TESE DE DOUTORAMENTO
O DESENVOLVEMENTO DAS
PRÁCTICAS CIENTÍFICAS DE
CONSTRUCIÓN E USO DE
MODELOS E PROBAS: UN
ESTUDO LONXITUDINAL EN
EDUCACIÓN INFANTIL
Sabela Fe nández Mon ei a
ESCOLA DE DOUTORAMENTO INTERNACIONAL
PROGRAMA DE DOUTORAMENTO EN EDUCACIÓN
SANTIAGO DE COMPOSTELA
2017
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
3
DECLARACIÓN
DA AUTORA DA
TESE
O desen ol emen o das p ác icas cien í icas
de cons ución e uso de modelos e p obas: un
es udo lonxi udinal en educación in an il
Dna.
Sabela Fe nández Mon ei a
P esen o a miña ese, seguindo o p ocedemen o axei ado ao Regulamen o, e
decla o que:
1) A ese aba ca os esul ados da elabo ación do meu aballo.
2) De selo caso, na ese aise e e encia ás colabo acións que i o es e
aballo.
3) A ese é a e sión de ini i a p esen ada pa a a súa de ensa e
coincide coa e sión en iada en o ma o elec ónico.
4) Con i mo que a ese non inco e en ningún ipo de plaxio dou os
au o es nin de aballos p esen ados po min pa a a ob ención
dou os í ulos.
En San iago de Compos ela, 11 de decemb o de 2017
Asdo.
Sabela Fe nández Mon ei a
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
3
DECLARACIÓN
DA AUTORA DA
TESE
O desen ol emen o das p ác icas cien í icas
de cons ución e uso de modelos e p obas: un
es udo lonxi udinal en educación in an il
Dna.
Sabela Fe nández Mon ei a
P esen o a miña ese, seguindo o p ocedemen o axei ado ao Regulamen o, e
decla o que:
1) A ese aba ca os esul ados da elabo ación do meu aballo.
2) De selo caso, na ese aise e e encia ás colabo acións que i o es e
aballo.
3) A ese é a e sión de ini i a p esen ada pa a a súa de ensa e
coincide coa e sión en iada en o ma o elec ónico.
4) Con i mo que a ese non inco e en ningún ipo de plaxio dou os
au o es nin de aballos p esen ados po min pa a a ob ención
dou os í ulos.
En San iago de Compos ela, 11 de decemb o de 2017
Asdo.
Sabela Fe nández Mon ei a
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
5
AUTORIZACIÓN
DA
DIRECTORA
E
TITORA DA TESE
O desen ol emen o das p ác icas
cien í icas de cons ución e uso de
modelos e p obas: un es udo
lonxi udinal en educación in an il
Dna. Ma ía Pila Jiménez Aleixand e
INFORMA:
Que a p esen e ese, co espóndese co aballo ealizado po Dna.
Sabela Fe nández Mon ei a, baixo a miña di ección, e a
u o izo
a súa
p esen ación, conside ando
que eúne os
equisi os
esixidos no
R
egulamen o
de Es udos de
Dou o amen o da USC,
e
que
como
di ec o a des a
non inco e nas causas de
abs ención
es ablecidas
na Lei
40/2015.
En San iago de Compos ela, 11 de decemb o de 2017
Asdo. Ma ía Pila Jiménez Aleixand e
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
5
AUTORIZACIÓN
DA
DIRECTORA
E
TITORA DA TESE
O desen ol emen o das p ác icas
cien í icas de cons ución e uso de
modelos e p obas: un es udo
lonxi udinal en educación in an il
Dna. Ma ía Pila Jiménez Aleixand e
INFORMA:
Que a p esen e ese, co espóndese co aballo ealizado po Dna.
Sabela Fe nández Mon ei a, baixo a miña di ección, e a
u o izo
a súa
p esen ación, conside ando
que eúne os
equisi os
esixidos no
R
egulamen o
de Es udos de
Dou o amen o da USC,
e
que
como
di ec o a des a
non inco e nas causas de
abs ención
es ablecidas
na Lei
40/2015.
En San iago de Compos ela, 11 de decemb o de 2017
Asdo. Ma ía Pila Jiménez Aleixand e
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
7
Ag adecemen os:
Foi posible ealiza es a ese g acias ao apoio de non poucas pe soas e
ins i ucións. Que o ag adece o apoio que me b inda on:
O Minis e io de Economía y Compe i i idad (MINECO), que inanciou
o con a o de o mación p edou o al BES-2013-062873, inse ido no
p oxec o EDU2012-38022-C02-01, e as axudas á mobilidade que me
pe mi i on ealiza dúas es adías que an o con ibui on na miña
o mación como in es igado a. A ese oi inalizada no ma co do
p oxec o EDU2015-6643-C2-2-P. A Conselle ía de Cul u a, Educación
e O denación Uni e si a ia da Xun a de Galicia, coas axudas ao G upo
de Re e encia Compe i i a RODA CN2012/054 e ED431C 2017/026.
A miña di ec o a, Ma ía Pila Jiménez Aleixand e, que oi a miña guía
nes e p oceso e semen ou dúbidas que de on oi o.
Os memb os do depa amen o, que me o ien a on pa a mello a como
in es igado a e docen e. Os meus compañei os de despacho, que
ixe on o día a día máis ag adable.
As in es igado as coas que ealicei as es adías, Isabel Ma ins e
Ch is ina Si y, que me o nece on de no as pe spec i as, mo i ación e
me acolle on moi calidamen e. Os memb os do NUTES (UFRJ) e do
AES (Uni e si y o Luxembou g), que c ea on opo unidades pa a os
in e cambios e as discusións.
As nenas e nenos do es udo, cos que moi o ap endín. As mes as, que
me ab i on as po as das súas aulas con an a xene osidade. O cen o
escola e as amilias dos pa icipan es, que me pe mi i on acompañalos
ao longo de odo es udo.
A miña ma abillosa amilia, polo amo e in eg idade e po ace me
sen i semp e apoiada. Con moi o ca iño ao meu pai, Suso. Á miña nai,
Flo . A Gil. Ao a ó Suso, que nos con axiou as ganas de sabe , á a oa
Pila e aos meus íos que an ben coidan dela.
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
7
Ag adecemen os:
Foi posible ealiza es a ese g acias ao apoio de non poucas pe soas e
ins i ucións. Que o ag adece o apoio que me b inda on:
O Minis e io de Economía y Compe i i idad (MINECO), que inanciou
o con a o de o mación p edou o al BES-2013-062873, inse ido no
p oxec o EDU2012-38022-C02-01, e as axudas á mobilidade que me
pe mi i on ealiza dúas es adías que an o con ibui on na miña
o mación como in es igado a. A ese oi inalizada no ma co do
p oxec o EDU2015-6643-C2-2-P. A Conselle ía de Cul u a, Educación
e O denación Uni e si a ia da Xun a de Galicia, coas axudas ao G upo
de Re e encia Compe i i a RODA CN2012/054 e ED431C 2017/026.
A miña di ec o a, Ma ía Pila Jiménez Aleixand e, que oi a miña guía
nes e p oceso e semen ou dúbidas que de on oi o.
Os memb os do depa amen o, que me o ien a on pa a mello a como
in es igado a e docen e. Os meus compañei os de despacho, que
ixe on o día a día máis ag adable.
As in es igado as coas que ealicei as es adías, Isabel Ma ins e
Ch is ina Si y, que me o nece on de no as pe spec i as, mo i ación e
me acolle on moi calidamen e. Os memb os do NUTES (UFRJ) e do
AES (Uni e si y o Luxembou g), que c ea on opo unidades pa a os
in e cambios e as discusións.
As nenas e nenos do es udo, cos que moi o ap endín. As mes as, que
me ab i on as po as das súas aulas con an a xene osidade. O cen o
escola e as amilias dos pa icipan es, que me pe mi i on acompañalos
ao longo de odo es udo.
A miña ma abillosa amilia, polo amo e in eg idade e po ace me
sen i semp e apoiada. Con moi o ca iño ao meu pai, Suso. Á miña nai,
Flo . A Gil. Ao a ó Suso, que nos con axiou as ganas de sabe , á a oa
Pila e aos meus íos que an ben coidan dela.
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
9
Índice:
SUMMARY ....................................................................................... 13
I. FUNDAMENTACIÓN ................................................................... 31
1 INTRODUCIÓN ............................................................................. 33
1.1 An eceden es: As P ác icas Cien í icas .................................... 33
1.2 Obxec i os de In es igación ..................................................... 35
1.3 O ganización da Tese ............................................................... 38
2 MARCO TEÓRICO ........................................................................ 41
2.1 A Ap endizaxe na Pe spec i a Sociocul u al ........................... 41
2.2 A Ap endizaxe das Ciencias en Educación In an il ................. 43
2.3 As P ác icas Cien í icas ............................................................ 47
2.3.1 A Ciencia como un Conxun o de P ác icas ....................... 47
2.3.2 A A gumen ación en Base a P obas .................................. 51
2.3.3 Uso e Cons ución de Modelos .......................................... 54
2.3.4 Cons ución de Explicacións ............................................. 58
2.3.5 A Obse ación ................................................................... 62
2.4 A Semió ica Social da Comunicación Visual ........................... 64
3 METODOLOXÍA ............................................................................ 69
3.1 Obxec i os ................................................................................ 69
3.2 Mé odos: un Es udo Lonxi udinal ............................................ 70
3.3 Pa icipan es e Con ex o ........................................................... 71
3.4 Análise ...................................................................................... 77
3.4.1 Recollida de Da os ............................................................. 77
3.4.2 Análise do Discu so ........................................................... 78
3.4.3 Análise de Da os Visuais ................................................... 79
II. RESULTADOS ............................................................................. 81
4 THE PRACTICE OF USING EVIDENCE IN EARLY
CHILDHOOD: THE ROLE OF PURPOSEFUL OBSERVATION .. 83
4.1 In oduc ion .............................................................................. 83
4.2 Pa icipan s and con ex ............................................................ 84
4.3 Da a analysis ............................................................................. 91
4.3.1 Da a Co pus ....................................................................... 91
4.3.2 Me hods and Tools o he Analysis o he T ansc ip s..... 91
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
9
Índice:
SUMMARY ....................................................................................... 13
I. FUNDAMENTACIÓN ................................................................... 31
1 INTRODUCIÓN ............................................................................. 33
1.1 An eceden es: As P ác icas Cien í icas .................................... 33
1.2 Obxec i os de In es igación ..................................................... 35
1.3 O ganización da Tese ............................................................... 38
2 MARCO TEÓRICO ........................................................................ 41
2.1 A Ap endizaxe na Pe spec i a Sociocul u al ........................... 41
2.2 A Ap endizaxe das Ciencias en Educación In an il ................. 43
2.3 As P ác icas Cien í icas ............................................................ 47
2.3.1 A Ciencia como un Conxun o de P ác icas ....................... 47
2.3.2 A A gumen ación en Base a P obas .................................. 51
2.3.3 Uso e Cons ución de Modelos .......................................... 54
2.3.4 Cons ución de Explicacións ............................................. 58
2.3.5 A Obse ación ................................................................... 62
2.4 A Semió ica Social da Comunicación Visual ........................... 64
3 METODOLOXÍA ............................................................................ 69
3.1 Obxec i os ................................................................................ 69
3.2 Mé odos: un Es udo Lonxi udinal ............................................ 70
3.3 Pa icipan es e Con ex o ........................................................... 71
3.4 Análise ...................................................................................... 77
3.4.1 Recollida de Da os ............................................................. 77
3.4.2 Análise do Discu so ........................................................... 78
3.4.3 Análise de Da os Visuais ................................................... 79
II. RESULTADOS ............................................................................. 81
4 THE PRACTICE OF USING EVIDENCE IN EARLY
CHILDHOOD: THE ROLE OF PURPOSEFUL OBSERVATION .. 83
4.1 In oduc ion .............................................................................. 83
4.2 Pa icipan s and con ex ............................................................ 84
4.3 Da a analysis ............................................................................. 91
4.3.1 Da a Co pus ....................................................................... 91
4.3.2 Me hods and Tools o he Analysis o he T ansc ip s..... 91
SABELA FERNÁNDEZ MONTEIRA
16
Science lea ning in ea ly childhood
Acco ding o he OECD (2012) epo engaging in science since
ea ly ages has a o dances in la e s uden s’ achie emen . Al hough he
numbe o publica ions wi h he ocus in ini ial educa ional le els is
g owing (A eljung, O ande & Jue, 2017), he e is s ill less esea ch
han abou highe educa i e le els.
Acco ding o he li e a u e, child en a e well disposed o lea n
science, because hey a e na u ally cu ious and ask ques ions abou he
wo ld a ound hem (Cabe T undle, 2015; Pa ick & Man zicopoulos,
2015). Flee and P amling (2015) sugges he need o helping hem in
o de o suppo hei engagemen in science. Me z (2008; 2011) ca ied
ou a esea ch p og am in o de o examine i child en’s engagemen in
science could be limi ed by de elopmen al easons. She concluded ha ,
wi h app op ia e lea ning en i onmen s, child en could design
in es iga ions o hei own and o e come di icul ies due o cogni i e
de elopmen .
Fo 30 yea s, a line o esea ch known as Child en’s Science (e.g.
D i e , Guesne, & Tibe ghien, 1985; Osbo ne & F eybe g, 1985)
ocused on explo ing child en’s and adolescen s’ al e na i e
concep ions. These a e conside ed he pupils’ i s answe s, di e en
om he scien i ic communi y, esis an o change and pe sis en in
ime.
In he las decade, he e is a g ea e numbe o publica ions wi h
he ocus on examining how s uden s engage in science. Rega ding
young child en, he e is in e es on examining how hey p oduce
scien i ic knowledge in o mal (e.g. Si y, B endel & F isch, 2016;
E gazaki, Alexaki, Papadopoulou & Kalpakio ie, 2014) and non- o mal
se ings (e.g. Plumme & Ricke s, 2016) and on de eloping inno a i e
eaching p og ams (e.g. P eschool Pa hways o Science (P ePS),
Gelman & B ennemman, 2012) o he i s yea s o elemen a y and o
ECE.
Acco ding o Si y (2013), child en’s in e ac ions when engaged in
inqui y can lead o he p oduc ion o scien i ic knowledge. Au ho s such
as Ande sson and Gullbe g (2014) poin ou he impo ance o he
eache ’s s a egies in ea ly ages.
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
17
In sum, i can be said ha child en’s lea ning o science bene i s
om ich lea ning en i onmen s wi h app op ia e eache ’s suppo ha
allows hem o ake an ac i e ole as lea ne s.
Scien i ic P ac ices
Scien i ic knowledge can be conside ed as a social cons uc (Flee
& P amling, 2015). The social p ac ices h ough which he scien i ic
communi y builds knowledge a e he epis emic p ac ices o science
(Kelly, 2008). The e ms epis emic and scien i ic p ac ices a e
some imes used indis inc ly. Jiménez-Aleixand e and C ujei as (2017)
sugges ha bo h meanings o e lap, especially in he con ex o he
class oom: “we can hink o epis emic p ac ices as a b oade cons uc
and o scien i ic p ac ices as epis emic p ac ices in he con ex o
speci ic lea ning con ex s o con en a eas” (p.70).
The NRC (2012) amewo k iden i ies eigh scien i ic p ac ices:
1) Asking ques ions and de ining p oblems
2) De eloping and using models
3) Planning and ca ying ou in es iga ions
4) Analyzing and in e p e ing da a
5) Using ma hema ics and compu a ional hinking
6) Cons uc ing explana ions and designing solu ions
7) Engaging in a gumen om e idence
8) Ob aining, e alua ing and communica ing in o ma ion
The no ion o compe ence is he backbone o he Spanish cu icula
(MEC, 2006; MECD, 2013). This may be unde s ood as he capaci y o
apply knowledge o new con ex s (Jiménez Aleixand e, 2010).
Acco ding o he P og amme o In e na ional S uden Assessmen
(PISA) (OECD, 2016) amewo k, scien i ic compe ence is s uc u ed
in h ee main sub-compe ences: 1) p o iding explana o y accoun s o
na u al phenomena; 2) unde s anding o scien i ic inqui y; and 3)
e alua ing da a and e idence. As indica ed by Jiménez-Aleixand e and
C ujei as (2017), he h ee b oad dimensions o p ac ices p oposed by
NRC (2012) e alua e and design scien i ic inqui y, in e p e da a and
SABELA FERNÁNDEZ MONTEIRA
16
Science lea ning in ea ly childhood
Acco ding o he OECD (2012) epo engaging in science since
ea ly ages has a o dances in la e s uden s’ achie emen . Al hough he
numbe o publica ions wi h he ocus in ini ial educa ional le els is
g owing (A eljung, O ande & Jue, 2017), he e is s ill less esea ch
han abou highe educa i e le els.
Acco ding o he li e a u e, child en a e well disposed o lea n
science, because hey a e na u ally cu ious and ask ques ions abou he
wo ld a ound hem (Cabe T undle, 2015; Pa ick & Man zicopoulos,
2015). Flee and P amling (2015) sugges he need o helping hem in
o de o suppo hei engagemen in science. Me z (2008; 2011) ca ied
ou a esea ch p og am in o de o examine i child en’s engagemen in
science could be limi ed by de elopmen al easons. She concluded ha ,
wi h app op ia e lea ning en i onmen s, child en could design
in es iga ions o hei own and o e come di icul ies due o cogni i e
de elopmen .
Fo 30 yea s, a line o esea ch known as Child en’s Science (e.g.
D i e , Guesne, & Tibe ghien, 1985; Osbo ne & F eybe g, 1985)
ocused on explo ing child en’s and adolescen s’ al e na i e
concep ions. These a e conside ed he pupils’ i s answe s, di e en
om he scien i ic communi y, esis an o change and pe sis en in
ime.
In he las decade, he e is a g ea e numbe o publica ions wi h
he ocus on examining how s uden s engage in science. Rega ding
young child en, he e is in e es on examining how hey p oduce
scien i ic knowledge in o mal (e.g. Si y, B endel & F isch, 2016;
E gazaki, Alexaki, Papadopoulou & Kalpakio ie, 2014) and non- o mal
se ings (e.g. Plumme & Ricke s, 2016) and on de eloping inno a i e
eaching p og ams (e.g. P eschool Pa hways o Science (P ePS),
Gelman & B ennemman, 2012) o he i s yea s o elemen a y and o
ECE.
Acco ding o Si y (2013), child en’s in e ac ions when engaged in
inqui y can lead o he p oduc ion o scien i ic knowledge. Au ho s such
as Ande sson and Gullbe g (2014) poin ou he impo ance o he
eache ’s s a egies in ea ly ages.
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
17
In sum, i can be said ha child en’s lea ning o science bene i s
om ich lea ning en i onmen s wi h app op ia e eache ’s suppo ha
allows hem o ake an ac i e ole as lea ne s.
Scien i ic P ac ices
Scien i ic knowledge can be conside ed as a social cons uc (Flee
& P amling, 2015). The social p ac ices h ough which he scien i ic
communi y builds knowledge a e he epis emic p ac ices o science
(Kelly, 2008). The e ms epis emic and scien i ic p ac ices a e
some imes used indis inc ly. Jiménez-Aleixand e and C ujei as (2017)
sugges ha bo h meanings o e lap, especially in he con ex o he
class oom: “we can hink o epis emic p ac ices as a b oade cons uc
and o scien i ic p ac ices as epis emic p ac ices in he con ex o
speci ic lea ning con ex s o con en a eas” (p.70).
The NRC (2012) amewo k iden i ies eigh scien i ic p ac ices:
1) Asking ques ions and de ining p oblems
2) De eloping and using models
3) Planning and ca ying ou in es iga ions
4) Analyzing and in e p e ing da a
5) Using ma hema ics and compu a ional hinking
6) Cons uc ing explana ions and designing solu ions
7) Engaging in a gumen om e idence
8) Ob aining, e alua ing and communica ing in o ma ion
The no ion o compe ence is he backbone o he Spanish cu icula
(MEC, 2006; MECD, 2013). This may be unde s ood as he capaci y o
apply knowledge o new con ex s (Jiménez Aleixand e, 2010).
