AUGUSTI AD SENATUM.
Pos alia. Dona-
ionem ci ca ilium iliam e, nepo em nep em e, p onep em e emancipa ionis empo e cele-
b a am, pa e seu a us el p oa us e oca e non po e i , nisi doc is
1
mani es issimis causis,
quibus eam pe sonan
,
/ in quam colla a dona io es , con a ipsam eni e pie a enz, e ex causis
quae legibus con inen u , uisse cons abi ing a am. Quas amen causas in cogni ione discu i
opo ebi e nos o admi i iudício, quum hoc in e pa es compe en i isum ue i cogni o i.
Alias iubemus
non
a
audi i pcz en is
3
que elas, e cae e a. Da a VII idus No emb es Ra enna,
Dominis nos is Theodosio
4
e Valen iniano
5
Augus is Consulibus.
In e p e a io.
Si quis ilio iliae e
6
nepo i ex ilio el p onepo i ex nepo e emancipa-
ionis empo e aliquid dona e i , id, nisi p oba is causis
7
in iudicio, mani es is o ensa um
causis, e oca e non po e i .
TIT. VII.
—DE
INGRA`I'IS LIBERIS. (i)
Ii,1PE .ATORES VAI..ENTINIAN ;S VALENS ET
GRATIANUS
AA.
AD PRAETEXTATUM PRAEFECPUM
S
.
Filios con umaces qui pa es
el
ace bi a e
con icii el cuiuscumque a ocis iniu iae dolo e pulsassen , leges, emancipa ione escissa,
clamno libe a is imme i ae mulc a e olue un . Da a V Kalendas Sep emb es Ambianis, Lu-
picino e Jo ino Consulibus.
In e p e a io.
Filii emancipa i, si iniu iam pa i g a em, quae p oba i possi , in ule-
in , e con ic i ue in hoc ecisse, escissa e :ancipa ione in amiliam e ocen u .
TIT.
VIII.—DE
HIS QUAE ADMINIS"hRANTIBUS VEL PUBLICUíI-I OFFICIUM
GERENTIBUS
DISTRACTA
SUNT
9. (I) IUPERATOR CONSTANTINUS ALGLSTLS AD VE-
RONICIANUM VICARIUM ASIAE POST ALIA.
Damus p o incialibus acul a em u , quicumque sib
a nume a iis qui di e sis ec o ibus obsequun u conques i ue in aliquas encli iones ex o as,
i i as inanesque e ician , e male endi a ad endi o is dominium e e an u , amissione e iam
p e ii illici is ac de es andis emp o ibus puniendis. Da a XIV Kalendas Junias Op a o el
Paulino Consulibus. Is a
lex
in e p e a ione non inclige 1O.
TIT.
IX.—DE
MATERNIS BONIS
11
ET
MATERNI GENERIS ET CRETIONE
SUBLATA.
(I)
I111'LRATOR CONSTANTIN iS AUGUSTOS CONSULIBUS PRAETORIBUS TRIBL'NIS PLEBIS
SENATCI SALUTl I DICIT.
(Sequi u
ex os
pág. I03)
'
Haencl:
edic is.
'
Palimp. om.:
non.
Palimp.:
p eseai is.
Haenel add.:
XII.
Haenel add.:
II.
▪
Haenel: iliae.
' Haenel om.:
cansis.
Haenel add.:
U bis.
'
Haenel add.:
e/
daaa a.
'"
Hoc B e ia ii
loco
Sicha dus idi
in
codice A gen o a ensi, al e ius legis es igium,
ex qua
an u n
hace
e ba
emaneban : I ep.
Theod.
A. ad
Julianu u Cons an inun . In e p e a io. Qu cu ique sibi
a
:ua la üs qui di e sis
ec o ibus obsegmu¡ u , conqnes i Pe i a aliquas endi iones ex o as,
i i as,
inanesque e ician u e
ma e
endi a
ad
endi o is
don iniuAe e7Je an n : an iaSione e ian p e ii [lllci is ac de es andis emp o ibus puniendis.
Codex A gen o a ensis duoque
alii codices hanc in e p e a ionem con inen . Haenel qui eam idi
non
c edidi es igium uisse
al ei
:
ius
legas
omissae,
sed
ipsius legis
B e ia io
admissae in e p e a io
a
lib a io
co up a cu a
mendosa insc ip ione.
(Cod. Theod. lib. VIII, .
s, no . 1.)
" Legi u
in Palimpses o de
pa e nis
lonja
sed
e o e lib a ii.
T1-110D

L
l 1^ F R

9N111,
s1
C^s
c

^
CUR
^.R uE'2^'NT^p
e^ ^^nS
5C
RI
SNO N
iuSa
e ?a
u^ po^ s^ ^s9uiem
e
^
-
u
l
s
Ru
P
LACULS
I^i S^ CS 0C 'Tu`U, cn
1N m
^- N só ú ^c^^TF u^^ ^ ^ ,^e
TScnNNCT (^e 'uCNC^oRUm` e1aRORUmes
^eRO C^ uR• Ces s^T ü 9^N n 1^ eR
e
oN

o
úuS cmCH`
ī
ü
C
m
Re^ olsc^ c .^
TACnn
^
I
^
SSUC
1cR1N
c
Ta1Tl ,losc^eu0 u
`
^e
1
e
^S Nn 5,11) ,

poTES ^+
e
e
a
►
óc omlN
ou
c
FRu
eolpoN
y
y
c umhkC ^ a
.
-
:
e lAKwis
, ce1-I
c
N1FRO5e
c
uR•

mmAc E RNL m p2x- u noNl n.ciuoZ>
►
i
slNpo
Te
s
e
-
ce-coN
s
e
-Tu
c
Clso[3i E aE Z T Cu.mpncTRemoRc uo
S
u ll,R1S
y
ER NTp12e C púmhc IUERFFOSC TS1NLcu usCjuamcON
SOI TI opl,2c
u
c
C•

Clc. obs p T lZs u
u
my
^,i u np° Rec
Y
) F m ll
lms
u ó
CReZes c1 12NSeum
mm. c pmueR T Zep}zes -NTA ee
mZ5
1
e
RNM',1e6F131TSuGSTc NT
-
z.

1`TAC `
1l,lusmCOp
TomuNE zel, FRRw s•
ke q,suNea
ī
^s^^^ECsu bE, Tu z.
1N
cRz.
e
us
c
eRTu
my
,
aR
c
xF n
cus
q.
ob
1KA.es Q1
Re muN eR1
S
4^^ T1

^
C uS^^^^N
o^
^^`T

^
^
RE)
c
m
g
Rlo
`
E

Res7 u d cepeai
U lzo
um>
3o
J
ORum
Mk.V
lopF Zm1TTENa1•
CU ec)
c e c
ī
l
^mN1, eN
n
ke
9
uecl,PAcle zs
1,ocmza,ueRVI-h
^
,
13e13
Tk >;eR40,1
V
TeS`C
h`i'ECm c ?J`CE
C
m
A

ola
eco
z.ucc-cnnpARe a es
p
oe
OS
quos
mN eRI,INRclm
Re m u
c
e k
luElab)
c}^
o
c
FS
z.$E
S
Taclnl-l
e
cmÚ
e
ewR z..
elJbz
n
en. e
lb l,iS m
aa .b E1ZE•
^ quu0u
Re
ys l, s Nc >j
-
q
U121 .
e

W

]c^cn lacVQsce
ze
E^^SU n^^T _ SE^1^UCc 11,USh^lC^1Z^F
ce-
R
e
e` } yé
11,k

S sqe ie
/V
a
que c N
o
m1-4,hNSe
-cwc
R
m
m
sol. u npe>z ec
c
um

o n1>alum• 1
ew-ke s guAw
i012ema1,1e1-12.R
e
uo¡,UeR

Y, oR
uei,l1lscui iesa
oN,
`CU12
0L3S
E
RUe
c
-
w
ec^ Acs^p^ 12°TC-^ nc. ^Rz. m
ReC2L1CY1
0^U^5
^ )cN` R1
Tu
,
R9

^Oe^RF
^1• l(^
p ^
1ZbE
L^E`Z
p1^opRl ^u S
ez`m ^ecne
SSeC^
u^.mboNaT
U
T
C
l
s
cT mT.
eT
EmpTORISS1
C
e1.
^ S
))
oN
S
O1zC-
m2 "-Flóel
luss a12em1,1
ce 3 T
.cc p
FRC .
qu >JUll m po
T
eR pnÉSC c p
- - o . em oppoUe ie1 l.usqumb
oc >zcSum,nu W
c, NR GuS•
q
XT

.QU FIh RECITI.TAI.PUT
ul
l am Ril lµUMPPü
IµSENATVMNOI.IXSSEp46Cl`N
STANTIM4
^'
T kCIN10

CO S
s 6lN
`
EK
{
1, e
ci15S` 1uS RELICIUc pAR
^
CODICIS THEODOSIANI LIBER VIII
Placui ,'sal a e e en ia pie a is sac is nominibus debi a, u po es as quidem
e ius uendi
ebus libe o um suo um in sac is cons i u o um in ma e nis dum axa acul a ibus penes pa es•
manea : des i uendo um au em libe o um eis licen ia de oge u .
§ i . Cesse i aque in ma e nis dum axa successionibus commen um c e ionis; e es quae-
ex
2
ma is successione ue in ad ilios de olu ae, i a sin in pa en um po es a e a que
domi-
nio u uendi pon i icium habean , alienandi eis licen ia de oge u . Nam ma e num pa imo-
nium quod iliis in po es a e cons i u is ob ene i , quum pa e mo uo sui iu is ue in , p ae-
cipuum habe e eos e sine cuiusquam conso io placui .
§ 2.
Ouod si pa e suum illum pa em amilias ide e deside ans , eum emancipa e i ,
ep aesen a e ei ma e nam debebi subs an iam, i a u ilius accep o mune e libe a is eique
suae dominus e ec us
zze
3
idea u ing a us, e iam pa em cus odi ae sibi ei mune is causa
pa en i o e a , aes ima ione si es di idi coepe in , bono um i o um a bi io pe mi enda,
quam e iam aliena e quoque pa e , si hoc malue i , habebi libe am po es a em.
§ 3.
An e emancipa ionem au em pa en es, penes quos in ma e na um e um u endi uen-
dique po es as es , omnem deben uendae ei diligen iam adhibe e: e quod iu e iliis iube-
u
4,
in examine posce e e sump us ex uc ibus impig e ace e, e li em in e en ibus esis e e
a que i a omnia age e, anqua n solidum pe ee umque clominium
el pe sonam ge an legili—
mazn
s
;
i a u si guando em aliena e olue i emp o el is cui es dona a , obse e ne quam
pa em ea um e um, quas aliena i p ohibi um es , sciens accipia el igno ans. Doce e enim
pa e debe p op ii iu is eam em esse qua n dona au dis ahi : e emp o is, si eli , sponso-
em au ideiusso em licebi accipe e; quia nullam po e i p aesc ip ionem oppone e iliis
quandoque em suam indican ibus.
Da a XV Kalendas Augus as Aquileia. Reci a a
in Sena n
6
apud Ve ium Ru inum p ae ec-
um bi Nonis Sep emb ibus Cons an ino Augus o V e Licinio Caesa e Consulibus.
In e p e a io.
Legis is ius eliqua pa s
(Sequi n ex ns pag.
i.o$)
' Haenel:
e pie a e.
'
Palimp.:
ex a.
•
Palimp. om:
ne.
'
Haenel:
debe u .
I
Palimp. om.:
pe sonan:
ge a legi imam
lib a ii
incu ia, quia
hac
e ba
ex an
in
omnibus codicibus e sensus
legis complen .
o
Palimp.:
alud
Ve i :m Rulinnm p ae ec um U bi
in
Sena um.
103,
T - 'u l
uNC° AcBFNc clo quobcaSU ue RlqupRG.E-seizl ,LS
IbeSTC11
2
c
^
•
eoRUm qu
c^
ecnpoR
e
,
owEcm
quOSAbhu c1 aS zcp S
Re
e
ae
usu
cnyRUcc amycL,eq
u
cnNi
c
s oR e g-Ce>zec 1Ne
Q
j
l
`T
el ?l
e
CV
)

'
,
ae
cm nuoL
mV "TEMhNCl
pA`[' O-1 S
uFm
hcclp c7 ^1eoR m^^.
Re e
gucSex iSSe p
oc e
s

illuA
m
h
e
-meco
NS`T ` ER T U sum yRuc c uml.klR 1,c$LN` eRFoS
Secu 4bumpRescRlC
IT, p ec
p
l
cTiN1-1ep0.` 111
,
Ncn€ mue-i,
Nep
y
l3
,
hocoDSE12uANóUmeSSOCFIasemuS ^ `Tm<^R 'TLC
'

m
a
+
ux
c^R no}^`TUAe1c^TAN^ L,^l
s
cuSo )SN
e?
0111 3'
^IEL,NFP`Í l3^..lS C.2CY1Nc .,EClENZjh`moluMeN - umuocmJds
ES`T
S
uNus
u
F

l.u
ROs
u
C
Nep
o
'TC
S
 11
ou
1-
O
(Je .
p1.u
•
R,lbus c
i
Z1iiNpo,
os
c
w c e
y
cccnum pnocR`¿ u
SU
NI'
1-1
o
clu zeui
-
NTURquobCOel,lil ScoNST Tin)
es
`
.
^^ n
ce"T hpc130ui.1c1-T12CSeNSl,e,,eCO aS'T TUaT11,1NCpO`nl') uS
1-4o1•4esT
hmc aa>312c- TIN
h
oCCSUc)eTeRloRes esse-Fa
Í`1
Cp0`C15
,
1-4oNSiNa 1-4`T
U1TZ• bz.15FA` 1c, `TURNUZ1sZleN1^NS
C
1.1 »1aFpO

C-S9-NT CULIRZI}.1T ,i uSz-u1mT12UCTU
Y)
O1-101RUmo N u
•
m 9U
e
2
e
beFUhic` Ne2kul?
.
.c:SUccC=sslo
1
-
1
e
‹.
..elh°
A
s . >w
C
Ī
CLlmUe12Q

q 10c 1 i
be
1ZTA` ecl'7 2keCn1.7-1c1
p
2
.`C oV1ELA1Zc,1
CZ. 2Slm i
.
l` ERC-`Tm3 I'
7
S1S S1cLl`TbF l 1S
CO zS
c
y
i
c lm CS

‘TRlC1.1TempROpRCM 0 mA1-IuO-, s
s1oN15ACe1p1wT
C
.
.^CL,S1
e
j
l.Ul21C^uS
AL`T<
•'IZOS^^^.NC.1ml?"
^ 1 n` ^T
C-
p
^
O S
•
R
E
`
T
•
1 N C-
`T e
,
2
p
^
i
'
c
M A 1
n
1
u
c1
-
)
1:S S 0 R
Ll
c1
>' -R1 c1-1
`CC
c11
cp^
R`TeZ1EROlN
y
O`T"C'S`TA
`Te
(')A>-4
C
N`T-1 u n
ReTl .1^.'a
asl::ac yRU CTu n •
,
^{^.i ^ó
s11^e p o^TC
S S 11^^-N


u^
e p^ ^ s u^a
^
,
XACmhNe1^^`
•
COV
1
l
'
O
I
L
n
uTejc 1l k
o
cRC-AT1 A
m

U^T'^^ ^1psO
y
Sh

y
^131Sdlz ^l ueN`TeÓ1m S
S
1 b c^LluSUI R
11
),1S cUenl
S
SpORT ON
1
S1-,NV
e
A
CZ SL
mpzu
c
`
Z.1CY; S u0
c,^
wePo<c1>3,1-1F 1Z,ue
c ecn
poR
e•
g
u
o11-az.u 1Qs c.ccss a ie
káC,C2.1-STu 1.111 N
2sLi SU1, `ipOTFS`
ī
IV e CI
CS
s
Tmm2

e
uNc
"
me
é 11SUL11L.1R SSl - `T
ClR 29FR.SO1 h^,^clL bemFO12um
!qu
N
pQT sRA eeoNs1
s
c
u 1T
E` 1mi SUpRUe uco lsF
Cyli l
.
4 ha ` ' N.` Zlehl`
ī
S
9zA:emim:ic p, `i 01-11SpiZ mloCON9
R.e
l
yóu i C+LZ
.T
l
s a
F
Rs (1CTNse.Rl3
zTUp,..
1Nh sUeE;o9u)sU1
kL1R SSu W y e hl,
►
`u.Schpl
^^
al . SL1S
VV-üC`CUSu >
-1
.I l s 3-c2

CODICIS THEODOSIANI LIBER VIII
de unc ae bene icio quod casui u ique p aesc ibimus, id
es ci ca eo um quidem po ionem
quos adhuc in sac is e ine , usum uc um ex legum auc o i a e e inebi . E p aemium debi-
ae quum ole
I
emancipa ionis accipie , in eo um
ye o pa e quos exisse de po es a e, i a
ma e, cons i e i , usum uc um i ilis in e eos
poy ionis
2
secundum p aesc ip a pe cipie ;
in nepo ibus e iam el nep ibus hoc obse andum esse censemus u ma i us qui uxo e mo -
ua
non
exs an ibus iliis cum solis nepo ibus el nep ibus ex hac lege ad emolumen um
ocandus es sí unus el una plu esque nepo es ex ilio uno el plu ibus qui in po es a e
de ece un p oc ea i sun , hoc iu e u a u quod de iliis cons i u um es ; nam líce hoc no um
p aesens lex cons i ua in nepo ibus, non es amen ab e u in hoc casu de e io es esse ne-
po ibus ilii non sinan u ; habea igi u a us eniens cum nepo ibus in po es a e du an ibus
usum uc um bono um omnium quae ex de unc ae a iae successione dela a sun , quum ye o iis
quoque libe a em emancipa ione la gi u simili e e ab ipsis sicu de iliis cons i u um es
ien em p o p aemio manumissionis accipia , el si ex plu ibus al e os manumi i al e os e-
ine ex pa e manumisso um ien em ex pa e ye o in po es a e manen ium e inea usu-
uc um. Quod si nepo es sin nep es e au ex emancipa o ilio au ex ilia p oc ea i, au ab
ipso in sac is, a ia i en e, dimissi, idem a us i ilis cum ipsis po ionis habea usu uc um.
Si ye o ex nepo ibus nep ibus e, empo e quo in a iae successionem ocan u ahí in a i sun
po es a e, id es , ma i i de unc i, alii sui iu is sin ci ca pe sonam quidem eo um qui in po es-
a e consis un , e in usu uc u consequendo e in ien e ex emancipa ionis p aemio conqui en-
do, a io sup a dic a se e u ; in his e o
qui sui
iu is sun , acul as capiendi usu uc us i ilis
in e
(Segiei u ex us p2g. i
53)
' Palímp.
in:
cwn alun a e.
'
Haenel add.
I
IS
Ços
poRMoK} Sl,ms
E&
- uR.
eAbEm, i, Te
m
e`TÓ
e
Rolae
p
o
?I
BUS
SExuSu`CR1US9, SMNc1mL S
•
(`nmNFN`T'FÓEy1" `TIO1JE•
qpóeS iaC,ulISSANCTAFS`-51 11lSi1 1TpÁRl` ERhb.CNEp09-ES
F`T cT R
.
D
X
TVl14,T7^ s
R RMUcN .lh
•
DD NN 1N oD xloTun1.ENn
-
1K1T
,
10 1.1Cc$$6
1}aTERp
UJCORS SUp12ES` ° Em, a TObEy EcER1TC`io cl,
NeS
F
l. a
j5
NpOi-eSTATEpATR1Sb1miseRlTp‘ ERaEm,
`TFRNISpIl oRuMGON1ShuSümuRucTUC i bEaTusgUe^a
(l
uTTempus9 uob
1,e)(1-40Ue11,¿
n
co1-4ST TU1T-
qUobs1posT
mYTR1So
13 TumI l
losuCL.
F
l lmp&TE12a m?„1-, c1pNuFR T
bC oÚmpoR(T Ou 13
,
qu0SLIbEROSp•c<< ITl2lE14c
E
sT)NF
i
ISpROCONL5 M_113ERTATE ERc1pIA`T1URESUOpERp E`Tl oC 1N
ó
►
c,. -1
um•
q

p^^

m
uoÓSlsupRCST ^T ,mz^
►
KETCR^IÍ, uu,^,
y
►
los
NEm^Nc1pAC.1ERlTC^C.
►
^NONpo` ESkmATR.CUIL.IZ
n
bE
k oRumpoR51
-
1o1
4
6us
u1Nb
c, Re
NET
►
NmpoRTloNemlaeCES
SE
F
RIT poS9
-
mA
c
ī
R1
SoL319'
c
. m
SiSupRES`T Spx-TERFüC1 Z `T-
s
1u
SUl.
►
sz
n
cmNI- clp
2.
91S
pil, SC. 1R11,em
ib
ST
eU1.40meóig
bEa uoGL1STE R
am > ó
eTR1L,us9UAl2TAC
p
e
c,p+4V ^OUT1;
o1^Em•
11
-
IU
SI.I
`
^:
R 1CTUC1(-1Ou
S
C^uEAÓ
U 7 E,R1`TpOS
S1ÓO}^ Nm
q
üobs1^1
19
u,y l
u
ua,Cl n, TRE NpwTR
e
,
,F.
0
-
1, I C1
p
¿
n
Tl
uma
E`
2 U
CluIyO
.
9.5- sSE1-I01-4
y
u
CRI'kIT
•
C1RC&I.F.(Y)c .Nclp¿.TOS
Eq}4k5"
^
,e m
Al.lclpa
c
TOS
e2.ó

mR^Tu^x
n

T
ecn c^^ S upe i uscoNpl^e hF^IS^ e^c -
pz
^
e
cRE'^OR^^SERL1eUR
•
q
uoc^S ouoREV
1Nb
uE
R
1l
-1`
ī
E9-
NEpoTeSUel„
y
l
e es
e)c
ll SAuüSuTER
N
u
ShN ,u,ER1T
qulomlae.s
N
mulpOTEST,VTE
CONSIS
` UN`TeaÓem
91... F
'plus
e9
-
clTzeA1- EpoTes11,10m1J1Bus o)Z.
m
seRueT IR XbueROSullyuosex pslsl, epoT >3us
2
n
UuS2k mM
`
1 C pAR
E
C
. o1.,
c ER19"TE"
^
Tl^cci
Slmll. TCRS1
cueCbF
y
1
1 oRc,1mp^`T i3,^cclpi
A`T>ol^
`
1
oN
Ecn
N
Am Fc óe
p}RÓy E
poTiGUs S md.1TE
RO13
SERuaR .l,
STac
oi
a
S9- c u1T•
l Ó
Cm

d

hÚ
S EN
A,TUC I
p
o
w L, A •

_
1 Sl/ eLl$, 15UNUsueL,LaNAmOR11TURNy1^.115 e° S pREST `
ī
EE
VR^TRe
m
1.1
E
^,YR^
T
RE S S
oROREmUel,soRoR

m
ES
e^p^^R
R
E
^11-1
9
Z
1
h
T
S
uF.
S
.
e
m
c l-
clp
a.T
US
s
i(,iE1
1-1p
O
TF<S` 4` e1)
c-
E
y

