Vice ei o ía de es udan es,
cul u a e o mación con inua
Unha colección o ien ada a edi a ma e iais docen es de
calidade e pensada pa a apoia o aballo do p o eso ado
e do alumnado de odas as ma e ias e i ulacións da uni e sidade
G ao en Ve e ina ia
In eg ación do Me abolismo
José An onio Villama ín Cid
Depa amen o de Bioquímica e Bioloxía Molecula
Facul ade Ve e ina ia
2
Coo dinación me abólica
en e ó ganos
/
ecidos
9788498 878790
ISBN 978-84-9887-879-0
Coo dinación me abólica
en e ó ganos
/
ecidos
2
José An onio Villama ín Cid
Depa amen o de Bioquímica e Bioloxía Molecula
Facul ade Ve e ina ia
ADVERTENCIA LEGAL: ese ados odos os de ei os.
Queda p ohibida a duplicación, o al ou pa cial des a
ob a, en calque a o ma ou po calque a medio (elec-
ónico, mecánico, g a ación, o ocopia ou ou os) sen
consen imen o exp eso po esc i o dos edi o es.
Copy igh © Uni e sidade de San iago de Compos ela, 2012
Deseño
Unidixi al
Edi a
Vice ei o ía de Es udan es,
Cul u a e Fo mación Con inua
da Uni e sidade de San iago de Compos ela
Se izo de Publicacións
da Uni e sidade de San iago de Compos ela
Imp ime
Unidixi al
Se izo de Edición Dixi al da
Uni e sidade de San iago de Compos ela
Dep. Legal: C 1117-2012
ISBN 978-84-9887-879-0
UNIDADE DIDÁCTICA II. Coo dinación me abólica en e ó ganos/ ecidos - 3
MATERIA: In eg ación do Me abolismo
TITULACIÓN: G ao en Ve e ina ia
PROGRAMA XERAL DO CURSO
Localización des a unidade didác ica
Unidade I. Pe ís me abólicos de ó ganos e ecidos
Unidade II. Coo dinación me abólica en e ó ganos/ ecidos
Tema 8. Regulación ho monal do me abolismo ene xé ico
Tema 9. In e elacións me abólicas en e ó ganos/ ecidos

UNIDADE DIDÁCTICA II. Coo dinación me abólica en e ó ganos/ ecidos - 5
ÍNDICE
P esen ación ................................................................................................. 7
Obxec i os .................................................................................................... 8
Me odoloxía ................................................................................................. 10
Con idos ...................................................................................................... 10
1. Regulación ho monal do me abolismo ene xé ico ...................... 11
2. In e elacións me abólicas en e ó ganos/ ecidos ....................... 12
A aliación .................................................................................................... 13
Anexo: ma e ial pa a aballo do/a alumno/a........................................... 14
Bibliog a ía .................................................................................................. 17
UNIDADE DIDÁCTICA II. Coo dinación me abólica en e ó ganos/ ecidos - 7
PRESENTACIÓN
Es a unidade didác ica denominada «Coo dinación e egulación me abólica»
o ma pa e da ma e ia «In eg ación do Me abolismo», que pe ence ao
bloque de o mación básica do G ao en Ve e ina ia, e se impa e no 2º
semes e do 1º cu so. Os seus con idos an di ixidos a es udan es do G ao
en Ve e ina ia con coñecemen os p e ios de bioquímica, isioloxía e
ana omía e e ina ia.
Na ma e ia «Bioquímica» que se impa e no 1º semes e do 1º cu so
do G ao es údanse as u as me abólicas básicas localizadas nunha célula.
Non obs an e, os o ganismos supe io es son moi o máis que un conxun o
de células iguais. Ao longo do desen ol emen o emb iona io en luga o
p oceso de di e enciación celula no que se o ixinan di e en es ipos
celula es. As células di e enciadas asócianse en ecidos e ó ganos con
uncións especí icas. Como é lóxico, a unción do ecido condiciona o seu
me abolismo, de xei o que non odas as u as me abólicas oco en en odas
as células. Máis ben, cada ecido/ó gano dun o ganismo animal en un
«pe il» me abólico conc e o, de e minado pola súa unción. Pa a que o
o ganismo uncione co ec amen e, os p ocesos me abólicos que acon ecen
nos di e en es ecidos deben es a es i amen e egulados e coo dinados en
unción do es ado nu icional do animal, do exe cicio ísico que ealiza, e c.
Na ma e ia «In eg ación do Me abolismo» si uamos os p ocesos
me abólicos no con ex o dun o ganismo animal no seu conxun o (non nunha
célula ipo), o que pe mi i á ao/á alumno/a aplica os coñecemen os sob e
me abolismo adqui idos na ma e ia «Bioquímica».