Acco ding o he P og amme o In e na ional S uden Assessmen
(PISA) (OECD, 2016) amewo k, scien i ic compe ence is s uc u ed
in h ee main sub-compe ences: 1) p o iding explana o y accoun s o
na u al phenomena; 2) unde s anding o scien i ic inqui y; and 3)
e alua ing da a and e idence. As indica ed by Jiménez-Aleixand e and
C ujei as (2017), he h ee b oad dimensions o p ac ices p oposed by
NRC (2012) e alua e and design scien i ic inqui y, in e p e da a and
SABELA FERNÁNDEZ MONTEIRA
18
e idence scien i ically, e explain phenomena scien i ically, co espond
o hese h ee sub-compe ences.
This s udy ocuses on he p ac ices o : a) engaging in a gumen
om e idence; b) de eloping and using models; and c) cons uc ing
explana ions. We also ocus on he p ac ice o obse a ion, ha ,
al hough is no iden i ied as a sepa a ed p ac ice in he abo e e e ed
amewo ks, i is pa o o he s such as planning and ca ying ou
in es iga ions (Duschl & Bybee, 2014).
Engaging in a gumen om e idence: A gumen a ion may be
de ined as he connec ion be ween claims and da a h ough jus i ica ion
and he e alua ion o al e na i e knowledge claims (Jiménez-
Aleixand e & E du an, 2008). Acco ding o he E idence Explana ion
con inuum (Duschl, 2008), he cons uc ion o e idence based
explana ions in ol es h ee c i ical ans o ma ions: (1) selec ing o
gene a ing da a o become e idence; (2) using e idence o asce ain
pa e ns o e idence and models; and (3) employing pa e ns and
models o p opose explana ions. Each o hese ansi ions in ol es
making epis emic judgmen s abou “wha coun s” as da a, e idence o
explana ions.
The li e a u e epo s ha seconda y (Jiménez-Aleixand e, Bugallo
& Duschl, 2000) and p ima y (Songe & Go wals, 2012) s uden s ind
di icul ies o coo dina e claims and e idence h ough jus i ica ion. We
only ound h ee publica ions ega ding how child en younge han 6
yea s engage in a gumen a ion. Hokayem and W igh (2014) and
Plumme and Ricke s (2016) epo ha , wi h app op ia e lea ning
en i onmen s child en a e able o suppo claims wi h e idence. G ube
and Maehle (2014) poin ou ha he capaci y o e alua ing e idence
de elops du ing ECE. An a icle pa o his in es iga ion (Mon ei a &
Jiménez-Aleixand e, 2016) con ibu es o he iden i ica ion o en y
poin s in he ans o ma ion o da a in o e idence in ECE.
De eloping and using models: A model is a ep esen a ion o a
phenomena made wi h a dis inc pu pose (Gilbe , Boul e & Elme ,
2000). A model can se e o made isible abs ac en i ies, o desc ibe
o simpli y phenomena o se e as a basis o p edic ions and scien i ic
explana ions (Gilbe , 2004).
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
19
In o de o be sha ed, a men al model needs o be ans o med in o
an exp essed model (Gilbe e al. 2000). Visualiza ion is cen al o
science educa ion, as i allows o mo ing be ween he di e en
ep esen a ional modes in which a model can be exp essed (Gilbe ,
2004). In ou in es iga ion, he mos ele an semio ic mode is he
isual mode, in which a pa icula ype o exp essed models, child en’s
d awings, a e exp essed. Addi ionally, we examine he ges u al and he
physical models buil and in e p e ed by child en.
Acco ding o he NRC, “Modeling can begin in he ea lies g ades,
wi h s uden s’ models p og essing om conc e e “pic u es” and/o
physical scale models (e.g., a oy ca ) o mo e abs ac ep esen a ions
o ele an ela ionships in la e g ades.” (2012, p. 58). Despi e his
ecommenda ion, Louca and Zacha ia (2012) epo ha hey ound ew
s udies in p ima y and none in ea ly childhood educa ion ega ding how
child en engage in modeling. Th ee yea s la e , hese au ho s published
ano he s udy explo ing he di e ences be ween 5 and 10 yea -olds
when modeling. They poin o he impo ance o he eache ’s ole in
suppo ing modeling in young ages (Louca & Zacha ia, 2015). In
Plumme and Ricke s’ (2016) s udy, 3 o 6 yea -olds we e able o build
models om seconda y da a and o use models o gene a e da a.
Danish and Phelps (2011), Flee and P amling (2015), and Pé ez-
Eche e ía and Scheue (2009), use he e m ep esen a ional p ac ices
o e e o he p ac ices h ough which s uden s p oduce (mul imodal)
ep esen a ions h ough which hey can access he wo ld. Pé ez-
Eche e ía and Scheue (2009) indica e ha , du ing his p ocess, men al
models and ep esen a ions in e ac .
Fo Gilbe (2004) “a model can include ep esen a ions bo h o
abs ac ions and o he ma e ial objec s on which hey ac a he same
ime” (p. 117). B une (1996) also add esses in his wo k he di e en
na u e o he ep esen a ions. Acco ding o him, humans ep esen
eali y o app ehend i , using h ee inc easingly mo e complex modes:
enac i e, iconic e symbolic. O he au ho s (e.g. DeLoache, 2004) de ine
ep esen a ion as some hing ha s ands o ano he en i y. Pei ce (1955)
dis inguishes be ween icons, as ep esen a ions ha physically esemble
wha hey s and o , and signs, whose meaning is a bi a y, such as
wo ds.
SABELA FERNÁNDEZ MONTEIRA
18
e idence scien i ically, e explain phenomena scien i ically, co espond
o hese h ee sub-compe ences.
This s udy ocuses on he p ac ices o : a) engaging in a gumen
om e idence; b) de eloping and using models; and c) cons uc ing
explana ions. We also ocus on he p ac ice o obse a ion, ha ,
al hough is no iden i ied as a sepa a ed p ac ice in he abo e e e ed
amewo ks, i is pa o o he s such as planning and ca ying ou
in es iga ions (Duschl & Bybee, 2014).
Engaging in a gumen om e idence: A gumen a ion may be
de ined as he connec ion be ween claims and da a h ough jus i ica ion
and he e alua ion o al e na i e knowledge claims (Jiménez-
Aleixand e & E du an, 2008). Acco ding o he E idence Explana ion
con inuum (Duschl, 2008), he cons uc ion o e idence based
explana ions in ol es h ee c i ical ans o ma ions: (1) selec ing o
gene a ing da a o become e idence; (2) using e idence o asce ain
pa e ns o e idence and models; and (3) employing pa e ns and
models o p opose explana ions. Each o hese ansi ions in ol es
making epis emic judgmen s abou “wha coun s” as da a, e idence o
explana ions.
The li e a u e epo s ha seconda y (Jiménez-Aleixand e, Bugallo
& Duschl, 2000) and p ima y (Songe & Go wals, 2012) s uden s ind
di icul ies o coo dina e claims and e idence h ough jus i ica ion. We
only ound h ee publica ions ega ding how child en younge han 6
yea s engage in a gumen a ion. Hokayem and W igh (2014) and
Plumme and Ricke s (2016) epo ha , wi h app op ia e lea ning
en i onmen s child en a e able o suppo claims wi h e idence. G ube
and Maehle (2014) poin ou ha he capaci y o e alua ing e idence
de elops du ing ECE. An a icle pa o his in es iga ion (Mon ei a &
Jiménez-Aleixand e, 2016) con ibu es o he iden i ica ion o en y
poin s in he ans o ma ion o da a in o e idence in ECE.
De eloping and using models: A model is a ep esen a ion o a
phenomena made wi h a dis inc pu pose (Gilbe , Boul e & Elme ,
2000). A model can se e o made isible abs ac en i ies, o desc ibe
o simpli y phenomena o se e as a basis o p edic ions and scien i ic
explana ions (Gilbe , 2004).
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
19
In o de o be sha ed, a men al model needs o be ans o med in o
an exp essed model (Gilbe e al. 2000). Visualiza ion is cen al o
science educa ion, as i allows o mo ing be ween he di e en
ep esen a ional modes in which a model can be exp essed (Gilbe ,
2004). In ou in es iga ion, he mos ele an semio ic mode is he
isual mode, in which a pa icula ype o exp essed models, child en’s
d awings, a e exp essed. Addi ionally, we examine he ges u al and he
physical models buil and in e p e ed by child en.
Acco ding o he NRC, “Modeling can begin in he ea lies g ades,
wi h s uden s’ models p og essing om conc e e “pic u es” and/o
physical scale models (e.g., a oy ca ) o mo e abs ac ep esen a ions
o ele an ela ionships in la e g ades.” (2012, p. 58). Despi e his
ecommenda ion, Louca and Zacha ia (2012) epo ha hey ound ew
s udies in p ima y and none in ea ly childhood educa ion ega ding how
child en engage in modeling. Th ee yea s la e , hese au ho s published
ano he s udy explo ing he di e ences be ween 5 and 10 yea -olds
when modeling. They poin o he impo ance o he eache ’s ole in
suppo ing modeling in young ages (Louca & Zacha ia, 2015). In
Plumme and Ricke s’ (2016) s udy, 3 o 6 yea -olds we e able o build
models om seconda y da a and o use models o gene a e da a.
Danish and Phelps (2011), Flee and P amling (2015), and Pé ez-
Eche e ía and Scheue (2009), use he e m ep esen a ional p ac ices
o e e o he p ac ices h ough which s uden s p oduce (mul imodal)
ep esen a ions h ough which hey can access he wo ld. Pé ez-
Eche e ía and Scheue (2009) indica e ha , du ing his p ocess, men al
models and ep esen a ions in e ac .
Fo Gilbe (2004) “a model can include ep esen a ions bo h o
abs ac ions and o he ma e ial objec s on which hey ac a he same
ime” (p. 117). B une (1996) also add esses in his wo k he di e en
na u e o he ep esen a ions. Acco ding o him, humans ep esen
eali y o app ehend i , using h ee inc easingly mo e complex modes:
enac i e, iconic e symbolic. O he au ho s (e.g. DeLoache, 2004) de ine
ep esen a ion as some hing ha s ands o ano he en i y. Pei ce (1955)
dis inguishes be ween icons, as ep esen a ions ha physically esemble
wha hey s and o , and signs, whose meaning is a bi a y, such as
wo ds.
SABELA FERNÁNDEZ MONTEIRA
20
Cons uc ing explana ions: A scien i ic explana ion is de ined by
McNeill (2011, p. 795) as “an accoun o how o why a phenomenon
occu s and explaining why he na u al wo ld wo ks in pa icula ways".
Scien i ic explana ions can a y in complexi y and, acco ding o
Pe kins and G o ze (2005), s uden s a e amilia wi h simple causal
models, which a e app op ia ed o explain e e yday li e, bu no o
accoun o scien i ic phenomena. In o de o o e come his di icul y
hey ecommend: “d aw hei [s uden s] a en ion o how hey a e
modeling he causali y in ol ed in pa icula phenomena and encou age
mo e sophis ica ed causal modeling” (p. 119).
The e a e some s udies abou how p ima y educa ion s uden s build
explana ions (e.g. McNeill, 2011; Me z, 2011). Al hough he
a o dances o building explana ions ha e been documen ed (McNeill
& K ajcik, 2009; Songe & Go wals, 2012), s uden s a e no o en asked
o do i (Osbo ne, 2014; Zango i, Fo bes & Bigge s, 2013). The e is less
esea ch abou p e-p ima y le els. I is known ha a cu icula media ed
by child en’s in e es s can suppo hem in building explana ions o a
ce ain sophis ica ion (Si y & Max, 2013).
Obse a ion: Obse a ion is add essed by Gelman and
B ennemann (2012) as one o he i e basic science p ac ices in hei
p og am P ePS. Obse a ion is an ins umen o ga he ing and
in e p e ing i s -hand da a (Va elas & Pappas, 2013). In o de o be
ui ul o building empi ical e idence, i needs o be sys ema ic, ac i e
and ha e a pu pose (Gelman & B enneman, 2012). A con ibu ion o
his s udy (Mon ei a and Jiménez-Aleixand e, 2016), is he
cha ac e iza ion o pu pose ul obse a ion, a ype o obse a ion
p olonged in ime, sys ema ic, wi h a clea ocus, explici ly discussed
and used o suppo claims and e iew ideas.
Social Semio ics o Visual Communica ion
As exp essed by Jewi and Oyama (2008): “Social semio ics o
isual communica ion in ol es he desc ip ion o semio ic esou ces,
wha can be said and done wi h images (and o he isual means o
communica ion) and how he hings people say and do wi h images can
be in e p e ed” (2008 p. 134). Child en in his s udy p oduce d awings
in a speci ic social con ex , he science class oom, which in luences he
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
21
meanings ha a e communica ed h ough he d awings and how hey
a e communica ed. Semio ic esou ces (K ess & Van Leeuwen, 1996)
a e means o meaning making. Child en choose which ones o use in
hei d awings, such as he layou o he elemen s, di isions and
connec ions among hem, o hei ela ionship owa ds he iewe ,
based on cul u al assump ions. Thus, he meaning po en ial depends on
he communi y whe e he isual message is p oduced and ecei ed. The
meaning po en ial o semio ic esou ces in Wes e n cul u es can be
g ouped in h ee ca ego ies: ep esen a ional, in e ac i e and
composi ional; and each ca ego y includes se e al ypes o pa icula
esou ces (K ess and Van Leeuwen, 1996).
Me hodology, Con ex and Pa icipan s
The s udy is amed in a quali a i e app oach (Me iam, 2009), and
is a longi udinal s udy. A g oup was accompanied along he h ee yea s
o ECE (ECE-L, 23 child en, om 3 o 6 yea s-old), and addi ional da a
we e collec ed in ano he g oup in he same school, ha was
accompanied du ing he hi d yea o ECE (ECE3-P, 25 child en, 5-6
yea s-old), while hey we e engaged in school science p ojec s abou
snails ( i s yea o s udy; ECE1-L and ECE3-P), chicken (second yea
o s udy; ECE2-L) and clouds ( hi d yea o s udy; ECE3-L), which
las ed o i e mon hs each. I is no an in e en ion s udy: he design
o he p ojec s was en i ely he eache s’ esponsibili y. In his hesis,
we ocus on he i s and hi d yea o s udy, because he science
p ojec s allowed child en o engage in a a ie y o scien i ic p ac ices,
whils on he second yea hey we e mos ly engaged in obse a ion.
Da a collec ion in ol ed ideo- eco ding he sessions, collec ing
child en’s p oduc ions, such as d awings, aking ield no es and
in e iewing he ECE-L eache .
The sessions (35.5 h) we e ansc ibed and discou se analysis (Gee,
2005) was ca ied ou . F om he in e ac ion o da a wi h he li e a u e,
a gumen a ion (Jiménez-Aleixand e & E du an, 2008); explana ion
(McNeill, 2011); and modelling (Schwa z e al., 2009) componen s
we e iden i ied in child en’s discou se, om which ub ics o analysis
we e de eloped. F om he in e ac ion o da a wi h he li e a u e abou
SABELA FERNÁNDEZ MONTEIRA
20
Cons uc ing explana ions: A scien i ic explana ion is de ined by
McNeill (2011, p. 795) as “an accoun o how o why a phenomenon
occu s and explaining why he na u al wo ld wo ks in pa icula ways".
Scien i ic explana ions can a y in complexi y and, acco ding o
Pe kins and G o ze (2005), s uden s a e amilia wi h simple causal
models, which a e app op ia ed o explain e e yday li e, bu no o
accoun o scien i ic phenomena. In o de o o e come his di icul y
hey ecommend: “d aw hei [s uden s] a en ion o how hey a e
modeling he causali y in ol ed in pa icula phenomena and encou age
mo e sophis ica ed causal modeling” (p. 119).
The e a e some s udies abou how p ima y educa ion s uden s build
explana ions (e.g. McNeill, 2011; Me z, 2011). Al hough he
a o dances o building explana ions ha e been documen ed (McNeill
& K ajcik, 2009; Songe & Go wals, 2012), s uden s a e no o en asked
o do i (Osbo ne, 2014; Zango i, Fo bes & Bigge s, 2013). The e is less
esea ch abou p e-p ima y le els. I is known ha a cu icula media ed
by child en’s in e es s can suppo hem in building explana ions o a
ce ain sophis ica ion (Si y & Max, 2013).
Obse a ion: Obse a ion is add essed by Gelman and
B ennemann (2012) as one o he i e basic science p ac ices in hei
p og am P ePS. Obse a ion is an ins umen o ga he ing and
in e p e ing i s -hand da a (Va elas & Pappas, 2013). In o de o be
ui ul o building empi ical e idence, i needs o be sys ema ic, ac i e
and ha e a pu pose (Gelman & B enneman, 2012). A con ibu ion o
his s udy (Mon ei a and Jiménez-Aleixand e, 2016), is he
cha ac e iza ion o pu pose ul obse a ion, a ype o obse a ion
p olonged in ime, sys ema ic, wi h a clea ocus, explici ly discussed
and used o suppo claims and e iew ideas.
Social Semio ics o Visual Communica ion
As exp essed by Jewi and Oyama (2008): “Social semio ics o
isual communica ion in ol es he desc ip ion o semio ic esou ces,
wha can be said and done wi h images (and o he isual means o
communica ion) and how he hings people say and do wi h images can
be in e p e ed” (2008 p. 134). Child en in his s udy p oduce d awings
in a speci ic social con ex , he science class oom, which in luences he
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
21
meanings ha a e communica ed h ough he d awings and how hey
a e communica ed. Semio ic esou ces (K ess & Van Leeuwen, 1996)
a e means o meaning making. Child en choose which ones o use in
hei d awings, such as he layou o he elemen s, di isions and
connec ions among hem, o hei ela ionship owa ds he iewe ,
based on cul u al assump ions. Thus, he meaning po en ial depends on
he communi y whe e he isual message is p oduced and ecei ed. The
meaning po en ial o semio ic esou ces in Wes e n cul u es can be
g ouped in h ee ca ego ies: ep esen a ional, in e ac i e and
composi ional; and each ca ego y includes se e al ypes o pa icula
esou ces (K ess and Van Leeuwen, 1996).
Me hodology, Con ex and Pa icipan s
The s udy is amed in a quali a i e app oach (Me iam, 2009), and
is a longi udinal s udy. A g oup was accompanied along he h ee yea s
o ECE (ECE-L, 23 child en, om 3 o 6 yea s-old), and addi ional da a
we e collec ed in ano he g oup in he same school, ha was
accompanied du ing he hi d yea o ECE (ECE3-P, 25 child en, 5-6
yea s-old), while hey we e engaged in school science p ojec s abou
snails ( i s yea o s udy; ECE1-L and ECE3-P), chicken (second yea
o s udy; ECE2-L) and clouds ( hi d yea o s udy; ECE3-L), which
las ed o i e mon hs each. I is no an in e en ion s udy: he design
o he p ojec s was en i ely he eache s’ esponsibili y. In his hesis,
we ocus on he i s and hi d yea o s udy, because he science
p ojec s allowed child en o engage in a a ie y o scien i ic p ac ices,
whils on he second yea hey we e mos ly engaged in obse a ion.
Da a collec ion in ol ed ideo- eco ding he sessions, collec ing
child en’s p oduc ions, such as d awings, aking ield no es and
in e iewing he ECE-L eache .