m
ye

^l
eluspo^
o^.le
quz^m^o-N Scn2
n
c eRUlsuel.uNE1l-R
9
ue
SIeR Ty&TERsllae
b
ub
1 o
col. SEclu^^
c
-üRluc,lbo m i 1. lo
CODICIS THEODOSIANI LIBER VIII
eos po ionis habea u . Eadem au em e de p onepo ibus sexus u iusque sancimus, manen e
de ini ione quae de singulis sanci a es si ilii sin pa i e ac nepo es: e ce e a. Da a VII Ka-
lendas ' No emb es Ra enna, Dominis Nos is Theodosio XII e Valen iniano
II
2
Consulibus.
In e p e a io.
Uxo si supe s i e ma i o de ece i , e omnes ilios in po es a e pa is
dimise i , pa e de ma e nis ilio um bonis usu uc um habea usque ad illud empus quod lex
no ella cons i ui . Quod si pos ma is obi um ilios el ilium pa e emancipa e i , de eo um
po íonibus, quos libe os aci , ien em a iliis p o colla a libe a e pe cipia , iu i suo pe pe-
uo indicandum. Quod si supe s i e ma e pa e ilium el ilios emancipa e i , quia non po-
es , ma e i a, de ilio um po ionibus indica e e iam po ionem
3
necesse e i pos
4
ma-
is obi um, si supe s es pa e ue i , singulis emancipa is iliis i ilem, id es , de uno mediam,
de duobus e iam, de ibus qua am pe cipia po ioném in usu uc um quodusque ad ixe i
possidendam. Quod si aliqui ilii, i a ma e, a pa e emancipa i ue in , e aliqui o asse non
ue in ci ca e nancipa os, e
5
non emancipa os, eadem quae supe ius comp ehensa es a pa e
o ma se e u . Quod si, mo ua uxo e, ilii non ue in , e nepo es el nep es ex iliis a us
pa e nus habue i , qui omnes in a i po es a e consis un , eadem quae iliis e ci ca nepo es in
omnibus o ma se e u . A ye o si aliquos ex ipsis nepo ibus a us emancipa e olue i , e -
iam simili e sicu e de ilio um pa ibus accipia po ionem. Nam e de p onepo ibus simi-
li e obse a i lex is a cons i ui .
(6)
IIDEbi ALGOSTI
AD
SL•'NATU l.
Si sine iliis
6
unus el una mo ia u a iliis e supe -
s i em a em el a es, so o em el so o es e pa em elinqua , si e is emancipa us si e
in po es a e de ece i , eius po ionem quam ex bonis ma e nis el unde
7
iu e quaesi e i pa e ,
sine dubio consequa u iugi dominio
(Sequi u ex us pag.
55.5)
'
Haenel sc ibi :
VIII.
Haenel:
«a.
•
Palimp.:
e ianz po ionenz.
'
Haenel in:
z pos .
Haenel:
el.
•
Haenel:
libe is.
'
Haenel:
linde olde.
II;
xg
^4 bc
OSS
c^ulENa^^ol
•
C^uoSl - OUE
R
C
=
^
n
SC. peRc^ux
SER T
c,nguc
^ 1 uS^eFu
.
►
cTUSF
S - R NSFCUS^c^ques^e,
RxTSIL
►
halbF
K
Tp`
&` ERpCR
p
eTUOiu iE
a
om
'Hl
ipoSS1bez
n
T
,
ol-4oRC muFR
OE
x
m
"
` ll.lS
p
cxe mo 4 i,
P
l
'
o
9u
aey
uNC.n
e
S
T
N
qU S ITO 1RUCY)
SO
1
.Cl ('il
ü SUM
RUcTü
c:1 RE
I
N
E
N`CF d.a
A
1
os
los
Ex
eob EmmhTR1 cno N oNa
c
os pos
c
elus
o
U T m
QROpRIeTA`
•
-
FRebb luR
x•
ETSIdN`TC-moRL1;G nF l Óomu n
Se cill
-
a SNC. lsoccUpm,llTS ma
LlSUmsequATuRu-
y
l10 E - izl - SE
cuSÁó g
UES e
peRpE
uo uRFpoSS lóeAT
mhiTeRNAR umAU
q-
CmR .RC, cn
SOÍ
•U
m
USum pRUCTUm ZFT
14EH
•
•
eTqu
oa
y
l US y111Auc6x`
Ī
c 1
-
T l3uS), GERlSAÓ17llC
pos
►
c
Npo
c
EsTNTeóe
y
ecER
NTpoRTIoN
ES
EoRUm° ocT U
S
Sol
umusum Ruc
eTu
m c}loRleNT SRE`CI1• E ó-
c
n.1 epocD5uS
IáES^ ae uNC
c
y1L
►
SpRopRle,T&Te SeRuc TZ. S
►
ueRol.lepo
,
Es
c
emPo>zE
mo í
•
TISm
"TER
M
NEEx
c
2,..
XU
S
►
-ITp
a
c
es
^z ‹Te
lps
►
l co Np TR
►
s Su mz
n
` R.
►
sueSuCCeSS o> emüoceN`T . Ec cc b
{}1lTAV ii19 NO ,1FM$

(LAu3.NNA
9-k
EOboS10
i
U).l.6NT NI1oNO AuCo5T15 C S S 3
N
^`TERp S
►
m
►
SSAmzlTRepATRE SUpREST
►
TE U
n
USUEluuA
óEy k s
s
eu
z
,Fm20NclpATusSeu 1o11AémA1Ac paTUsS11,1E'
i
lll
S
Y1
oR1d- UTZ
p
^
,TERm
O1Z
c
TUO
1l1
0
11-aT0`TAc n 111
z„
1
Spa
R
9
-
1
o iEm
1z.112 E
se.
cc
Eó R gUoa s
►
A
l
hcn uXSOREcOa
xsE
RlT 11. Ecgc.iEÓEmKCERW
SBoN1SmoR/TUUS
/
1k1la
S
e
RCI1N9i1.
pN`cERuS uy>z ,lc -cugs o
e
~T
c.
mhoR NE poSS
i
óeu
i
-
po Tew
ol
i
4u
2
n
by
1 NTRES
m
012R'l.l g
x
eOÓEmmATR1m
0u10NA°
ī
lSgcioa`
11
.
‘-e
(
S
F.m20
-
E1
1
.1--11S
BO
-«1
1S
1--)a>3U1TRe
U
ERTA
•
7u
R
•
c
VA
u a
be
ueRo
y
ll o gU imosz
e
uRz.óqu s
y
a
1--41)12.01DR1F z4 Tep4 Tl
►
h
ReSi
c^
cUuN` •

quo
s
►
y l uSuEl,F l. Au1 uo pc - zehm3e1.1
c
FSOlosmoR G l-n-C
1
R• p
,
TER.
RES1-1
po ums cu- y l
►
o zc cn
l C Eus -
►
yP-uC
c
uNRlo
•
E° ilEó
e
T•
S ueR.ohu
cIu moR
UA TU1Z.dE
CYI
1.1.1C
►
p TUSUEL, .EC 1, 1J C1i- 1"
,
oR
1ANTuR
'
N
1-1pOR
c
lON
BUS
EOIZC.1Cn)
y
.j NT gRu(1cl l [l)SZ•l
S
NEUlIm.uI
_
TO° EpTxT c 5UCCEÓAw
^

„
?c
1D^^oNIScI) ^1l,lIS IV 11^lAS^x^A
`
^R1
N
^ON10 ^DQI
yUT^

C
_ `9Sp
TV,
Eobo
S1
uSE`C
(.
za.El1111)1ÑS

L Ó
SE
1.-41.`11.1,mpos7xb
um N

C^
uEeR^^1Je^eS
FS 1E
TU €111N

^T
T^ R
►
I3 USL.1
lRCpO^TES
CODICIS THEODOSIANI LIBER VIII

I15 `
possidendam. Quod si no e cam supe duxe i , ea quidem quae ilius de unc us ex insecus
ac-
quisie a , sibi habea pa e pe pe uo iu e dominii possidea ; bono um ye o ex ma is pa i-
monio ilio qui de unc us es quaesi o um solum usu uc um e inen e, ad alios ilios ex eodem
ma imonio na os, pos eius obi um p op ie a e edi u a; e si an e mo em ilii domum secun-
dis nup iis occupa i , similem causam
I
sequa u , u ilio ex insecus acquisi a pe pe uo iu e
possidea ; ma e na um au em e um
2
solum usu uc um e en e
3,
e
4
quod si
5
ilius ilia e
exs an ibus libe is adhuc posi i in po es a e de ece in , po ionis eo um o ius solum usu uc um
mo ien is e en e
6
;
nepo ibus, id es , de unc i iliis p op ie a e se a a. Si e o nepo es em-
po e mo is ma e nae ex a a i sin po es a em, ipsi illico in pa is sui ma is e successionem
ocen u : e ce e a. Da a VIII idus No emb es Ra enna, Theodosio
7
e Valen iniano
8
Au-
gus is Consulibus.
In e p e a io.
Si, amissa ma e, pa e supe s i e, unus el una de iliis si e emanci-
pa us si e non emancipa us sine iliis mo ia u , pa e mo uo ilio in o am illius po ionem
iu e succedi . Quod si aliam uxo em duxe i , haec quae de ma e nis bonis mo uus ilius de-
eliqui , pa e usu uc ua io an um o dine possidebi , pos eius obi um ad a es mo ui ex
eodum ma imonio na os, quod ille de ma e nis bonis habui , e e a u ; aliunde ye o ilio
qui mo i u , acquisi a, in p op ie a e pa ia esidebun . Quod si ilius el ilia, i o pa e, ha-
ben es linos mo ian u , pa e es nepo um sicu ilio um iu e usu uc ua io e inebi . Si ye o
hi qui mo iun u emancipa us el emancipa a mo ian u , in po ionibus eo um in in eg um
ilii sui sine ulla a i po es a e succedan .
TIT. X.—DE BONIS QUAE FILIIS FAMILIAS EX MATRIMONIO ACQUIRUN-
TUR. (I)
IMPERATORES THEODOSIUS ET VALENTINIANUS AUGUSTI AD SENATUM. POST ALIA.
Quum ene andae leges e ue in pa ibus iu e po es-
(Sequi u ex us pag. 117)
Palimp. in:
canon.
'
Haenel add.:
eins.
•
Palimp,:
e inen .
•
Haenel om.:
e .
°
Palimp. om.:
si.
o
Palimp.:
e inea .
Haenel add.: XII.
Haenel add.: II.

wlysoa

LI
5
R

Il
►►
qu qu bqu b
eOluumF
l s
uUS
uu
•
p
nom
uUs
pRo
clu 2
n
AI NEAma`TE
iz ` ,Nue1-i E} e es
quo
Cumq,,n` ul,oCoN°[ull
sE11-1
ocquoquecoueN ToIISERUMR uTqu
ō
qu ü2coR
mmR ,-1 laoN ec»NNc p, ° aUFl, 01M2 Tus
L
Tc
o
R
►
yP
oc e
scul e
oS ^ z^Eg . ocumq,^l^^. 1,o^^
el,
lu^.E CON^-uL,ER
►
^ SEu
^YZ»I
S M1S
e R
h 0 C
p
a` "R
>J Ull x`TL NU sd á 1
c^c.12A` (. R,
Mbq+ ÓEO`II-
e
luS`TdN`TUmcu bE12.`TÚES`Tl , 1ZEbe13
F131`T
E`T
CT' R
•
D

1DNOU W6RISRÁU DDNÑTN
OD
,xn
ITU INTIN
1
m01
1
M
CC S%
1NTeRp
SIC
u
bquobi
n
u
us
uel.hu
d
mx
TeR.
14
4
.
14
epoT113,
pROI-aepo
TI13
1
Sp
o
S
i
T SINpwTR spocTes- xT'EÓoNh ieR1y,T
pw- -R1441-1a
►
aqu RKIZEc qu bqu ómz.R
►
e usuxoR uEl,
u2co 201 121
T
O
11-45A
`
TRIS p09
-
eSTA
`
e
p
OS
l
e
saoNNC.1ER INT
Z.L.1T
eS`
2
. nC1-41
-0
ó1m15ER1N1
-
1 Óp2
n
` R1Sbo n11,11CIal
m N1enepE
R
` Ne6lei"SEÓhOCS l3 l1hó1N
^
S12au ^ c
CV
►
i
. ^.
-^. i^.^ i•^.^ ^.
1
•^.^. i^. iw^ .s^.^na-^..^^ -^.^.^^^ ^^^..
- .a.`^.u^.

^
T
l
I ^^l,1Ci`TL1úIRVlii INCIPI`T I
g
l^.jON
LIS
Z
j
eacCUNT1o141L3US

FT NSCR
I iTi0N1l'UL1S
9
--i-.-
len?
C01=
►
S`
y
N
` 1
Ñ
S
^ AÓ
O
C^TAUI^Z^N um
C T
SpN^11, Rm
u1CuCnq'CURISS CY1
^
.E c)1JyT
A
`T1sulÍ2C,1NC'C 1RapUE}Zl`TUEI,
F
11-1
es
2.1.9uoslNUaseR 9
-
UeI,IN2d,
I
g
z z,CUlpa.
S
FUCRlme a
ue12.
1
` -bEpRE
h
ENSC.IS
S
` A`TIm
MTRM)IRO UINCIhM INCI L121A
C11.4uspeRpcTlz2
n
U TpUUI, CIsl.Eq113ussuz,uc,Fw c
NE9
SUpERElus .+o m lae&b
Sc EN` Am 1as
mREy E R2.
c
uR•
N
e
c
yOn pREScR C Olaeu x- uR, O
C 1JEm e1-%1C111')o14o12C nREa
T Us E)
C
C
l
I,U `
.
CucY1C11.1
c
1111-1A SC
M
-15
2
E
•
Z NoN C U1l g
RES
u£^pF C
u
-11dR ^.mou^ c C.1R^
^
1
DAT
4
RiAiF
Ko
l
a
asOFCPagR1;s
SIR
DICF
ACC
NOhlhS 1aAR IAs
CORDug2C 91.1 CAb4ó77pASS0
CCSS +
1- `T6Rp q
ulcumc
p
ó
m
m
uAz LEu
Fl.puNlENbuml.eS1
BUS
cRl
me
N
^
Óm
seR
TNoN
se
ó cA
- l-ToR
OSi;.101a
F5`T1N1,0
CO
U
n1
h&
13 `^
Y
^e13 RFpu
I
,SaR
Sic-
eST
^

^C
^
1'aE1LlS
Í
•.00l1ua1C113u
$
U NC
^
10E
^
{
Ralecóeeluspe isou2
l
•
ab
C
pR11
-
iC1PEí1^
RE^ERA^U
IÓE.(11 2,
•

NC^NC^121COl.ANUm
m lusEU
lbeNS
Nbq,
m
d.
Nly
esTum
s
e
c,
d
N
:
ES
^-
y
^
N
CRlml14l
S
publIC
y
^
.c
L l.,`TA`[ 1 -IobiNls
)
ET
CC
-RTlS
c^^Us sma1ER^s1,1
^
`%e x
CODICIS THEODOSIANI LIBER VIII

117
a is acqui i, quidquid eo um iliis a us, a ia p oa us p oa ia a linea ma e na enien es quo-
cumque i ulo con ulissen , hoc quoque con eni obse ad , u quidquid uxo ma i o non
emancipa o, el ma i us uxo i in po es a e posi ae quocumque i ulo el iu e con ule i , si e
ansmise i , hoc pa i nulla enus acqui a u ; a que ideo in eius an um cui dela um es iu e
du abi ' e ce e a. Da a VIII Idus No emb es Ra ennae, Dominis Nos is Theodosio XII
e Valen iniano II Augus is Consulibus.
In e p e a io.
Sicu id quod a us el a ia ma e na nepo ibus p onepo ibus, p ou is
in pa is po es a e dona e in , pa i non acqui i u , i a
2
e quidquid ma i us uxo i el uxo
ma i o in pa is po es a e posi is dona e in au es amen o dimise in , id ad pa is dominium
minime pe inebi ; sed hoc sibi ilii ad in eg um indicabun .
EXPLICIT CODICIS THEODOSIANI
3
LIBER VIII. INCIPIT CODICIS THEODO-
SIANI
4
LIBER IX.
TITULUS.
I.—DE ACCUSATIONIBUS ET INSCRIPTIONIBUS.
(I)
In,P •.P,ATOR
CONSTANTINLS ALGLSTLS AD
O
CTAVIANVM CobIITEM HISPANIARL''b1. Ouicumque
cla issimae
digni a is i ginem apue i , ines aliquos in ase i , el in aliqua culpa seu c imine ue i de-
p ehensus, s a im in a p o inciam in qua acinus pe pe a i , publicis legibus subiuge u ;
llegue supe eius nomine ad scien iam nos am e e a u , nec o i p aesc ip ione u a u ; omnem
enim hono em ea us excludi , quum c iminalis causa e non ci ilis es el pecunia ia mo ea-
u . Da a p idie Nonas Decemb es Sa dicae, accep a quin o Nonas Ma ias Co dubac Galli-
cano e Bosso Consulibus.
In e p e a io.
Quicumque damnabile el puniendum legibus c imen admise i , non se
dica in o o suo, id es in loco ubi habi a , debe e pulsa i, sed ubi c imen admissum es ab
eius loci iudicibus indice u ; nec de eius pe sona ad p incipem e e a u .
(2) IIDEM AUGUSTUS AD AGRICOLANDM.
Quum ius e idens a que mani es um si , u in es-
andi
5
c iminis publici acul a em
non
nisi
ex
ce
y
is causis
midie es
habean (Sequi u
ex us pag.
119)
'
Palimp. sc ibi :
debebi .
'
Palimp. om.:
i a.
'
Palimp. om.:
Codicis Theodosiani.
'
Palimp. om.:
Codicis Theodosiani.
a
Haenel:
in endendi.
ac cui^ l p, uS
y i
ah
cniNSóusµ s sepROj'jauel2 W.T
N
NOCeN°Cn
s .
qu hpeRi
cú o
saFS° ETZl n TTIN4Nbe
•
3eT
•a
ue
RSUS
c
l
ueco
c
um que
ReipROFFss
IO
lm PP
p
S a
cl2
.
411s U21 14T114IAWC,iS ecc ^chea^oS uS
2.h.
/1/4

ab m al2 N1AN4
m
U C Rl
u
►
en
S
p^
N
^ Rum
u uEl,iwTE12NlC u EXERE`
acc 1
o - EmuEl,.cRImE 1S
u
SCep, zye
mORT SI NTENúI °
ī
NaN pR uSCc, c. scumg • Cz.pu`T acCuSA`' ONe
p
ul
.SET
clu mu wcul.o
Ley
s ósTR c
c
us
pa.Rl
c
cp
E
R iTpoE
„E
C
O
NóI
T
I
O
N
E
u iSA ZE Tzw
q
C hcnSERUOSS qu sCREb C.
RITA cc
u
s
m`
bos3lo - pR
u
sNa m
seRORuC ORmENcT4 . EN iA•
`
CUR CIuNm SEzs.cCUSA°
ī
oRul acul.0
1NSCR1pT10NISAaSTR ^O
R NT J^c^^?E^E1-1c^o2u nel.ilmczoUSASERUO12um ^u^Cj1gpC,M
:k
F
a
cuLc aTUmES°T uTnoE -
a
bomi
aoRUm
O T
, Ic/
IL
iV141A5 PATAUI N.LAOBnVDa
ITi
RVAh

£SSA` 1.IRId1410
Cc SS
j
I
N1
-
E12p
q
u1Cum9 _ e a. ucnbehocM c b cR.l n
Kep
e
2 c
a
o
SaUEL
CAp Tzl
0131
EcT
1
O
1-4
E
pul
.s uEmTwoNplZ usa ua c ís,
i A
IA
c
TUP.9 u
M
m SESIm
Leen
pOENhm
9
u .mR.FO 1 •
e
ENZF°
cO1-4scR psE.Rl° suUl` uR
Um
• el-
S sFRUOSa1 e>` OSAcCC. s4 i4
Jos eSS
E
,
c
RE
C^
Ul2l
esE.s ,ill n. ScR1pT' oNE.
CoHSTR NSzo
l`¡Suppl.l C AlNl- oCEl 1" . m sECiuo aum
z<u^ po
Ei.+z.cap n5su
CT
u

^cc.^
^cul.
T
^m^^m^ss
o
►
^c
com
p
eNsET
I
AEmZ„C1NES10^o
a
O
I
,
CESS ums114C, .11.1 UIdlUel SlC1
•
COC,NOSCz^1a°C
1
-k01-1 E ^c EN
c^ cí^- lssc.^
y
^;+ sc^ec ieTOR
l
umsEbl.
`
' E Su1SNom+N p•
l.
S
y
e
u°Ta
11, l.U5TR1Se°T nX9-1
l
y
c. ECEl,S
►
° ub
l
}, lsTuae
mi e a .mpo
ES
,
2
c-
cEmq*
.ám %ccuSz. 2l
ukumquemquc
p
Fyul1.9-E12{.1cn NON VOn.5- ET
U bE .10EITU`Cw
SeCiT
►
R£A2cku1
A
-
2
,
-
cquall
o
- as ESni aalcepu>,
►
s
I
.
11
•
4oxS OS uER ,ERA
u1
.
T1N
0
•
1p c c, cn
siVo z° SSECO -cé-lcu e
cluo'bch.Eb dECURI
ONFS l
1
414OxS oSNQI-a.
I
CERC`C`
DñT xñ4 ».mm

coMS u +zl opol ,n

ncba.alo Í
►
!