Xus i icación da unidade didác ica no con ex o da ma e ia e da
i ulación
Unha ez es udados os p ocesos me abólicos/bioquímicos que eñen luga
nos p incipais ecidos/ó ganos dos animais (Unidade didác ica I), é p eciso
coñece como se egulan e coo dinan es es p ocesos me abólicos no
conxun o do o ganismo animal en di e en es si uacións isiolóxicas: ciclo
xaxún/alimen ación, exe cicio ísico, lac ación, e c; e amén as
consecuencias me abólicas cando hai algún allo no p oceso de
coo dinación, po exemplo, como consecuencia da al a de insulina.
14 - UNIDADE DIDÁCTICA II. Coo dinación me abólica en e ó ganos/ ecidos
ANEXO
Ma e ial pa a o aballo do alumnado
1. O alumnado debe á indica no seguin e g á ico, emp egando echas (↑
: ac i ación; ↓ : inhibición), os e ec o da insulina e o glicagón sob e os
p ocesos me abólicos nos ó ganos que se indican. Amais debe á
coñece o/os enzima(s) diana e localizalos no mapa me abólico.

UNIDADE DIDÁCTICA II. Coo dinación me abólica en e ó ganos/ ecidos - 15
2. O alumnado debe á indica no seguin e g á ico, emp egando
echas (↑ : ac i ación; ↓ : inhibición), os e ec o da ad enalina sob e
os p ocesos me abólicos nos ó ganos que se indican. Amais debe á
coñece o/os enzima(s) diana e localizalos no mapa me abólico.
16 - UNIDADE DIDÁCTICA II. Coo dinación me abólica en e ó ganos/ ecidos
3. Esquemas base pa a o es udo das in e elacións me abólicas
UNIDADE DIDÁCTICA II. Coo dinación me abólica en e ó ganos/ ecidos - 17
BIBLIOGRAFÍA
Lib os de ex o de bioquímica xe al e bioquímica clínica
BAYMES, J.W. & M.H. DOMINICZAK (2006) Bioquímica médica, 2ª ed.,
Ba celona: Else ie .
BERG, J.M., J.L. TYMOCZKO & L. STRYER (2008) Bioquímica, 6ª ed.,
Ba celona: Re e é.
DEVLIN, T. M., (coo d.) (2004) Bioquímica: Lib o de ex o con aplicaciones
clínicas. 4ª ed., Ba celona: Re e é.
KANEKO, J.J., J.W. HARVEY & M.L. BRUSS (eds.) (2008) Clinical biochemis y
o domes ic animals, 6ª ed., Ams e dam: Academic P ess.
KOOLMAN, J. & K.H. RÖHM (2004) Bioquímica: ex o e a las, 3ª ed.,
Mad id: Médica Panmame icana.
MATHEWS, C.K., K.E. VAN HOLDE & K.G. AHERN (2002) Bioquímica, 3ª
ed., Mad id: Pea son.
MCKEE, T. & J.R. MCKEE (2003) Bioquímica: la base molecula da ida, 1ª
ed., Mad id: McG aw-Hill.
NELSON, D.L. & M.M. COX (2009) P incipios de Bioquímica (Lehninge ), 5ª
ed., Ba celona: Omega.
STRYER, L., J.M. BERG & J.L. TYMOCZKO (2008) Bioquímica, 6ª ed.,
Ba celona: Re e é.
A igos de e isión especí icos
CAHILL, G.F.JR. (2006) Fuel me abolism in s a a ion. Annual Re iew o
Nu i ion, 26, 1-22.
ELIA, M. (1995) Gene al in eg a ion and egula ion o me abolism a he
o gan le el. P oceedings o he Nu i ion Socie y, 54, 213-234.
HARDIE, D.G. & K. SAKAMOTO (2006) AMPK: a key senso o uel and ene gy
s a us in skele al muscle. Physiology, 21, 48-60.
RANDLE, P.J. (1995) Me abolisc uel selec ion: gene al in eg a ion a he
whole-body le el. P oceedings o he Nu i ion Socie y, 54, 317-327.
LAGE, R., C. DIÉGUEZ, A. VIDAL-PUIG & M LÓPEZ (2008) AMPK: a me abolic
gauge egula ing whole-body ene gy homeos asis. T ends in
Molecula Medicine, 14, 539-549.
Vice ei o ía de es udan es,
cul u a e o mación con inua
Unha colección o ien ada a edi a ma e iais docen es de
calidade e pensada pa a apoia o aballo do p o eso ado
e do alumnado de odas as ma e ias e i ulacións da uni e sidade
G ao en Ve e ina ia
In eg ación do Me abolismo
José An onio Villama ín Cid
Depa amen o de Bioquímica e Bioloxía Molecula
Facul ade Ve e ina ia
2
Coo dinación me abólica
en e ó ganos
/
ecidos
9788498 878790
ISBN 978-84-9887-879-0