The sessions (35.5 h) we e ansc ibed and discou se analysis (Gee,
2005) was ca ied ou . F om he in e ac ion o da a wi h he li e a u e,
a gumen a ion (Jiménez-Aleixand e & E du an, 2008); explana ion
(McNeill, 2011); and modelling (Schwa z e al., 2009) componen s
we e iden i ied in child en’s discou se, om which ub ics o analysis
we e de eloped. F om he in e ac ion o da a wi h he li e a u e abou
SABELA FERNÁNDEZ MONTEIRA
22
sca olding (Van de Pol, Volman & Beishuizen, 2010), ub ics o
analyzing he eache ’s e bal sca olding s a egies we e cons uc ed.
Child en’s d awings we e subjec ed o wo complemen a y
analysis: con en analysis (Bell, 2001), which ocuses on wha is
ep esen ed; and social semio ic analysis (K ess & Van Leeuwen,
1996), which ocuses on how he con en s a e ep esen ed.
Resul s
Child en’s Engagemen in Using E idence and he Role o
Pu pose ul Obse a ion
a) Ou indings poin o he dis inc ion be ween wo p ocesses
in ol ed in he ans o ma ion o aw da a in o e idence: 1) selec ing
da a app op ia e o being ans o med in o e idence ela ed o a claim;
and 2) iden i ying po en ial (app op ia e) e idence ha could con i m
o discon i m a claim. Bo h need o be sca olded.
b) E idence s a emen s ha e been dis ibu ed acco ding o wo
le els o epis emic judgmen . In le el 1, s a emen s close o da a; and
in le el 2, s a emen s in ol ing e alua i e judgmen s mee ing one o
hese c i e ia: a) iden i ying pa e ns in da a; b) connec ing da a and
claim h ough jus i ica ions; c) es ablishing compa ison wi h o he da a;
d) explici ly e alua ing one o se e al al e na i e claims. Mos o he
e idence s a emen s bo h in ECE1-L (75%) and in ECE3-P (64%)
belong o le el 1.
c) Child en used e idence o suppo hei claims and answe
ques ions, wi h inc easing sophis ica ion wi h educa ional le el: he e
a e less claims suppo ed wi h e idence in ECE1-L (15.44%) han in
ECE3-P (20.6%). The e is a highe p opo ion o e idence s a emen s
coded as le el 2 in ECE3-P (36%) han in ECE1-L (25%).
d) Child en combined i s -hand e idence, om expe imen s o
obse a ion, wi h second-hand e idence om web sea ches o amily
knowledge. We de ine pu pose ul obse a ion as p olonged sys ema ic
obse a ion ha has a clea ocus, is guided by he eache , eco ded,
explici ly discussed, and used o es claims and e ise ini ial models.
Mos o he e idence s a emen s, 30 ou o 57 in ECE3-P and 32 ou o
45 in ECE1-L, co espond o he con ex o pu pose ul obse a ion.
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
23
Child en in bo h g oups used e idence om pu pose ul obse a ion o
e ise hei ideas.
e) In ECE1-L he majo i y o e idence s a emen s coded as le el 2
co espond o pu pose ul obse a ion (7 o e 11), whils in ECE3-P
hey a e dis ibu ed among he h ee sou ces o e idence iden i ied in
ou coding scheme. We sugges ha , in ECE1-L he e is p e alence o
pu pose ul obse a ion as a sou ce o e idence because i migh be an
easie p ac ice o engage in. In ECE3-P, expe imen s p o ided a ame
whe e he ela ions be ween claim and e idence we e mo e explici and
clea -cu om he beginning.
Inc easing Complexi y in Child en’s Engagemen wi h Models and
Rep esen a ions
a) The con en analysis o wo se ies o d awings o snails om
ECE1-L made wi hin a mon h o di e ence shows changes in child en’s
models o snails: hey became less an h opomo phic and child en
inco po a ed new pa s o he snail’s body, o ep esen ed o he s ha
we e deal wi h du ing he p ojec wi h mo e salience o highe
accu acy, o ins ance, he wo pai s o en acles. In he cons uc ion o
hese ex e nal ep esen a ions, child en’s men al and exp essed models
in e ac ed, as shown by he ec i ica ions made by child en in he
p ocess o d awing hem.
b) As pa o hei encul u a ion in he school science communi y,
child en in ECE1-L we e exposed o a ange o isual communica i e
esou ces ha hey in e p e ed, app op ia ed and used in hei
ep esen a ions. Th ough hese esou ces, child en communica ed he
ype o modali y o hei d awings, such as scien i ic o a is ic;
connec ed and disconnec ed elemen s in hei d awings, indica ing he
ela ionships be ween hem; accoun ed o he ela i e impo ance o
he elemen s depic ed using semio ic esou ces as salience, sa u a ion
o displacing; and used composi ional esou ces ha e eal ha hey a e
app op ia ing w i en communica ion and aes he ic awa eness.
c) Child en in ECE-L engaged in modeling p ac ices in 27 ou o
he 30 sessions examined. The e olu ion in child en’s engagemen wi h
models and ep esen a ions akes place in se e al dimensions:
- Child en became able o engage in a g ea e a ie y o modeling
p ac ices as hey p og essed in he ECE yea s. In ECE1-L child en o en
SABELA FERNÁNDEZ MONTEIRA
22
sca olding (Van de Pol, Volman & Beishuizen, 2010), ub ics o
analyzing he eache ’s e bal sca olding s a egies we e cons uc ed.
Child en’s d awings we e subjec ed o wo complemen a y
analysis: con en analysis (Bell, 2001), which ocuses on wha is
ep esen ed; and social semio ic analysis (K ess & Van Leeuwen,
1996), which ocuses on how he con en s a e ep esen ed.
Resul s
Child en’s Engagemen in Using E idence and he Role o
Pu pose ul Obse a ion
a) Ou indings poin o he dis inc ion be ween wo p ocesses
in ol ed in he ans o ma ion o aw da a in o e idence: 1) selec ing
da a app op ia e o being ans o med in o e idence ela ed o a claim;
and 2) iden i ying po en ial (app op ia e) e idence ha could con i m
o discon i m a claim. Bo h need o be sca olded.
b) E idence s a emen s ha e been dis ibu ed acco ding o wo
le els o epis emic judgmen . In le el 1, s a emen s close o da a; and
in le el 2, s a emen s in ol ing e alua i e judgmen s mee ing one o
hese c i e ia: a) iden i ying pa e ns in da a; b) connec ing da a and
claim h ough jus i ica ions; c) es ablishing compa ison wi h o he da a;
d) explici ly e alua ing one o se e al al e na i e claims. Mos o he
e idence s a emen s bo h in ECE1-L (75%) and in ECE3-P (64%)
belong o le el 1.
c) Child en used e idence o suppo hei claims and answe
ques ions, wi h inc easing sophis ica ion wi h educa ional le el: he e
a e less claims suppo ed wi h e idence in ECE1-L (15.44%) han in
ECE3-P (20.6%). The e is a highe p opo ion o e idence s a emen s
coded as le el 2 in ECE3-P (36%) han in ECE1-L (25%).
d) Child en combined i s -hand e idence, om expe imen s o
obse a ion, wi h second-hand e idence om web sea ches o amily
knowledge. We de ine pu pose ul obse a ion as p olonged sys ema ic
obse a ion ha has a clea ocus, is guided by he eache , eco ded,
explici ly discussed, and used o es claims and e ise ini ial models.
Mos o he e idence s a emen s, 30 ou o 57 in ECE3-P and 32 ou o
45 in ECE1-L, co espond o he con ex o pu pose ul obse a ion.
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
23
Child en in bo h g oups used e idence om pu pose ul obse a ion o
e ise hei ideas.
e) In ECE1-L he majo i y o e idence s a emen s coded as le el 2
co espond o pu pose ul obse a ion (7 o e 11), whils in ECE3-P
hey a e dis ibu ed among he h ee sou ces o e idence iden i ied in
ou coding scheme. We sugges ha , in ECE1-L he e is p e alence o
pu pose ul obse a ion as a sou ce o e idence because i migh be an
easie p ac ice o engage in. In ECE3-P, expe imen s p o ided a ame
whe e he ela ions be ween claim and e idence we e mo e explici and
clea -cu om he beginning.
Inc easing Complexi y in Child en’s Engagemen wi h Models and
Rep esen a ions
a) The con en analysis o wo se ies o d awings o snails om
ECE1-L made wi hin a mon h o di e ence shows changes in child en’s
models o snails: hey became less an h opomo phic and child en
inco po a ed new pa s o he snail’s body, o ep esen ed o he s ha
we e deal wi h du ing he p ojec wi h mo e salience o highe
accu acy, o ins ance, he wo pai s o en acles. In he cons uc ion o
hese ex e nal ep esen a ions, child en’s men al and exp essed models
in e ac ed, as shown by he ec i ica ions made by child en in he
p ocess o d awing hem.
b) As pa o hei encul u a ion in he school science communi y,
child en in ECE1-L we e exposed o a ange o isual communica i e
esou ces ha hey in e p e ed, app op ia ed and used in hei
ep esen a ions. Th ough hese esou ces, child en communica ed he
ype o modali y o hei d awings, such as scien i ic o a is ic;
connec ed and disconnec ed elemen s in hei d awings, indica ing he
ela ionships be ween hem; accoun ed o he ela i e impo ance o
he elemen s depic ed using semio ic esou ces as salience, sa u a ion
o displacing; and used composi ional esou ces ha e eal ha hey a e
app op ia ing w i en communica ion and aes he ic awa eness.
c) Child en in ECE-L engaged in modeling p ac ices in 27 ou o
he 30 sessions examined. The e olu ion in child en’s engagemen wi h
models and ep esen a ions akes place in se e al dimensions:
- Child en became able o engage in a g ea e a ie y o modeling
p ac ices as hey p og essed in he ECE yea s. In ECE1-L child en o en
SABELA FERNÁNDEZ MONTEIRA
24
needed suppo om he eache in o de o be able o in e p e
ep esen a ions. They engaged mainly in using (8 imes) and p oducing
(4 imes) models. In ECE3-L he p opo ion be ween hese wo ypes o
p ac ices is mo e balanced: child en engaged in using and p oducing
models 17 and 20 imes, espec i ely; and hey also engaged once in
e alua ing models. G adually, hey became mo e au onomous and did
no need so much suppo om he eache .
- Du ing he i s yea , child en mos ly engaged wi h isual models,
whils by he hi d yea hey engaged wi h models exp essed in isual,
ges u al and physical modes. The use o a di e si y o semio ics modes
can be use ul o each child en wi h di e se pe spec i es.
- In he hi d yea , child en engaged in me aknowledge alk abou
models. Fo ins ance, hey discussed how he ea u es o a phenomenon
we e con eyed by a gi en ep esen a ion, o en spon aneously and hey
did no need so much eache ’s suppo o engage in his ype o alk.
Vice e sa, hey discussed how hey could ep esen he phenomena.
- F om ECE1-L o ECE3-L, child en became p o icien a
in e p e ing and including bo h iconic and symbolic elemen s in hei
ep esen a ions. In ECE1-L, he eache in oduced all he symbolic and
mos o he iconic elemen s. By ECE3-L child en we e able o decide
and d aw on hei own which ones o include in he majo i y o hei
d awings. Iconic elemen s, such as ep esen a ions o obse able
en i ies, we e depic ed in g ea e de ail in ECE3-L.
- Child en app op ia ed isual codes ha could be used o
communica e meanings o o he s. In ECE1-L, he eache in oduced
hese codes, such as connec ing lines. By ECE3-L child en we e able o
c ea e hei own symbolic elemen s, such as colo codes.
E olu ion in Cons uc ing Explana ions in he Thi d Yea o ECE.
a) Child en’s explana ions abou s a e changes e ol ed h ough
engagemen in he ‘Clouds p ojec ’. A he beginning hey we e able o
ecognize componen s and phenomena and o exp ess casual
ela ionships wi h empe a u e. E en ually, hey we e able o accoun
o how phenomena ook place and explained hem making use o
scien i ic ocabula y. They ound easie o accoun o e apo a ion han
o condensa ion and iden i ied his p ocess in a g ea e di e si y o
con ex s.
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
25
b) Child en’s explana ions eme ged om he in e ac ion be ween
e e yday and scien i ic school knowledge and ocabula y. Fo ins ance,
hey ela ed hei obse a ions o condensa ion in he expe imen s o he
p esence o mis in he windowpanes and mi o s a ba h ime.
Addi ionally, hey we e able o apply he scien i ic concep o s a e
change om liquid o gas o explain hei e e yday expe iences, such
as b ea hing on plas ic on a cold day: “I [ he wa e om he mou h]
e apo a ed!.”
c) Pee sca olding bene i s explana ion cons uc ion. Along he
cou se o he p ojec , we ind ha mo e ideas ha we e discussed
be ween pee s we e ag eed and accep ed by he g oup, compa ed o
ideas p esen ed by he eache . The ideas ha had no been “disco e ed”
by hem o hei pee s we e mo e di icul o app op ia e, despi e he
eache ’s e o s in explaining he p ocesses in ol ed. Fo ins ance, he
no ion o e apo a ion as li le d ops ha go o he ai , in oduced by one
o he child en, was e en ually accep ed by mos o hem. Ne e heless,
he eache s uggled o explain o hem he no ion o condensa ion as a
s a e change and he e ec o empe a u e and, e en hough, child en
we e no able o app op ia e i .
d) I was easie o child en o accoun o phenomena ha we e
pe cep ible wi h senses, as has been s udied by o he au ho s. Thei
explana ions abou e apo a ion imp o ed once hey we e able o
obse e a bulk o boiling wa e coming ou o a ke le and o ouch he
condensed wa e on he mi o placed abo e i , ealizing ha i was
wa e . They ound di icul o unde s and he p esence o no obse able
subs ances in he ai . E en ually, hey pa ly accep ed ha e apo a ed
wa e “d ops” could be in he ai e en hough hey we e no isible.
This unde s anding seems o be ela ed o he con ex : hey did no apply
his no ion o conside condensa ion o wa e in he ai .
Fea u es and A o dances o Teache s Sca olding o Child en’s
Engagemen in Scien i ic P ac ices
a) Fi e in e connec ed eaching s a egies iden i ied as ele an o
suppo ing child en’s engagemen in scien i ic p ac ices a e: 1)
ecu ence; 2) e lec ion; 3) suppo ing science alk; 4) encou aging
child en’s ole as knowledge p oduce s and hei pa icipa ion in
science; and 5) p omo ing hei au onomy in discou se. These ea u es
SABELA FERNÁNDEZ MONTEIRA
24
needed suppo om he eache in o de o be able o in e p e
ep esen a ions. They engaged mainly in using (8 imes) and p oducing
(4 imes) models. In ECE3-L he p opo ion be ween hese wo ypes o
p ac ices is mo e balanced: child en engaged in using and p oducing
models 17 and 20 imes, espec i ely; and hey also engaged once in
e alua ing models. G adually, hey became mo e au onomous and did
no need so much suppo om he eache .
- Du ing he i s yea , child en mos ly engaged wi h isual models,
whils by he hi d yea hey engaged wi h models exp essed in isual,
ges u al and physical modes. The use o a di e si y o semio ics modes
can be use ul o each child en wi h di e se pe spec i es.
- In he hi d yea , child en engaged in me aknowledge alk abou
models. Fo ins ance, hey discussed how he ea u es o a phenomenon
we e con eyed by a gi en ep esen a ion, o en spon aneously and hey
did no need so much eache ’s suppo o engage in his ype o alk.
Vice e sa, hey discussed how hey could ep esen he phenomena.
- F om ECE1-L o ECE3-L, child en became p o icien a
in e p e ing and including bo h iconic and symbolic elemen s in hei
ep esen a ions. In ECE1-L, he eache in oduced all he symbolic and
mos o he iconic elemen s. By ECE3-L child en we e able o decide
and d aw on hei own which ones o include in he majo i y o hei
d awings. Iconic elemen s, such as ep esen a ions o obse able
en i ies, we e depic ed in g ea e de ail in ECE3-L.
- Child en app op ia ed isual codes ha could be used o
communica e meanings o o he s. In ECE1-L, he eache in oduced
hese codes, such as connec ing lines. By ECE3-L child en we e able o
c ea e hei own symbolic elemen s, such as colo codes.
E olu ion in Cons uc ing Explana ions in he Thi d Yea o ECE.
a) Child en’s explana ions abou s a e changes e ol ed h ough
engagemen in he ‘Clouds p ojec ’. A he beginning hey we e able o
ecognize componen s and phenomena and o exp ess casual
ela ionships wi h empe a u e. E en ually, hey we e able o accoun
o how phenomena ook place and explained hem making use o
scien i ic ocabula y. They ound easie o accoun o e apo a ion han
o condensa ion and iden i ied his p ocess in a g ea e di e si y o
con ex s.
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
25
b) Child en’s explana ions eme ged om he in e ac ion be ween
e e yday and scien i ic school knowledge and ocabula y. Fo ins ance,
hey ela ed hei obse a ions o condensa ion in he expe imen s o he
p esence o mis in he windowpanes and mi o s a ba h ime.
Addi ionally, hey we e able o apply he scien i ic concep o s a e
change om liquid o gas o explain hei e e yday expe iences, such
as b ea hing on plas ic on a cold day: “I [ he wa e om he mou h]
e apo a ed!.”
c) Pee sca olding bene i s explana ion cons uc ion. Along he
cou se o he p ojec , we ind ha mo e ideas ha we e discussed
be ween pee s we e ag eed and accep ed by he g oup, compa ed o
ideas p esen ed by he eache . The ideas ha had no been “disco e ed”
by hem o hei pee s we e mo e di icul o app op ia e, despi e he
eache ’s e o s in explaining he p ocesses in ol ed. Fo ins ance, he
no ion o e apo a ion as li le d ops ha go o he ai , in oduced by one
o he child en, was e en ually accep ed by mos o hem. Ne e heless,
he eache s uggled o explain o hem he no ion o condensa ion as a
s a e change and he e ec o empe a u e and, e en hough, child en
we e no able o app op ia e i .
d) I was easie o child en o accoun o phenomena ha we e
pe cep ible wi h senses, as has been s udied by o he au ho s. Thei
explana ions abou e apo a ion imp o ed once hey we e able o
obse e a bulk o boiling wa e coming ou o a ke le and o ouch he
condensed wa e on he mi o placed abo e i , ealizing ha i was
wa e . They ound di icul o unde s and he p esence o no obse able
subs ances in he ai . E en ually, hey pa ly accep ed ha e apo a ed
wa e “d ops” could be in he ai e en hough hey we e no isible.
This unde s anding seems o be ela ed o he con ex : hey did no apply
his no ion o conside condensa ion o wa e in he ai .
Fea u es and A o dances o Teache s Sca olding o Child en’s
Engagemen in Scien i ic P ac ices
a) Fi e in e connec ed eaching s a egies iden i ied as ele an o
suppo ing child en’s engagemen in scien i ic p ac ices a e: 1)
ecu ence; 2) e lec ion; 3) suppo ing science alk; 4) encou aging
child en’s ole as knowledge p oduce s and hei pa icipa ion in
science; and 5) p omo ing hei au onomy in discou se. These ea u es
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
33
1 INTRODUCIÓN
Es a ese en como obxec i o explo a como pa icipa o alumnado
de educación in an il nas p ác icas da ciencia e como a súa pa icipación
e oluciona do p imei o ao e cei o cu so da e apa, que ab angue dos 3
aos 6 anos de idade. En pa icula , o es udo p e ende con ibuí a
inc emen a o co pus de coñecemen o sob e a pa icipación do
alumnado nas p ác icas de: a) uso de p obas, cun oco na obse ación
cun p opósi o; b) uso e cons ución de modelos; e c) cons ución de
explicacións, no con ex o de p oxec os de ciencias de longa du ación.
De o ma complemen a ia examínase a andamiaxe (sca olding) po
pa e das mes as. A con inuación, abó danse os an eceden es que dan
luga a es e es udo, os obxec i os de in es igación e a o ganización da
ese.