E
S .u
oHX c
c
s
s
g
1
wTFi
p 11
- c>z1m l14z1113uS
Cnu.s1SL
ElO
p
Ec9
-
101-1 L3US C3 R.
n1D

,o
^uC^aeTC.imN cal as
aecc. seT
WEcs
►
el
-
4.
^RES
CIp^ um
pR u
p
cls cpoTUe z ^ ll.apEc a
►
z.e
SEa psEqu cRlc ENpJe F>J
^ L`C
pRESE1-15pFRSEaCCCaSe7i14sCRlp`T1
0NE
pRF
e
n
S S A
CODICIS THEODOSIANI LIBER VIII
hoc es
si
suam suo acmque inju iam pe sequn u ,
obse an",
an iqui us s a u a opo e I.
In e p e a io.
Non
c edendum es
con a alias
eo um con essioni
qui c iminibus
2
accu-
san u nisi se p ius p oba e in innocen es, quia pe iculosa es e admi i non debe ad e sus
quemcumque ei
3
p o essio.
(8)
IhIPERATORES CiRATIANUS, VALENTINIANUS ET THEODOSIUS AUGUSTI AD MARINIANUM
VICARIUhI HISPANIAE.
Oul el in e neci i exe i ac ionem el c imen suspec ae mo is in-
endi non p ius cuiuscumque capu accusa ione pulse , quam inculo legis ads ic us pa i
coepe i poenae condi ione iu ga e, i a u e iam se os si quis c edide i accusandos, non
p ius ad mise o um o men a enia u quam se accusa o inculo insc ip ionis ads inxe i ;
appe endo um ením causa se o um au dispendium acul a um es au poena domino um.
Da a VI Kalendas Junias Pa a ii Me obaude i e um e Sa u nino Consulibus.
In e p e a io.
Ouicumque alium de homicidii c imine pe iculosa el capi ali obsec ione
pulsa e i , non p ius a iudicibus audia u , quam se similem poenam quam eo in endi , con-
sc ipse i subi u um; e si se os alienos accusandos esse c edide i , se simili insc ip ione con-
s inga , u supplicia innocen um se o um au poena capi is sui au acul a um amissione
compense .
(C))
IIDED4 A> GUSTI C NEGIO PRAEFECTO PRAETORII.
Concessum singuli uni e síque cog-
noscan non emendica is su agiis dec e o um sed li e suis nominibus ins i u a illus is e
magni icae celsi udinis uae adeundam po es a em, quoniam accusa e unum quemque pe
al e um non opo e , idelice u ius i ia e aequi a e qua no us es in judice punjas, si innoxios
e be a i in o icio, si o asse con icui , quod caedi decu iones innoxios non lice e . Da a II
Kalendas Majas, Cons an inopoli A cadio Augus o e Bau one Consulibus.
In e p e a io. In c iminalibus causis el obsec ionibus, pe manda um nullus accuse ;
nec si pe esc ip um p incipis hoc po ue i impe a e; sed ipse qui c imen in endi p aesens,
pe se accuse insc ip ione p aemissa.
(Sequi u
ex os
pab.
IzZ)
Hic ob
olia
depe di a Palimpses us amisi omnem e me hujusce legis ex um sequen es qua uo cons-
i u iones, nume is 3, 4,
5
e
6, pe
Haenel signa as e cons i u ionem
7
usque
ad e ba
ejus in e p e a ionis
eo une cou essioui.
'
Haenel: iaa
c inaiaaibus.
a
Haenel:
ei
ad e sos
queueeumque p o essio.
iig
^`

5í R
T
xl
o0

L,1
^
TURC a

^
E
^
E
^^hE aó scoÚ.^c, is ^
E
^,
c
ol , Ec,l
a^ lsiuc^ IcesCO^p
e^
cc- en-es
^13
u
1^^opeRa
m
(^TA^pROpR1^,sClc. l`iA` ESEO
S
qu
l,o^
c
^,.Tws
h
a 3iE
RuN`^RETRa^
ul3E^ - ` nom}•
ī
^^9^
EoRumERuNT 1^
Eae
S
1
Ó
ER1

N N
A
oRy
RUC suA^ uml,o
C^oR1C^1N^RI^O
U ,EaNc 'Ó^cENC^ERE•
Ó
eC^i,10
R.Cnm.CiN
m OHeheCyORCY)N
S
ERUZ.B
1
TU
12
•
<,1`1 ,113
11J01.1E
s
^
›eciU
&
L
ECO
^1UC
)
Iu
mA`
i-
R
Em
SEclu
a
,9-u
RaC,NWclo U131
uERO usc um
6R1`
T
pA`TRICE6AT
ī
I
-
I9ENUASC.1cCESS
1 ODñ^ uCKwN WL
chE.sKRio mnco
c
ss
c ^
11^
,
TE z
COL
Eç AT1s
óeclulqw-c
ī
z,
SU>S
yoR9 elscF,sscnlN9 , a
clu `TA`T Issua
eO
py ic><a,cumlzeb,sulsuEl,oi.oc,,uu.leiscessE
RIN
^REU0C
e1
-
1
`CU
R
.,
bEgU
ORu(11y
II,
IlshEcES^Cs eRCu. _lÓa,C01-1Ó1
Cio
•
Uis

^
IÓ
EC
o
c
^ONl^c Ue^..NCl 1,^m1-
h
Scá` u^
-
c^na,^ REmS
eg aa
^LIRac,Halo•
J
uERO^Ei^1
5
ENU
^
E^T'CO^.^.,EC^1ó^T0 CoL^ESiA`TINN)Sca,k....
1.11 i 11 11.1111.1.1.1. .1-,11^^ 11...1. 111. i 11,11 1^`11 1` . 111.1. . 11T,1. .~. i
.
IXPl1C1T llZIR ?0111 1NC1
p
IT LI
BE
R.
A
11
Ic^E
_
o
p
E ^k^u
_
s

pUx^l.^c^s
` Ic^,p ^^.11..Il^NL S ^

EC^1`T10

pp4 &E
C,^
p^
1 os ^^
e01

ó
apER
cnuS
ERC
y
a
m
ī
NISTERz^pU>;3^, c^^ q,A uS^J`T11-1
E1-I°"c1U1
--w s p1,E9.OSq
,
S113 b
omos
11-1STRycisse pREcip musER
'
Ç O
_
EOSi
1-
+CO -iCUSSO1U12E.
CUE,Z^E^1 IcAUE12^dN`T
pos
S1C^E12F ^
pp 11iI1
,
4ONAS D1CIM$ ANT1oC1n

MAMíRTINO

ITNIVI• n

Ccssl. ,
114`TERp
S 1
qu1lNC C.II`TA`CC CONSIS`
►
E1- `TESINL,OC1SpU AIC1SSi
13
ib
omOS
F
ORTECONS`TR•u2cE
R1149-.
E2.ss11,1E1i..19u
e
T
u li.i
E
poss IaERE,ae13EZ3u1. T,
1
mpp, RChz.6uus
ETho1--1oR1us2Z
-
z
n
ELIse 3
ī
o
CO
en
ITI
sAl,IÑu
N
EIS
{
pÍ,EN
^
^
NsslmEUR ^
esuEl.opplc^auE^usc z c el,a>;^^^UR-
^
Eh
EREd
Tz
n
1
1
-
Ig
,
^

^13
uu^lóoRumlu zlsRE1 ^.1cERER
c
T1z
k
m aR
T
en-)
T
en-)RepARz^^
ī
O11pub,ucARUmc^noE lum
e^C^TCRm
^
lpu n
S>L1 b us
e
ī
oN 1c> epu
c
u m
us
DATA
h
I^C1 ^1.

M D10LAN0

O .IL'LR10

1TRO
PEINO

COUSu I^^
IN`TeRp CAU
O`TIEHsaEó ylcla,uEq.usq-accEcol sup9-aNEcE
ssE
F
u
ER1NTREpz Rd}21• A1:,1psAmREpAi2AT 01-4Em TeR` lampR
`CEm
scuSlNpeNÓAT• •l1• bEAgLIF
C^
UCcTC,1
m
pp ARChAÓe -1oNOR1usz:A 2.S°CER14 CO(1o
ī
OR1EN C1SPos9. 14
Su
mAqu1€uE
e
EREmi,owC,0918omI14
I
OC
01459-19-u CU n

CODICIS THEODOSIANI LIBER XIV

213
De
e ahendis collegiis el collegia is iudices
compe en es
dabun ope am, u
ad
p op ias
ci i a es eos, qui longius abie un , e ahi iubean cum omnibus, quae
.
eo um e un , ne desi-
de io e um sua um
loco o igina io non
alean a ine i.
De
quo um agna ione, haec
o ma
se abi u , u , ubi
non
es quale coniugium, ma em sequa u agna io, ubi
ye o
ius um e i ,
pa i
ceda
ingenua
successio. Da .
VIII
Kal. Iun., Mediolano, Caesa io e A ico Coss.
In e p e a io.
Collegia i,
si de
ci i a ibus suis
o e
discesse in ,
ad
ci i a is suae
o icia cum ebus suis, el
ad loca,
unde discesse un , e ocen u :
de
quo um iliis haec es
se anda condi io, u ,
si de
colona el ancilla nascun u , ma em sequa u agna io;
si
y
e o de
ingenua
e collegía o, collegia i nascun u .
EXPLICIT
CODICIS THEODOSIANI
2
LIBER
XIV.
INCIPIT
CODICIS THEO-
DOSIANI
3
LIBER
XV.
TITULUS
I.—DE
OPERIBUS PUBLICIS.
(I) IMP.
ILLIANUS
A.
EcDICIO
PRAEFECTO
PRAETORIO AEGYPTI.
POST ALIA.
Compe imus, e ga
4
e gas e ia
5
publica,
gU
ad
ius pe -
inen ci i a is, ple osque sibi
domos
ex uxisse. P aecipimus
e go,
eos inconcusso iu e, quae
aedi ica e un , posside e.
Pp. IV Non.
Dec., An iochiae, Mame ino e Ne i a Coss.
In e p e a io.
Si
quis
in
ci i a e consis ens
in
locis publicis sibi
domos o e
cons u-
xe i , eas
sine
inquie udine posside e debebun
6.
(2)
IMPP. ARCADIUS ET HONORIUS
AA.
EUSEBIO COMITI SACRARUM LARGITIONUM.
Ne splen-
didissimae
u bes
el oppida e us a e laban u ,
de
edi ibus undo um iu is ei publicae e -
iam
pa em
epa a ioni publico um moenium e he ma um subus ioni depu amus. Da .
XI
Kal. Iul., Mediolano, Olyb io e P obino Coss.
In e p e a io. Ouo ies aedi icia e us a e consum a necesse ue i epa a i,
ad
ipsam
epa a ionem e iam
pa em
de
p op io
7
iscus
impenda .
TIT.
II.—DE
AQUAEDUCTU.
(I)
IMPP. ARCADIUS ET HONORIUS
AA.
ASTERIO Co–
MITI
ORIENTIS. POST
ALTA.
USUm
aquae e e em longoque
dominio
cons i u um
(Scqul u
ez-
us pag.
225)
Haenel
IX.
•
Haenel add.
Cod. Theod.
'
Haenel add.
Cod. Theod.
•
Haenel:
supe .
Palimp.:
minis e io.
•
Haenel:
sine ingnie udine aliqua
possidea .
'
Haenel add.
de
p op io.
THíOD

1181
R

A'N/
S11.1 Sul.Iscl1 113•ai cTmaNEREce NSemuSNEcL1
has
OUac- O>uETuizu,
R
1
>
IT¿VTAm NL TGILi&N`TITATESINÇU1,1
quc C lu
E ('E12 1,
CEN I'IA)
FR
clplu 4TmORa
`
EUSqu
el1a
pReSeN9-em a
1
Emp eRÓURA •1TEcnpeR
Clp1
A
}-1TC1n2.1.1Su12hC`opOE1-4
2
n
111
EOS
s
u1AÓ1NR1 5d`T1Q
M
E
S
a
SRORum
U
d
Q
w olZUcnóe1.l
c
A
Sy
u12`T11.11 SAC
I
Uc ?ÚmO
ATk
$,
A bu
en4NTL1}R
z
,
QI TllÑOb
C 3SMR10 1TAT
Ī
CO
co a
ss a 17Ki.Ex 11

/1:,
u hl

I5
l
,
^l G1N
1RmaN•ab sh scli SL1wTYl o-1h11SauTURab,RISÇES`1-A
S
U w T•
^
1
alpp
Íno,aou us E`T
T
h EoboSluS^^^ cows` N1.4, ,
ocomlT CT
pl-R
S

E

E C
cl.aóE z^ ^^^.Rlcae
c^
é
°
Ul.^
nola
ī
S
S
1 ua,A^,
u

^ o
^
^

o a,

^^
c,^.^^
,U`^^
caNSR
9m--lpÍ.. C u ^^op
Ll „ORUC
`
c
^
1N
Ó1^
1
-1E1Nu1Ó1O
.
Sa,
E
,co mn.
ASUN` ó
ī
1-1u
ó
1
^
ī
npl..ACATdRL1c(IL
C^uC^
A
dÍ^11
„^c^^1'Tl^
`TOIZ. Im
O
,lEc^noNl13
,
1^101-1L10CE
NKl.
^
R•
^»`^e•^^` OcnlalumCRlmul-
ī
um
. puN ITXTem
qu eu¿ZEN b1poRS
1
<a"4olalubuEy2cx1-1 TACUl:TA
ī
TEm
,
M1S1e0g6bZcmcRlm114
a.1U
SS
1
SSE1-
-
.
1
n
1a1aeNlmcRlmeN
6
1
c
T
1.m
quoamoR
c
-1S
D.
S1
lupul,Sus C.lccl
uom-1
coa)
uERTE
RE cu,ao` os 1.
c
'1
GN.TORE
Sc ow c,>zRuu
m
EST s 19u Naz)epRREaAT o
N1Sd
n
c,NOU
ERI^
S
F
Re.
CE
p
u
lZOS
S
1
`
Ie
s
.meui WRUmquospuj.,
S
1,.0 ER 1
NTy l.CU .TA`Iil3USJ
ī
13 U1-1
b KRC.2
n
u
Ī
RESi C1 G"P.11 ap0
c
Ī
í,1 E121Nn
C01
,
4LIZO13L
n
R.E. DZY•1 71L:NJ,R
•
R1, iNN1, TWOD:,,Vl1
l
•
spx11x1,1
0

ccSs g
NTERp q
U1
CumquE l'') oS
`
1E. m `
eRI ORE
ERRORE colapul,$us
b
UmmoRR'em"C1mE
c
ī
EXC1p
E
l
.E&ó
ZSepREDm-xaumSE cLamilog
`T sL1S
ypR`s--NS
SE
CON-IIUNxERITN01-IpROpe e1Z'bOCUOCETUl2AacRl
c e1,
quo pR.op
ERco1-1SERc1Maóac
-
oUl
a
,m
y
e
cl
- l>
JuIR-us
•
S
¿me
Sl
gu
an,puR
-
eUmbepl
2eb
2.RES125eR1T
C
c1zzeSlaUumlwuE
141`TuR qu bEU1b
EN`CER2.S>JOS
cl`'cul2hocsoLumReóóeRE
^ omlN-><os11seCa.L. m1-11coNpeÍl,w-cuR•
^ .^
^ ^
1 ` 1.
1..
1
.. ` 11
^1
1.
^ ^
L L 11 1 1.
^ 11^^ . ^
.1.11.
^
1 Z . .
^ ... .1 1.^
. .
,1.1. i
1.1.
I?cP1..0 1.1511 kV 114C1P 1T 1.1 5VK
x
1
1^E Ep1SCOp S
CCLESIIS é`IdER1C/1 5
•
`
1(pp C
OVA
S`
Ī
m
4
C
1NUS
de
eC
CA
-
2a-
1d1aO COyIS
u
C
m
N1
N
E
E`I
bR1`T`T1
O1R
c, m
q
u lum-lo cul° u 1Pn u1
s`TcR1012e1..1
910
y
11 S111 p E>~l b
uNT
1
b
esR-qu cLERl
c a,ppelJ.a0-•
ī
uRXB
o
m^
^
;
'
É,^ ÚS ^ ^R
CODICIS THEODOSIANI LIBER XV

sis
singulis
ci ióus
mane e censemus, nec ulla no a ione u ba i.
I a amen, u quan i a em
singuli, quam e e e licen ia pe cipiun ,
mo e
usque
in
p aesen em
diem
pe du an e pe cipian ;
mansu a poena
in
eos, qui
ad
i iga iones
ag o =
el ho o um
delicias
u i is aqua um mea-
ibus abu un u . Da . Kal.
No .
Caesa io e A ico Coss.
Haec lex in e p e a ione
non
ege a.
TIT. III.
—DE
INFIRMANDIS HIS, QUAE
SUB
TYRANNIS AUT BARI3ARIS
GESTA
SUNT.
(I) IMPP. HONORIUS ET THEODOSIUS
AA.
CONSTANTIO COMITI ET PATRICIO.
Sub
clade ba ba icae depopula ionis,
si qua
au
pe
ugam au
pe
cong ega ionem in eli-
cium populo um
indigne
in idioseque commissa sun ,
ad
in idiam placa a um legum
a
callidis
li iga o um obiec ionibus
non
ocen u . Habean omnium c iminum impuni a em, qui e adendi
o si an
non
habue an acul a em, nisi eos eadem c imina
iu issen
3,
non
enim
c imen
dici-
u , quod mo is adegi impulsus.
Ex quo
animad e e e cunc os li iga o es cong uum es ,
si
quid
dep aeda ionis agno e in
se
ecep u os,
si
amen
in
eo um, quos pulsa e in , acul a-
ibus
abunda e
au eside e
id
po ue in
comp oba e.
Da . Kal.
Ma .,
Ra enna,
D. N.
4
Theodosio
A. VII
e Palladio
V. C.
5
Coss.
In e p e a io.
Quicumque hos ium e o e compulsus, dum mo em ime excipe e,
ad
dep aedandum cum hos ibus o asse coniunxe i ,
non
p op e hoc oce u
ad c imen,
quod
p o
conse anda i a eci in i us.
Sane si quid
apud eum
de
p aeda eside i e esiduum in-
eni u , quod e iden e agnosci u , hoc solum edde e
domino sine calumnia
compella u .
EXPLICIT
CODICIS THEODOSIANI
6
LIBER
XV.
INCIPIT
CODICIS THEO
DOSI
A
NI
7
LIBER
XVI.
TITULUS
1.—DE EPISCOPIS, ECCLESIIS
ET
CLERICIS.
(I) IMP. CONSTANTI—
NUS
A.,
OCTAVIANO CORRECTOR' LUCANIAE ET BRITTIORUM.
Qui
di ino
cul ui minis e ia
eligionis impenduu ,
id
es
8
,
quí cle ici appellan u ,
ab
omnibus omnino mune ibus excusen u
Palimp.:
quibusque.
'
H aenel:
Is a. Icx
an
e idens es u ex¢osi ione
non
indigea .
'
Palimp.:
iussissen .
Palimp. om.:
D.
N.
Palimp. om.:
V.
C.
°
Palimp. om.:
Cod. Theod.
'
Haenel add.
Cod. Tkeod.
Haenel add.: ki.
Th
4
10
p

L. BIR

kV
NESa•cR1l,EC OL1úOREguORu aU nb.
c^
l lN1solsSECliu sEUo
cE^T'
uR
pTTAX•114
xL1• 1OC T13
COIdSTAlJT1H0
Y
•

ETL Cllal
0

00SSB
INTERp
L,E^I'^A6cSpEC ó
ī
L ho'Rc^1uh- lo-l.aEpREc p c uc bec1,E
N^CILRI
ch^ xac
R c sEJ^hc
,
oR
e
S
No
^^
b
^.
ecc OR
z^
-
ES^CERE9U cumq,
SA
cR1l,E C,a T R s
p
o
Nn}a ^R
ORa1NAT 01.4EplzesumxT•
gUOShbEROS,. o0m
al
en
uNERE
aes°
.
^
05
o
cY1N1o
,
p c o om1-119^ SERU1T101U13EluEC¿,ESIA.EbESERulR6
lcnp
CO
NS-TAN` Lls
7.*
E -
C
O

C
SEL ERO SUOSZac ecn
2NSUV ub11-•4 S
- sElESEpROhlBEmuslwublci sEp sco
ps
^ccc^sz.Rl
N
Ebum b^U^

N

il`
U
RA
IpSORUm
bEE^ c opu
o
N `TASE`T mN` L1R 1,1bElza.S 1TAbARgue1-1boS
ea A1-11 n SpL
Z.l.lbuscopa S gU aesc c,lc ulz-quERei,l.a,RUm
q
uoaqu s
pla naEpe-R.
,
• Apu9-a,l_lospoc lssl cmum Ep scoposcoNuE
1-k1`
ExpLoua
ī
R1
•
L.I
T
opo
R
c
u-14, Abque co- amoóac . l, c
`T'o
l
iZ
u
cn queS
`T"
oN 13u s ,xc,lb
e1-
,
lACO NC>
o
e
TU
)Z.
b
R+ThI/ISTh OLVV
l
lll
1
a
•

AE l3 T O}i

TIC.1L1M•0

ccss l3
I149
-
6Rp Spec 4,
l
`CERpROÍ, BE`
ī
caR•N
FCiu sAUbEd`TAp
u`^
uóicespu,al.lcosEp scopumAccusmRe
•
SEbil=-kep,sco
p
OR(. cYlub1eN`IIAp ERp EiZRENON
b
y
ERA`Tqu
C^
Clu Ó
Slb p
RO
u
a e ATCNE
C,O
^T 1pC.lTc^TpoSSE Co
-1
pE
j2
FRz,
E
L.
^T aE ^icO
poR . n
A^, Ol .um
uZ
y
l
Clo
cIUM,
2,a56121TCow
`TRNeplscopum bc
ll Ea,>~1
c
cbE l - u

_
l
mpp^
UZ Í„.EM`TlN

C>R
1ANUSA
TN
IAL.IS
E`TUAl.E ^ S
A
A A
Cl
T&N
-
emlo
Eu^. b co
•
dpp
o•
CFR^sIO e, cec ER.lSep'Scop s
UlmoR6,ES` cb.U
ī
S21/4RUmc u
l, uc l b
6m
1- NE
c,
OTl1SAEClES AS
(
i1
C 1S
o
3`C
11
-1E1- bu sES`T•
u
-1-S
G,uz.s u 1-- TE7C g U 1
i)()a
c
T)
Ó
ī
SCE .IS
01-1
puSl..Eu 13USCiuEbEk, c osa.Ó ReL q 0N1S013S6RUa
ī
WT d
pE
w l>.lE1- T Nl.oc ssu s TÁsuEd ocESEos s 1- oc^•s^^ ^ A>^
uEE2ccEpe SCi,2‘,CLT1ocR m11-14‘1.1S.X150172)11-iAR Syc e lq2d-NoR
b
il- 2.Ru sci,lLa c L3,AU`1-lul, Las` R óuspo` -ES Ta` úUSz.u F}-1
`T ‘x C:0 1-4S9
-
1'TERi`T QATJ
c
- 1 • u14T52il,l
E Z S•VAI.F14TE3:T
V LENTI
NIMNDI
k
D, ccss
e•
11
.
4` eRp quOTIeNS

9 1' L BE`
Ī
RE1
n
15REl. glo1-4EcY?,P`T1NF1e n
1

UE
N`
Ī
ER C^.ERICOS^R ciN^^`IaCON`TEN`T 0-lb
S
pEC Ai. `TEi20^
s
e
RL eTuR uc co>4uoca sx Ep scopob ocESmalsp>zESS
`TER S
q
uE 114co1-1c 'Ek` T
olaEuF1- E1
? i
- `nUó C oeVelZm11-4E1-4c ul
S
.5
.1-4es qu o lo
l
-
i
c
cuR0Rxm1>JA1,F
Ab'l4o
c
c
k
-
x
Iub c s - clul
c zcccE
CODICIS THEODOSIANI LIBER XVI
ne sac ilego li o e quo umdam
a
di inis obsequiis a ocen u . Da .
XII
Kal.
No .,
Cons an-
ino
A. V.
e
Licinio
I
Coss.
In e p e a io. Lex
haec speciali o dina ione p aecipi , u
de
cle icis
non
2
exac o es,
non
allec o es
3
ace e quicumque sac ilega o dina ione p aesuma , quos libe os
ab
omni mu-
ne e,
id
es ,
ab
omni o icio omnique se i io jube ecclesiae dese i e.
(2) IMP. CONSTANTIUS
A.
ET CONSTANS CAESAR, SEVERO SUO SALUTEM.
Mansue udinis
nos ae lege p ohibemus,
in
iudiciis episcopos accusa i, ne, dum ad u u a ipso um bene
i
ci
o
.
impuni as aes ima u ,
libe a
si
ad
a guendos eos animis u ialibus
copia. Si quid
es igi u
que ela um, quod quispiam de e , apud alios po issimum episcopos con eni explo a i, u
oppo una a que commoda cunc o um quaes ionibus audien ia commode u . Da . epis ola
IX
Kal.
Oc .
4
A be ione e Juliano
s Coss.
In e p e a io.
Speciali e p ohibe u , ne quis audea apud iudices publicos episcopum
accusa e,
sed in
episcopo um audien iam pe e e
non
di e a , quicquid sibi
p o
quali a e ne-
go ii pu a posse compe e e, u
in
episcopo um alio um iudicio, quae asse i
con a
episcopum,
debean deiini i.
(j)
IMPPP. VALENTINIANUS, GRATIANUS ET
VALENS AAA.,
ANTEMIO, EL'RYDICO, APPIO,
GERASIMO ET CETERIS
EPISCOPIS.
Qül mos es causa um ci ilium, idem
in
nego iis ecclesias-
icis ob inendus es : u ,
si qua
sun
ex
quibusdam dissensionibus le ibusque delic is
ad
eli-
gionis
obse an iam pe inen ia, locis suis e
a
suae dioeceseos synodis audian u : excep is,
quae ac io c iminalis
ab
o dina iis ex ao dina iisque iudicibus au illus ibus po es a ibus au-
dienda cons i ui . Da .
XVI
Kal.
Jun.
6,
T e i is, Valen e e Valen íniano
AA.
Coss.
In e p e a io.
Quo ies
ex
qualibe
e ad
eligionem
pe inen e
in e cle icos ue i
na a
con en io,
id
speciali e obse e u , u con oca is
ab
episcopo dioecesanis p esby e is,
quae
in
con en ionem ene in , iudicio e minen u .
Sane si quid
opponi u c iminale,
ad
no-
i iam iudicis
in
ci i a e,
(Sequi u ex us pag.
229)
'
Haenel. add.:
C.
(Caesa i).
' Palimp. om.:
non.
'
Haenel:
allec os.
Haenel:
Ala.
Non.
Oc .
1
Haenel:
Lolliano.
°
Haenel add:
A. V.
227

,.
--^

L 1
h}
R

?NI
1-1-11.01)
^
Z)FbuCA uR
un-
ipSlusse ac e)-“nulNb ceTUR9uobpRObize uR
cR1m11.12i
c
CE
R
Fu ssec
o
M
m
s
um
•
Impp
ARCha
•
b•us
e`1-hol. ol. oR us
XA
'.bR12 1-l
o

pi;
o
uEccamc,•RES óENT 6u
S
SA
cER
bo
Bus-
sk
n
ceRao9- puS
ue
R I-E scopa.l LocodE
c
RususE
c
NOm11aE sua gy,óuel,ccp
` RACc-1STOó z.
(A-1
uEL,coN C
•
RS c1ulE empu
P
,l, c
a
m nol,l
Ri
F
U
E ^ Tb p1iEhE
ī
sus
RuRSU
cl,
sÁ
CE ióo° um pRe- E iEZ.
quobu bE
c
TuRFxpul.sc.espRocul,m3EZ,uR 3Equ
A
cc
l
,
1N F
e
c sECul-1(),u n LESEmbxuEcnE non &ec,u2a1A1-110EZúcnill.1g,
Luc a,
mAC,
q
-'•
S
e "A13EORUmCos c
13+
S
Epa
RATz13z.quoRu
es- soclE
ATeó
scl2E` Us.
Sl
c
q,
1-,u1us
moal
X
SONá11-11-,i
c
1
Tu
mTEU01ZeSA
cRz.
l
. Sz
AÓ RESE
cRFTa
E- -ip6
`C
-
RMRES
c Q
p`u,
om,.s 3• Qlb óuC'1sA7 c _ Lpa.mSacERbomoc so .. sque Npee R.x
TA u
,
--C
si
l
EC
c
dT CY nA
I4
e
m
-
49-
S
c1
--F-uR s
h1S
quol u nbEFew
S o • EN Tl
u 2 BSck•Su11zePRehe
NS
101-4EI.16H C1T1-1 Rum
S cho
c
E spoll,
1CCNTuRSuD
I
RA
C
,
IUC`m
gL. Ó u NUml. oNu áeH
Tc RmE 2ulsSE ua c uM -
DÁTn 1
3
• V401-4AS i
'
a Mu1l414n 59-1L+co141
I
-
ul un10 CCSSLB ,ic1_91 1H
-
Rp-1áo1,4b, -
I
mz.Rc1^^luslloµo ^ u5
E
c
c^
•
hébs uS .^ ThE0D012.0 ppo
ú
p
mqúccl,E ^ cum 1 WÓ C^1- L1 noFF clo
É
p
s
c Jpus
ublcA
ueR T El-z,13AECl.esuemlw s ER oseq - ÉAL E z. C aucTS1
gUlpuoFESSums
A
cRERe
.
.1s1
oN,sspo aTeRa1c . ER. `T
coNT uuo eumS 731CUR aUINb CE`T
•
U` L 13ERU n ll.lU TRA
ó.b
NECÍ,ES1z.mRECuRSUs
F
SSENONp
oss •
e°TPRo
ho
mn• Um
9uA^
1
'UVI
E
CA
-
Clui1-
e
1°T
-
A
I
TEP
A° iZ1
moN u
el.
oRbi l1suoZl
el.
colEgloc c. l`
Ī
w
Ī
' SAhIuNSAN`TUR
.
moó o
.
u° qu e
y,
cümcluE-
AapE`Ti
ER1Nn
-
pUC31.,1
c sMEC
e
ss
A
`
n .
3'o
I„1g
EN
y
'UR
•
bTA
UR`
Con
.
lLlbl
oquo
9
nocuS
1
•1o1••kS1 •
PE12S1NguLos1C,1°i'URl311.1
n
E
L
1-1
113RAEc uR11NyeRE1-1Óá.E A
ERAR1o
^.1So
•
€Aó6cnpR m scu^,
TiZ
BUS^ C>A` c-1R S1
NI,
1 C1umuS11a1, C z m co%1111E}.1R- Am
c
-n-co l,ubl yEUPkes
c
e
eRll
.
l
a
c
^
o nnN
b,
9,lUp^.o
^m
$15
S
1
c is
A ou
ī
i,
o
y
1
c sml . `Tl1.e.Aa ` 'S
0
13
S`Y
RUA C.1R.
JAi1Z14 Dw M1'i

i AL11N•h

•11SSO

El'
Q
S
11..iPPO

Co),1Si.i118•
N` ERp Q
uEmcucmg, cl, eR1 cum Eplscopus suusmal.ke
u
l`C
Eesse
V2.O»AU
ERI-
-
•
-
en-eu o
ÇeSl2A
b
usuOp12.o
CODICIS
T
HEODOSIANI LIBER XVI

229
qua agi u ,
deduca u , u ipsius sen en ia iudice u , quod p oba u
c iminali e uisse com-
missum.
(4) Iz`SPP. ARCADIUS ET HONORIL'S AA. HADRIANO PRAEFECTO PRAETORIO.
Quicumque
esiden ibus sace do ibus ue i episcopali
loco
de usus e
nomine, si
aliquid el
con a
cus o-
diam el
con a
quie em publicam moli i ue i dep ehensus, u susque sace do ium pe e e,
a
quo
ide u expulsus, p ocul
ab ea u be,
quam in eci , secundum legem di ae
memo iae G a-
ianí, cen um millibus i am aga . Si
ab
eo um coe ibus sepa a us,
a
quo um es socie a e
disc e us, si que huius modi pe sonis, eno e
iuius le;is,
illici um,
sac a
nos a adi e
sec e a
e
impe a e
esc ip a; omnibus abiec is
pe culpan-1
sace do io pe sonis, quae impe a a sun ,
in ec a
pe manean : sci u is his, quo um de ensione ni un u , absque sui ep ehensione
non
u u um,
si
hoc eis pollicen u su agium, qui di inum
non
iden u me uisse iudicium.
Da a
p id.
Non.
Feb ., Ra enna, S ilicone e Au eliano Coss.
Haec lex in e p e a ione
non
indige .
(J) IDIPPP. ARCADIOS, HONORIOS ET THEODOSIL'S
AAA.
I HEODORO PRAEFECTO PRAETORIO.
Quemcumque cle icum indignum o icio suo episcopus iudica e i e
ab
ecclesiae
minis e io
seg ega e i , au
si
qui p o essum sac ae eligionis
obsequium
spon e de elique i ,
con inuo
eum
cu ia
sibi indice , u libe illi
ul a ad
ecclesiam ecu sus esse
non
possi , e
p o
homi-
num quali a e e quan i a e pa imonii el o dini suo el collegio ci i a is adiunga u :
modo
u
quibuscumque ap i e un publicis necessi a ibus obligen u , i a u colludio quoque locus
non
si .
Pe
singulos igi u binae lib ae au i in e endae ae a io nos o
a decem
p imis cu ialibus
exigan u ,
si
aliquibus illici am conni en iam e colludia oeda p aes i e in , hominibusque im-
p obissimis
ab
omnibus o iciis mili iae adi us obs ua u .
Da a
V
Kal. Dec., Ra ennae,
Basso e Philippo Coss.
In e p e a io.
Quemcumque cle icum episcopus suus malae
i ae
esse p oba e i , e
eum
de
g adu suo
p o
(Sequi u ex us pag. 231)
'
Palimp.:
eadau.
THEOD

I. BER
en
oaz
1
m
S
Rau1`w ecolS eCER
1T
uEL,SI1pS EcLeR1CUSSüa
u ol,um
^x-yEpRoFeSSiOuEc`(lRel,IqL.I
EIR
a. ERA
Ca
I
Tus
CON
T
I
1-.1
zJOmua10E-
CLliZla,l ,,o bI
UNSd`CuR-
Ú
`TSII`
Ta.E`!'uT
"
A
I
„
1 s,,ET
o uU AIT h,
esc ibo
)J eU5
•
E° E uml N`- e RI pSOSCUR1aLFSOTC1
u
m
Suu
m
,1ap1.,
ekeco
upa
LA`T,
S
IAU
cCem1N mA
`
l
lERSO .uaesc lN9-eRC
OÚ.ESi
ATO
S Eumol3SER
udRE ^.1el
,
hagUOaA^`TUS^
=
^
ER1
`
T
INp
C.
1bL1
C
OSERC.1iRElE^ S^[^,CO1 S`Cl
p
`1Z l`T• ^au^u usmO^ ERSO>J
^
E^
oux
ī
al, s,quol,113E` CON^.uic
NL1l1.,KTEHUSCS
G
.1SEZ-1
TC.IR
gUOasi^^c^ Um^ueRl^T-9)2.0S11
C,
U1-.1 S S
O1a
1
/
SC RU
A
I.ESi311-IAS .Il
3RA5AUR
y 1S
CASENOU CR1 uTluycRE>Jaa
s
en pp 01-10R1uS e
c
i
-
n
•
heO
D
lS
1
us:›
-
Z5k 1).
-
16.a1
o

p
p
o
.dmqu VR.oBa1311,
ECOS
ecul,oólScipl,
l
NamaSl
c
ó ecol,oR,hR.,
o
>JSOR.9-1oSORORIAE
g
ppE ,^,^4-1oN1SNO-NóECE`
Ī
^. 9ulcumcm
1
g1
,
TUR
C
ulus Cumg .legRA8U5S dCER
C^a
O`T
•
OVULCI
UN
`
Ī
uR
,
u
d.,
cl, ERIC` US
V)
o}.10RECE11SuUTu
R
ejcc RÁN6dRUm
S1
131
C
,
nuL e
RU{ 1•!` ERÓ1CTz C
OVAS
OR`TIá0091-4OSCdN
c
:
17).CE1STd1Jc um
y
a.cul,Ta e
CO Jcessz.
u
c
ma.
I
Tlz..es
F V,LaS
•
6
cp9e
1
maNa5
i i,l
Ra.bOmORUmSuaR.umsEpTaco}a
e
lae^N^c
•
1)-4 h15emm
N1h1L,SEu CR1C )1h11ScT
ī
mA1R y
Oea
U
S
N
a^cuR^Le
c
pm l^ 9n`
ī
l
^
.-,asaecn&m oy.+ ze1,1gU
ī
ca,s
1`T" T1
S
oRT
-
c.TURaa C
cT O9'aN
RE
SACeRÓo
c
1Um CnaRlc olZUml.,ec, nCnuen nUNeRECONIU
c, ucn l
n
,1
Eq'
ENlmcl,ER1C1s
11-
1
co +pETei- `TeR).
C^1U
}.1 ccukE
S
uN^-
c
l
ul
•
isNOS Sa.cERao` oulRoSSC,11CONUERSd
-
io
1-
1eyeCeRuNT
DATMi1l
1DisA `1nS

R1UiWNñ 55
ÑN
T1

A
i1oD0
:
iu•

coHS nHTio

i17ccssIT:
1
1N
`
ERpUlCUMC uEC1..
eRlCd`TuSU`m
-
C^
uR
y
yic OE?c ^
NRm
1n
CUl,lel2.U
amil,la,R R^
^
ha,^ERF Rol, eEl- ` i.
ī
2- C1n^^`112üC1')
S
ORoRumu
é
l.pi ,laRum S1»1s
ol,acípAlN° RAóocnUm
suAmNoue
12.11-c a1-1 c u
enes
Seco
N
CcSS"
•
l
(^u1aa,1^11,TU Zpel -^Td ,leus^
sON
S^IeR}uel.co^1{ aR 1.,e2cu^aTuR-Epelzml` 'i ` •
I l_
^
,E
UERo
ex
)
uL leRes SuN`
Ī
NSOl,AC1oReTNE
aaE
'
9uAElN CO
}A
1
uc,lun
s
y
e
RL, 3`Ta
N
c e
o
+^ylcl,am c ,
E
R1ca,`TUS'
I
1
ac-
ī
E c
p o S ‘ "A
u l S

m p P
`P

Ç R^ `
ī
z Ia u s
U
a eN
IT
‘
la
‘
4
}-1US
F.
`
T
'Tl
,eoboslLls

^ 's ,
aE
p¿•T ucD
ppo
p
1 du oRu n ARAs
el-1-cm
p i
-ACo 1 g R
d1
/
4
1-
I
`T 1 CAeY1N E Cjd`UES`T
Ké
i
'
aNÓ1
1„
ī
ce
e
" AU1NÓ1ca
ī
C
1
[)CaSNÓ
mis
SUCl ) eoRu nquoquE
CODICIS
T
HEODOSIANI LIBER XVI
modum p a i a e deiece i , el si ipse cle icus sua olun a e p o essionem elique i cle ica us,
con inuo a iudice cu ialibus adiunga u , u , si
I
i a e na alibus e acul a ibas es idoneus,
e
2
eu n in e ipsos cu iales o icium suum imple e compella . Si au em in ima pe sona es ,
in e collegia os eum obse a e, el ad quae ap us ue i , in publico se i e lex is a cons i-
ui , i a u huius modi pe sonae a cu ialibus quolibe colludio nulla enus excusen u . Quod si
ac um ue i , p o singulis pe sonis cu iales binas lib as au i isco a
3
se no e in in e endas.
(6)
IhIPP. HONORIL'S ET THEODOSIUS
AA.
PALLADIO PRAEFECTO PRAETORIO.
Eum, qui
p obabilem saeculo disciplinam agi , decolo a a conso io so o iae appella ionis non dece . Qui-
cumque igi u cuiuscumque g adus sace do io ulciun u el cle ica us hono e censen u , ex-
anea um sibi mulie um in e dic a conso ia cognoscan ; hac eis an um acul a e concessa,
u ma es, ilias a que ge manas in a domo um sua um sep a con inean . In his enim nihil
sae i c iminis aes ima i oedus na u ale pe mi i .
§ I. Illas e iam non elinqui cas i a is ho a u a ec io, quae au e sace do ium ma i o um
legi imum me ue e coniugium. Ncque enim cle icis incompe en e adiunc ae sun , quae dignos
sace do is i os sui con e sa ione ece un . Da . VIII Id. Mai., Ra enna, DD. NN. Theo-
dosio A. IX e Cons an io III V. C. Coss.
In e p e a io. Quicu nque cle ica us u un u o icio, ex anea um mulie um amilia i a-
em habe e p ohiben u ; ma um, so o um el ilia um sibi sola ia in a domum suam no e in
an um esse concessa, quia nihil u pe in alibus pe sonis ie i el cogi a i lex na u ae pe mi -
i . Illae
y
e o mulie es sun in sola io e ínendae, quae in coniugio ue un au e o icium de-
ica us.
TIT.
II. —
DE APOSTATIS. (i)
IuPPP. GRATIANUS, VALENTINIANUS ET THEODOSIUS
AAA.
AD
HYPATIUM PRAEFECTUn: PRAETORIO.
Ch is iano um
ad
4 a as e empla mig an ium
nega a
5
es andi licen ia indicamus admissum. Eo um quoque
(Sequi u ex us pag.
233)
Haenel o a. si.
Haenel o a.
e .
'
Haenel o a. a.
Haenel add.
ad.
° Palimp. add.
es .
231
R^ ozy}u.ARVm

TNí0DOS1
d

l
Zc,usTOu^Z.,£NT1N
1
A1- o poSsEpRopERRI• ^lE[^ul l
ī
1 eS saL,lqua
O'bTINER
E•
1 1151oc bEmb ul 1apRxumc
y
T c:AN
sis
mFb ),
lla1-len
EN`CURi quohoBSERuam
p
lECe-sseesT
lNl-) s&E9 á,
C
l
u e
polz F14TE nNO13
1
S
z u
e aR
BU
spRom ul.,
9
1.
1
T
u
R
E
a1,s p,
9
-
ī
SNÓTAbz
n
mNmNó
ī
s
que
C
c
EonOREbEp N 1TOT1, EOÓos1N
Rao
No>aRe ERU1
,
ī
` UR11ac0Ó1Ce
E2z'cepT s1-
ī
sqUehM3eN
9
-
uR.puTmá
-
.umsai-l
c9A
p
RlNC
ī
p
ī
z
n
LkE1.bEm- .ul.espczb1I
c s
€/kpENSkRUmdL z
ī
RUmq,RERümgR2.`T1N9c. EINREsESTkS
b u
eRSORu
mOy
c
ī
oRUmRe¿aTAsuH= 1., o>a C,
üC17
Es- - nEmow
n
R.E '
gu ó Nbu .uscoNSummkT oNeJa
e
S o°n co aTcll,ERe`I--
c. S 1,
ī
ssu s a>aT ocu cu> c
, &s
LeU ,1m
ī
s
E] R.E
ecTa ETca)2
S
La,
e
q u a
mwc m u
S
L 1 R
.
a u s nz l 5 c; c q u e s
,
To Re lzil , p, i,a
Tu
aEm
y
aENS
OmN1
SENeRC1,
p
- eRa,R
ī
c ) C'u
ī
ó
mA
RTI
1RIL.ISU R.I1-4l..usT.RIs
com
es
ETCluEs-
-
oR.>JS
ē
cl, EmE a-- - aE
y
Iaus1N` ERpREs qu
ī
ba.ET1
N
C
-)spERaNT us z.p
oll,obe
Rus
Ti)Fo bO
.
RüSU1RlExpEc msásES
COc1n °TESSZ
n
CRINSICON
S1s TOR I

C}u bep ólJESu R.Expe.eT.5.13 1,1s co mEseTm1 2.
C;^
IS` RmEmO ReN E
qu
ī
Ó^7^ROCopl SC.IIRe)epEC`^C-^^ a ,ls
e2c cna,c,
sc ROi.
ī
bE1a.,
G Rucm uR.e
o cc»-.
I , LIS
u
e ER 1suS co N
pAk NÚ
)
eIL QÓRFs` a`C-yl-.oRRENT

11a1.usTRlsETo--)N9 1
-1ep1
c&AucTOR a.ScTU cU1.2.
m c
u
mCL yz cml, aRRE Esq-pUceRE
pR ac p1
13
,21/4e
e^
1cTZsPlaopos
lT s11-1om - c. npopul..oRum u
OmN
umpROU1 -,c aRUm
NO
e
n
c
iUSClTamz
‘
c,Es
e
A-1-Is
hu
;c.ISe .%ÇN
OS` EuxE
p.
Cez T
pERLIE NIl?.e
DnTx 1ci.1. m .P.-n .s colaS` X1a`
Ī
NOpOL1RA
T17EObOS
ī
O1 xVI
C
O3-1S
11-11
-
ERQ.
1-
)
2
.Ecl,Exólc lu
c
k--1-)eobos ueco?nc
ī
s25.ucToR
_
som y Rm Tz^^esuUS
STA^c-•
i
a.
b
E
CONy.11zm&TI
o1a6 .eC,úNOUEII..AR-Gb u ThEOóosmNw 7,
O m lNo w1,FlaTuh11?
n
14O11-1 C1TO .l
CTO
R
i
-
1-),‘C
TR1
e.implie TORI s eco pERe
c.,US` op1.1 oc hEoóoS1
uSp
ERpETuL.IS A pa- ER
c
S° "qu m - colapUs
ul.1
ī
uscob
c1SÓ c. oRumlzETROp1 IN
c

n
m
pumcOl•Is`T TUTIOI-lesR.l Sc^u
eREa
c,^m

,
uSa
^
z^
o)c
Le
Sec >-WAp
e-casp
ROm
al.Sau
T•
qL. Ec d ncoi. Fecc o ^ós
1

NOVELLARUM DIVI THEODOSII LIBER I

239
augus o, Valen iniano posse p o e i el im legis aliquam ob ine e, nisi hoc idem di ina
p agma ica nos is men ibus in ime u .
§ 6. Ouod obse a i necesse es in his e iam, quae pe O ien em nobis auc o ibus p o-
mulgan u ; alsi a is no a clamnandis, quae ex empo e de ini o Theodosiano non e e un u
in codice, excep is his, quae haben u apud mili um sanc a' p incipia, el de i ulis publicis
expensa um alia umque e um g a ia, quae in eges is di e so um o icio um ela a sun .
§ %. Longum es memo a e, quid in hujus consumma ionem nego ii con ule i igiliis suis
An iochus, cunc a sublimis, ex-p ae ec o e consule; quid Maximus
I
,
i illus is, comes, ex-
quaes o e nos i pala ii, eminens omni gene e li e a um; quid Ma y ius, i illus is, comes
e quaes o , nos ae clemen iae idus in e p es; quid e iam Spe an ius, Apollodo us, Theodo-
us, i i spec abiles, con i es sac i nos i consis o ii; quid Epigenes, i spec abilis,
comes
e
magis e memo iae; quid P ocopius, i spec abilis,
comes,
ex-magis o libello um, iu e om-
nibus e e ibus compa andis.
§ S. Ouod es a , Flo en i
Z
,
illus is e magni ica auc o i as ua, cui amicum, cui amilia e
es place e p incipibus, edic is p oposi is, in omnium populo um, in omnium p o incia um
no i iam sci a maies a is augus ae nos ae acia pe eni e. Da . XV Mal. Ma ., Cons an ino-
poli, Theodosio A. XVI Cos.
3.
In e p e a io.
Haec lex dici , u Theodosiani Codicis auc o i as omni i mi a e sub-
sis a .
TIT.
IL—DE CONPIRMATIONE LEGUM NOVELLARUM DIVI
4
THEODOSII A.
(
I ) DODIINO VALENTINIANO, INCLITO, VICTORI AC TRIUniPIIATORI, SENPER
AUGUSTO FILIO
THEODOSIL'S PERPETUUS AUGUSTUS PATER.
1?os quam in co pus unius codicis di o um e o p in-
cipum cons i u iones nos asque edegimus, aliam mox legem pie as nos a p omulga i quae
am con ec o codici
(Sequi u ex ics pao. 241)
Haenel:
Maxin iuus.
'
Haenel add.:
pa e ca issin e e au an issin e.
Haenel add.:
e qui i e i u u ia us.
Haec e ba, quae nonnullis cons i u ionibus epe iun u pos nomina
consulum, quibus di ec a sun , deno an , quod ea um p aecep is enen u e iam illi, quibus cons i u iones
ipsae nun ia ae ue in .
Haenel om.:
di i.
N
O(Ie11
•
-xRC1