1.1 ANTECEDENTES: AS PRÁCTICAS CIENTÍFICAS
Nos úl imos anos, inc emen ouse o núme o de publicacións en
didác ica das ciencias (e.g. Osbo ne, 2014) e documen os cu icula es
(e.g. Na ional Resea ch Council, NRC, 2012) que con emplan a ciencia
como un conxun o de p ác icas de na u eza social nas que a comunidade
cien í ica oma pa e e median e as que é cons uído o coñecemen o.
Es e es udo insí ese nesa co en e e, en consecuencia, os obxec i os de
in es igación o ién anse á análise de como o alumnado cons úe
coñecemen o cien í ico nun de e minado con ex o social, a aula de
educación in an il e como son cons uídos e comunicados os
signi icados con o me á cul u a desa comunidade.
Segundo Kelly (2008) as p ác icas epis émicas da ciencia son os
modos especí icos nos que os memb os da comunidade cien í ica
p oducen, a alían e comunican o coñecemen o. As p ác icas
epis émicas e as p ác icas cien í icas es án es ei amen e elacionadas
en e sí e solápanse, especialmen e no con ex o da aula: “we can hink
o epis emic p ac ice as a b oade cons uc and o scien i ic p ac ices
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
33
1 INTRODUCIÓN
Es a ese en como obxec i o explo a como pa icipa o alumnado
de educación in an il nas p ác icas da ciencia e como a súa pa icipación
e oluciona do p imei o ao e cei o cu so da e apa, que ab angue dos 3
aos 6 anos de idade. En pa icula , o es udo p e ende con ibuí a
inc emen a o co pus de coñecemen o sob e a pa icipación do
alumnado nas p ác icas de: a) uso de p obas, cun oco na obse ación
cun p opósi o; b) uso e cons ución de modelos; e c) cons ución de
explicacións, no con ex o de p oxec os de ciencias de longa du ación.
De o ma complemen a ia examínase a andamiaxe (sca olding) po
pa e das mes as. A con inuación, abó danse os an eceden es que dan
luga a es e es udo, os obxec i os de in es igación e a o ganización da
ese.
1.1 ANTECEDENTES: AS PRÁCTICAS CIENTÍFICAS
Nos úl imos anos, inc emen ouse o núme o de publicacións en
didác ica das ciencias (e.g. Osbo ne, 2014) e documen os cu icula es
(e.g. Na ional Resea ch Council, NRC, 2012) que con emplan a ciencia
como un conxun o de p ác icas de na u eza social nas que a comunidade
cien í ica oma pa e e median e as que é cons uído o coñecemen o.
Es e es udo insí ese nesa co en e e, en consecuencia, os obxec i os de
in es igación o ién anse á análise de como o alumnado cons úe
coñecemen o cien í ico nun de e minado con ex o social, a aula de
educación in an il e como son cons uídos e comunicados os
signi icados con o me á cul u a desa comunidade.
Segundo Kelly (2008) as p ác icas epis émicas da ciencia son os
modos especí icos nos que os memb os da comunidade cien í ica
p oducen, a alían e comunican o coñecemen o. As p ác icas
epis émicas e as p ác icas cien í icas es án es ei amen e elacionadas
en e sí e solápanse, especialmen e no con ex o da aula: “we can hink
o epis emic p ac ice as a b oade cons uc and o scien i ic p ac ices
SABELA FERNÁNDEZ MONTEIRA
34
as epis emic p ac ices in he con ex o speci ic lea ning con ex s o
con en a eas” (Jiménez Aleixand e & C ujei as, 2017, p.70).
Es a isión da ciencia demanda que o es udo dos p ocesos de
ensino e ap endizaxe da disciplina con emple un cambio de pe spec i a
“ om iewing science as a se o p ocesses o emphasizing, also, he
social in e ac ion and discou se ha accompany he building o
scien i ic knowledge in class ooms” (Reise , Be land & Kenyon, 2012,
p. 8).
O ma co da a aliación PISA (P og ame o In ena ional S uden
Assesmen ) da O ganización pa a a Coope ación e o Desen ol emen o
Económico (OECD, nas súas siglas en inglés), es u u a a a aliación
das ap endizaxes en base a adquisición de compe encias básicas, que
implican a capacidade de poñe en p ác ica do coñecemen o cons uído
en con ex os e si uacións no as e in eg an concep os, des ezas e
ac i udes (Jiménez Aleixand e, 2010). No ma co de PISA (OECD,
2016), a compe encia cien í ica es á es u u ada en es sub-
compe encias, in e elacionadas en e sí: 1) cons ución de
explicacións; 2) iden i icación de cues ións que poden se espondidas
e in es igadas pola ciencia; e 3) a in e p e ación e a aliación de p obas
pa a apoia conclusións. Es as se co esponden p ác icas p opos as polo
Na ional Resea ch Council (NRC) (2012). Jiménez-Aleixand e e
C ujei as (2017) p opoñen unha equi alencia en e as es g andes
dimensións das p ác icas p opos as polo NRC (2012): e alua e and
design scien i ic inqui y, in e p e da a and e idence scien i ically, e
explain phenomena scien i ically; e as es sub-compe encias da OECD
(2016).
A OECD (2012) indica que a pa icipación en ciencias desde
educación in an il en unha in luencia posi i a no endemen o do
alumnado de 15 anos nes a á ea. Is o apun a á impo ancia de o nece
de opo unidades pa a pa icipa nas p ác icas da ciencia ao alumnado
de meno idade. A li e a u a indica que as nenas e os nenos son capaces
de pa icipa en ciencia, desen ol endo pequenas in es igacións (Me z,
2008; 2011); e poden xe a coñecemen o cien í ico median e as súas
in e accións (Si y, 2014). É impo an e documen a como pa icipa o
alumnado de meno idade nas p ác icas cien í icas, co obxec i o de
deseña ambien es de ap endizaxe que lles pe mi an desen ol e as súas
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
35
capacidades. Po én, o núme o de aballos sob e como nenas e nenos de
educación in an il pa icipan nas p ác icas cien í icas é moi o meno
que sob e ni eis educa i os supe io es.
Es a in es igación p e ende con ibuí a palia ese dé ici ,
ampliando o co pus de coñecemen o sob e como ai ciencia o alumnado
de ni eis iniciais. Nes a ese analízase como pa icipa o alumnado de
educación in an il nas p ác icas cien í icas no con ex o da aula, como
es a pa icipación e oluciona ao longo dos es anos da e apa de
educación in an il, e que ipo de es a exias docen es p omo en a
pa icipación.
1.2 OBXECTIVOS DE INVESTIGACIÓN
A ese en como obxec i o xe al examina como o pa icipa
alumnado de educación in an il nas p ác icas cien í icas e como
e oluciona es a pa icipación ao longo da e apa, de p imei o a e cei o
cu so de educación in an il. Pa a desen ol elos deseñouse un es udo
lonxi udinal, acompañouse un g upo (ECE-L) ao longo de oda a e apa
(3 a 6 anos de idade) e omá onse da os adicionais nou o g upo (ECE3-
P) de e cei o cu so de educación in an il (5-6 anos). Es e alumnado
omaba pa e en p oxec os de ciencia de a ios meses de du ación. Non
se a a de un es udo de in e ención, xa que o obxec i o é coñece
como pa icipa o alumnado de educación in an il nas p ác icas
cien í icas nun con ex o eal de aula. As dúas mes as pe encen a un
g upo p o esional (P o essional Lea ning Communi y) de seis mes as
de educación in an il que, cada ano, le an a cabo un p oxec o de
ciencias nas súas aulas.
As p ác icas examinadas en p o undidade son a) o uso de p obas e,
en elación con el, a obse ación cun p opósi o; b) o uso e cons ución
de modelos; e c) a cons ución de explicacións. Aínda que a
obse ación non es á di e enciada como unha p ác ica no ma co das
p ác icas do NRC (2012), si se inclúe nou as como deseña e le a a
cabo in es igacións (Duschl & Bybee, 2014). A elección de examina
en p o undidade es as p ác icas, én dada polas opo unidades de
pa icipa nelas o necidas polos p oxec os, cuxo deseño oi decidido
polas mes as.
SABELA FERNÁNDEZ MONTEIRA
34
as epis emic p ac ices in he con ex o speci ic lea ning con ex s o
con en a eas” (Jiménez Aleixand e & C ujei as, 2017, p.70).
Es a isión da ciencia demanda que o es udo dos p ocesos de
ensino e ap endizaxe da disciplina con emple un cambio de pe spec i a
“ om iewing science as a se o p ocesses o emphasizing, also, he
social in e ac ion and discou se ha accompany he building o
scien i ic knowledge in class ooms” (Reise , Be land & Kenyon, 2012,
p. 8).
O ma co da a aliación PISA (P og ame o In ena ional S uden
Assesmen ) da O ganización pa a a Coope ación e o Desen ol emen o
Económico (OECD, nas súas siglas en inglés), es u u a a a aliación
das ap endizaxes en base a adquisición de compe encias básicas, que
implican a capacidade de poñe en p ác ica do coñecemen o cons uído
en con ex os e si uacións no as e in eg an concep os, des ezas e
ac i udes (Jiménez Aleixand e, 2010). No ma co de PISA (OECD,
2016), a compe encia cien í ica es á es u u ada en es sub-
compe encias, in e elacionadas en e sí: 1) cons ución de
explicacións; 2) iden i icación de cues ións que poden se espondidas
e in es igadas pola ciencia; e 3) a in e p e ación e a aliación de p obas
pa a apoia conclusións. Es as se co esponden p ác icas p opos as polo
Na ional Resea ch Council (NRC) (2012). Jiménez-Aleixand e e
C ujei as (2017) p opoñen unha equi alencia en e as es g andes
dimensións das p ác icas p opos as polo NRC (2012): e alua e and
design scien i ic inqui y, in e p e da a and e idence scien i ically, e
explain phenomena scien i ically; e as es sub-compe encias da OECD
(2016).
A OECD (2012) indica que a pa icipación en ciencias desde
educación in an il en unha in luencia posi i a no endemen o do
alumnado de 15 anos nes a á ea. Is o apun a á impo ancia de o nece
de opo unidades pa a pa icipa nas p ác icas da ciencia ao alumnado
de meno idade. A li e a u a indica que as nenas e os nenos son capaces
de pa icipa en ciencia, desen ol endo pequenas in es igacións (Me z,
2008; 2011); e poden xe a coñecemen o cien í ico median e as súas
in e accións (Si y, 2014). É impo an e documen a como pa icipa o
alumnado de meno idade nas p ác icas cien í icas, co obxec i o de
deseña ambien es de ap endizaxe que lles pe mi an desen ol e as súas
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
35
capacidades. Po én, o núme o de aballos sob e como nenas e nenos de
educación in an il pa icipan nas p ác icas cien í icas é moi o meno
que sob e ni eis educa i os supe io es.
Es a in es igación p e ende con ibuí a palia ese dé ici ,
ampliando o co pus de coñecemen o sob e como ai ciencia o alumnado
de ni eis iniciais. Nes a ese analízase como pa icipa o alumnado de
educación in an il nas p ác icas cien í icas no con ex o da aula, como
es a pa icipación e oluciona ao longo dos es anos da e apa de
educación in an il, e que ipo de es a exias docen es p omo en a
pa icipación.
1.2 OBXECTIVOS DE INVESTIGACIÓN
A ese en como obxec i o xe al examina como o pa icipa
alumnado de educación in an il nas p ác icas cien í icas e como
e oluciona es a pa icipación ao longo da e apa, de p imei o a e cei o
cu so de educación in an il. Pa a desen ol elos deseñouse un es udo
lonxi udinal, acompañouse un g upo (ECE-L) ao longo de oda a e apa
(3 a 6 anos de idade) e omá onse da os adicionais nou o g upo (ECE3-
P) de e cei o cu so de educación in an il (5-6 anos). Es e alumnado
omaba pa e en p oxec os de ciencia de a ios meses de du ación. Non
se a a de un es udo de in e ención, xa que o obxec i o é coñece
como pa icipa o alumnado de educación in an il nas p ác icas
cien í icas nun con ex o eal de aula. As dúas mes as pe encen a un
g upo p o esional (P o essional Lea ning Communi y) de seis mes as
de educación in an il que, cada ano, le an a cabo un p oxec o de
ciencias nas súas aulas.
As p ác icas examinadas en p o undidade son a) o uso de p obas e,
en elación con el, a obse ación cun p opósi o; b) o uso e cons ución
de modelos; e c) a cons ución de explicacións. Aínda que a
obse ación non es á di e enciada como unha p ác ica no ma co das
p ác icas do NRC (2012), si se inclúe nou as como deseña e le a a
cabo in es igacións (Duschl & Bybee, 2014). A elección de examina
en p o undidade es as p ác icas, én dada polas opo unidades de
pa icipa nelas o necidas polos p oxec os, cuxo deseño oi decidido
polas mes as.
SABELA FERNÁNDEZ MONTEIRA
36
O obxec i os xe al de in es igación, examina como pa icipa o
alumnado de educación in an il nas p ác icas cien í icas e como
e oluciona es a pa icipación ao longo da e apa, de p imei o a e cei o
cu so de educación in an il, oi desglosado en ca o obxec i os máis
p ecisos. Os es p imei os e í ese ao alumnado, men es que o úl imo
e í ese ás es a exias das docen es.
O p imei o obxec i o de in es igación é:
Examina que ca ac e ís icas en o uso de p obas polo alumnado
de educación in an il, como e oluciona ao longo da e apa, e cal é o
papel da obse ación cun p opósi o nes e uso de p obas.
Foi expandido nas seguin es p egun as de in es igación:
1) Que ca ac e ís icas en o uso de p obas polo alumnado de
educación in an il e como se e lic e es e uso no desen ol emen o de
da os en p obas? Cales son as di e enzas no uso de p obas en e
p imei o e e cei o cu so de educación in an il?
2) Que o mas de ob e p obas son cons uídas conxun amen e polo
alumnado e as mes as du an e o p oxec o? Cal é o papel da
in es igación cun p opósi o nes e con ex o e cales son as súas
ca ac e ís icas? Cales son as di e enzas nas o mas de ob e p obas en e
o alumnado de p imei o e e cei o cu so de educación in an il?
3) Como usa as p obas o alumnado de educación in an il pa a
e isa as súas ideas? Cales son as di e enzas no uso de p obas en e o
alumnado de p imei o e e cei o cu so de educación in an il?
O segundo obxec i o de in es igación é:
Examina que ca ac e ís icas en o uso e cons ución de modelos
polo alumnado de educación in an il, como e oluciona es a
cons ución ao longo da e apa, e cal é o papel das ep esen acións
nes a p ác ica.
É abo dado median e as seguin es p egun as de in es igación:
1) Que signi icados cien í icos sob e os ca acois son cons uídos e
comunicados polo alumnado de p imei o de educación in an il (3-4
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
37
anos) nos seus modelos exp esados e como cambian ao longo dun
cu so?
2) Que ipos de ecu sos comunica i os e ep esen acionais da clase
de ciencias son ap opiados polo alumnado de p imei o de educación
in an il?
3) Como e olucionan en complexidade as o mas en que o
alumnado usa e cons úe modelos cien í icos exp esados de p imei o a
e cei o cu so de educación in an il?
O e cei o obxec i o de in es igación é:
Examina que ca ac e ís icas en a cons ución de explicacións
polo alumnado de e cei o cu so de educación in an il e como
e oluciona ao longo dun cu so escola .
É abo dado na seguin e p egun a de in es igación:
1) Cales son as ca ac e ís icas das explicacións do alumnado sob e
os cambios de es ado en e cei o cu so de educación in an il e como
e olucionan ao longo do cu so escola ?
O cua o obxec i o de in es igación é:
Como apoian as mes as a pa icipación do alumnado nas
p ác icas cien í icas e como cambia es e apoio (andamiaxe) ao longo
da e apa.
Abó dase median e as seguin es p egun as:
1) Cales son as es a exias emp egadas polas mes as de ECE-L e
ECE3-P pa a apoia a pa icipación do alumnado nas p ác icas
cien í icas?
2) Cales son as ca ac e ís icas e os bene icios de andamia a
cons ución de ep esen acións cien í icas en educación in an il?
3) Como é modulada a in ensidade da andamiaxe de ECE1-L a
ECE3-L?
SABELA FERNÁNDEZ MONTEIRA
36
O obxec i os xe al de in es igación, examina como pa icipa o
alumnado de educación in an il nas p ác icas cien í icas e como
e oluciona es a pa icipación ao longo da e apa, de p imei o a e cei o
cu so de educación in an il, oi desglosado en ca o obxec i os máis
p ecisos. Os es p imei os e í ese ao alumnado, men es que o úl imo
e í ese ás es a exias das docen es.
O p imei o obxec i o de in es igación é:
Examina que ca ac e ís icas en o uso de p obas polo alumnado
de educación in an il, como e oluciona ao longo da e apa, e cal é o
papel da obse ación cun p opósi o nes e uso de p obas.
Foi expandido nas seguin es p egun as de in es igación:
1) Que ca ac e ís icas en o uso de p obas polo alumnado de
educación in an il e como se e lic e es e uso no desen ol emen o de
da os en p obas? Cales son as di e enzas no uso de p obas en e
p imei o e e cei o cu so de educación in an il?
2) Que o mas de ob e p obas son cons uídas conxun amen e polo
alumnado e as mes as du an e o p oxec o? Cal é o papel da
in es igación cun p opósi o nes e con ex o e cales son as súas
ca ac e ís icas? Cales son as di e enzas nas o mas de ob e p obas en e
o alumnado de p imei o e e cei o cu so de educación in an il?
3) Como usa as p obas o alumnado de educación in an il pa a
e isa as súas ideas? Cales son as di e enzas no uso de p obas en e o
alumnado de p imei o e e cei o cu so de educación in an il?
O segundo obxec i o de in es igación é:
Examina que ca ac e ís icas en o uso e cons ución de modelos
polo alumnado de educación in an il, como e oluciona es a
cons ución ao longo da e apa, e cal é o papel das ep esen acións
nes a p ác ica.
É abo dado median e as seguin es p egun as de in es igación:
1) Que signi icados cien í icos sob e os ca acois son cons uídos e
comunicados polo alumnado de p imei o de educación in an il (3-4
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
37
anos) nos seus modelos exp esados e como cambian ao longo dun
cu so?
2) Que ipos de ecu sos comunica i os e ep esen acionais da clase
de ciencias son ap opiados polo alumnado de p imei o de educación
in an il?
3) Como e olucionan en complexidade as o mas en que o
alumnado usa e cons úe modelos cien í icos exp esados de p imei o a
e cei o cu so de educación in an il?
O e cei o obxec i o de in es igación é:
Examina que ca ac e ís icas en a cons ución de explicacións
polo alumnado de e cei o cu so de educación in an il e como
e oluciona ao longo dun cu so escola .
É abo dado na seguin e p egun a de in es igación:
1) Cales son as ca ac e ís icas das explicacións do alumnado sob e
os cambios de es ado en e cei o cu so de educación in an il e como
e olucionan ao longo do cu so escola ?
O cua o obxec i o de in es igación é:
Como apoian as mes as a pa icipación do alumnado nas
p ác icas cien í icas e como cambia es e apoio (andamiaxe) ao longo
da e apa.
Abó dase median e as seguin es p egun as:
1) Cales son as es a exias emp egadas polas mes as de ECE-L e
ECE3-P pa a apoia a pa icipación do alumnado nas p ác icas
cien í icas?
2) Cales son as ca ac e ís icas e os bene icios de andamia a
cons ución de ep esen acións cien í icas en educación in an il?
3) Como é modulada a in ensidade da andamiaxe de ECE1-L a
ECE3-L?