D (
C.11
UE`CERESa.(aCTOR1`T
, 1-Em
q
uE cR
‘
5uERe
N
EuI
ī
TER11--1 1C.1ÓIC1
0
q uaS
cON
,
nNERE`aESESN
IS1E
1
c
I p
6
sopRO
y
ERREN`TuR
U a I,ERE
plze
C ^ERE`T
aLlL, 1^S1ClU Ó
lUR1S
^^A11,`TCRoNOS`T1ZiampdS` EdC0
1a
dERe
,
U z.
1

U
`«
c
^emUC
l1
-1^^-`^ -RIUSClUogClFpRlclplSReS Nou1
RESpROpR1&SoPT hiER

U
`T C^O C,E
I
-

^
1E.Ra.11mCoNST aTUmES
SE
`
T
LICIINIS?
ROS
C,gUEN
`
IUü
S
CRIpT S a1,,I-E¡ZUmpRI
bici
p
F
U1SSE'TQECIISSU(Ym •
9C.1 •x1g1<
T
-
1
.1RbIUERS
ī
SEmE}2SEN?1%USC‘wISIS
pFRh o
cTRdIaSA
C`T1
Tea)
poR1S
11` ER c1d
l
1
am
ERRI l,eC,esALlASe
mlRS
E
I. muc
l
`
1
R
E
Rücm
lE
CEssI° as
pERSu s1T
. qu
e
1-lo>31SpE>~
pE- iIlRERUmp
Id
-
ICARUm
o
cCU
p
2
T oNe ,Z STR1C`Tlsó
S
C EN`T
ld
p
ER ERR Tu Fmzo,eS-G 1Sm1Nl
en
e O9- ICRUNT=NECES
S^ R
m
yc m _kS• leaslaUNCSa1-VlmUNIUERS, sq-c.x, FSEREN1TaTiSC,um
wO
S
<
TRECi^c lES` c ^1SS( ^l
`
10^
Ī
c `TIONE
1
°^T R^ NS(`^l l`T^TEREC^(.
10
S
1.16
1 EC^ S E
<
TpROU 1^GlS
E
`
TeOpU l,1SSO
11.E
CYl1-a1`TERII-l
N
o`TSCAI,
ī
`i-
(
e
^
.RU1
c^
Cl'
U S
ziCT1AmN O
1Cc1C^uIS^o
R
ī
1i'

N
UUS1
C1p1A

la^
T013SERl^.1,
C2,.c1.,1TESquai.s NCO TAS gUlbeml
n
l
ECL 0 -Y Am `
cNTI1al`TASeo
<u
0
-
N
pOR
C
9uopUl31,l
C
20N9-uR1 iIUF.1--keRINTSEcu `1
b
UmExRum
TE No12.emuol.,umL1s
ER
m
1Nz1/41
1
:z.
i1
•
Z,s (iTemqueuC
n
LIEL,Se1-1
-ce
JiTIIS EpI
1.11T ü1SuELTRANS, C-
ī
01-aleDuSbEc15ESu1-4- mwo
m
1
ERESUS CI`TaR1 •
Cn
C, S C^
‘TlaRc^o
CV)
1.1,1 S
c^1-

-
1
cTy i.,1^N
UCERA,
131`.,
ī
S
CLl1-1C`TIS
e
i
ORE^ CI^Sc)IUUL,9,xR E`[1NC.11c
F
Cn n1
hl
E
c
Tp>2O .11N
elAI,IU
,
E
°
Ī
pOp
C
.l1,15oR1E^-1 , 1.113USh, 13eNaa
O
VjS
cRUá
N
U9/
cuco
SUem
A,-IUSa 1oI
m6Re.T1o1aET-Ra.1- 5
el)
1T
<
1- ,
q
uECI nC`w 1Ó` e npOR s Spa.° luceluES`T'RZ.pERe1•
NV1
-
2
n
Sc,e1JEP-N l` eRPR0
mu.
i.C
,
¿
u1
.
b^ Tí kAl,1=N
1D ocT..
O3 i CON S 1T'AAIT1NOPo ..1N.
2.RDA6uR

_-
u,__
c

co^ ,s
I
U
<
ERp
')FC •E)CNOUEII,ARULES
U
CO
NSTITUTI
OIJCSyREC1p1` CONR
111 E UC^E ssz^m^R T^.la1S
VIERE` 1C S E`c p
^
.9ó
ī
N S
(-TI
z1
Cn
y
p TV)
EObOS
us
Ec uaa,E1-a< N
ldNC. SzZa
j.ORFh1`1iop^o
I
a

LI
Rpu^ CSpC^
,ll.
^
A
coc, . ` o1.1E1
-
a
oc, Sl1- b1) 1`cpREC
puAm
I
mpe
RA` oR e
m
C,
ES`
w
y
SCURACI1ESSe RESp1C1C`()U
2
sU
^12E
R
e
1C710NlS
1NÓh
q
1aEm
•
CulusS cca^..^cuc^^c E1^EQo< ueRxsl< ERPRoS
Q CR. 0-2
n
cns
h ..xmA s s TeRlcc, as-1 a
Cepns
qUOb ,.1sul.O14
se
2.
e
<-cz•
,
ns
y.
pFu
c
n' e 11;,
a,
es9
-
A-n
s
z.Rb
c
Rl
o
hó
po
s-s-ey os
NOVELLARUM DIVI THEODOSII LIBER I
e e es
1
auc o i a e nque ibue e , nec ali e in iudicio quas con ine e leges, nisi ex ipso
p o e en u , ale e p aecipe e ; quod si quid iu is ab al e o nos um pos ea conde e u , i a
demum in al e ius quoque p incipis egno i es p op ias ob ine e , quod gene a un cons i-
u um esse ,
si
2
di inis p osequen ibus sc ip is ad al e um p incipem uisse e nissum.
§
I .
Quia igi u , di e sis eme gen ibus causis, pe hoc ansac i empo is in e allum e i
leges
alias eme gen ium e um necessi as pe suasi , quae, nobis pe pe ua e um publica um
occupa ione dis ic is, ad scien iam pe e i uae maies a is minime po ue un , necessa ium
duximus eas
3
nunc sal en-1 uni e sas uae se eni a i cum nos ae maies a is •subno a ione ans-
mi e e, quo subiec is e p o inciis e populis solemni e inno escan , ea umque is e iam in
occiduis pa ibus incipia obse a i.
§ 2.
Ac li es, quas inchoa as quidem, necclum amen ini as eo empo e, quo publican u ,
in ene in , secunclum ea um eno em olumus e mina i: illas au em, quae iam el sen en iis
de ini i is. el ansac ioníbus decisae sun , minime esusci a í.
§ 3.
Eas igi u , domine sanc e Iiii,
Azad
z
cs e
ene abilis, cunc is ex mo e acias di ulga i,
e in icem mihi e p o incialibus e populis o ien alibus ca enda obse andaque cum suae
manus adumb a ione ansmi i, quaecumque pe id empo is spa ium es a pe enni as gene-
ali e p omulga i . Da . Kal. Oc . Cons an inopoli, A dabu e V. C. i o cla issimo Consule
4.
In e p e a io.
Hace lex No ella um legum cons i u iones p aecipi obse a i.
TIT.
III.—DE JUDAEIS, SAMARiTANIS, HAERETICIS ET PAGANIS. (i) In;P .
THEODOSIL'S
El'
VALENTINIAN iS
AA.
I'LORENTIO PI AEi'ECTO PI.AETOI:IO.
In e ce e as
solli-
ci udines , quas amo publicus pe igili cogi a ione nobis inclixi , p aecipuam impe a o iae
maies a is cu am esse pe spicimus e ae eligionis indaginem; cuius si cul um ene e po ue-
imus,
i e p ospe i a is humanis ape imus incep is. Quod usu longae ae a is expe i,
piae
nzen is
5
maies a is
6
a bi io ad pos e os
(Sequieu ex us
pag. 243)
Haenel:
i es.
'
Palien¡i. om.:
si.
Haenel:
Izas.
Haenel add.:
e
qui ue i nun ia us.
•
Haenel add.:
piae
u:eu is.
o
Haenel o n.:
majes a is.
241
3'
Usc
luEPERe>-
īī
a
ī
s
uRE uNuRE óEeREUlmusSueRimoNlz.sc
ī
`Td.T1S g
cal
SE1-I co<`C1EN`Z`E cAp`
Ī
USTA
en
NouE ER1T2
n
9-151NmaM
9-, TEU nNA`TuSE5TU` CUC'(lulbEz - COQ
1.cacilÓ1
L111uFAR` 1S
1(1gpeR)o
h-
c
1
2EÓ1L' 11„1C cLE 2 Ta- e
NT R, Sl.1a
spAT 1^ n F12.sc em
F
ORu m`1FR
m1NÁRE Cum
S
1CiE RUmmOTUm U 1TA6CO
H m
oód
( l
oóeRw .27,
m e1-4S 8
.
TERRa•m nhREL.1gc.l aumeT l~ameWS opeR sUAse,
9
-
a1"Em N15)14KT - RWco cLUSam
•
TA
1-49'1
SecRe9-1 `TdiJTAFp,
!S
R1CZE 1.1
ou
clueRN9
-2.
.uTORem •9
UOSC1-
ī
s
ī
a>Elcc T-ATOSuDFOs
Sdm
c
A aOS p, S
,
-
10
S
E`T"C6-TERá:beReT coRumc,ENERA
Oi2TE1-4TORUM
uZ>F,RECogI-loSC Cl1yS cl aOS Z ÓsA
mE -1^TIS
ESRE
c
^cL,
E
^^ nEC^1c^m REUocARE,co
Ne
m >zsEL
ī
ER TR lScuÍ,.p4xc
n
pS
l
p
,RESe-A
L,u1` 9
-•
CjulbUl2z
e
k`12o1 ` 1SOBS9
-
1 NzVT'o
p CUi,o
L.ocuuF
N
e
NO
Ni
zel
3
H
q
UUUT • CIuNC`c1
ozRECn
cu
mS
E1-1 CENT1A
UE`TeR1ó1sp
e
RN
HU111S1`- -2kóh11?)EA-kb2‘CU1RN' O

Em

Ek¿,
ESSECT"A611-1 .11`T
a
m 1N
ene
CI'lonESl-IS1
S
E,Cc 1,1 UEÍ.UTIN
CR
Ec AcoN ESS1oNE I,1Ce l^c uSEUage 1
`
1
^ UR1^
^c
Ulcc ulR
^
1uo nNEEuc.1 n^E Es^ucl n s ^.luU,us cac^eum • En,1

S

N
14 E nszC•naRl`'CmnNe--1` R.alECiE Co?-
-I
STaN
y
em
hou
o
Res
^1C^1-11^T^ T
ī
S
ACC
E^ERE. V-
ī
C
.iLi
1a
.Óml a
lScCIZz ` 101-1em.ya` ERE-
clu L
SOUSeCiu
l 1-1CCóeye)aS012151.UNSISALT1mOyF1c10HE
,sciuwpECYZE:Ó1mC.1S uTs
up ER.1 El
-
nz .l ese z TE- E`TRo
m a1-1ls
1„Es113, 1N 1m1 C Ca.c O
RES
L•E` 1J.nnNOSTRARu
M Lec, um S'
ps.ep
,
1
caE uRlS
b
1CT
O1
-aEhN13Eb,l..l`TUjZO CFN`T l
e< Abcy- ,s
`Tc
s
kE;

N19-A9-
1
5áUTOR1` A` Fmu1-+
1T1
c
a ERS
U
Sxp c
NOS
E
c
lpsosp E -cc. nquesaCReRE 1.15 ou1szo-T1s
c
Es
U E
LUT
11-1S
L
11_;TN¡.A
egy1aE,1l40S
c
TRE 1ub

UELp z.zNUN'Tla1-
c^
quoau
El.1NR-h.xzea.l-19-po
T
esTa
/eco
lll u^
^^e^ }^, c p^
R1C
o -.1S1COER2.
4
-nOjaE Ra•`T 0- -A1$d.RC € N`
E
S 1-1
F
q
ua
S ' 1
n
c
,oCa. ~ 1-4ouc m ^2*.e)R1
c2,0-5su z9.-

el-1b1L1
E
`TER
SpE2m SS2.1,1cEW°C
ī
NsuASRu1l,lhpRE
Se
W` la• l
e
,xm
ī
N Ta.
y
A
TURh
sbl c
mus u°T qu
l
Cum
que
S
elzUU SEul>a
Se1aUUM
l-^U1^Um

ElSL1 ^S10^1
F^^CC`
►
EN

¿*1-

12e^
1 c,
O N
1
S
11-1
E
d1
--aC^
E'
5^ecT, cn
R
1` c.lmuE

` R, )-1SóU
CEg
IT
NOVELLARUM DIVI THEODOSII
LIBER I

243i
usque pe enni a is iu e unda e dec e imus cae imonia sanc i a is.
§ . Quis enim
on '
men e cap us, am no ae e i a is immani a e damna us es , u , quum
idea coelum di inae a is impe io inc edibili cele i a e in a sua spa ia me as empo um e -
mina e, quum side um mo um, i ae commoda mode an em,
do a am
2
messibus e am, ma e
líquidum e immensi ope is as i a em inibus na u ae conclusam, an i sec e i, an ae ab icae
non quae a auc o em? Quod sensibus excaeca os Iudaeos, Sama i as, paganos e ce e a hae-
e ico um gene a po en o um aude e cognoscimus. Quos si ad sani a em men is eg egiae
lege medica e oca e conemu , se e i a is culpan) ipsi p aes abun , qui du ae on is obs ina o
piaculo locum eniae non elinquun .
§ 2.
Quamob e n quum, sen en ia e e i, despe a is mo bís nulla si adhíbenda cu a io,
andem, ne e ales sec ae in i a a, immemo es nos i saeculi, elu indisc e a con essione li-
cen ius e agen u , hac ic u a in omne ae um lege sancimus, neminem Iudaeum,
neminem
3
Sama i am neu a lege cons an em ad hono es e digni a es accede e, nulli adminis a ionem
pa e e ci ilis obsequii, nec de enso is ungí sal em o icio. Ne as quippe c edimus, u supe nae
majes ad e omanis legibus inimici cul o es e iam nos a um legum su ep i ae iu isdic ionis
habean u ob en u, e acquisi ae digni a is auc o i a e muni i ad e sum ch is ianos e ipsos
ple umque sac ae eligionis an is i es, elu insul an es idei nos ae, iudicandí el p onun-
iandi quod elin habean po es a em.
§ 3.
Illud e iam pa í conside a ione a ionis a cen es, ne qua synagoga in no am ab icam
su ga , condendi
4
e e es pe missa licen ia, quae uinam p aesen aneam mini an u .
§ 4.
His adiicimus, u quicumque se um seu ingenuum in i um e1 suasione plec enda ex
cul u ch is ianae eligionis in eamdem
5
sec am i um e aduxe i ,
(Sequi u ex us
pag.
245)
Palimp. o a.:
alo.
'
Pali np. o a.:
do a am.
Haenel adcl.:
neminem.
Haenel in:
ulciendi.
Haenel in:
ne andam.

N
ouiu
ARl1M

B ü

^H^OD
Cu (
)Ó S
p 6 aÓ
oyOR` l.1NARUmcn
CEpL » EWIUm

Sq,
C, `TZ.1RU
EÍ.
ij.l
F 0
1, ascoEp
eRi
a,aciu,s
c
ksa
Sl-
e
ma15,Koi.lp
OT
AN-TUR
u
el,SiNA
C, O
C 1.onF^STR.4,
,
CeiZI`TCdNeNÓlO
F.CdFS c u1`
n
i7
0
i 10
5
el-10
uFR
ī
`C
1.,aGO 22.ssF lcmcno ciu h.O aoRES1NREps R-hz‘>3EwTU12.uTANTE
C O Ha c l Ou S FxTP.E cs
-
12.E CT1Mm S O N012.AR NCnp RO
c^ E1ZU E121 T
^
c,
H,Tw- Fm e cju sy M
^
,Sa
q
z,
e
yÁzR1
c.UmcEpTcNONS
c
ub
lo
RE.)»,
M1. ólcUmó.xcnl- oAuRlqulN9U .;1}-1`Tdl
IbRAR.umRNuóEc uR.
^
us u
,
S
ulS CeRUN
e
pRETEREá,
,
aop
^
.sukpR
oscRip^^
po

mo
$
11--ISu N1S
ES`I-1 1á1- auS gu lóEmaL`TERIUSEXp . Sj.1
AU
1Tcy
UERSdao c 9'R11
-
u.

C`1-9 . O},l1
d
nÓECC-9-
lmpE.
I
l^
1
2d`TO121NmcnA1ES` á
^"Em
ez
^eROC.1 S(0NECUNC
`
Ī
ACO ^ .EC` "1U`T11^
}.^u 10 puzL1C2 LEbb,
c up
.
1
,
-)/iL1`ÍaS
CURIALES
omNlu
1
m
C
IA
u
Ta^uC^NecN
o a
cohoR
^ ó.111.1 iS o1.1ERoS 9
L
1
1
^
•i
E^
Cl n
n
ī
LI^CES eu
Ci
xuERS1SO p cus
V., CUL
c
CA`k-Um SON LIUCnCI'1U
11
ERUCnO 3i,1 c.,, TOS Su SORa1N1
buS Cu uS cuco 9
,SEC`[NeS1N`1
-
1h1C'R
e
R
ECE1-ISE'muS 1.„jEU1ÓecxCl R
hom,.wlsusyc EcmaNÓlScoN
L cnEl, los o mw-TL. 1Nmu>s `^ATIS
bE1-

lclump
R
eST"19155F, Cuosuol-umusl-Ulc.lsco)-1s9"1`R-1ci" oNls
A
U` ORiTATCb C`i1}-1, R c, h xc
cEpTl
p
)--kese u
d` d
U` AópáRl
`
TORe
s
CI )
C InOX A`
Ī
ARumSEGR.E i"z }Rum l-pRlud` 1Sóu n
T^c^^
y1CC
)
o`
1
ls^lulll a51L1c11C1SSeN^E1J`C^ ?^SE^.Eg ^ a
N^ U12
N
FCC^.I^
CeÍZNL.1spR€S 1
,
1TeUS`Tobl
^
e
c. y.1EXVIAN1U`
ylER1L ÓSO1,E1
1,101a
1
-
l
um9umn,
o>3s° RL SI
cUSTObUm
o 11S ¿I.TE.R
u
mC l2ce 2Em
p
dT1d1-1TuR11•]CeRTUM 2041uREillb

TuR.11-•lcl-us1 h-3cpREs
pl
C T}. OSTR o1-
Eme14`i1a.pSd1-
1
ORUcluo
el
-
e
)
3C1
R
,
-"
^
1
s
1

eR
1^ma^.l Ta`i SU1c,1^,1^NoSÓe^eRESoRTl12E ^uil. 4 ^cu ál,UES
^
Iá
E
`
i'
i, EN`T1A^)ER` Nz^C1
u
n
ElR cl.lc, O1-41S`TRá,CY119--6ÓESSE.
REy - e
S
}lEyARI lSSa.C
.
RTcxoRucoRITUS
F7 u
NEST
•
AE
Sil
p1-2ES
T
1
`1"
-
loyl S
ERRORCSOCCU c E?cERcEREquoaam

S011,l
c 1TUÓ1 N1U' E^
a1
S ^. a.1-+ - ~R ^ lSi
S
U
pERN ACm^ CS`Td
`T S1ÑU121^c^ 1 `TE ^cl`PoR SOS`TR1c
1
o)JTEm^TUEORUm
sceL,eR^pRoy
ESS oN s^EN
ER.Cpu l.lcElac L
ī
n
uos}. oN
?
Ro
m
LI
I,C
i
^TRU
mi.
EC,Um
ml^^.e` ERRo12Es^ olJóeN
u
1T1
a.Tl Ex1L,11 0e1N21colapc
S

c

` S
lAem H
S a.l-.^
m
cRl
mll^lm
ÓáR1Nc^^1PC?SS l1`I` íi1 OÍ.C<

RuCI`1 ^
S
CE z.EN
`T
E
C"l J1.U^. ^U C`^ ma
NOVELLARUM DIVI THEODOSII LIBER
I
cu n dispendio o una um capi e puniendum.
§ 5.
U quisque igi u el in ulas cepe íx, acquisi is digni a ibus non po ia u , el synago-
gam exs uxe i , compendio ecclesiae ca holicae se no e i labo asse. Immo qui ad hono es
i epsi , habea u , u an e, condi ionis ex emae, e iamsi hono a iam p ome ue i digni a em.
E qui synagogae ab ica a coepi non s uclio epa andi, cum damno quinquagin a lib a um
au i aude u ausibus suis. Ce na p ae e ea bona sua p osc ip a, poenae mox sanguinis de-
s inandus, qui íidem al e ius expugna i pe e sa doc ina.
§ 6.
E quoniam dece impe a o iam maies a em ea p o isione cune a complec i, u in nullo
publica laeda u u ili as, cu iales omnium ci i a um, nec non coho alinos, one osis quin e iam
mili iae seu di e sis o icüs acul a um e pe sonalium mune um obliga os suis o dinibus, cuius-
cumque sec ae sin , inhae e e censemos, ne ideamu hominibus e,:sec anclis con umelioso
ambi u immuni a is bene icium p aes i isse, quos olumus huius cons i u ionis auc o i a e
clamna e.
§ 7.
Hac excep ione se a a, u appa i o es memo a a um sec a um in p i a is dum axa
nego iis nullius iudícis sen en iam exsequan u , nec ca ce ali p aesin cus odiae, ne ch is iani,
u ie i assole , nonnun,quam obs usi cus odum odiis al e um ca ce em pa ian u , ince um,
au ju e idean u inclusi.
§ S. Hinc pe spici nos a clemen ia, pagano um quoque e gen ilis immani a is igiliam
nos debe e so i i, qui, na u ali esania e licen ia pe inaci, e ae eligionis ami e dissiden-
es, ne a ios sac i icio um i os e unes ae supe s i ionis e o es occul is exe ce e quodammo-
do soli udinibus cleclignen u , nisi ad supe nae maies a is iniu iam e empo is nos i con em-
um eo um scele a p o essionis gene e publicen u , quos non p omulga a um legum mille
e o es, non denun ia i exsilii poena compescun ; u , si emenda i non possin , mole sal em
c iminuni e illu ie ic ima um disce en
(Segui n ex us
pa
á
•
247)
245
olu
l
T
HI-OD
1
12
i
S7 N6RE
SEb
p
R
ORSuS dyUROR SPE.Cc&-TO
R
Nub
c%¿
n
I-)
S` ^
p
Ro
z O R ü m C
o N a
i bus
p A
c
n El- n a}a s aT
caj,
S
a- u
R• u
S
0^,jb
u S
c CUpia
•
T
Ci
SS+
m
ul,
a
Re1- ONpOSS N`T g
1
ACN-1
9
c
,wm 1Cj19-uR
e1mQ12• a2El
Sl
ON1Sl-ICamclu cm
pes
s y-ESS e SFC
OS

URUS C^Ud n^9Am
pAC;aNA^
em
¡
FNT
cu
- c^o
R
UmSup l
c
oRUm AceRü
Ta^
gX'pC^`T
L,EN `Td°C' S^T^m ENcI^ FCnORES ?^lO L3 S
11.11,b•WAF` RABA
l luss OyEó
EC
RE
U c7)L.,
S
L.l
n
U cc.lcnqclF
polu c- Scowl-ami
z^°
`
nS
•
m
E
1-41