SABELA FERNÁNDEZ MONTEIRA
38
A o ixinalidade e pe inencia des e es udo adica en que, po unha
banda, exis en poucos es udos sob e a pa icipación de alumnado des as
idades nas p ác icas cien í icas e, po ou a banda, lé ase a cabo un
es udo lonxi udinal, acompañando a un g upo du an e oda a e apa de
educación in an il, o que pe mi e segui a e olución da súa
pa icipación nas p ác icas, así como unha análise en p o undidade do
con ex o e accións dos pa icipan es no es udo.
1.3 ORGANIZACIÓN DA TESE
A ese es á o ganizada en es pa es: undamen ación, esul ados
da in es igación e conclusións e implicacións didác icas. A p imei a
es á edac ada en galego, e as ou as dúas en inglés.
A p imei a pa e, undamen ación, comp ende es capí ulos:
in odución, ma co eó ico e me odoloxía. Nes e p imei o capí ulo,
in odución, p esén anse b e emen e os an eceden es da in es igación,
os obxec i os da mesma e a súa ele ancia.
No segundo capí ulo, ma co eó ico, discú ense os campos de
coñecemen o nos que se undamen a a ese. T es deles pe encen á
didác ica das ciencias expe imen ais: a eo ía socio-cul u al da
ap endizaxe, a ap endizaxe das ciencias en educación in an il e as
p ác icas cien í icas. O cua o campo eó ico no que se undamen a a
ese e a semió ica social da comunicación isual.
O e cei o capí ulo, me odoloxía, es u ú ase en ca o apa ados. No
p imei o p esén anse os obxec i os de in es igación. No segundo
discú ense o en oque cuali a i o e as es a exias me odolóxicas dos
es udos de caso e lonxi udinais. No e cei o, p esén anse o con ex o e
os pa icipan es. Po úl imo, no cua o abó danse a ecollida de da os e
os mé odos de análise.
A segunda pa e da ese, o mada po ca o capí ulos, abo da os
esul ados de in es igación. No capí ulo 4 discú ense os esul ados con
espec o ao uso de p obas po alumnado de educación in an il; como
e oluciona es e uso do p imei o ao e cei o cu so de educación in an il,
e cal é o papel da obse ación cun p opósi o nes a p ác ica.
No capí ulo 5 abó danse os esul ados sob e a pa icipación do
alumnado en p ác icas de modelización e como e oluciona es a
pa icipación en e o p imei o ao e cei o cu so de educación in an il.
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
39
No capí ulo 6 discú ense os esul ados sob e a cons ución de
explicacións cien í icas en e cei o cu so de educación in an il e a súa
e olución ao longo dun cu so escola .
No capí ulo 7 abó danse os esul ados sob e como apoian as
mes as de educación in an il a pa icipación do alumnado nas p ác icas
cien í icas e como a súa andamiaxe é modulada ao longo da e apa.
As conclusións abó danse no capí ulo 8. Nel discú ense as
conclusións e implicacións didác icas de i adas do es udo, así como as
limi acións do mesmo e as u u as liñas de in es igación que xo den dos
esul ados.
SABELA FERNÁNDEZ MONTEIRA
38
A o ixinalidade e pe inencia des e es udo adica en que, po unha
banda, exis en poucos es udos sob e a pa icipación de alumnado des as
idades nas p ác icas cien í icas e, po ou a banda, lé ase a cabo un
es udo lonxi udinal, acompañando a un g upo du an e oda a e apa de
educación in an il, o que pe mi e segui a e olución da súa
pa icipación nas p ác icas, así como unha análise en p o undidade do
con ex o e accións dos pa icipan es no es udo.
1.3 ORGANIZACIÓN DA TESE
A ese es á o ganizada en es pa es: undamen ación, esul ados
da in es igación e conclusións e implicacións didác icas. A p imei a
es á edac ada en galego, e as ou as dúas en inglés.
A p imei a pa e, undamen ación, comp ende es capí ulos:
in odución, ma co eó ico e me odoloxía. Nes e p imei o capí ulo,
in odución, p esén anse b e emen e os an eceden es da in es igación,
os obxec i os da mesma e a súa ele ancia.
No segundo capí ulo, ma co eó ico, discú ense os campos de
coñecemen o nos que se undamen a a ese. T es deles pe encen á
didác ica das ciencias expe imen ais: a eo ía socio-cul u al da
ap endizaxe, a ap endizaxe das ciencias en educación in an il e as
p ác icas cien í icas. O cua o campo eó ico no que se undamen a a
ese e a semió ica social da comunicación isual.
O e cei o capí ulo, me odoloxía, es u ú ase en ca o apa ados. No
p imei o p esén anse os obxec i os de in es igación. No segundo
discú ense o en oque cuali a i o e as es a exias me odolóxicas dos
es udos de caso e lonxi udinais. No e cei o, p esén anse o con ex o e
os pa icipan es. Po úl imo, no cua o abó danse a ecollida de da os e
os mé odos de análise.
A segunda pa e da ese, o mada po ca o capí ulos, abo da os
esul ados de in es igación. No capí ulo 4 discú ense os esul ados con
espec o ao uso de p obas po alumnado de educación in an il; como
e oluciona es e uso do p imei o ao e cei o cu so de educación in an il,
e cal é o papel da obse ación cun p opósi o nes a p ác ica.
No capí ulo 5 abó danse os esul ados sob e a pa icipación do
alumnado en p ác icas de modelización e como e oluciona es a
pa icipación en e o p imei o ao e cei o cu so de educación in an il.
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
39
No capí ulo 6 discú ense os esul ados sob e a cons ución de
explicacións cien í icas en e cei o cu so de educación in an il e a súa
e olución ao longo dun cu so escola .
No capí ulo 7 abó danse os esul ados sob e como apoian as
mes as de educación in an il a pa icipación do alumnado nas p ác icas
cien í icas e como a súa andamiaxe é modulada ao longo da e apa.
As conclusións abó danse no capí ulo 8. Nel discú ense as
conclusións e implicacións didác icas de i adas do es udo, así como as
limi acións do mesmo e as u u as liñas de in es igación que xo den dos
esul ados.
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
41
2 MARCO TEÓRICO
Os undamen os da ese p oceden de ca o campos de
coñecemen o. T es elaciónanse coa didác ica das ciencias: a eo ía
socio-cu u al da ap endizaxe, a ap endizaxe das ciencias en educación
in an il e as p ác icas cien í icas. O cua o campo eó ico no que se
undamen a es e aballo é a semió ica social da comunicación isual.
2.1 A APRENDIZAXE NA PERSPECTIVA SOCIOCULTURAL
Es e es udo si úase nunha pe spec i a que conside a que a
ap endizaxe en unha na u eza dialóxica (B une , 1966; Vygo sky,
1978). Con emplamos a ap endizaxe máis como un p oceso social que
indi idual, mediado polas in e accións sociais nun con ex o dado, no
que os aspec os cul u ais e sociais in lúen no que se ap ende e en como
se ap ende. Vygo sky dis ingue es ni eis nas in e accións que median
a ap endizaxe: o in e ac i o, que se e i e á in e acción con indi iduos
e con ma e iais e a e ac os; o es u u al, que se e i e aos alo es
ansmi idos po es u u as sociais como amilia e escola; e o cul u al,
que se e i e á cul u a na que á pe soa se c ía e que inclúe dimensións
como, a linguaxe ou a ecnoloxía. Segundo Vygo sky (1978), as pe soas
nacen cunhas uncións men ais elemen ais, como a capacidade de
memo iza . Median e as in e accións sociais an desen ol endo e
adqui indo uncións men ais supe io es, po exemplo, o pensamen o
c í ico. A ap endizaxe, pois, in lúe no desen ol emen o cogni i o:
“lea ning is a neccessa y and uni e sal aspec o he p ocess o
de eloping cul u ally o ganized, speci ically human psychological
unc ion” (Vygo sky, 1978, p. 90). A linguaxe en un ol c í ico no
desen ol emen o cogni i o, xa que é o medio polo que é ansmi ida
máis ecuen emen e a in o mación de adul os a nenos; pe mi e a
comunicación en e pa es; e media o pensamen o in e no dunha pe soa
(Vygo sky, 1991). B une (1996) apun a que a ap endizaxe é un p odu o
cul u al e conside a que son os memb os dunha comunidade quen
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
41
2 MARCO TEÓRICO
Os undamen os da ese p oceden de ca o campos de
coñecemen o. T es elaciónanse coa didác ica das ciencias: a eo ía
socio-cu u al da ap endizaxe, a ap endizaxe das ciencias en educación
in an il e as p ác icas cien í icas. O cua o campo eó ico no que se
undamen a es e aballo é a semió ica social da comunicación isual.
2.1 A APRENDIZAXE NA PERSPECTIVA SOCIOCULTURAL
Es e es udo si úase nunha pe spec i a que conside a que a
ap endizaxe en unha na u eza dialóxica (B une , 1966; Vygo sky,
1978). Con emplamos a ap endizaxe máis como un p oceso social que
indi idual, mediado polas in e accións sociais nun con ex o dado, no
que os aspec os cul u ais e sociais in lúen no que se ap ende e en como
se ap ende. Vygo sky dis ingue es ni eis nas in e accións que median
a ap endizaxe: o in e ac i o, que se e i e á in e acción con indi iduos
e con ma e iais e a e ac os; o es u u al, que se e i e aos alo es
ansmi idos po es u u as sociais como amilia e escola; e o cul u al,
que se e i e á cul u a na que á pe soa se c ía e que inclúe dimensións
como, a linguaxe ou a ecnoloxía. Segundo Vygo sky (1978), as pe soas
nacen cunhas uncións men ais elemen ais, como a capacidade de
memo iza . Median e as in e accións sociais an desen ol endo e
adqui indo uncións men ais supe io es, po exemplo, o pensamen o
c í ico. A ap endizaxe, pois, in lúe no desen ol emen o cogni i o:
“lea ning is a neccessa y and uni e sal aspec o he p ocess o
de eloping cul u ally o ganized, speci ically human psychological
unc ion” (Vygo sky, 1978, p. 90). A linguaxe en un ol c í ico no
desen ol emen o cogni i o, xa que é o medio polo que é ansmi ida
máis ecuen emen e a in o mación de adul os a nenos; pe mi e a
comunicación en e pa es; e media o pensamen o in e no dunha pe soa
(Vygo sky, 1991). B une (1996) apun a que a ap endizaxe é un p odu o
cul u al e conside a que son os memb os dunha comunidade quen
SABELA FERNÁNDEZ MONTEIRA
48
como “ he speci ic ways membe s o a communi y p opose, jus i y,
e alua e, and legi imize knowledge claims wi hin a disciplina y
amewo k”.
As p ác icas epis émicas e as p ác icas cien í icas es án
es ei amen e elacionadas en e sí, de xei o que en ocasións ambos
e mos úsanse indis in amen e. Jiménez Aleixand e e C ujei as (2017)
p opoñen que ambos signi icados se solapan, sendo as p ác icas
epis émicas un cons u o máis amplo, e as p ác icas cien í icas o
desempeño das p ác icas epis émicas nun con ex o de ap endizaxe ou
nunha á ea de con ido de e minada ( e Figu a 2.1). Po én, segundo as
au o as, ce as p ác icas cien í icas como, po exemplo, oma medidas,
non o ma ían pa e das p ác icas epis émicas.
Figu a 2.1. P ác icas epis émicas e cien í icas (Jiménez-Aleixand e & C ujei as,
2017, p.71)
A isión da ciencia como un conxun o de p ác icas (Osbo ne, 2014) é
consis en e cunha isión da ap endizaxe da ciencia que implique a
pa icipación do alumnado nes as. Segundo B une (1996), a mello
o ma de ap ende a cul u a, discu so e con idos dun campo de
coñecemen o é median e a pa icipación nas p ác icas desde campo. Na
mesma liña, Osbo ne (2014) p opón que, pa a ap ende ciencias, o
alumnado debe oma pa e en p ác icas que o axuden a desen ol e
máis p o unda e amplamen e a comp ensión de que sabemos, como o
sabemos, e os p ocedemen os epis émicos que o ien an a p ác ica. Pa a
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
49
se ap oxima a es e modelo de ciencia, o alumnado non debe se
conscien e só do “que sei”, senón amén de “como” e “po que” sei.
Moi os des es aspec os "only ha e a meaning when s uden s a e asked
o engage in selec ed scien i ic p ac ices" (Osbo ne, 2014, p. 581).
Na úl ima década, o núme o de aballos de in es igación ace ca do
ensino das ciencias que e san sob e a implicación do alumnado nas
p ác icas ense inc emen ado (e.g. Chinn, Buckland &
Sama apunga an, 2011; G eene, Sando al, & B å en, 2016; Plu a,
Chinn & Duncan, 2011). Tamén os documen os cu icula es ecollen
es a o ien ación, ecomendando a pa icipación do alumnado nas
p ác icas da comunidade cien í ica, en e ou os, co obxec i o de
acili a a comp ensión de como os cien í icos cons úen o coñecemen o
(e.g. OECD, 2015; Na ional Resea ch Council, NRC, 2012). Andamia
a pa icipación do alumnado de K-1 nas p ác icas cien í icas susci a
desa íos pa a o p o eso ado (Me i , Chiu, Pe e s-Bu on & Bell,
2017).
O ma co do Na ional Resea ch Council (NRC, 2012)
es adounidense pa a o ensino das ciencias K-12 (o que no sis ema
español co esponde ía de 3º de educación in an il a a 2º de
Bacha ela o) desen ól ese a pa i da idea de que o alumnado debe
oma pa e en p ác icas cien í icas de ca a a ap endizaxe dunha se ie
de concep os cla e, co e ideas, da disciplina, e de concep os
ans e sais, c osscu ing concep s, que son aqueles que a a esan odas
as disciplinas cien í icas, como a iden i icación de pau as, ou das
elacións causa-e ec o. Es e conxun o de concep os pe manece
cons an e ao longo dos cu sos, pe o é ampliado e cada ez máis
so is icado a medida que se a anza nos ni eis educa i os. O emp ego
do e mo p ac ice e non skill xus i ícase pola necesidade de
coñecemen o especí ico do con ido que demanda cada unha das
p ác icas, que ai máis aló do dominio dunha des eza. As oi o p ác icas
cien í icas básicas iden i icadas nos documen os do NRC (2012) e New
Gene a ion Science S anda ds (NGSS) (2013) son:
- Fo mula cues ións cien í icas
- Cons uí e usa modelos
- Plani ica e le a a cabo in es igacións
- Analiza e in e p e a da os
SABELA FERNÁNDEZ MONTEIRA
48
como “ he speci ic ways membe s o a communi y p opose, jus i y,
e alua e, and legi imize knowledge claims wi hin a disciplina y
amewo k”.
As p ác icas epis émicas e as p ác icas cien í icas es án
es ei amen e elacionadas en e sí, de xei o que en ocasións ambos
e mos úsanse indis in amen e. Jiménez Aleixand e e C ujei as (2017)
p opoñen que ambos signi icados se solapan, sendo as p ác icas
epis émicas un cons u o máis amplo, e as p ác icas cien í icas o
desempeño das p ác icas epis émicas nun con ex o de ap endizaxe ou
nunha á ea de con ido de e minada ( e Figu a 2.1). Po én, segundo as
au o as, ce as p ác icas cien í icas como, po exemplo, oma medidas,
non o ma ían pa e das p ác icas epis émicas.
Figu a 2.1. P ác icas epis émicas e cien í icas (Jiménez-Aleixand e & C ujei as,
2017, p.71)
A isión da ciencia como un conxun o de p ác icas (Osbo ne, 2014) é
consis en e cunha isión da ap endizaxe da ciencia que implique a
pa icipación do alumnado nes as. Segundo B une (1996), a mello
o ma de ap ende a cul u a, discu so e con idos dun campo de
coñecemen o é median e a pa icipación nas p ác icas desde campo. Na
mesma liña, Osbo ne (2014) p opón que, pa a ap ende ciencias, o
alumnado debe oma pa e en p ác icas que o axuden a desen ol e
máis p o unda e amplamen e a comp ensión de que sabemos, como o
sabemos, e os p ocedemen os epis émicos que o ien an a p ác ica. Pa a
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
49
se ap oxima a es e modelo de ciencia, o alumnado non debe se
conscien e só do “que sei”, senón amén de “como” e “po que” sei.
Moi os des es aspec os "only ha e a meaning when s uden s a e asked
o engage in selec ed scien i ic p ac ices" (Osbo ne, 2014, p. 581).
Na úl ima década, o núme o de aballos de in es igación ace ca do
ensino das ciencias que e san sob e a implicación do alumnado nas
p ác icas ense inc emen ado (e.g. Chinn, Buckland &
Sama apunga an, 2011; G eene, Sando al, & B å en, 2016; Plu a,
Chinn & Duncan, 2011). Tamén os documen os cu icula es ecollen
es a o ien ación, ecomendando a pa icipación do alumnado nas
p ác icas da comunidade cien í ica, en e ou os, co obxec i o de
acili a a comp ensión de como os cien í icos cons úen o coñecemen o
(e.g. OECD, 2015; Na ional Resea ch Council, NRC, 2012). Andamia
a pa icipación do alumnado de K-1 nas p ác icas cien í icas susci a
desa íos pa a o p o eso ado (Me i , Chiu, Pe e s-Bu on & Bell,
2017).
O ma co do Na ional Resea ch Council (NRC, 2012)
es adounidense pa a o ensino das ciencias K-12 (o que no sis ema
español co esponde ía de 3º de educación in an il a a 2º de
Bacha ela o) desen ól ese a pa i da idea de que o alumnado debe
oma pa e en p ác icas cien í icas de ca a a ap endizaxe dunha se ie
de concep os cla e, co e ideas, da disciplina, e de concep os
ans e sais, c osscu ing concep s, que son aqueles que a a esan odas
as disciplinas cien í icas, como a iden i icación de pau as, ou das
elacións causa-e ec o. Es e conxun o de concep os pe manece
cons an e ao longo dos cu sos, pe o é ampliado e cada ez máis
so is icado a medida que se a anza nos ni eis educa i os. O emp ego
do e mo p ac ice e non skill xus i ícase pola necesidade de
coñecemen o especí ico do con ido que demanda cada unha das
p ác icas, que ai máis aló do dominio dunha des eza. As oi o p ác icas
cien í icas básicas iden i icadas nos documen os do NRC (2012) e New
Gene a ion Science S anda ds (NGSS) (2013) son:
- Fo mula cues ións cien í icas
- Cons uí e usa modelos
- Plani ica e le a a cabo in es igacións
- Analiza e in e p e a da os
SABELA FERNÁNDEZ MONTEIRA
50
- Usa azoamen o ma emá ico e compu acional
- Cons uí explicacións
- A gumen a en base a p obas
- Ob e , a alia e comunica in o mación
A O ganización pa a a Coope ación e o Desen ol emen o
Económico (OECD) a alía a al abe ización cien í ica do alumnado dos
países memb os da OECD no ma co de a aliación do P og am o
In e na ional S uden s Assesmen (PISA) (e.g. OECD, 2012; 2015).