1
1JSA
c
R1
y
1
c
y
o
q
u
ol, e^-1 N
^,o co
y
u
ER ^
-
ó
e
pReheNSuS 1N QRTU}- 1SelUS 1
`
Sz N
ci1 NE11Z^Ñ^^,CO^SURC^
Ī
^
?e
O pORTeTEN c C^ARFNOS^ ^1;a.ci icT
ī
m
A
m cm el, oRecm2.R^ q-)
./
p alT T1S N
ce ,
k
Cn•

LISX ER
mu
Sm

1TEc
n
1)0R1Sü1C
F
cal, c e
mpe
R , e
uaE p1.S.éalulme^, cF ZL A
Ó

Es
c1R-
1
ATZ1R
21
,el,1%R ,mEla
-
NSFRU2 R
e
U1-1
^Ee^.,;
E‘,SOb` d
m
SRWT Aen
VI 1
URZ C.1 `
-
u
l-a b
e
eS -1-,S m E SSE
e ü jJ j
Lz.UOR
ī
os , mzccRicol,a OSpFb sc TU c R S91 1zum
^lu
e'
111 Em
1
s 1,1
-
E npERaNycROC `T
-
NShu15
c
'11^T
2
kT
em
- e
R
IZA
R
ZIm
IN
p
E
NE
RM311,1
^
1Z1S
O
RE
1
STeRE
I
-
1
TN'T Si
s
E
S i O
1-1
€U01 1---1, L1 T•
^
Sl
9
c
loe^ ^
1
np
c919-•1SL111-44; C` ac 1T9..
n
Ns S1sSuNE'
^
ī
AT
uR
óEcRE
C
u n
C UoólJ
ep
oS` 1)Ac
SUST11-kExEC©gluoscamu--
p cl -CXu,l.I oNec..l- alx nus
p
lANóNES-usUpeR
1-1
-1o n11- s
LIE -,FRA.NÓzw.Ócn RANba.9,
mA FS
`
T
A
S
•
SUPER
EST
u•T9u
.E
lN n cl-,
CO
s

c
O
y
y
e1`ISoS QuC- 1,1 E ul, om• A 1
o S e
RE
•
T cNFya cZ11
e
A
`T
1Sac.1cTo12ES

uE11
-
1 oN`- aNISC `[" Rk
C,c
S^
FO`T1
HAS
p
R
1SC1AR1`1
-
d.S dSCO941Oc
ROS
•
-1`
-1z
1p`-"S`TaS'
^2
B
OR
13OR1`T-
A
S ^
0
13
Ó' 1NNUC11 ERZ^U11.1úuCONS` `1`Tc.1`T ON 1^uS
`
`T^S
U
y
. ° C
e
SSc
1J
TE
bes
12)1
^
.cE1.,E 19cE c ` ONen12 1-4
E !J
T
^S

CS

^ C^1°TUR
e`TC
^
,C,?.1
^
CAAUCTORI
T
UR

^
I.OR s
•
1•P k

us^ ah >3E
``T
LldCU1COR^11 `iCUC i^ c11L1 N1S`^m pR1NC1p^^
I 1I3
RE1L
SS1o1.1 GL S
;
amu
A
cu n uE NSA` ^13
ī
^ C To, c^.e
^

^

`

os ls
Ex
c
ell.el-ITwe
^
E1,
15
1oN
ī
s1
•
)o1^oRc- FcREUlmu
s
y
ROp

E2uEN ne
o
S

1^AEa c^
ī
S
114
o
mN1L^^^^ c a^ p

Rec^
cc,o
c^
e>^^S`^USP

p
ROü11•ac a.RuC^
^^^9
UE

c^ gcl `T^Z
ī
^^
' - ^ ma i.^°TEoRUmsól c
ī
`^ua111ecu
u
ñ`Ci
C
l
uEpROU l
^
e
S
C
1
+1-
11
c
ESSAY2
10
S
^N^
imS1Nl
`
`OTES
/
CA
^
N
C
S
Tk
-
-,
l
{DFE6 C0115
Ī
NTINOAOl.1

Z
h OD4S 0
A x
NOVELLARUM DIVI THEODOSII LIBER
I

24?
abs ine e. Sed p o sus ea u o is pecca u audacia, iis imp obo um cona ibus pa ien ia nos-
a pulsa u , u , si obli isci cupia , dissimula e non possi . Quamquam igi u amo eligio-
nis nunquam possi esse secu us, quamquam pagana demen ia cunc o um supplicio um ace -
bi a es exposca , leni a is amen memo es nobis inna ae, abali iussione dec e imus, u , qui-
cumque pollu is con amina isque men ibus in sac i icio quolibe in loco ue i comp ehensus,
in o unas eius, in sanguinem i a nos a consu ga . Opo e enim da e nos hanc ic imam
melio em, a a ch is iani a is in ac a
se a a
I
.
¿An diu ius pe e emus, mu a i empo um ices
i a a coeli empe ie? quae pagano um exace ba a pe idia nesci na u ae lib amen a se a e.
Unde enim e soli am g a iam abiu abi ? unde aes as messe ieiuna labo iosum ag icolam
in
2
spe des i ui a is a um ? unde hiemis in empe a a e oci as ube a em e a um pene abili
igo e s e ili a is laesione clamna i ? nisi quod ad impie a is indic am ansi legis suae na-
u a dec e um. Ouod ne pos hac sus ine e coÇ
,
,an u , paci ica ul ione, u diximus, pianda es
supe ni numinis ene anda admi andaque
3
majes as.
§ p. Supe es , u , quae in Manichaeos, Deo sempe o ensos, quae in Eunomianos, hae e-
icae a ui a is auc o es, quae in 14lon anis as, Ca aph ygas, Pho inianos, P iscillianis as, As-
cod ogos, I-Iyd opa as a as, Bo bo i as, Ophi as innume abilibus cons i u ionibus la a sun ,
cessan e desidia, cele i exsecu ioni manden u , Flo en i, pa ens ca issime
4.
§ i
o.
Ill es is
5
ig-i u e magni ica auc o i as ua, cui co di es , quum di inis, um p inci-
palibus adhibe e iussionibus amula um, quae insa iabili ca holicae eligionis hono e dec e i-
mus, p oposi is excellen iae suae solemni e edic is, in omnium acia pe eni e no i iam. P o-
incia um quoque mode a o ibus p aecipia in ima i, u
6
eo um pa i sollici udine cunc is ci i-
a ibus a que p o inciis, quae necessa io sancimus, inno escan . Da . p idie
7
Kal. Feb .,
Cons an inopoli, Theodosio A. XVII
8
Cos.
9.
'
Haenel add.:
se a a.
s
Palimp. om.:
in.
Haenel: om.:
adnai andaque.
Haenel add.:
a que anian issinze.
°
IIaenel add.
Illns is.
Haenel add.
e .
Palimp.
om.
p idic.
s
Haenel:
XVI.
°
Haenel add.:
e qui ue i nun ia us. Eodena exenaPlo i o illus i P . P. Illy iei.
Dl
^
^TFY^O ^
NOUI:I^h^NI
S
e^qL ^S L OI,Um^
Ī
^`^Ecn N`
Ī
ES`T^`TiLIG^^eRECe'^SEmS
'
l
aqu^ uol.c^^
-
^^
-
^^^ G
c
^U^N^
,
^
S
m
umlURz
^^
o
RÚcs^ ^ep^
S ^T c,`lES S
U^^ c eN^ ^
uo
NoN^^^O Uá l„E ^l^pRlmú
^CFST^^meN^ L^m ^ICeT1NE0 ScRlp^C1UlC^E^N^U^^
N
E
^

1i
l,u^ ^`
lz^^ ?-^z cl.c^^-pRE^^p^mUsll-^seRe>`,aumR^
c^^ gNc S
RECE^am `TeST^.R CO^-l
c
cssucm
ES^-
1.15^ ^^sqo
g
U
e
^^cÓ1Rec^ d
S
-.1gER`
Ī
A`T'ES
`TL..1`TORES
^^
-
1z^mS
Re
c S
Lie}Z
g1S1,1CGA`T1N^C
}
S^
Ī
^ m^l-
k`T1S12CÍ
^
11
-
c
^ , ERCL ^
l` ^ ^UE^.,^•e
C^^^T^Re1.,1 CT^
c, El, Í..1
U
ER^^`T"ES c^ 1?ZECT^ E`TU`ToRCS _1ec^a
TIU c^eL
^-1`'CC1R
h^^S1^,.,CC,1^ m1
S
UER^ 1S E^^
Ī
eS^T^TO,2c^z^
121'^ ER O^SeRLI^ R Q^1uSS SSC^I
-
^`T^C^^
E^n^
^C,i^111^1C^c UC`TOR1`
►
'dSTUÁC
01
^
ls
U^`T
ī
SS
Cl^l^m^EC^Emj,
c a, c
ns
pR o
p o
S ' S a ó O m1- U ccm>~l
O
c
n
°c ACnX ^ E
R^, pl^^c l p l^^
qJ+^
p
iZD
1
>? SEP 13

coNS` AN`1111opol..lTA TH1oD •A'XV ET^
cS^TO idG
^oNS
S
1N^E>z
p
. hEC^E
2 n,
L,l,^ -A
Co
l,l^lRm^ ^ 9uc^E^EsTamEN
'TISlH`Th
EOC^USld1-ll CORpOjZ1SdUC`TORI
`
^
A` CCO}
^
1
SC}Zl
U
^z.SL1NT
SEa
Í-
^OCAmp^.,1uSCON`
Ī
INC
`
►
L
1`C
S1^^19U1S1^^
pRF T
c
R
OCON
^
laeR1
T^TEST^ c^C^J^ Uc1^
lÚEs`I^U ^^
S
ep` EmTes`T1UmSc.1SCR pT oNl^^ coN^1Rm^ ^
U
R ^ uc° oR
^FS`T^ cI^EN`TIS ^,
I
`
C
`T^cRASsCI`^oc^Cc L1L1SlpSESL,1SCRlU^^
Sl^ u^- Em ^u^ sLlsc1^113 cREN
OH
p
c
^
ES
`
^U`T L,1 ^ ^TER^ S^FSC `iC
^ul-1C^C^ ^UUCS^pROSe^c^l^,
E
^^ SUSCR^^pTORe
m
Nz^m
E
`TS SU
SCR p`TOl2CSHES
C
L^N^TC^L11C^11-1^TCSTa^^
1
^^
1`l`^^^`^S
N
^coNTl e^ uRTeS^ ^mE>J^um
Fx hz^`^ 1ze^^o>^h4^^,E^L R
^ 1^1^1Rcllu ^
TES`Tá
m
^cN
C
TO
UERONIh {,
^C`1k^^ l^
-
^ll^S l^p
^^.u ZES^ es^lc^^culR^
u
ss
E
^
lcTa
^u n,^ucmc,,O^ouN
o
a
E5u13pRES e1^l^ ^ EST^TOR sS mu^,O^^ 1^esRO C,^.Ti^^^Es
T^
`T
ORCSUScRI$AN`Ts ^1^CSU1SSIC, ll.,lSSl.1SCR1p`TÚCl^UN1A ^
` ES `T mc^- ^ú ^ ERNU
c
upz^^T ol-
É 9
°
^
h
oc
eS` S Ne
SCl2 ` u

o1,um^C Em
p
Rz. qu sunmpu>31 cz^u.E ma^,Uel^l u
CoNL oCa^ SS mu^.
u^
z.l,oR^SEpTem^TES
T113
^ p'^Zlm ipRo
CjL1áREEOSL1EN RERO^z.caER `^CU c^E -l`CERE ^cp^^NET,
L,1`
^
Ul^`TES`u^c ^ EN`T
U,m l.loN ^e C `^ 11^ ^p u^C c^ES° a.
ó E^ U1- c^Tl
p
L
31.1 ceN^I"E`C^ c^Í.Ec,EI- `T L. ol umTz^^ Em , S 9U S^.uC "EM
^^C`TO^Ec, ^ci^^o° E.S^z.meN^ o l. u^ pos` e^ ^
a
cERe xoR ^E

NOVELLARUM DIVI THEODOSII LIBER I
aciendi de e6z .s suis les amen a el donandi, cui oluissen , non Izabe en
libe am
po es-
la enz el insupe no a en/mi- in amia. Sed hace cons i u io, u nza e.nz de pa-aedzc a paella libe-
al, i a mino ibus iu hac pa le con.suli , u , si malea- u elanz zlio unz ge endam legi ime sus-
cepe il el se iu is iu andi iaz eaposi ioaze coazsl ia xe il, si ad alias nuplias con a p onzissa
ansie i , el alium u o em Tilizs deducía a ione non dede i , a a gz ae eana, cons i e i debe e,
non an e pe sol e il, con a leg s humus o dinalioazem eniens non solum eius bona, si debi ix
exs ile i , iliis enean u o6noxia, e uan e iam secundi naa ili, qui oóligalae pe sonae coniunc us
es!, acul as, iaz eo, quod debi um p ocesse i , loco pig-no is enealn , donec onzne debi uaaz, quod
a io u clae in ene il, saípplea u . Nam elianz
pupillls
in ea pa le lex isla p aes al auxilinnz,
u pa e de unc o, si ilio impube i (id es in a aaznun qua um decimunz) hae pe soa ae, quae
ei de In e O possun legi611s el iu e succede e, si
non an
ag- endaan u elanz ipsius suscepe in , au
pe ie i zl ulo enz, qui es eius au ipsunz mino em debea gube na e, ab
eius
successione habean-
u ex anei: illzs sine dubio p o i u cz successione, qui ad pe eudos u o es lege non enen a .
ads icli, el de unc o cognalionis g adu iu eniuu a essc p opingz i.
TIT.
VI. —
CONTRA SENTENTIAS PRAEFECTORUM PRAETORIO IN-
yUST4S
POST SUCCESSIONF_1Yl I1VTRA BIENNIUM .SUPPLIC INDUM.--
(T es §;)

TIT. VII.—
DE
P 1TERNIS SIVE 111_7TERNI.S BONIS.—(No em §§).
TIT.
VIII.—
VE
CURIALIS AD SEN ITORIAM DIGNITIITEM VEI, AD
ILIOUElIl HONOREM ADSPIRET.—(T es §§)

TIT.
IX.—DE
TEST4II^IENZIS.—

(§§ i,
2,
3,
4,
5,
6)..
.
.
.
.
.
§ 7.
Si quis au enz es amen o iu e pe ec o pos ea ad alium pe enc i es/amen/1m, non
alias, quod an ea ac unz es , in nza i dece uimus, quanz id, quod secundo zce e es a o in-
sli ui , luye e il coa i nza unz, nzsi o e, iaz p io e es amen o sc z^ is ¡zis, gz i ab in es a o ad
es a o is Izc edi a .esu successionem e eni e non po c an , in secunda olunla e es a o ces in-
sc ibc e in s i ui , qui ab in es a o ad eius lze edi a ean ocan u . Eo enim casz , lice impe ec a
idealz sc ip n a pos e io , in i^ malo p io a es amen o secundanz eius olun alem non quasi
es amen uuz,
sed quasi olun a em in es a i ale e censemus. In qua olun a e quinque es ium
iu a o um deposi iones su icien : quo non ac o, alebi p inmm es amen um, lice in eo
sc ip i idean u ex anei.
§ 8.
Illucl e iam huic legi p aecipimus
I
inse enclum, u , quoniam G aece iam es a i con-
cessum es , lega a quoque ac di ec as libe a es, u o es e iam G aecis e bis licea in es a-
men is elinque e, u i a el lega a elic a, el libe a es di ec ae u o es e cla i idean u , ac
si legi imis e bis ea es a o cla i, ie i obse a ique iussisse , Ilo euli,
pa ens ca zssime a -
que aman lsszme.
§ 9.
Illusl is i aque e magni ica auc o i as ua consul issimam legem edic is p oposi is ad
omnium
no i iam pe e i p aecipia . Da a p id. Id. Sep ., Cons an inopoli, Theodosio A. XVII
e Fes o V. C. Coss.
In e p e a io.
Haec lex mul a con i ma , quae de es amen is in Theodosiani co po is
auc o i a e consc ip a sun . Sed hoc amplius con ine , u , si aliquis iu e p ae o io condide i
es amen um, id es , quod sep em es ium subsc ip ionibus con i ma u , auc o es amen i, si
li e as sci , oc a us ipse subsc iba . Si au em a a subsc ibe e non po es , au li e as nesci ,
unc oc a um p o se adhibea subsc ip o em. Nam e si subsc ip o es nescian , quid in es a-
men i pagina con ine u ; es amen um ex hac e non habe u in i mum. Tes amen o e o nihil
de ahi u , si pe plu es clics dica u uisse dic a um, dummodo uno die sub p aesen ia es a-
o is simul omnes ogad a es a o e subsc iban ac suis sigillis subsc ip um munian es amen-
um. Pe nuncupa ionem quoque, hoc es sine sc ip u a, qui suam publica e malue i olun a-
em, con oca is simul una ho a sep em es ibus, p imum, p o qua e eos eni e oga e í ,
e iden e explane , u , quia es amen um non eci , illi apucl ges a de unc i publicen e alle-
gen olun a em. Si quis au em, ac o legi imo es amen o, aliud pos ea ace e olue i
'
Haenel: pe spiciu s.
255
esTam
El-TUml-lol. 2a -EgcluoapR.lus
Ác
^[ulES^ ^^^^^
^uR. ,lylRmuc^nl^ls Sc.que -4,s-
y
R^)
l^z^^-e
c
oNScR
p
^
u
m
E
c
I
.,
E
c,
1 T
mo
.
T
ES
c
-
1 c.w 1 N
u
c)
ERo
1

C

o

c7
^
OL^OR
a`
^
m
^
^^m
s l^ ^p^ ET^ ^c E
)21T
-
^
u.5 T^^o7^ i
C1EN1ClSSECUNcl`u()1,L(Cl`Tc
S
'
1
W-
-
1
C
L. ^
-
-.
E.YTS11
N
pRu.,-,0
e e
S
`
n
C
--
)
el-ATO
^ ^
o
á^EC 11.1
`
^2oxlQ
l
^1CY1`Cd`TC 1^ G5
V
1
>`1
5
^1
bES
•
E
^pos
wu
a
u
E
l
„bsuccESS
ION
Ec
iU
O CNU1T"
9u
ee€- , cns hó
9-FS‘
-
^
c
u
Sy
u
S
SE`T
^
O`TERRÑ^`C h e}
2
e
^ 1`
c1
T^`T4^b
e
y
LNc
TI 2.U1
-+`
C11E5`C^Y
o
SUcceb21Z - , C^^. T^
n
E^Ip
o
Sc "C
R1QRLiOI,um,-1-Asb Cyu -1CT l,1
CeT
1
4
ol`
ī
s lcupc'RcccC,
S
><c}1.1pmNib,CVs
CR,U"-NSuNT
u
n
exT
.
L -TgL.111-4 ,
c Cs
T
ES 1
U1z.11uRN1
.
4b1Rá
c,l
oNe CaNy(RC9(2-l Tc EcTal2 z c>
Inoccosco
)-1UEN
ISSE.
uq
-
Remac op)Q, 0F2 TES -U mo
secL1NU1
-
1--
ī
p
-
ROp1Ngulssu
l
s qü^ ^
y
ī
ce aeNE;uJ z., 19.-
CO-1-.1
E.RC
`
Ō
uOl,L, c11TNTQm q, No m-lii33
üGl,C
ī
RC2:
°
,00-1
NCSVRm,MPeRmA1-4E2 9"
•

^
x

C II,L1
L
.^~
o^ 1 3 ^ s

e
T
p
^^
l,U
s
lb (--1-2)- '
lM^p
^^co^slL.1
S
eTuz.^.,E^ -
n
^1`i C

^
^
O
psa
U
C
,^
EST1 O^
113,^

um" ^,1C`
^
^
2
E l

1 í. l C U ^, L^ 11--I 1 S`^ E c
^^ n^ ^ ^ -a
p
u
L3^..10
EC
O)
-S-
ERE
)--íb1es-NYI-ER), cml -11s<TP.z.-kTLIR.