Desde o ano 2006, o ma co es u u a a a aliación da ap endizaxe en
base á adquisición de compe encias básicas (OECD, 2006). A
compe encia é a capacidade de poñe en p ác ica o coñecemen o
cons uído en con ex os e si uacións no as e in eg a concep os,
des ezas e ac i udes (Jiménez Aleixand e, 2010; P o, 2012). No ma co
de a aliación PISA (OECD, 2016), a compe encia cien í ica en
es u u ada en es sub-compe encias, de inidas como:
“The i s is he abili y o p o ide explana o y accoun s
o na u al phenomena (…). Such an abili y equi es a
knowledge o he undamen al ideas o science and he
ques ions ha ame he p ac ice and goals o science. The
second is he knowledge and unde s anding o scien i ic
enqui y o: iden i y ques ions ha can be answe ed by
scien i ic enqui y; iden i y whe he app op ia e p ocedu es
ha e been used; and p opose ways in which such ques ions
migh be answe ed. The hi d is he compe ency o in e p e
and e alua e da a and e idence scien i ically and e alua e
whe he he conclusions a e jus i ied.” (OECD, 2016, p.21)
As es compe encias cien í icas da OECD (2016), á súa ez,
con eñen as p ác icas p opos as po NRC (2012). Jiménez-Aleixand e
e C ujei as (2017) p opoñen unha co espondencia en e as es g andes
dimensións das p ác icas p opos as polo NRC (2012): e alua e and
design scien i ic inqui y, in e p e da a and e idence scien i ically, e
explain phenomena scien i ically; e as es compe encias da OECD. As
es dimensións es án in e elacionadas en e sí (Bell, B icke , Tzou,
Lee & Van Ho ne, 2012) e moi as eces eñen luga simul aneamen e.
Tan o os cu ículos de i ados da Lei O gánica de Educación (LOE)
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
51
(MEC, 2006) coma os de i ados da Lei O gánica pa a a Mello a da
Calidade Educa i a (LOMCE) (MECD, 2013), eñen en con a a noción
de compe encia pa a o seu desen ol emen o. A lexislación da
educación in an il en Galicia (Conselle ía de Educación e O denación
Uni e si a ia, 2009a; 2009b) da a de 2009 e non se iu modi icada pola
LOMCE, que si a ec ou á lexislación dou os ni eis educa i os. No
cu ículo do segundo ciclo da educación in an il (3 a 6 anos de idade),
no apa ado e e ido á compe encia de ap ende a ap ende apún ase
ao omen o da o mulación de hipó eses: “Po énciase a o mulación de
hipó eses, con as ándoas coas das ou as pe soas e buscando
espos as e explicacións a di e en es enómenos.” (2009b, p. 185-186).
A con inuación, ecoméndase a pa icipación en p oxec os de
in es igación e cons ución de ep esen acións: “Pa icípase en
p oxec os de g upo de in es igación, exp esando as ac i idades
ealizadas e os esul ados ob idos median e di e en es
ep esen acións.” (2009b, p. 186). No apa ado sob e o coñecemen o
do mundo ísico, p oponse a in odución ao pensamen o cien í ico
“po enciando habilidades de in es igación: o mula hipó eses,
ecoñece e idencias, obse a , o mula in e ogan es, descub i
al e na i as, e i ica , p edici , xe a no as ideas e solucións…”
(2009b, p. 189). As indicacións des e documen o non son an
especí icas como as dos NGSS (2012) es adounidenses, nos que eñen
desen ol idas expec ed pe o mances pa a cada unha das p ác icas en
cada ni el educa i o, e con ex ualizadas en elación a un concep o cla e
conc e o.
A con inuación, discu imos as es p ác icas dos NGSS
A gumen a en base a p obas, Cons uí e usa modelos e Cons uí
explicacións. A obse ación, aínda que non é di e enciada como
p ác ica nin no ma co da OECD (2016) nin no de NRC (2012), o ma
pa e dou as p ác icas, como po exemplo plani ica e le a a cabo
in es igacións (Duschl & Bybee, 2014), é discu ida pola súa ele ancia
nes e es udo.
2.3.2 A A gumen ación en Base a P obas
A a gumen ación é a a aliación de enunciados de coñecemen o en
base ás p obas dispoñibles; e amén a capacidade de de ende a alidez
dun enunciado on e a ou os (Jiménez Aleixand e, 2010; Jiménez-
SABELA FERNÁNDEZ MONTEIRA
50
- Usa azoamen o ma emá ico e compu acional
- Cons uí explicacións
- A gumen a en base a p obas
- Ob e , a alia e comunica in o mación
A O ganización pa a a Coope ación e o Desen ol emen o
Económico (OECD) a alía a al abe ización cien í ica do alumnado dos
países memb os da OECD no ma co de a aliación do P og am o
In e na ional S uden s Assesmen (PISA) (e.g. OECD, 2012; 2015).
Desde o ano 2006, o ma co es u u a a a aliación da ap endizaxe en
base á adquisición de compe encias básicas (OECD, 2006). A
compe encia é a capacidade de poñe en p ác ica o coñecemen o
cons uído en con ex os e si uacións no as e in eg a concep os,
des ezas e ac i udes (Jiménez Aleixand e, 2010; P o, 2012). No ma co
de a aliación PISA (OECD, 2016), a compe encia cien í ica en
es u u ada en es sub-compe encias, de inidas como:
“The i s is he abili y o p o ide explana o y accoun s
o na u al phenomena (…). Such an abili y equi es a
knowledge o he undamen al ideas o science and he
ques ions ha ame he p ac ice and goals o science. The
second is he knowledge and unde s anding o scien i ic
enqui y o: iden i y ques ions ha can be answe ed by
scien i ic enqui y; iden i y whe he app op ia e p ocedu es
ha e been used; and p opose ways in which such ques ions
migh be answe ed. The hi d is he compe ency o in e p e
and e alua e da a and e idence scien i ically and e alua e
whe he he conclusions a e jus i ied.” (OECD, 2016, p.21)
As es compe encias cien í icas da OECD (2016), á súa ez,
con eñen as p ác icas p opos as po NRC (2012). Jiménez-Aleixand e
e C ujei as (2017) p opoñen unha co espondencia en e as es g andes
dimensións das p ác icas p opos as polo NRC (2012): e alua e and
design scien i ic inqui y, in e p e da a and e idence scien i ically, e
explain phenomena scien i ically; e as es compe encias da OECD. As
es dimensións es án in e elacionadas en e sí (Bell, B icke , Tzou,
Lee & Van Ho ne, 2012) e moi as eces eñen luga simul aneamen e.
Tan o os cu ículos de i ados da Lei O gánica de Educación (LOE)
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
51
(MEC, 2006) coma os de i ados da Lei O gánica pa a a Mello a da
Calidade Educa i a (LOMCE) (MECD, 2013), eñen en con a a noción
de compe encia pa a o seu desen ol emen o. A lexislación da
educación in an il en Galicia (Conselle ía de Educación e O denación
Uni e si a ia, 2009a; 2009b) da a de 2009 e non se iu modi icada pola
LOMCE, que si a ec ou á lexislación dou os ni eis educa i os. No
cu ículo do segundo ciclo da educación in an il (3 a 6 anos de idade),
no apa ado e e ido á compe encia de ap ende a ap ende apún ase
ao omen o da o mulación de hipó eses: “Po énciase a o mulación de
hipó eses, con as ándoas coas das ou as pe soas e buscando
espos as e explicacións a di e en es enómenos.” (2009b, p. 185-186).
A con inuación, ecoméndase a pa icipación en p oxec os de
in es igación e cons ución de ep esen acións: “Pa icípase en
p oxec os de g upo de in es igación, exp esando as ac i idades
ealizadas e os esul ados ob idos median e di e en es
ep esen acións.” (2009b, p. 186). No apa ado sob e o coñecemen o
do mundo ísico, p oponse a in odución ao pensamen o cien í ico
“po enciando habilidades de in es igación: o mula hipó eses,
ecoñece e idencias, obse a , o mula in e ogan es, descub i
al e na i as, e i ica , p edici , xe a no as ideas e solucións…”
(2009b, p. 189). As indicacións des e documen o non son an
especí icas como as dos NGSS (2012) es adounidenses, nos que eñen
desen ol idas expec ed pe o mances pa a cada unha das p ác icas en
cada ni el educa i o, e con ex ualizadas en elación a un concep o cla e
conc e o.
A con inuación, discu imos as es p ác icas dos NGSS
A gumen a en base a p obas, Cons uí e usa modelos e Cons uí
explicacións. A obse ación, aínda que non é di e enciada como
p ác ica nin no ma co da OECD (2016) nin no de NRC (2012), o ma
pa e dou as p ác icas, como po exemplo plani ica e le a a cabo
in es igacións (Duschl & Bybee, 2014), é discu ida pola súa ele ancia
nes e es udo.
2.3.2 A A gumen ación en Base a P obas
A a gumen ación é a a aliación de enunciados de coñecemen o en
base ás p obas dispoñibles; e amén a capacidade de de ende a alidez
dun enunciado on e a ou os (Jiménez Aleixand e, 2010; Jiménez-
SABELA FERNÁNDEZ MONTEIRA
52
Aleixand e & E du an, 2008). Segundo o modelo de Toulmin,
amplamen e emp egado na didác ica das ciencias, a es u u a dun
a gumen o componse de es compoñen es básicos: a conclusión, que é
o enunciado de coñecemen o, as p obas emp egadas pa a sus en alo e a
xus i icación que conec a os dous an e io es. Ademais, un a gumen o
pode incluí ou os elemen os: o coñecemen o básico ou eo ía na que
se basea a xus i icación (ben de xei o implíci o ou explíci o); os
cuali icado es modais que exp esan o g ao de ce eza da conclusión; e
as e u acións, as cales cues ionan as p obas apo adas a a o do
enunciado opos o. Algúns au o es (e.g. McNeill, 2011) usan o e mo
easoning pa a e e i se a xus i icación. A con inuación, discu imos os
compoñen es conclusión e p oba, de aco do aos aballos nos que se
undamen a es a ese.
McNeill e K ajcik (2008), de inen conclusión como un enunciado
que esponde á p egun a o ixinal. Pa a Kuhn e Pea sall (2000), un
enunciado de coñecemen o pode se conside ado unha conclusión
eó ica se é po encialmen e alseable po p obas. Kuhn e Pea sall (2000)
iden i ican ca o ipos de conclusións eó icas ( heo e ical claims), de
c ecen e complexidade: 1, ca ego y claim; 2, e en claim; 3, causal o
explana o y claim; e 4, explana o y sys em claim. Un ipo de
conclusións especialmen e ele an es pa a as ciencias na u ais son as
explicacións causais (Jiménez-Aleixand e, 2010).
McNeill (2011), de ine as p obas como da os que se usan pa a
esponde a unha p egun a, esol e un p oblema ou ace unha
decisión. Pa a McNeill e K ajcik (2008), os da os son p obas se son
axei ados e su icien es pa a xus i ica a conclusión.
En can o á necesidade de incluí a a gumen ación no ensino das
ciencias, pa a Jiménez Aleixand e (2010), p omo e o desen ol emen o
do pensamen o c í ico; e con ibúe no desen ol emen o da compe encia
de ap ende a ap ende . Segundo Jiménez-Aleixand e e E du an (2008,
p.4): “A gumen a ion is a o m o discou se ha needs o be
app op ia ed by s uden s and explici ly augh h ough sui able
ins uc ion, ask s uc u ing and modelling”.
No ma co do con ínuum E idence Explana ion (E-E) (Duschl,
2008), o alumnado emp ega p obas nas súas explicacións, seguindo es
e apas:
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
53
1) Selecciona ou xe a da os que cons i úan p obas
2) Usa p obas pa a iden i ica pau as (pa e ns) ou modelos
3) Emp ega os modelos ou pau as pa a p opoñe explicacións.
O paso dunha e apa a ou a, implica que o alumnado ealiza xuízos
epis émicos sob e o “que con a” como da os, p obas ou explicacións.
En e as di icul ades máis ecuen es do alumnado pa a a gumen a
a in es igación iden i ica, en e ou as: a di icul ade pa a coo dina
conclusións e p obas po pa e de es udan es de educación secunda ia
(Jiménez-Aleixand e, Bugallo & Duschl, 2000); o uso de c i e ios
inadecuados pa a a alia as p obas (Hogan & Maglien i, 2001); ou os
p oblemas pa a explica como unha p oba apoia a conclusión (Sando al
& Millwood, 2005). McNeill (2011) examinou cambios nos concep os
de explicación, a gumen ación e p oba ao longo dun cu so escola .
Encon ou que a maio ía do alumnado de 10 anos non mencionaba
explici amen e os da os cando discu ían sob e as p obas. Songe e
Go wals (2012) le a on a cabo un es udo sob e p og esións de
ap endizaxe na cons ución de explicacións baseadas en p obas en
p ima ia, no que encon a on que o aspec o máis di ícil pa a o alumnado
de 9-10 anos e a a xe ación de p obas, men es que pa a o de 10-11 anos
e a conec a p obas e conclusións median e a xus i icación.
Os con ex os dialóxicos o necen ao alumnado de opo unidades
pa a mello a a súa capacidade de a gumen a . Os esul ados dun es udo
con alumnado de 10 e 11 anos (Chen, Hand e Pa k, 2016) indican que
a pa icipación en deba es de aula, posibili ou que o alumnado p es a a
a ención á cohe encia dos seus p opios a gumen os, p e iamen e
elabo ados po esc i o. Ao e isa os seus a gumen os esc i os despois
das oldas de deba e, os es udan es, po unha banda, mello ábanos; e
po ou a banda, pe cibían a u ilidade das c í icas dos seus compañei os.
Kim (2016) documen a como nenas e nenos de 7 a 9 anos soluciona on
p oblemas de xei o colec i o, median e a a aliación ac i a de eo ías e
p obas, chegando a consensos median e azoamen o dialóxico.
En can o a como o alumnado de educación in an il usa p obas pa a
apoia conclusións, só conseguimos localiza es aballos. Go wals,
Hokayem e W igh , (2014), documen a on que nenas e nenos de 5 anos,
SABELA FERNÁNDEZ MONTEIRA
52
Aleixand e & E du an, 2008). Segundo o modelo de Toulmin,
amplamen e emp egado na didác ica das ciencias, a es u u a dun
a gumen o componse de es compoñen es básicos: a conclusión, que é
o enunciado de coñecemen o, as p obas emp egadas pa a sus en alo e a
xus i icación que conec a os dous an e io es. Ademais, un a gumen o
pode incluí ou os elemen os: o coñecemen o básico ou eo ía na que
se basea a xus i icación (ben de xei o implíci o ou explíci o); os
cuali icado es modais que exp esan o g ao de ce eza da conclusión; e
as e u acións, as cales cues ionan as p obas apo adas a a o do
enunciado opos o. Algúns au o es (e.g. McNeill, 2011) usan o e mo
easoning pa a e e i se a xus i icación. A con inuación, discu imos os
compoñen es conclusión e p oba, de aco do aos aballos nos que se
undamen a es a ese.
McNeill e K ajcik (2008), de inen conclusión como un enunciado
que esponde á p egun a o ixinal. Pa a Kuhn e Pea sall (2000), un
enunciado de coñecemen o pode se conside ado unha conclusión
eó ica se é po encialmen e alseable po p obas. Kuhn e Pea sall (2000)
iden i ican ca o ipos de conclusións eó icas ( heo e ical claims), de
c ecen e complexidade: 1, ca ego y claim; 2, e en claim; 3, causal o
explana o y claim; e 4, explana o y sys em claim. Un ipo de
conclusións especialmen e ele an es pa a as ciencias na u ais son as
explicacións causais (Jiménez-Aleixand e, 2010).
McNeill (2011), de ine as p obas como da os que se usan pa a
esponde a unha p egun a, esol e un p oblema ou ace unha
decisión. Pa a McNeill e K ajcik (2008), os da os son p obas se son
axei ados e su icien es pa a xus i ica a conclusión.
En can o á necesidade de incluí a a gumen ación no ensino das
ciencias, pa a Jiménez Aleixand e (2010), p omo e o desen ol emen o
do pensamen o c í ico; e con ibúe no desen ol emen o da compe encia
de ap ende a ap ende . Segundo Jiménez-Aleixand e e E du an (2008,
p.4): “A gumen a ion is a o m o discou se ha needs o be
app op ia ed by s uden s and explici ly augh h ough sui able
ins uc ion, ask s uc u ing and modelling”.
No ma co do con ínuum E idence Explana ion (E-E) (Duschl,
2008), o alumnado emp ega p obas nas súas explicacións, seguindo es
e apas:
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
53
1) Selecciona ou xe a da os que cons i úan p obas
2) Usa p obas pa a iden i ica pau as (pa e ns) ou modelos
3) Emp ega os modelos ou pau as pa a p opoñe explicacións.
O paso dunha e apa a ou a, implica que o alumnado ealiza xuízos
epis émicos sob e o “que con a” como da os, p obas ou explicacións.
En e as di icul ades máis ecuen es do alumnado pa a a gumen a
a in es igación iden i ica, en e ou as: a di icul ade pa a coo dina
conclusións e p obas po pa e de es udan es de educación secunda ia
(Jiménez-Aleixand e, Bugallo & Duschl, 2000); o uso de c i e ios
inadecuados pa a a alia as p obas (Hogan & Maglien i, 2001); ou os
p oblemas pa a explica como unha p oba apoia a conclusión (Sando al
& Millwood, 2005). McNeill (2011) examinou cambios nos concep os
de explicación, a gumen ación e p oba ao longo dun cu so escola .
Encon ou que a maio ía do alumnado de 10 anos non mencionaba
explici amen e os da os cando discu ían sob e as p obas. Songe e
Go wals (2012) le a on a cabo un es udo sob e p og esións de
ap endizaxe na cons ución de explicacións baseadas en p obas en
p ima ia, no que encon a on que o aspec o máis di ícil pa a o alumnado
de 9-10 anos e a a xe ación de p obas, men es que pa a o de 10-11 anos
e a conec a p obas e conclusións median e a xus i icación.
Os con ex os dialóxicos o necen ao alumnado de opo unidades
pa a mello a a súa capacidade de a gumen a . Os esul ados dun es udo
con alumnado de 10 e 11 anos (Chen, Hand e Pa k, 2016) indican que
a pa icipación en deba es de aula, posibili ou que o alumnado p es a a
a ención á cohe encia dos seus p opios a gumen os, p e iamen e
elabo ados po esc i o. Ao e isa os seus a gumen os esc i os despois
das oldas de deba e, os es udan es, po unha banda, mello ábanos; e
po ou a banda, pe cibían a u ilidade das c í icas dos seus compañei os.
Kim (2016) documen a como nenas e nenos de 7 a 9 anos soluciona on
p oblemas de xei o colec i o, median e a a aliación ac i a de eo ías e
p obas, chegando a consensos median e azoamen o dialóxico.
En can o a como o alumnado de educación in an il usa p obas pa a
apoia conclusións, só conseguimos localiza es aballos. Go wals,
Hokayem e W igh , (2014), documen a on que nenas e nenos de 5 anos,
SABELA FERNÁNDEZ MONTEIRA
54
con opo unidades de ap endizaxe ap opiadas, poden apoia as súas
conclusións con p obas. Plumme e Ricke s (2016), examina on como
nenas en nenos en e 3 e 6 anos de idade o on capaces, usando modelos
ísicos de c á e es, de xe a p obas. Es as au o as documen a on como
os nenos elabo a on conclusións a pa i de modelos e p obas, an o
xe adas po eles mesmos, como p opo cionadas pola condu o a da
ac i idade. Nun es udo lonxi udinal no que pa icipa on 138 nenos de
di e en es pe ís socioeconómicos, Piekny, G ube e Maehle (2014),
documen a on que a capacidade de a alia p obas e oluciona dos 4 a 6
anos de idade. Pa a es e es udo, aballa on de xei o indi idual cos
nenos. Es es ealiza on a e as deseñadas pa a o p opósi o da
in es igación, sob e as que o on en e is ados. É dici , non se examina
a e olución das p ác icas de a aliación e uso de p obas na cons ución
de a gumen os nun con ex o de ap endizaxe. Nos ou os dous es udos
an e io men e ci ados, analízase o uso de p obas polos pa icipan es
implicados en a e as no con ex o da aula de educación in an il
(Go wals, Hokayem & W igh , 2014) e nun ob adoi o de ciencia nun
museo (Plumme & Ricke s, 2016), espec i amen e. Unha
con ibución ao es udo do uso de p obas polo alumnado máis no o é o
a igo de Mon ei a e Jiménez-Aleixand e (2016), sob e unha pa e des a
in es igación.
Nes a ese examinamos o signi icado de p oba pa a o alumnado de
en e 3 e 6 anos de idade no con ex o de p oxec os de indagación na
aula; explo amos como xe a da os e como os selecciona e usa como
p obas; e como usa as p obas nos seus diálogos a gumen a i os.
2.3.3 Uso e Cons ución de Modelos
Nes e apa ado de ínese a p ác ica de uso e cons ución de modelos
e o seu papel en ciencias. A con inuación, discú ense os di e en es
modos nos que un modelo pode se exp esado; e a elación en e
modelos e ep esen acións.
Gilbe , Boul e e Elme (2000) de inen modelo como unha
ep esen ación dun enómeno inicialmen e p oducido pa a unha
inalidade especí ica. Un modelo pode se i pa a ace isibles
en idades abs ac as, desc ibi ou simpli ica enómenos; e se i de
base de p edicións e explicacións cien í icas (Gilbe , 2004). Un modelo
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
55
é unha ep esen ación pa cial, na que se inclúen ce os aspec os dun
enómeno na u al, omi índose ou os. Como al, un modelo semp e
p esen a limi acións e é impo an e que o alumnado ap enda a
ecoñecelas (NGSS Lead S a es, 2013).
“A model is a p oduc wi h a dis inc pu pose. We design models
selec i ely, sys ema ically, and delibe a ely. Building a model is an end
in i sel . You ha e a pu pose o e e y model ha you build; e e y
sen ence ha you u e , o example, is a model” (Gilbe , 2011, p. 54).
Desde es a pe spec i a, os debuxos e as explicacións dos nenos,
p oducidos cun obxec i o especí ico, poden se conside ados modelos
exp esados. Po én, nes e aballo, as explicacións iden i icadas no
discu so do alumnado son analizadas con base á li e a u a especí ica
sob e explicacións cien í icas, que é discu ida máis adian e.
A in de se compa idos, os modelos men ais, ep esen acións
p i adas e pe soais de cada indi iduo, eñen que se ans o mados en
modelos exp esados (Gilbe e al., 2000). Pos o que a comunicación é
mul imodal, os modelos poden se exp esados en di e en es modos
semió icos. Os modo de exp esión máis ele an e na nosa in es igación
é o modo isual, que implica o uso de o mas g á icas e pic ó icas, e no
que se encad an, en e ou os, os debuxos dos nenos. Ademais, pa a es e
aballo amén son impo an es o modo conc e o, que implica o uso de
ma e iais; e o xes ual, que implica acción (Gilbe e al. 2000). A
isualización xoga un papel cen al no ensino da ciencia, xa que pe mi e
que o alumnado sexa capaz de mo e se a a és de di e en es modos de
ep esen ación (Gilbe , 2005). Wilson e B adbu y (2016) apun an que
a ep esen ación de concep os cien í icos en a ios modos po pa e de
nenas e nenos supón bene icios pa a a súa ap endizaxe.
Debuxa pode esul a máis accesible pa a nenas e nenos pequenos
que esc ibi , polo que é unha e amen a impo an e nes as idades pa a
isualiza e comunica as súas ideas. Segundo B ooks (2009), pode se
un dos p imei os es o zos de abs acción dun neno, xa que implica a
p odución de símbolos: “The abili y o isualise ideas, concep s and
p oblems can help mo e child en o highe le els o hinking” (B ooks,
2009, p.320). Nou o es udo, B ooks (2005) examinou os diálogos do
alumnado de 5 e 6 anos de idade men es debuxaba. Segundo es a
au o a, b inda lles opo unidades pa a que e isen os seus debuxos e
SABELA FERNÁNDEZ MONTEIRA
54
con opo unidades de ap endizaxe ap opiadas, poden apoia as súas
conclusións con p obas. Plumme e Ricke s (2016), examina on como
nenas en nenos en e 3 e 6 anos de idade o on capaces, usando modelos
ísicos de c á e es, de xe a p obas. Es as au o as documen a on como
os nenos elabo a on conclusións a pa i de modelos e p obas, an o
xe adas po eles mesmos, como p opo cionadas pola condu o a da
ac i idade. Nun es udo lonxi udinal no que pa icipa on 138 nenos de
di e en es pe ís socioeconómicos, Piekny, G ube e Maehle (2014),
documen a on que a capacidade de a alia p obas e oluciona dos 4 a 6
anos de idade. Pa a es e es udo, aballa on de xei o indi idual cos
nenos. Es es ealiza on a e as deseñadas pa a o p opósi o da
in es igación, sob e as que o on en e is ados. É dici , non se examina
a e olución das p ác icas de a aliación e uso de p obas na cons ución
de a gumen os nun con ex o de ap endizaxe. Nos ou os dous es udos
an e io men e ci ados, analízase o uso de p obas polos pa icipan es
implicados en a e as no con ex o da aula de educación in an il
(Go wals, Hokayem & W igh , 2014) e nun ob adoi o de ciencia nun
museo (Plumme & Ricke s, 2016), espec i amen e. Unha
con ibución ao es udo do uso de p obas polo alumnado máis no o é o
a igo de Mon ei a e Jiménez-Aleixand e (2016), sob e unha pa e des a
in es igación.
Nes a ese examinamos o signi icado de p oba pa a o alumnado de
en e 3 e 6 anos de idade no con ex o de p oxec os de indagación na
aula; explo amos como xe a da os e como os selecciona e usa como
p obas; e como usa as p obas nos seus diálogos a gumen a i os.
2.3.3 Uso e Cons ución de Modelos
Nes e apa ado de ínese a p ác ica de uso e cons ución de modelos
e o seu papel en ciencias. A con inuación, discú ense os di e en es
modos nos que un modelo pode se exp esado; e a elación en e
modelos e ep esen acións.
Gilbe , Boul e e Elme (2000) de inen modelo como unha
ep esen ación dun enómeno inicialmen e p oducido pa a unha
inalidade especí ica. Un modelo pode se i pa a ace isibles
en idades abs ac as, desc ibi ou simpli ica enómenos; e se i de
base de p edicións e explicacións cien í icas (Gilbe , 2004). Un modelo
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
55
é unha ep esen ación pa cial, na que se inclúen ce os aspec os dun
enómeno na u al, omi índose ou os. Como al, un modelo semp e
p esen a limi acións e é impo an e que o alumnado ap enda a
ecoñecelas (NGSS Lead S a es, 2013).
“A model is a p oduc wi h a dis inc pu pose. We design models
selec i ely, sys ema ically, and delibe a ely. Building a model is an end
in i sel . You ha e a pu pose o e e y model ha you build; e e y
sen ence ha you u e , o example, is a model” (Gilbe , 2011, p. 54).
Desde es a pe spec i a, os debuxos e as explicacións dos nenos,
p oducidos cun obxec i o especí ico, poden se conside ados modelos
exp esados. Po én, nes e aballo, as explicacións iden i icadas no
discu so do alumnado son analizadas con base á li e a u a especí ica
sob e explicacións cien í icas, que é discu ida máis adian e.
A in de se compa idos, os modelos men ais, ep esen acións
p i adas e pe soais de cada indi iduo, eñen que se ans o mados en
modelos exp esados (Gilbe e al., 2000). Pos o que a comunicación é
mul imodal, os modelos poden se exp esados en di e en es modos
semió icos. Os modo de exp esión máis ele an e na nosa in es igación
é o modo isual, que implica o uso de o mas g á icas e pic ó icas, e no
que se encad an, en e ou os, os debuxos dos nenos. Ademais, pa a es e
aballo amén son impo an es o modo conc e o, que implica o uso de
ma e iais; e o xes ual, que implica acción (Gilbe e al. 2000). A
isualización xoga un papel cen al no ensino da ciencia, xa que pe mi e
que o alumnado sexa capaz de mo e se a a és de di e en es modos de
ep esen ación (Gilbe , 2005). Wilson e B adbu y (2016) apun an que
a ep esen ación de concep os cien í icos en a ios modos po pa e de
nenas e nenos supón bene icios pa a a súa ap endizaxe.
Debuxa pode esul a máis accesible pa a nenas e nenos pequenos
que esc ibi , polo que é unha e amen a impo an e nes as idades pa a
isualiza e comunica as súas ideas. Segundo B ooks (2009), pode se
un dos p imei os es o zos de abs acción dun neno, xa que implica a
p odución de símbolos: “The abili y o isualise ideas, concep s and
p oblems can help mo e child en o highe le els o hinking” (B ooks,
2009, p.320). Nou o es udo, B ooks (2005) examinou os diálogos do
alumnado de 5 e 6 anos de idade men es debuxaba. Segundo es a
au o a, b inda lles opo unidades pa a que e isen os seus debuxos e
SABELA FERNÁNDEZ MONTEIRA
56
dialoga sob e es es, en un g an po encial de ca a a explo ación e
ep esen ación, po pa e dos nenos, de ideas complexas.
Schwa z e al. (2009), de inen a modelización a pa i da p ác ica e
o me acoñecemen o que a guía. Iden i ican os seguin es elemen os da
p ác ica: usa , cons uí , a alia e e isa modelos cien í icos. Segundo
o ma co de NRC, “Modeling can begin in he ea lies g ades, wi h
s uden s’ models p og essing om conc e e “pic u es” and/o physical
scale models (e.g., a oy ca ) o mo e abs ac ep esen a ions o ele an
ela ionships in la e g ades.” (2012, p. 58). Nunha e isión sob e
Model Based Lea ning (MbL), Louca e Zacha ia (2012) localiza on
poucos es udos en p ima ia e ningún en ni eis in e io es sob e como
modelizan as nenas e nenos. Pos e io men e, es es au o es publica on
un es udo que se cen ou nas ases seguidas polas nenas e nenos de 5
anos ao implica se en modelización (Louca & Zacha ia, 2015).
Encon a on que as ases que seguen ao modeliza , di e ían das
seguidas po alumnado de 10 anos e expe o nes a p ác ica e que o papel
da pe soa docen e oma máis impo ancia en educación in an il. Po
exemplo, apoiando p ocesos como a a aliación do modelo p oducido.
No es udo de Plumme e Ricke s (2016), os nenos de en e 3 e 6 anos
u ilizaban modelos ísicos, cos que expe imen aban, pa a xe a da os
p ima ios. Plumme e Ricke s encon a on que o on capaces de
cons uí e e isa modelos dun enómeno cien í ico baseándose en
da os secunda ios, como o os e ídeos.
Os modelos exp esados son denominados ep esen acións ex e nas
po Pé ez-Eche e ía e Scheue (2009). Es as au o as concíbenas coma
e amen as de ap endizaxe, p oducidas en in e acción cos modelos.
Conside an que os modelos men ais son cons uídos en in e acción coa
p odución de ep esen acións. É dici , o p oceso non é unha secuencia
lineal que ai desde concep os e modelos men ais o almen e
desen ol idos a é o p odu o, a ep esen ación, senón que es a elación
é bidi eccional.
Au o es como Danish e Phelps (2011), Flee e P amling (2015), ou
Pé ez-Eche e ía e Scheue (2009), usan o e mo p ác icas
ep esen acionais pa a e e i se ás p ác icas median e as que o
alumnado p oduce ep esen acións coas que accede ao mundo. No
p oceso de elabo a as ep esen acións o alumnado oma decisións
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
57
sob e o que inclúe nelas. Nun es udo con nenos de 5 e 6 anos, Danish e
Enyedi (2007) iden i ica on ac o es que in lúen nas decisións sob e
que ep esen a : a in e acción cos compañei os, as indicacións da a e a;
e o que na cul u a da aula se conside a ealiza “ben” a a e a. Indican
que o p oceso de oma de decisións pasa po negociacións complexas.
Danish e Phelps (2011) examina on o discu so do alumnado de 5 a 7
anos, men es ealizaba a e as de debuxo. Iden i ica on os seguin es
cambios despois da ins ución: o alumnado e e íase con e mos e
indicacións máis exac os nas súas discusións sob e o con ido e os
debuxos, e había maio p esenza de a aliación das ep esen acións en e
compañei os na discusión de g upo mediada pola mes a. Danish e
Saleh (2014), nun es udo con alumnado de en e 6 e 9 anos, mos a on
que cando elabo aban ep esen acións coope ando en pa ellas, os
desempeños e an mello es nas a e as de sín ese, men es que, cando
aballaban indi idualmen e, e an mello es nas a e as abe as.
As ep esen acións cien í icas ecuen emen e inclúen en idades
non obse ables, po exemplo, ondas elec omagné icas ou á omos.
Segundo Gilbe (2004) “a model can include ep esen a ions bo h o
abs ac ions and o he ma e ial objec s on which hey ac a he same
ime” (p.117). Tamén B une (1996) e í ese no seu aballo á di e en e
na u eza das ep esen acións. Segundo el, pa a pode ap ehende a
ealidade, o se humano p ecisa ep esen ala, usando es modos de
c ecen e complexidade, que denomina enac i e, iconic e symbolic. O
modo enac i o implica acción, a codi icación ( ep esen ación) do
signi icado de “bicicle a” en luga median e a acción de mon a nela.
O modo icónico e í ese ao uso de imaxes que cap u an os azos
dis in i os do enómeno ep esen ado, como, po exemplo, unha o o
dunha bicicle a. O modo simbólico implica o uso dun código, po
exemplo a linguaxe: a palab a bicicle a. A na u eza icónica e simbólica
das ep esen acións en sido discu ida po ou os au o es. O signi icado
de ep esen ación nes es aballos é di e en e do emp egado po B une ,
usando o e mo pa a e e i se a unha en idade que subs i úe a ou a. O
modelo semió ico de Pei ce (1955) dis ingue en e símbolos, que son
a bi a ios e que subs i úen unha en idade, ales como palab as; e
imaxes, que poden se conside adas iconas. Segundo Feins ein (1982),
os signos son exis ados polos humanos, pe o non in en ados, men es
SABELA FERNÁNDEZ MONTEIRA
56
dialoga sob e es es, en un g an po encial de ca a a explo ación e
ep esen ación, po pa e dos nenos, de ideas complexas.
Schwa z e al. (2009), de inen a modelización a pa i da p ác ica e
o me acoñecemen o que a guía. Iden i ican os seguin es elemen os da
p ác ica: usa , cons uí , a alia e e isa modelos cien í icos. Segundo
o ma co de NRC, “Modeling can begin in he ea lies g ades, wi h
s uden s’ models p og essing om conc e e “pic u es” and/o physical
scale models (e.g., a oy ca ) o mo e abs ac ep esen a ions o ele an
ela ionships in la e g ades.” (2012, p. 58). Nunha e isión sob e
Model Based Lea ning (MbL), Louca e Zacha ia (2012) localiza on
poucos es udos en p ima ia e ningún en ni eis in e io es sob e como
modelizan as nenas e nenos. Pos e io men e, es es au o es publica on
un es udo que se cen ou nas ases seguidas polas nenas e nenos de 5
anos ao implica se en modelización (Louca & Zacha ia, 2015).
Encon a on que as ases que seguen ao modeliza , di e ían das
seguidas po alumnado de 10 anos e expe o nes a p ác ica e que o papel
da pe soa docen e oma máis impo ancia en educación in an il. Po
exemplo, apoiando p ocesos como a a aliación do modelo p oducido.
No es udo de Plumme e Ricke s (2016), os nenos de en e 3 e 6 anos
u ilizaban modelos ísicos, cos que expe imen aban, pa a xe a da os
p ima ios. Plumme e Ricke s encon a on que o on capaces de
cons uí e e isa modelos dun enómeno cien í ico baseándose en
da os secunda ios, como o os e ídeos.
Os modelos exp esados son denominados ep esen acións ex e nas
po Pé ez-Eche e ía e Scheue (2009). Es as au o as concíbenas coma
e amen as de ap endizaxe, p oducidas en in e acción cos modelos.
Conside an que os modelos men ais son cons uídos en in e acción coa
p odución de ep esen acións. É dici , o p oceso non é unha secuencia
lineal que ai desde concep os e modelos men ais o almen e
desen ol idos a é o p odu o, a ep esen ación, senón que es a elación
é bidi eccional.
Au o es como Danish e Phelps (2011), Flee e P amling (2015), ou
Pé ez-Eche e ía e Scheue (2009), usan o e mo p ác icas
ep esen acionais pa a e e i se ás p ác icas median e as que o
alumnado p oduce ep esen acións coas que accede ao mundo. No
p oceso de elabo a as ep esen acións o alumnado oma decisións
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
57
sob e o que inclúe nelas. Nun es udo con nenos de 5 e 6 anos, Danish e
Enyedi (2007) iden i ica on ac o es que in lúen nas decisións sob e
que ep esen a : a in e acción cos compañei os, as indicacións da a e a;
e o que na cul u a da aula se conside a ealiza “ben” a a e a. Indican
que o p oceso de oma de decisións pasa po negociacións complexas.
Danish e Phelps (2011) examina on o discu so do alumnado de 5 a 7
anos, men es ealizaba a e as de debuxo. Iden i ica on os seguin es
cambios despois da ins ución: o alumnado e e íase con e mos e
indicacións máis exac os nas súas discusións sob e o con ido e os
debuxos, e había maio p esenza de a aliación das ep esen acións en e
compañei os na discusión de g upo mediada pola mes a. Danish e
Saleh (2014), nun es udo con alumnado de en e 6 e 9 anos, mos a on
que cando elabo aban ep esen acións coope ando en pa ellas, os
desempeños e an mello es nas a e as de sín ese, men es que, cando
aballaban indi idualmen e, e an mello es nas a e as abe as.
As ep esen acións cien í icas ecuen emen e inclúen en idades
non obse ables, po exemplo, ondas elec omagné icas ou á omos.
Segundo Gilbe (2004) “a model can include ep esen a ions bo h o
abs ac ions and o he ma e ial objec s on which hey ac a he same
ime” (p.117). Tamén B une (1996) e í ese no seu aballo á di e en e
na u eza das ep esen acións. Segundo el, pa a pode ap ehende a
ealidade, o se humano p ecisa ep esen ala, usando es modos de
c ecen e complexidade, que denomina enac i e, iconic e symbolic. O
modo enac i o implica acción, a codi icación ( ep esen ación) do
signi icado de “bicicle a” en luga median e a acción de mon a nela.
O modo icónico e í ese ao uso de imaxes que cap u an os azos
dis in i os do enómeno ep esen ado, como, po exemplo, unha o o
dunha bicicle a. O modo simbólico implica o uso dun código, po
exemplo a linguaxe: a palab a bicicle a. A na u eza icónica e simbólica
das ep esen acións en sido discu ida po ou os au o es. O signi icado
de ep esen ación nes es aballos é di e en e do emp egado po B une ,
usando o e mo pa a e e i se a unha en idade que subs i úe a ou a. O
modelo semió ico de Pei ce (1955) dis ingue en e símbolos, que son
a bi a ios e que subs i úen unha en idade, ales como palab as; e
imaxes, que poden se conside adas iconas. Segundo Feins ein (1982),
os signos son exis ados polos humanos, pe o non in en ados, men es
SABELA FERNÁNDEZ MONTEIRA
64
alumnado de educación in an il ealiza no cu so dos p oxec os de
ciencia nos que se implican du an e es a e apa e que son obxec o des a
ese. Suxe imos que a obse ación cun p opósi o é unha p ác ica que
acili a a pa icipación nou as, como le a a cabo in es igacións e
expe imen os. Pode usa se pa a a ecollida de da os p ima ios, que
poden se usados na cons ución de explicación, e a e isión de
modelos.
Exis e aco do sob e a impo ancia da obse ación na cons ución
do coñecemen o cien í ico. Nes e es udo, ca ac e izamos a obse ación
cun p opósi o (Mon ei a & Jiménez-Aleixand e, 2016) e
documen amos os bene icios que en pa a a ap endizaxe as ciencias a
implicación do alumnado de educación in an il nes a p ác ica.