Sec
l
'Y
>~+ O
y,
s^
1,
a qua^3
CORI
Z
A
5^.^ m
FEN^
--AM1-abClm ,
q
u
A1-1T, 1^,,q,
cY),.d
SN
u
b
1
-a1
s
`C
U
E.
p
Rou11-l
c
1dl1
L1 n
c
.l
12NesT•
p ER,COsC
uO g, 1
J
OT-1b
u
Ul
C
o
eCI,NRA`óu1Z.'
L,UuaO 1-lumquE
CoN`T1>1E€
s
0l,E1~iT N
p
Rec^llsl"
Rumú, m
,
0..um1-N
^
A-
E12m
YN.
,
..
1-+` IR: Em-
ī
, LTUR, EScl--
L1` SEm, --4cER
¿
Tz poSScss
1
o»
- cclz5 umsl,- c
ī
usba
e
nli-1luc
y
1 • quo
bs
lpossessolz.lA)
b .,(...1U10Ncm
""N
CRc-Sc1T.1,1Nmgob oó Eposs emUSl.10-1-1)-lu(Y)q‘xe°
^

R
l.
^
e
lZO^^Eu clNl^L Nc^l
1
C^Om
ll
-
s1o^N^eR^I.^^E'
^Ram
TV
m1)-a s1Zlp d Cl7
[Rz l,
1S
,^
`C"uC^l qUERI`(^u'
N ` cc
T^
m
e
}--
1
^pU^EUm
cL
l
^b
cn.Es
c
`^Sem i^Em^ Je`c
^
^
lu sl
c
^ m
S
cópl.elzc mq,
l2,Eel ^ A^pR1QR-bÑm
Cu
c IAl
_zc,mE1-
ī
TOsepE 1-4
Ec2,. paS
q-
ER10R.cc )c ) A" - E
l-
1
lEc,).(,pF. oRe
mRC.ó ,-used
JhkeN"myl.u
(TI
lN
ī
S la
u 4U9-10
1
-4e) NSsol_,-u Tu
R
, COS uC,
se S
S o
1-lea--)
NOVELLARUN DIVI THEODOSII LIBER
I

257
es amen um, non ali e , quod p ius ac u o es , edda u in i mum, nisi sequens es amen um
omni ue i i mi a e consc ip um e legi imo es ium nume o obo a um. Nam si impe ec a
o si an ue i de icien ís olun as, secunda unc alea , si in p imo es amen o, quod ece a ,
ex aneos sc ipsi he edes e pos ea in secunda olun a e illos ins i ui el ad successionem
o-
ca i , qui, e iamsi non es a us uisse , po e an in he edi a e de unc i ab in es a o succede e;
quae a uen pos e io olun as de unc i, lice non si pe ec a, sic in omnibus, quae sc ip a
sun , alea , u quinque es es iu isiu andi eligione con i men , es a o em ad hoc eos con e-
nisse , u emo o p io i es amen o, secundam in p opinquis suis, quam pe ice e non alui ,
conde e olun a em: quae in omnibus el si ca omnes i ma pe manea .
TIT. X.—DE
ALLUVIONIBUS ET PALUDIBUS
2
.
(I)
IbIPP. THEODOSIUS ET VA-
LENTINIANUS
AA.
CY :o PRAEFECTO PP.AETORIO
el Consuli de.cia aalo.
Sugges ionibus ul
culminis sempe magnum aliquid ei publicae con e endi ma e iae minis an u , sempe nobis
aliquid po igadu
3
emenclanclum. Quan a i aque magni uclinis uae p o incialium cu a es ,
pe eas quoque non dubie clecla a u .
^ .
Allu ionum, quae con inge e solen in p aediis,
quae i
d
bis
quo umdam luminum e -
minan u , ea na u a es , u sempe ince a possesio , ince um si eius dominium , quod
4
possesso i pe allu ionem acc esci . Nam quod hodie possidemus, nonnumquam al e o die
icini undi dominio, in al e am luminis ipam ansla um, quae i u
5,
nec amen apud eum,
cui acc esci , sempe emane acquisi um, sed ple umque edi ad p io em dominum cum aug-
men o. Saepe nec ad pos e io em mane , nec ad p io em edi , sed in a enam iuminis inun-
cla ione dissol i u .
§ 2.
Ideo sugges ionem
(Sequi u ex us pag.
25
9
)
Haenel:
cou ocasse.
'
Haenel add.:
e pascuis.
'
Palimp.:
co igi u .
Palimp. add.:
si.
Haenel:
acqui i .
33
`
TC.I1CUl.
11-11
S
m - - eN
-
F
s
NON

C,
p` l
l
S so^ SNe
ce
CSl ',
',UTA
^ Ll C^l Ab1
,
., ^.,1 L11 o N 13 ,
L O
i
m%•
S cb o^ ^10 a s^
1
, u 13 Ree s,

o
R^

R
^ eRNRC-imz óc^, oalN 3i
ROu - c s p
R
omU^,
S
z1mu S
•
^
. clu
eRAal.0
U ol
A
Ec.,
p
os
SessoRlZ
,Nag
RüV TUR 1J
Eq'n)11
ú
Ra
ī
Rloc cNa
JFc,eNquo ,l ,E,-5-pe, -11...1ecsEp, RA-c-ImeENs1
Rl Z^
a uNC`
T
- oNFsyc,c,lhacypeq-uoLEC,,cC al,
ī
•Tu'R
^
n
S
m•
c
1 n
s
N
CCy, bI,U
U
1
o
1.1
C1S1,1
o
Ra
RE
u T
d
u
el
RF
`
ī
o/1
ī
Zn
OSSE
s
sOR1l
^
U aE,m1`)us
l1
n
3
b1cERES
CI
'1
1`TFR,
yá
ECEd9U1^
q,
F
A
ILA
ó
1,b
,
.^^
^,¿.uEl,
pb,scuAsu beua,n--(AR,,óscR p9-.,
S su
9pTIL3,
`
1
-)aClA130
}
Rns+poSSESSO12üeo
1J
L11Jc, FRL1CC1
F
ER
T11, TNTEm`TRANS
SC. N.--
9
el,
L^ElJC^
1
L1
F1-
pE`T1•uE
^,
gudsl pFRT l, a, se^^ RaTlmcelaS
1
R uel.yucT
o Nes e,
coucE ó mus
.
^]F ol.ea , 1-

.lc,e aTCSOp ERen sUamd,
SR ó ec)
n
ss c cul.TuRN m. SC
^^1
lÉ., c, eN(namS caa,ms
l Lilbd,^,.1 .lo
SacM U` F^E^hN`T•
h
lUS`TEo-)eRe.` oReSC1
U1N9UE
La
Ru
mU
R
c
oNÓem acCoERCERI)ECeR. -
n
cn-US
,
^^- seRgoS
1^^13E^ac^UmES- op c Umquo9^TUesF
c^
lse^ cE^,s,^ ^^^ ^c^
ó
Ílul . smoólSESSE1R b‘Spo>,lE -kbumusE ,s pRECCs
1
1
-
-
S T R X
E
R 1 N
p e`T 1TO
RCS
C
(
RF, pmRE las 1Zm e,
,
- b,g u e F°T
c^^ ^11^ c^ ^uC` oR1`T^^S`TUa^
S u
c,
S
Es s
1oNEm`^
U1
Cl.1^c N
1 s
h
Ac
s
pos
c
TZONE

S

Co>`
INuJ4Vc2I.ESECm

cT spROpoS T1S

m1-1 Um
NOT Tw.mpER^ C
R
R1pREC p AcC"
dAT•XI•k-OcTOBRiS

CoNSTnHT11-10Pobm

U, I_{N111d 1.1yOT11

ITI N‘ToL o Úc
C01^S5
IV-ITERAS
1 --LCL
EC
, EC E1--lSV 'C.1M ES`TUTS
'
ú„L ul aS A,«EUm
S
'.a a nPac.11,
a
-
ml .,Aj,la,m ,33z.-cem
coN'
T
1.
E
•
-
^TERRz^cn
1114 ó(VIIRNTCL-1 usV11J1131sp9-1UmTeRR2a -- osclÇTul2c9..1
`TUl,1SSE
•
9uc mRE n C1-4EV. c oa,gUEpoSSeS5oR1U,,w
Clu S l9
-
am +ull,us
uE
>
^
C
1
Tp 1sc¿ki.F maóeaecu l`1ó c, R^
RE^
CL 1^1S` R1L3UT
Um
hal. l.lUSAbI C1a,e
S
1 cl U S AF
e
i Im pNl-UaES
su()
sc-celól

ER umuER
-
e' ET&1huS c.1m ^ER^1 ^a,^ -,SA^1u^E
1Z
c
s
1 m11., cERh ochlSqu EXcol.U1T"SINE CENSU
ERT
e
Tuo1L1RFPOSS1bez.`c

Sc uxmAóex1-£ N
05
°T'R
n
mu 4x

poSTUi..2
n
12E

1C1
Ó
E

S

s
L3o1^^ dR ^
m
IT
TF.NC^1 ^REC^1
UuSC^iCR 13 É }ac^1
Cp,R^mlµ
NOVELLARUM DIVI THEODOSII LIBER
I

259
ui culminis admi en es, non Aegyp iis solis, nec de Níli an um allu ionibus loquimu , sed
quod salub e es , o bi e a um a que omnibus p o inciis p omulgamus.
E
ea,
quae
pe
allu ionem possesso ibus acqui un u , neque ab ae a io endi, neque a quolibe pe i, nec
se-
pa ada' cense i el unc iones exigi, hac pe pe uo lege ali u a sancimus,
ne el allu ionum
igno a e i ia el em noxia n possesso ibus ideamü indice e.
§ 3. Simili e nec ea quidem, quae paludibus an ea el pascuis ideban u adsc ip a,
s
sum ibus ac labo ibus possesso um nunc ad ugum e ili a em ansla a sun , el endi, el
pe i, el quasí e ilia sepa a im cense i, el unc iones exig-i concedimus; ne dolean diligen-
es, ope am suam ao- i dedisse cul u ae, nec diligen iam suam sibi damnosam in elligan .
§ q.. Huius
legis
eme a o es quinque
I
lib a um au i condemna ione coe ce i dece nimus.
In e quos habendum es o icíum quoque uae sedis excelsae, si aliquid bujes modi
sugges-
se i disponendum, el si p eces ius uxe i pe i o is, Cy e, pa ens ca issime
a que aman-
issime.
§ 5.
Illus is
i aque e magni ica auc o i as ua, sugges ione ui culminis, hac disposi ione
non admissa an um, sed e iam
collazzda a
2
,
legem hauc edic is p oposí is ad omnium no i iam
pe e i p aecipia . Da a XI Kal. Oc ., Cons an inopoli, Valen iniano A. V. e Ana olio
V. C. Coss.
In e p e a io.
Hac lege censi u n
3
es , u , si lu ius al eum suum paula im in aliam
pa em con ule i , e am illi acqui a , cuius inibus spa ium e ae dignosci u con ulisse.
Quam em bene icio aquae possesso ibus acquisi am nullus elu iscalem audea indica e:
cui ei ibu um nullus adiicia . Si quis e iam paludes suo s udio de i a e i e ad usum e i-
li a is adduxe i , simili e hoc is, qui excolui , sine censu pe pe uo iu e possidea , neque quis-
quam
hoc
audea a
p
os a muni icen ia pos ula e.
TIT. XI.--DE BONIS
DECURIONUM ET DE NATURALIBUS FILIIS EORUM
IN CURIAM MITTENDIS HEREDIBUSQUE SCRIBENDIS.
(Segni uy ex us pag.
261)
Haenel:
guiuguagiu a.
'
Palimp.:
coi lauda anu.
Haenel:
sauci u .

JOuElIhR

U1 Ul
^.___^
mS
U,MROF€S
p° l^^oc^osluse^ -u^l.eN^ ulaNu
s•^^^^poLl,ol^^o
ppo
sIONcuil2TuITIS>,ull.Nq,Real. NpoT ccShom
}
-l
eso eco
cluNclopRONNl.l6Ewly- KTEIUNc.,uN°TZ.1R. ,xmcu
V, el- e
y
c oRu npu
y
ac
c
ī
s,
C,el- usmpl.iy
1
Ce- L•lKhumáNYn
b
1U1 -
ī
aUel- uol,e1-I-TI^NOUlS
CRE
C^laimüsou
l S

L.1Ne
, ^^Ri^

Ó
sp
^^OUuic ssY -l. a-1N se;cpecT^
q-
u
R•
U
`TS
ī
qu 'sÓEsei3eN
E
meR Tu
col,eb^^ moRe o
mN umquEmllsERalacmsme-R alcC'
c01 1 muNl1.1EceSse
esTQalocC?NÓeC 1NE`TURIN C
j
2d`TuS
,
hu uS
NEGlu s
s
m2eRe1NCERÚI-Fd`TECO
N
moTZ1mcELsITub 1-1Cm`Tuam
2uoB1SRE
mEal
um
p
OS
e
a&S
}
^SEp1ZES
`
FNSSU
CC
eSloÓEC^^'
Rau1^- C1^iuL
c-
lENl nsepE -aull^m`TRah eNTCSSo1Z`^EmAIO
Rum
b
ECC R.
lo
»- c•VC"uSI")ORI
C)INEC
n
Suásy
a1,l E1,1U
EIy RI9pSEN
c
e1-
mep1E`TwT s9uoóa,c lNslc,uEuy:e
1:Z
u
N9
-,
mz^c,ys
lF c(sp,
`

R -1
TR muNeRl^^^jE' -aEC,1cl1SC^^c^o1^^Rl• ^^11CumE^c`ieNC^i
pU^,
13
c o eR sl^ ullA
l
E s^ECESSIc- as lmly,eRl^ ól^aFRSIsFAm
^ed
ylc o^umoRy.4A^ 1Y,, E
j
- c.11,ERu}.iT 1
d
A
c,E - aepc l e
ES 2)eR úm29
1
:Im1S^Au 131hNcyREC01-A ISC
y
e12ehib um
n oscuRlAl,
1
5,19o-weRlz, Al.losó scusslo1- uml.CluE slN
PÍ. cz,u
e
E<TCNuoduLTRNoM l
F
11` a
l
c,l. KTloU
EmcSTRdT o
N Eml,.l
e
Ra
T
Á
C SSUl.EóARE Coc,ll
-
u i clU l.u?; u 21K1JOH
óEbIs
S
e
<
N1sl
p
ROw252.aLspos
-
oylECUReTUR
quo
d
u
uuscp sq
ej?1`T
7
-
Amsul5U2 e9,
VI
1-
1
`C11,1cT'WT1S1c,1
-
^RUS
CjZUIL. E .3.1^l0
pE12 13'co1-4s`
T cTUEl
-
Ó1S
^^
Rc
^‘
` ATemexenceR
euL
{^ u1
b S
CUSS
ORI
1C111?
^
Eá`T
UQ^,lNC0^l^e E^,ao^L,eq^,omcuNF
Regl,oR h12
•
Cum 1dcyuobm -lus ueRN.
NC
1p
I` EsSE
IN m
ó eU1Tum9L1 ó
Emh
c
1
1
1 s
CpWTnla
mSu
-
áb Ll SdN`puT^RU
1.,1cEa.` opER s,
a
`T1oSI ^cTUR^^^` R
ī
mo
}^
11
SUiSoi^.lc ^[m1ZE
b
m
^
.` ^^
s^caTec^n
q
Z..1c P Op` eR pS SC l^z^TlC3^ ^O^T15S1
1
m
u
m col
`
Sul.. EN` 'ES Cl a1l3° SuoRuclu n13eN1VoLEl_Im^No
,
u mUS 1 N` e12C -uS
N
-
c
^^
V
)U uS z E`TER.N 1-,EC,ISSAI,
U
BERklmd.
1_
1
9
-
10NE eCCR1
,
1
1cnuS
U°TSl clu,ssua.sYo1.
T
E Nü11.19,E us
cnol^l0NFR1S SU13
b1
`T US
1 1^1
9
C1ja, 13ETCi a1`c, 1-99SeAlTeR1s9,
y
ERS
O1a
Am
cquod cUm9, c10 u14C1S Z€. b1óER1`TL C.l.
1^o)aOR.c
c ,
C,
eSS
elu "1.lul},.ÚE,cu
olu
m`
ī
AR1ái.,á 2S
i`>-ác
Ī
Ez~1ELpRE
L Ó
C
ucos
U11SR
-
c
Tus 1. cURRz1`i
C.IE1_.
SIS CuSS1S1Rx` 1QCl1.. ls
NOVELLARUM DIVi THEODOSII LIBER
I

261
(I) Ii11PP. THEODOSI iS ET VALENTINIANUS
AA.
APOLLONIO PRAEFECTO PRAETORIO. Nulla
p o essione i u is nullaque e alia po ius homines Deo quam p ona libe ali a e iungun u .
Nam quum bene icio um
on iGus
1
genus ampli ice u humanum , di inam bene olen iam
nobis c edimus obliga i, unde spes o a icissi udinis exspec a u . Ouod si quis bene
de
se
me i um laeda ,
ex
amo e omnium, quem libe ali as me ui , communi necesse es odio con-
demne u ing a us.
§
i.
Huius iniquissimae ei ace bi a e commo am celsi udinem uam a nobis emedi mi pos-
ulasse , p aesens
sngges io
2
decla a i . Mul i enim saepe nullam ahen es so e maio um
decu iona us o iginem, sua spon e libe alique sen en ia pie a is quoddam insigne duxe un ,
magni icis pa iam nume ibus bene iciisque dona e; alii, quum exs uendi publici ope is nulla
eis necessi as immine e , di e sis eam aedi icio um o na ibus ex ule un . Icl augenclae pa iae
deside ium, maximis laudibus ac p aeconiis e e endum, alios cu ialibus one ibus, alios dis-
cussionum laqueis implica i . E quod ul a omnem indigna ionem es , a ionem libe ali a is
suae da e cogi u , qui luxu iae non dedisse .
Ouod
nisi p o ida disposi ione cu e u ,
quo us-
qlóisqlGe
3
e i am sui suaeque u ili a is igna us, qui el in ope ibus cons i uendis
4
la gi a em
exe ce e eli , cui discusso imminea , el in con e endo aliquo mune e glo ia i, quum id,
quod
munus
ue a , incipi esse iam clebi um? Oui demum ii qui
5
sic pa iam suam dilig-an ,
u , quuna ui licea
ope i6us
o iosis, iac u a pa imonii sui sollici am ediman eges a em?
§
2.
Ouap op e ipsis ci i a ibus po issimum consulen es, quibus suo um ci ium bene o-
len iam nolumus in e clusa n, huius al e nae legis salube ima a ione dece nimus, u , si
quis
sua spon e nullique eius modi one i subdi us in qualibe ci i a e pe se al e ius e pe sonam
quodcumque munus edide i el hono em g-esse i , nullum ex olun a ia la gi a e
el p aeiu-
dicium sui s a us incu a el discussionis a iociniis
(Sequi u
ex us pag. 263)
'
Palimp.:
juuc ibus.
s Palimp.:
successio.
PallllllJ.:
illsgillsque.
Haenel:
cous uendis.
Haenel:
qui denique.
N p aELlA1 U
M

b 1
1,11

T
HT0
ET1Am CUR1Al,lllm ex
c
nolAR1a1U1.71q•
CON
Ceb1 n
us , nl Olb1l,FS
Au
c
["e esu
el,
semouewTes•
uel,
1
1-1ST1ZUil")eNTa
uel,sicylb
^^` i^^m >>
u1Lls
o-)
p
a11C.1RE
CpUSiSTIT ?-4c?) C^.^.. ucn pROFERR1üIll,
qa1219
,
NONp`Cl
c
l
l2,

JE
.Ó1uR^ `TISSCECCCSSC 2?8>C .. i4p
l`TS
E
b
l
L
1
s
EN `TERE
X
•
`T1 cT)
A3.1
CR
ll-l`1
-
Cl
a}
-
-
l C. s
1 N
`
-
pR E`
1

cL11,
Ta
c
ESC1zEb opoR`TehebeCeR1-k1muS

uIÓET41c17`TNCOb ülü
`Tam
9,11-4
-
1U T)á1-1U neST 9
u
A.
c )pU1;1^c^^TIONEp
oC17.)
^
,9)
Re
RumETpA
u
,
Td`
►
1SbE`TEC,1
C-111,e-u ` em ET11
.
4Ulb
E
p
iTC-R
E
C^lU^T1^S

^l^Eí^ iSON^1S^Ie1^o^E1_'-)l`[JlSS1IDnEc iumguoa
ID no

P RTiSc C`Tl O}11.lc i CU
R
12C
C
0h,T
`1

C
ESO
^}2CS
pRES^ REi0].,L1ER1N`^CAU`
Ī
ION,^,^l
i
;s`
^
S
i
N
m
EÓ 1
1.1UNUS9UIS9,
c bELITORIB
,
CON -ue1-21
9 19a- poRTio}ae n
2.
e...c1UE^
1UCRS
O
ACSb1,1 C,-:;
^
uNcC us i uERkTO13l,
1c
,aci-USc , m JEo--)succcssc,Respko
CU121aV12oSUaSOR` C12ES9-1
^
Ī
UC
ī
ZeCO^PC^^,^ 1^- iul^^ec^
Slp'REc^^c^T1S
LICCCSSOReSSESa RZ.mE4 Ac OC.12.eb1beR11` í"e;c
c
USMNboS
Tu
-
kc ue1Z.O, S1Cl-)11„1 T 1Z)1NOm1zeRun7ZN
(n
o
15
1
1,1u m Ma g E}
,
-! T1® R C u R 1 a 11l1,.1 S
®m)
-
3 1 u cn i Z e Ru
co
IY-3
^3
S oPR
cal
e-U1
,
1zaR• Sc1
l_
1ceTLiT
u
-
1-1 UERSlsánoRITu11=¿c
L^^,
c , 1-11
3USApeR`T'O
Ro
y
oSl
c
ns
z,
ae
^
,'c6 i
n
a
c lORe-Ruco
UEI.C^
lulslOpRouTSUCCESS
oReS
E1, Fge
'
l-°` S 1l3pRe
S
E
h1T1d
C
L.1
R
1d 1LlCn CeL,E13IZE`
-
1
-LáR.
"'

/"/
O
mN11;1á°-1--
Cz s 1 bZ.1S
111 U
.
z
c
áA
}2
S
C

e
CO N
`p
Ec e`T-1/4T12,
N
S
A
CcT-1oNESly.Aq-ERpoS1TSy. 1RC ,
,XSlH1
-
,113Acp,S
C^^aE
m
a 1-1 E TZ Eb E
C E RN 1 C`n u
S

y1-1,‘
R
w.J
c1
-
“-
E
4RQ
ó,d
u
OSl1J`iEgRAS
o es UE1-4IRECE1
-
aSU1
c »
a';
:_i::' ';
e
^-
po^Emp ao^le^7o`'^Ea^l^^T12E.c^L^^1Zim p áo .__'_;-..,
1&11, S9cL -)oR1S1)aE
em
pe
na
zl,19-eS E
c-1-
su 1,1
Ela.::':::.::
1
UBemusz.blu1
`
1 1 u-i-XSquequEiso:hxsE,
-:;:........ _..
L1
Olu
mc a- E
u

mos
á1-291S1NcYl1NUT10)-.lEECReS
c¿ON`T
-•
1L1Ne1ng .-e1NC` 1 , m
l.1epe em-pRoep`
ā
EC -)L1EyR1NClpál,lElusb6mc1L.11
Ta,^c
lS
L1
1JbEp

NuL1
su
e1--PRO usOR
1`Tc.IR"1TT
^
RCRUCnUE ., Uw1
CES
q-
^
.-
-
cO Z,1el.
eyxá ®sp
os
1`-n4j,1EU0kLi
i
-
a,
d 1S uj ^ im
^
k-.1 eS 1TNRu m1 w- E
C,RumiJ ul.LA
gz.a
263
NOVELLARUM DIVI THEODOSII LIBER
I
oblige u . Hoc enim pac o, quun ex olun a e p aebea u , quod, si necessi as
imminea ,
e i e u ,
nec g a os suae ci ca
pa ian
bene olen iae poeni ebi , nec excusa io elinque u ing a is.
(2)
Iidem Augus i Apollonio P
P
§ z. ?Ileminin us quippe, nnpe en issa lege di ali po ionen qua am de acul a ibus cu ialium
a i
munus implen ium
ex qualibe no issima olun a e, el ab in es a o e iam, ad quemcunque,
p ae e quan si ad ilios de e an u , cu ia um depu asse co po ibus. Sed mul i anquan co umpendi
o ius pa in onii occasione cap a a, a niusc: jusque ei sibi pa iculam indicando adeo o as dilace-
an! acul a es; u , dum pa icipibus elic a um opu.n noce e cupian , sua quoque ju a p aecipi en .
§ 2.
Ouo un nin iam li.cen iam p o ida disposi ione enan es, ipsis quidem cu ialibus occupandi
sua auc o i a e es mo ui eopian denegan us, op ionem e o damus he edi, ad quem el ab in es-
a o, el ex pos ema olun a e di ec is, el ideicomissa iis e bis decu i he edi as, u um aes i-
n a ionen qua ae
pa is
cu iae eli o e e, an on ne pa in oni en , quod elic um es , in pa es
qua uo
p o
sua olun a e di ide e, u. , ebus o is in so i un casun que deduc is, el cu iae qua-
d an is, el he edi ac ideicomn issa io
pe
uni e si a em dod an is, elec io ex so is condi ione co -
i.nga . I a scilice e p ae a i
successo es
e cu ia p omiscui e un don inii libe abun u incommodo.
Na u ale quippe i iun es negligi quod communi e posside u , laque se nihil habe e, qui non
o un habea a bi e u . Denique suan quoque pa em co umpi
pa i u ,
dun in ide alienae.
§ 3.
Sed ubi qua a pa s bono un n o ui cu iae debe o e i, in mobiles quiden es, quae nec
la e e acile
possun ,
nec quicquan , si di ulgen u , o iciun , sub adspec u
e iam cu ialium aes i–
ma i di idique ' concedimus: mobiles au em es el se mo en es, el ins umen a el si quid
e iam in huius mocli iu e consis i
Z
,
in medium p o e i di ulga ique non pa imu , sed iu a is
successo ibus, quum apucl se cliligen e aes ima e in , quae quan ique sin p e ii acul a es,
c edi opo e e clece nimus. Quid enim am du um amque inhumanum es , quam publica ione
pompaque e um
amilia ia m
e paupe a is de egi ili a em, e in idiae pa e e di i ias? In
exigenclis e o debi is si p e ium, quod p o qua a pa e ac ionum cu iae compe i , successo-
es p aes a e nolue in , cau ionibus iu a a ide p ola is in medium unusquisque a debi o ibus
con enien em sibi exiga po ionem: eque di e so aes alienum, si cui de unc us ue a obliga-
us, am iidem successo es,
quan
3
cu ia p o sua so e es i ue e compellan u .
§ 4.
Ouod si p aedic i
4
successo es se sac amen o c edide in excusandos
5,
um e o ad
simili udinem e um immobilium diligen io cu ialibus omnium e um indago p aebebi u :
scilice u uni e sis mo ui acul a ibus
in
ape o p oposi is, el aes ima io e um el di isio,
p ou successo es elege in , sub p aesen ia cu ialium celeb e u .
§ 5.
In omnibus au em casibus, ubi qua a pa s cu iae compe i , ansac iones in e posi as
i mas illiba asque mane e dece nimus.
§ 6.
Ad ilio um e o nume um, ad quos in eg as opes eni e censuimus, ilium, nepo em,
p onepo em, pa em a um e p oa um, ad i ilis sexus o iginem pe inen es, e si alieni sin
cu ia, iubemus adiungi, u has quoque pe sonas ex ul ima olun a e el ab in es a o delapsae
acul a es nacldi es pa is imminu ione dec escan .
§ 7.
Filiam quin e iam, nep em p onep em e p incipali eiusdem ci i a is, unde pa e , a us
el p oa us o iun u , nup am e um el ab in es a o el ex disposi ione olun a is ul imae
quaesi a um in eg um
nullaque
'
Haenel:
di idi e

consis a .
'

Palimp.:
p o.
` '
Haenel:
saepe dic i

sac auun uni sibi c edide i ixcusandxni.
(Sequi u exlus pag.
265)
N PU
unRN
^
^

.
D
1V1Tl-lIQD
ÁFbl
C
c
'1SE iCO4RepROpO$1`
Ī
lSS
UCTIONemUp
e
cLEm
e
n As
9
U„l- ,
1
1.9 pE-i`uuíY)UO1,umuSObSEI2UARl
d OM
lUm
N
O` 4TI
Ana
ue-
.91Re
C
ONS`TITÚKT
^ NTN
•
Vll
,
1DjNN RT
11
CONST NT1Nl^poL1M ^OSTCOIJSOLl^T
Dios
CO({i
FTTH O^xl
NTEIZp
L
E^
E z.ccuRlal,ESTESTa
m
1aTU ny cERec )114

oo^s
mE
p
ROhIú
FN
`T
UR
S
CC^ `
Ī
^ L1^T^EcI^T
¡mis
111 SS
[ClpLuE¡21
NT
cU1,-w
Ī
ESSudS l-
1
`-ECjRZ.SSI)-IElNCY7iNL1`
Ī
pl.lEd lgC áaEJZE
,11^1CluA
.
l^
CE
`^ERUmS1^1Lll^Í,,EC^ ^
n^1
Ú
El^uE1211^ ^ c LJl
EcnL
l$ET
NET AcY) VcTRANCUCT)2
n
CUR1
CRIIIS
c
-?20g
c ) `T`i^¿ H
T l l2ñEke
é.
SEÓ `iAU`^-)ERES9u CoNóICIONEcnCUR1AC -4U11a
m
() e
s
e`T
9
uz<n
e
-AmÍ
i
e12e
1
` x 1SaCeep-DeCUR12FS1HCALlc1
ud -401
-uZ.lT10 -lE
C)'70XRE>^U11Ci^ T ^L1QbS1'hlSCl
i
.11hERESSCR1BTUSE.S-TIN`CECjTZ`
I,eREÓ1TaTE mhap, E ZEuol.ueRl- e },O
C
j
uA
R`Ta ^
5
,
CURI
¿e
ó EpuTATuRpRe`TIumci a.N- -c.lmuaLUER1
Td
^R
e
-
1o
)
,.
61EFE
RAT

1bomL1s

Lx-TeRElsoNpo- Es° cóm nu
1.31E
Z
c
lm
^
n
`TlO

(Z) epResial©Z.IeRoEc ci
ca d9c.^1^
1^^
eize es- heRESScRIpTUS cuRlz`EyRe6eix° s, cRd neN
Tumsccu
-
1
-1
ump
l
empRE
numsol,w- eiR , s CIuo
c^
sll^lo
I
„u
ERiTpR
OL ° sOclm
Y-
1113us`CRES pc R
T
E
S }-1E.IZESE`
Ī
cludl-i"^en
c
L1R au1Nólcz`
y
,
1
-- =
D
EcaU`TlON1)3' UFT2O 9pcuESTdTp
RI
cuR1
(y,
L1
bel-1T 1RSim _ lZA.( 1o -IE
l

ác,

_.1R
ulSlsE^T- ,TES`^
Ī
^ToRC dl1S
ULSSEC01-1U INCITI.IRTRCS
p
c 12TES
1
C5EnES E`T9 Ua.RTaC ICülul
Cn
E
Ó1`
TORI1
3'
S1Neb11.
2
9-109
Ed1SSOi.uaT
' P
ó,
cT oNESci,I TER
h >z
E
G
en

EIERe 1T2.T SJ 1
u
1
S
lo)..lEyz,c
c
E FueRl
hT
1}Z
(l)9ma,1^
GA1-1`T•
ya
LIUERO N
E
pOTESF-` p
RONE
pO`TES
C^u
AU
1S
UE
1
^ 1ZQ o
L1lS^
^.liR ^,emCR
^^
n
áUS Ez
ccE.ss
e1211^1T'
SCL
SCR1$^111^^2EÓES S
NT-SE
-1' 131NTES`
ī
^eTOS
UCCC^id^
S1Z,lECUR1á^ESS1NTSIUECCaR1A ,1L3EiZ1 E -)ERec)
1yw Ey
U1ó €13

L,1 E ,a1CVN1S591.0325
-
C
Am
p
a,l" `Tem
CUlz14 EpENITUS
a01.1 a cm 1T
c
A1--1T' ^ E9
-
1N
m
c 1R1^^^igl
Ep- eS
p1zO
^
Ne
Q
`Te
S
CL,1R ^.11ps lus
C1
U1^A`1
Ī
lS1N
m
^
R
`TI.^n01-l
l
a
c0>
ucc z
VueR
e
M.10
?RO
AL10
1N
`
Ī
ES`Yá`V1S 11--VTESRa EREÓ1T2x9-F
SUCCEÓiT
:
E
`TSI
c
T'eS`T¿ TUSyUCR19
-
-e7Th

SQ
N2,.•SR I1_4
9

^S•

c^e
UZ^° ^ex^.eóESquz^lz-
)
c

^l
^po^ola cu ils,e Rey Lll`lREló
CO
SUNTGI^.•
^
uOlyíl„lA ^
F `T1S^RO
ya
I

1
p`i"1SZ^Ua°C
R
e
^

NOVELLARUM DIVI THEODOSII
LIBER I

271
edic is ex mo e p oposi is sanc ionem nos ae clemen iae, quam in pe pe uum olumus obse -
a i, ad omnium no i iam pe eni e cons i ua . Da a VII
1
Id. Ma ., Cons an inopoli, pos
consula um Diosco i e
Eudoxii
2
VV. CC
3.
In e p e a io.
Lege hac cu iales minime p ohiben u es amen um ace e, sed i a u
legi imis iliis, si olue in , acul a es suas in eg as sine imminu ione aliqua de elinquan . Ce-
e um si ilii legi imi de ue in , quemlibe e iam ex aneum a cu ia sc ibe e pe mi an u he-
edem, sed i a u he es, qui condi ionem cu iae nullam debe , qua am he edi a is accep ae
cu iae sine aliqua imminu ione mox e unda . Ouod si is, qui he es sc ip us es , in eg am
he edi a em habe e olue i , p o qua a illa, quae cu iae depu a u , p e ium, quan um olue-
i , da e non di e a . Ag i, domus, el quicquid la e e non po es , communi aes ima ione
axen u . De p aesidio ye o, e
4
quicquid la e e po es , he es sc ip us cu iae p aebea sac a-
men a, secundum idem p e ium solu u us. Ouod si nolue i , p ola is omnibus, es pa es
he es e qua am cu ia indicabi . De cau ionibus ye o, quae es a o i cu iali deben u , simili
a ione di isis e iam, quae es a o cu ialis debuisse con inci u , es pa es he es e qua am
cu ia c edi o ibus sine dila ione dissol a . Pac iones, quae in e he edem e cu iam de he e-
di a is di isione ac ae ue in , o mae pe manean . Filii ye o, nepo es e p onepo es, qui a is
el
5
p oa is pe i ilem g adum successe in , sen sc ip i he edes sin , seu ab in es a o suc-
cedan , si e cu iales sin , si e a cu ia libe i, de he edi a e sibi debi a el dimissa qua am
pa em cu iae
nomine
peni us non ami an . Filia e iam cu ialis, nep is, p onep is,
si
cu iali
ipsius ci i a is in ma imonio conjunc a ue i , a o, p oa o in es a is
in
in eg a he edi a e suc-
cedi . E si es a us ue i e has pe sonas elinqua he edes, qua am po ionem cu iae e un-
de e non cogun u . Ouod si ilia, nep is au p onep is a pa e,
(Sequi u ex us pag. 273)
Haenel:
VIII.
'-
Palimp.:
Theodosii XII.
'
Palimp.
add.:
Consnlun .
•
Haenel:
se .
o
Haenel:
e .
A1 O1I1.11 1U

D 1 11Tí }-1 I

O DOS 1m
M.. oz.u11)202u0
uF,L1N nlNORIl1 ac euE
cl
ī
uEREl.i1-4
quaV
e
URhEi2Ea es p os
c
-
eacluama.a 2.1-41-1 oS PuBew -^1lls d COFS
3ERlí7^cY2
1eN -
opec - E -
ī
-u z UT51cclRia,l
1
cauSYÉc
a
- ac s
N
upseR
u
N` FSR`ghERE
l
NT¿SlcuI-elsuFl,bE$ new
uel,bim ssaSlNeal,lqu lV- m 1NZ TIONEPOSS
16^Ea1J`T'.
S
uEROEISNupSER1N` gu1CUR d N1hd.ÓE13É1,3Kie-19-9zldR
- aen
paR` EhEREb x
-2.
-
ī
s

emoR9- saucwoR s
cuR1z 2'
cumVi2uc
,
1&S
ī
1
NEc)ISS mc.l^,a,^ 1o^
ī
-aERES^ ^ u^ -a9
--
E^
S1 NEmaR `[1SUOL,UER 11- `T
c
p3uRAl2F (a L1dR` zlS m l.,1TeRCÚ
12u
c9 1
cc R el2Eb
a
a-4` • C1UOóSiRemRe1. Cc a,m&y,,),RFN
•
A1 ,19
--
6NeRem2a.
c
.
ER1I.49
-
SacRamO1-I
,
opoRh ZI` oò e
g
Z.1

e a`Tc 1--) eR
e
al9 z.T S9UaR- --
-
áP
R
9-1
cu,R a.e11-4
pIZOTIÜmoZcRe
uNbzeT
a.TRl
9p,ü
el
,
aula gl' ame}a
c
UR1
A.,es
ne.RiTO
s
6,1.13 UE
Ri
hi T qNRT^poR
c
u ONCé'll e.RCbI9-N
•
TIsbE Un.lcTIuL izaei,NEpo- ESC eisa,a9c, is c-2•esc leTcs"
¿ cLAR1AN01-aIL113C,T3aC,
F12R1
N
,OCoS Clu scuRiAl, Sciuem ,
E T elC` R
2
‘ 14 e u m
Q9
-`Taa
n-
N
eN c 1-1
R.

m
S c12
-
1 13AT he RE
^
E m
ETIpS eqLldwTacjlz pC)R`T OCuR e lpSlüSEST NOREyuI-ibzl` CURId
L, S
e
c
o am s ^,
Tl c S
os
l
pS
.
ī
^ O NI hN1buER1TET11 .1
2
., u OFZ1` Na
TUR, ,eS•S
uO C,
ī
E121`CEOScuRlx-lulJgE12CETh EReESSCRiI;
eRE
CI
Eb
ON
A
c
C"10 ).IE
ī
1.1 FOSpROpR1Z.CO
N
y
FRR SUL3S< a>,T
ī
Ó Fa. c eN
C^
lÍ,q
c.áTpOTES`T"dTÉ

1a.90Cl+NK uR2.1,
(SS
icUiZld,ll-lup^ü
eN`T
^
l,1 Cea° e1 pROPR1l
.S
E`i"O
N^^RCE^Rel,
i
N
C.^ Z
.l
E
R6 pACC.. ^,, Td`TES.
Z.T,i^cIEIJCON b
c ONEcI`C-paTRmaTRem
uEU
F
-
qu I3 .ISb.c
.-- 0 FINOmc
os
O•TES`12mENTOCp1-1Pcc 9
-
1.4 killac e SpRE
`
CeRcYIiT` a
,
SECA`
11SLEs113,aE131TAC, EUONd`ilONisüEl,mpR
`T1STFmpoReliocES9
-
quz.R- z.mpOR^T
01.1Eí^RESeRU
ET ^
^^
^
^
. ,
^ ^
^
L
^ ^
1
- . . .
^
^
i
`^ ^ ^ ^ . L"^ .
i
^ ^ ^^^
.
.^ `
. . i
i1 ` ^
w
^cPllc ^ NoU l^.^ zi^m ^
-1
—
hí
o
DOS1Aas
C Ti NCIPITNOu Il<< RVm
DNI
V^1
.
11NT[1 .11MNI AçVST FiìjClî11AMN
j
^

^ 12UC^113^ }^e^m^Rl^ü
F^uxO^ ^

ENS><S
l

E
1
ó^
cl2E
^

"
^

h 1^,
m
^1 m e1Ñp
Ú^
Á
^
.Ib
IS.
NOVELLARUM DIVI VALENTINIANI

273
ayo au ' p oa o au in mino e ae a e el iduae elinquan u he edes, pos eaquam ad annos
pube a is accesse in , iennio exspec en u , u , si cu iali eius ci i a is nupse in , in eg am
he edi a em, sicu eis el debi a es el dimissa, sine aliqua imminu ione possidean . Si ye o
ei nupse in , qui cu iae nihil debeba , qua am pa em he edi a is a die mo is auc o is cu iae
cum uc ibus sine
aliQz a
dissimula ione es i uan . E si sine ma i is olue ín pe du a e,
qua am si nili e cu iae cum uc ibus eddan . Quod si em elic am a pa en ibus ene e ma-
lue in , sac amen o pe hibi o
2
de quan i a e he edi a is qua am pa em cu iae in p e io mox
e undan . Ma i quoque el a iae, si amen cu iales ma i os habue in , qua am po ionem
he edi a is de unc i ilii el nepo is, quae eis acquisi a es , lex is a a cu ia non iube au e i.
Nam si quis cu ialis quemlibe ex ancum e amen cu ialem sc iba he edem, e ipse qua -
am, quia po io cu iae ipsius es , non e unda . Cu ialis e iamsi legi imos Ellos non habue i ,
e habue i na u ales, si olue i eos cu iae iunge e, e he edes sc ibe e , el dona íone in
eos p op iam con e e subs an iam, aciendi habea po es a em. Filia quoque na u alis si cu-
iali nup a ue i , lice ei p op ias e dona e e elinque e acul a es, ea amen
3
condi ione, u
pa em ma em e, el quibus ac io de ino icioso es amen o compe i , nulla enus p ae e mi -
a , sed eis legibus debi am el dona ionis el mo is empo e, hoc es , qua am po ionem
ese e .
EXPLICIT NOVELLARUM LIBER THEODOSIIANUS FELICITER 4.
INCIPIT NOVELLARUM DIVI VALENTINIANI AUGUSTI FELICITER, AMEN
s.
TITULUS
I.—DE
FRUCTIBUS INTER MARITUM
ET UXOREM EXPENS2S
FILIIS VEL HEREDIBUS 111INIME IMPUTANDIS.
Haenel:
el.
'
Haenel:
p aebi o.
Haenel o n.:
omen.
Haenel:
Libe legum no ella um Di i Theodosii.
6
Haenel:
Libo
,
legu»a no ella um D. Valen ixiaaai A.
35
.._
c^.
., Ñ
impp
c -h€o^
osi
U
S
C
TUALEITi>J A Zs
&"-
^
n
bA11111•10
LACTO
R VT
1
SSu, emEmORFin
a el
P
j
,;ss CO
umsel
.
iaTc_im
p
I
o
çaaTaN`
Ī
e
j2
21/4
C
?
1.10(.1
(114
S
CUI.
C.1
Sco1JSl1,,
ucYn iwyRO b1S
RF
L'
»
SE
s
1A)
pcCURR1
`1
-
VII
1-1cES`T
•
cób . (.1)
1N1,US
I-
R 13L1S
hACSL-iT^jl„ m .1,3+U RiS UOS
EuOCwR1
21*•óS"
^
`CR2•T1SS"c.1111
CoíY?i TZ.`TL CT1
hu T
'
11.1
`
Ī
ag
pu 3l,l
cl c.
l
a
EcES Tw- Se7(Ec) `i
-NO
L31
SSUS;ERE14C)2.
mAl lbAU T
N
E2 13012RE1-1b
N-
USLIRFá
en &
d
o
nN 1 h o I.IESTACOIJ ue.Í4..SA` o1
-
!E
U1RFS1 U
-
F1U S O
p
°i'1.1
-
SERF`C C O
1- pERlnnuse1-11m qUAS óam
paS`Tm, R
TORUm
OL31TÚ`IloSSUO5pRopoS TA1Nó
Eco
^-;. ^.:
:_~; ;.,
NF
1 uóAssEc mz.>3h spTlzl nol.I su y-Ruc :..:::; c
.1
1..
,
.. .1,-1:
Fa E
1-49-

quo S un q S,T^N T m° Z m o l-
ī
lo I :.;,:,z1:,,,
. , IN
.

^.. ,.
T
EC,IIUENCO
1
1NcONmLl
,
leC(JNSL1Clll)`TOS
Col- u
CN
ī
TeX`C-1mN
12
qUOUucn9i
RAM
0C
14lLAmpERpl.EUmaZcl,
co1~ sn,
ha
LIER `C1T1S
F bemÓlsCU`T1pÓSSENONCRE
^
m aS
Cun1 •
u„u^ yRFqu
e
NT u.S
aOUeRln
-
uS^
c
cE
C^
e
Re
u
°c
m o
R
e
^
e
^e-
peNS, S yl-Ae, TET
W2.- -RoNabSOR1-1aTU5'
ETC
e. ae1_1a1/4
-I UmC}L b.C'n
u
1RToSTWCOS ÜO01'" u nhuluS
mob
‘
a
9
,u ò
CRC
b
h - TCommu1,1113
,
1
l. lsoppol4ENb 1
m
büRCIesT nu , FR
n,
a
ú
1,lCe
i 2 S
a.
eRm
TT 6
ī
aEO l.e,
w
E p^^Rel^sizmE
pl2om
`1
l
c,
a
Aha
C
b.ee^ c`
^
1s u -N
os
i,FqFSaNs)c sse
1-1 E
bE
col-4
li. S copul.z.eoRucm&L1TER
.
s upResTES
b
E
F
u
-
.
cTl hE
zEaES
S
uR
h
(N
L
c
REp eT T
o a
ERe d úm e2CT m a E
a
cl1 e•p
u
1,s»
l
óo
s
h
a,C
EN
1n1
CO1,lc^ T101`
lEC` UXORESTF.NERIUOLUMLIS
F T
mR1ToS
S
ī
UEEl- ml1-19--ERCESSER ` boSSE

'TN
naR c- 01.4o1- y
uE zU omNe UR51Um
hU usc

xo
1
,a SeI a
.^
ī
oc a co^cl,uS^co^`^- cESc^^ . ^-)N .11: ,::-.l
k.,ES
emhu^- l`TZ^`T E.`1`CO%>,CORa1EhuMZ^^11
S
E
x`

:;.,_:=i.i;•
Rd
L.Eb1C`T
n
SapplzoUlFac ^S pijOpQS T s^ nP -1` lLC7
0
TL,cW
Mx
!.i('
i
,'N-'
T
^'
Ī
i ^.
"i'
F4
^. E ^ peRU
^IRe

"1.-el

L.iC
onT• iu,o SEp` eem 3

RnUE1-1141

^T^^2o^ NX „ E

C
i^SB
1
1J
-
E

S
iC.
RLA)CORESL pRFS(- " cT"EC'nOR a UR
y
R
LICcT•US
quos
col
-1s- AN
c
ECO )-‘1uCy o co1JSTA`1
E
x pE . s osuull.á
ī
poS
C
cem.commuN nusylL ssEU a1.3hFReb1
>3imz.-- FRRe
pE
e
e
Hó
hM3Ez.
e
z.CLa,
,
TATEm CVuobE` S u?co z
Li uo
c aR
l
TO S CE
,
se
R
i c172%R
l
Tu
m
5
7Wec
P
lcc
"
be
c„ ,ESecowS
c
l2 UC,
♦
NOVELLARUM DIVI VALENTINIANI

275
(I)
DD. NN.
I
IMPP.
THEODOSIUS ET VALENTINIAN iS
AA.
ALBINO
II
PRAEFECTO PRAETORIO.
Auc o i a is suae memo em amplissimum sena um g a an e agno imus, cuius consilium imp o-
bis ebus sempe occu i . Hinc es , quod nupe illus ibus ac subliinibus i is, quos e oca i
ad sac a issimum comi a um u ili as publicae necessi a is exegi , nobis sugge enda málida-
i , ne abho enda usu pa io ab omni hones a con e sa ione i es diu ius ob ine e .
§
I.
Compe imus enim, quasdam pos ma i o um obi um ilios suos p oposi a indeco a
ac ione nudasse, quum ab bis pa imonii sui uc us quae e en , quos u ique s an e ma imonio
in illa aequali a e i endi in commune consum os con eni aes ima i, quo umque a iocinium
pe plexum a que con usum ad e i a is idem discu i posse non c edimus. Quumque illud e-
quen ius no e imus accede e
2,
u maio es expensas lagi e ma onalis o na us, e quum nun-
quam i i pos uxo um obi um huius modi aliquid c edan communibus iliis opponendum, du-
um es ,
mulieb i
3
an um licen iae is a pe mi i.
•
§ 2.
Ideoque Alb
i
ne, pa ens ca issime
a gue anzan issime
p o nulga a
4
,
illus is ac p ae-
celsa magni udo i a
hac edic ali scia nos lege sanxisse, ne de coniugii copula eo um al e
supe s es de unc i he edes supe hac epe i ione edi uum aes ime li e pulsandos. Hac enim
condi ione e uxo es ene i olumus e ma i os. Si e enim in e cesse i dos, seu obla a ma i o
5
non ue i , omne iu gium huiusce epe i ionis e a iocinii concluso
6
con icesca .
§ 3.
Hanc au em legem u ili a i e conco diae humani gene is p o u u am edic is pe p o-
incias p oposi is ampli udo ua in omnium no i iam acie pe eni e. Da . III Id. Sep ., Ra-
enna,
D. N.
Theodosio A. XVIII e Albino V. C. Coss.
In e p e a io.
Si í uxo e supe s i e, mo ia u , uc us, quos s an e coniugio cons a
expensos, nullam pos ea a communibus iliis seu ab he edibus ma e epe endi habea acul-
a em. Quod e si uxo i o ma i o decesse i , ma i um p aecipi eadem lege cons ingi,
'
Haenel om.:
DD. NN.
s
Haenel:
accide c.
Palimp.:
mulie i.
Haenel o n.:
p om {Iga a.
s Haenel om.:
ma i o.
°
Haenel om.:
concluso.

[Document text truncated for crawler view.]