2.4 A SEMIÓTICA SOCIAL DA COMUNICACIÓN VISUAL
Nes e apa ado discú ese a eo ía semió ica social da comunicación
isual e o seu po encial no es udo dos debuxos in an ís.
Segundo Jewi e Oyama (2008): “Social semio ics o isual
communica ion in ol es he desc ip ion o semio ic esou ces, wha
can be said and done wi h images (and o he isual means o
communica ion) and how he hings people say and do wi h images can
be in e p e ed” (p. 134). Recu so semió ico é un e mo cla e na
semió ica social. Ten a súa o ixe na eo ía lingüís ica de Halliday
(1978), quen conside a a linguaxe como un sis ema de escollas e
po enciais de signi icado nun con ex o social pa icula . A semió ica
social es ende es a idea a ou os modos semió icos, como a
comunicación isual. Os ecu sos semió icos son medios de p odución
de signi icados: son os xes os e a e ac os u ilizados na comunicación.
No con ex o da aula, as in e accións discu si as son mul imodais:
oco en a a és da combinación de di e en es modos semió icos, como
comunicación e bal ou isual (xes ual, esc i a) (K ess, Ogbo n &
Ma ins, 1998). A ap endizaxe implica a cons ución de signi icados,
polo que pode se conside ada como un p oceso de p odución de
símbolos, a a és do cal os nenos, segundo as súas escollas, " e án" o
que o p o eso comunica (Jewi , K ess, Ogbo n & Tsa sa elis, 2001).
O p oceso de p odución de símbolos implica ace escollas baseadas en
aspec os cul u ais, his ó icos, sociais e con ex uais (K ess & Van
Leeuwen, 1996). O signi icado dos símbolos a ía segundo o g upo
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
65
social que os p oduce e comunidades dis in as in e p é anos dun xei o
di e en e.
A in de amplia a comp ensión do ango de signi icados
simbólicos con idos nos debuxos, es a pe spec i a pe mí enos accede
á g amá ica isual u ilizada nelas (K ess & Van Leeuwen, 1996). K ess
e Van Leeuwen (1996) ex apolan o signi icado que o e mo g amá ica
en na linguaxe pa a a súa aplicación en enunciados isuais, nos que a
colocación e combinación dos elemen os que compoñen a imaxe
p oducen signi icados. Segundo eles, a elección de ecu sos semió icos,
como a disposición dos elemen os, di isións e conexións en e eles, ou
a súa elación coa pe soa que e a imaxe, es á baseada en supos os
cul u ais. Es es supos os es án semp e p esen es, aínda que non
necesa iamen e de o ma explíci a, nin seque a pa a o p odu o da
imaxe. Así, o po encial de signi icado depende da comunidade onde a
mensaxe isual é p oducida e ecibida.
K ess e Van Leeuwen (1996) desc iben os ecu sos semió icos
endo en con a o seu po encial de signi icado pa a as cul u as
occiden ais, que compa en azos cul u ais impo an es, como o uso do
al abe o la ino, que implica que a mensaxe é c eada (esc i a) e ecibida
(lida) de esque da a de ei a. Segundo es es au o es, os ecu sos
semió icos poden se ag upados en es ca ego ías, ecu sos
ep esen acionais, in e ac i os e composicionais, con o me ao seu
po encial de signi icado. Cada ca ego ía inclúe a ios ipos de ecu sos
especí icos. A Táboa 2. 3 inclúe o po encial de signi icado dos
di e en es ipos de ecu sos en cada ca ego ía (elabo ación p opia,
adap ada de K ess & Van Leeuwen, 1996). En neg iña, des ácanse
aqueles ele an es nes a ese; en e pa én eses, inclúense os e mos
o ixinais usados po K ess e Van Leeuwen (1996), nos casos que, pa a
adap alos á medida do posible aos da os examinados, a denominación
o ixinal oi modi icada.
Os ecu sos ep esen acionais con eñen á esencia do que é
ep esen ado e poden se na a i os, po exemplo imaxes que
ep esen an unha acción, como o p ocedemen o dun expe imen o; ou
concep uais, po exemplo, imaxes que ep esen an unha en idade, como
un á omo.
SABELA FERNÁNDEZ MONTEIRA
64
alumnado de educación in an il ealiza no cu so dos p oxec os de
ciencia nos que se implican du an e es a e apa e que son obxec o des a
ese. Suxe imos que a obse ación cun p opósi o é unha p ác ica que
acili a a pa icipación nou as, como le a a cabo in es igacións e
expe imen os. Pode usa se pa a a ecollida de da os p ima ios, que
poden se usados na cons ución de explicación, e a e isión de
modelos.
Exis e aco do sob e a impo ancia da obse ación na cons ución
do coñecemen o cien í ico. Nes e es udo, ca ac e izamos a obse ación
cun p opósi o (Mon ei a & Jiménez-Aleixand e, 2016) e
documen amos os bene icios que en pa a a ap endizaxe as ciencias a
implicación do alumnado de educación in an il nes a p ác ica.
2.4 A SEMIÓTICA SOCIAL DA COMUNICACIÓN VISUAL
Nes e apa ado discú ese a eo ía semió ica social da comunicación
isual e o seu po encial no es udo dos debuxos in an ís.
Segundo Jewi e Oyama (2008): “Social semio ics o isual
communica ion in ol es he desc ip ion o semio ic esou ces, wha
can be said and done wi h images (and o he isual means o
communica ion) and how he hings people say and do wi h images can
be in e p e ed” (p. 134). Recu so semió ico é un e mo cla e na
semió ica social. Ten a súa o ixe na eo ía lingüís ica de Halliday
(1978), quen conside a a linguaxe como un sis ema de escollas e
po enciais de signi icado nun con ex o social pa icula . A semió ica
social es ende es a idea a ou os modos semió icos, como a
comunicación isual. Os ecu sos semió icos son medios de p odución
de signi icados: son os xes os e a e ac os u ilizados na comunicación.
No con ex o da aula, as in e accións discu si as son mul imodais:
oco en a a és da combinación de di e en es modos semió icos, como
comunicación e bal ou isual (xes ual, esc i a) (K ess, Ogbo n &
Ma ins, 1998). A ap endizaxe implica a cons ución de signi icados,
polo que pode se conside ada como un p oceso de p odución de
símbolos, a a és do cal os nenos, segundo as súas escollas, " e án" o
que o p o eso comunica (Jewi , K ess, Ogbo n & Tsa sa elis, 2001).
O p oceso de p odución de símbolos implica ace escollas baseadas en
aspec os cul u ais, his ó icos, sociais e con ex uais (K ess & Van
Leeuwen, 1996). O signi icado dos símbolos a ía segundo o g upo
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
65
social que os p oduce e comunidades dis in as in e p é anos dun xei o
di e en e.
A in de amplia a comp ensión do ango de signi icados
simbólicos con idos nos debuxos, es a pe spec i a pe mí enos accede
á g amá ica isual u ilizada nelas (K ess & Van Leeuwen, 1996). K ess
e Van Leeuwen (1996) ex apolan o signi icado que o e mo g amá ica
en na linguaxe pa a a súa aplicación en enunciados isuais, nos que a
colocación e combinación dos elemen os que compoñen a imaxe
p oducen signi icados. Segundo eles, a elección de ecu sos semió icos,
como a disposición dos elemen os, di isións e conexións en e eles, ou
a súa elación coa pe soa que e a imaxe, es á baseada en supos os
cul u ais. Es es supos os es án semp e p esen es, aínda que non
necesa iamen e de o ma explíci a, nin seque a pa a o p odu o da
imaxe. Así, o po encial de signi icado depende da comunidade onde a
mensaxe isual é p oducida e ecibida.
K ess e Van Leeuwen (1996) desc iben os ecu sos semió icos
endo en con a o seu po encial de signi icado pa a as cul u as
occiden ais, que compa en azos cul u ais impo an es, como o uso do
al abe o la ino, que implica que a mensaxe é c eada (esc i a) e ecibida
(lida) de esque da a de ei a. Segundo es es au o es, os ecu sos
semió icos poden se ag upados en es ca ego ías, ecu sos
ep esen acionais, in e ac i os e composicionais, con o me ao seu
po encial de signi icado. Cada ca ego ía inclúe a ios ipos de ecu sos
especí icos. A Táboa 2. 3 inclúe o po encial de signi icado dos
di e en es ipos de ecu sos en cada ca ego ía (elabo ación p opia,
adap ada de K ess & Van Leeuwen, 1996). En neg iña, des ácanse
aqueles ele an es nes a ese; en e pa én eses, inclúense os e mos
o ixinais usados po K ess e Van Leeuwen (1996), nos casos que, pa a
adap alos á medida do posible aos da os examinados, a denominación
o ixinal oi modi icada.
Os ecu sos ep esen acionais con eñen á esencia do que é
ep esen ado e poden se na a i os, po exemplo imaxes que
ep esen an unha acción, como o p ocedemen o dun expe imen o; ou
concep uais, po exemplo, imaxes que ep esen an unha en idade, como
un á omo.
SABELA FERNÁNDEZ MONTEIRA
66
Os ecu sos in e ac i os suxi en unha in e acción en e a imaxe e o
ecep o des a, como pode se unha elación de supe io idade. Os
ecu sos composicionais suxi en elacións en e os elemen os da imaxe,
po exemplo, pola súa colocación ou colo ación ela i a, ou polas
conexións e desconexións en e eles. Os ecu sos semió icos desc i os
po K ess e Van Leeuwen, dis ibuídos nes as es ca ego ías de
po enciais de signi icado, o on modi icados pa a adap alos aos
p opósi os da in es igación, como é discu ido en de alle no capí ulo 5.
Táboa 2. 3. Tipos de ecu sos semió icos, ag upados en es ca ego ías:
ep esen acionais, in e ac i os e composicionais
Ca ego ía
Tipos
Po encial de signi icado
Rep esen acional
Na a i o
Rep esen a unha acción que en luga
Desc i i o
(Concep ual)
Rep esen a unha en idade. Po
exemplo, unha es u u a analí ica:
ep esen a as pa es que compoñen un
odo
In e ac i o
Con ac o
Indica o mas nas que a imaxe se
elaciona coa pe soa que a obse a
Dis ancia
Suxi e di e en es g aos de amilia idade
da imaxe coa pe soa que a obse a
Posición (Pun o
de is a)
Indica pe spec i a en e a imaxe e a
pe soa que a obse a
Modalidade
Re í ese a elección dun modo
de e minado de ep esen a a
ealidade. Po exemplo, cien í ico
Composicional
Valo
in o ma i o
A posición ela i a dos elemen os
o nece dunha base pa a a súa
in e p e ación (pode depende da
cul u a)
Encad e
A posición ela i a dos elemen os suxi e
conexións ou desconexións en e eles
P ominencia
Relación de equilib io ou desequilib io
en alla/colocación/co . Po exemplo,
en e ondo e p imei o plano
A elección de que ecu sos semió icos usa pa a comunica
isualmen e un signi icado depende dos in e eses da pe soa que o
cons úe e do que é ap opiado pa a o con ex o no que o cons úe.
Nes e es udo analizamos os debuxos das nenas e nenos p oducidos
no cu so dos p oxec os de ciencia. A semió ica social o nécenos dunha
pe spec i a a pa i da cal podemos explo a algúns dos signi icados
cons uídos polas nenas e nenos nos seus debuxos, que complemen an
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
67
ou as análises que le amos a cabo, como a análise de con ido (Bell,
2001).
SABELA FERNÁNDEZ MONTEIRA
66
Os ecu sos in e ac i os suxi en unha in e acción en e a imaxe e o
ecep o des a, como pode se unha elación de supe io idade. Os
ecu sos composicionais suxi en elacións en e os elemen os da imaxe,
po exemplo, pola súa colocación ou colo ación ela i a, ou polas
conexións e desconexións en e eles. Os ecu sos semió icos desc i os
po K ess e Van Leeuwen, dis ibuídos nes as es ca ego ías de
po enciais de signi icado, o on modi icados pa a adap alos aos
p opósi os da in es igación, como é discu ido en de alle no capí ulo 5.
Táboa 2. 3. Tipos de ecu sos semió icos, ag upados en es ca ego ías:
ep esen acionais, in e ac i os e composicionais
Ca ego ía
Tipos
Po encial de signi icado
Rep esen acional
Na a i o
Rep esen a unha acción que en luga
Desc i i o
(Concep ual)
Rep esen a unha en idade. Po
exemplo, unha
es u u a analí ica:
ep esen a as pa es que compoñen un
odo
In e ac i o
Con ac o
Indica o mas nas que a imaxe se
elaciona coa pe soa que a obse a
Dis ancia
Suxi e di e en es g aos de amilia idade
da imaxe coa pe soa que a obse a
Posición (Pun o
de is a)
Indica pe spec i a en e a imaxe e a
pe soa que a obse a
Modalidade
Re í ese a elección dun modo
de e mi
nado de ep esen a a
ealidade. Po exemplo, cien í ico
Composicional
Valo
in o ma i o
A posición ela i a dos elemen os
o nece
dunha base pa a a súa
in e p e ación (pode
depende da
cul u a)
Encad e
A posición ela i a dos elemen os suxi e
conexións ou desconexións en e eles
P ominencia
Relación de equilib io ou desequilib io
en alla/colocación/co .
Po exemplo,
en e ondo e p imei o plano
A elección de que ecu sos semió icos usa pa a comunica
isualmen e un signi icado depende dos in e eses da pe soa que o
cons úe e do que é ap opiado pa a o con ex o no que o cons úe.
Nes e es udo analizamos os debuxos das nenas e nenos p oducidos
no cu so dos p oxec os de ciencia. A semió ica social o nécenos dunha
pe spec i a a pa i da cal podemos explo a algúns dos signi icados
cons uídos polas nenas e nenos nos seus debuxos, que complemen an
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
67
ou as análises que le amos a cabo, como a análise de con ido (Bell,
2001).
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
69
3 METODOLOXÍA
Nes e capí ulo discú ese a me odoloxía emp egada na ese en ca o
apa ados. No p imei o abó danse os obxec i os, desglosados en ca o
p egun as de in es igación. No segundo discú ese o en oque cuali a i o,
no que se enma ca es e aballo, e as es a exias me odolóxicas dos
es udos de caso e lonxi udinais. No e cei o ca ac e ízanse o con ex o e
os pa icipan es. No cua o discú ense os ipos de da os ecollidos e os
mé odos de análise.
3.1 OBXECTIVOS
O obxec i o xe al da ese é examina como pa icipa o alumnado
de educación in an il nas p ác icas da ciencia e como a súa pa icipación
e oluciona do p imei o ao e cei o cu so da e apa, que ab angue dos 3
aos 6 anos de idade.
As p ác icas examinadas en p o undidade son o uso de p obas, o
uso e cons ución de modelos, a cons ución de explicacións e a
obse ación cun p opósi o. A decisión de poñe o oco nes as p ác icas,
débese a que os p oxec os de ciencias que le a on a cabo os
pa icipan es o nece on máis opo unidades pa a que nenas e nenos se
implica an nelas. As decisións espec o aos con idos e como se
desen ol en os p oxec os o on omadas na súa o alidade polas
mes as, xa que o ol da in es igado a é de obse ado a. É dici , o
es udo non é unha in e ención, senón que se acompaña as aulas de
educación in an il men es es án implicadas en p oxec os de ciencias de
longa du ación.
Es e obxec i o pódese desglosa en ca o obxec i os xe ais de
in es igación, os es p imei os sob e o alumnado e un cua o e e ido
ás es a exias das mes as:
1) Examina que ca ac e ís icas en o uso de p obas polo alumnado
de educación in an il, como e oluciona ao longo da e apa, e cal é o
papel da obse ación cun p opósi o nes e uso de p obas.
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
69
3 METODOLOXÍA
Nes e capí ulo discú ese a me odoloxía emp egada na ese en ca o
apa ados. No p imei o abó danse os obxec i os, desglosados en ca o
p egun as de in es igación. No segundo discú ese o en oque cuali a i o,
no que se enma ca es e aballo, e as es a exias me odolóxicas dos
es udos de caso e lonxi udinais. No e cei o ca ac e ízanse o con ex o e
os pa icipan es. No cua o discú ense os ipos de da os ecollidos e os
mé odos de análise.
3.1 OBXECTIVOS
O obxec i o xe al da ese é examina como pa icipa o alumnado
de educación in an il nas p ác icas da ciencia e como a súa pa icipación
e oluciona do p imei o ao e cei o cu so da e apa, que ab angue dos 3
aos 6 anos de idade.
As p ác icas examinadas en p o undidade son o uso de p obas, o
uso e cons ución de modelos, a cons ución de explicacións e a
obse ación cun p opósi o. A decisión de poñe o oco nes as p ác icas,
débese a que os p oxec os de ciencias que le a on a cabo os
pa icipan es o nece on máis opo unidades pa a que nenas e nenos se
implica an nelas. As decisións espec o aos con idos e como se
desen ol en os p oxec os o on omadas na súa o alidade polas
mes as, xa que o ol da in es igado a é de obse ado a. É dici , o
es udo non é unha in e ención, senón que se acompaña as aulas de
educación in an il men es es án implicadas en p oxec os de ciencias de
longa du ación.
Es e obxec i o pódese desglosa en ca o obxec i os xe ais de
in es igación, os es p imei os sob e o alumnado e un cua o e e ido
ás es a exias das mes as:
1) Examina que ca ac e ís icas en o uso de p obas polo alumnado
de educación in an il, como e oluciona ao longo da e apa, e cal é o
papel da obse ación cun p opósi o nes e uso de p obas.
SABELA FERNÁNDEZ MONTEIRA
70
2) Examina que ca ac e ís icas en o uso e cons ución de modelos
polo alumnado de educación in an il, como e oluciona es a cons ución
ao longo da e apa, e cal é o papel das ep esen acións nes a p ác ica.
3) Examina que ca ac e ís icas en a cons ución de explicacións
polo alumnado de e cei o cu so de educación in an il e como
e oluciona ao longo dun cu so escola .
4) Examina como apoian as mes as a pa icipación do alumnado
nas p ác icas cien í icas e como cambia es e apoio (andamiaxe) ao
longo da e apa.
Dada a na u eza dos obxec i os de in es igación, o es udo
encád ase nunha pe spec i a cuali a i a, que é discu ida a con inuación.
3.2 MÉTODOS: UN ESTUDO LONXITUDINAL
De aco do aos nosos obxec i os, o en oque da in es igación é
cuali a i o, ap opiado pa a coñece como as pe soas in e p e an e dan
sen ido ás súas expe iencias, é dici , cal é o signi icado dun enómeno
pa a as pe soas implicadas nel (Me iam, 2009). Segundo explica
Pa on (p. 1, 1985): “[Quali a i e esea ch] is an e o o unde s and
si ua ions in hei uniqueness as pa o a pa icula con ex and he
in e ac ions he e”.
A in es igación cuali a i a en a súa o ixe nos eidos da socioloxía
e da an opoloxía. No ano 1967, dous sociólogos, Ba ney Glase e
Anselm S auss, publica on Disco e y o G ounded Theo y: S a egies
o Quali a i e Resea ch, ob a que sen ou pa e impo an e das bases de
pos e io es in es igacións enma cadas nes a me odoloxía. Nela
discu en a cons ución de eo ía a pa i da análise indu i a dos
enómenos sociais. Nas décadas de 1970 e 1980 inc emen á onse o
núme o de in es igado es e o núme o de in es igacións cuali a i as
publicadas en e is as especí icas de campos, como educación, de ei o
ou aballo social (Me iam, 2009).
Me iam (2009) sinala que as ca o ca ac e ís icas básicas da
me odoloxía cuali a i a son: a) que pon o oco no signi icado e
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
71
comp ensión do p oceso; b) que a pe soa in es igado a é o ins umen o
p ima io de ecollida e análise de da os; c) que se a a dun p oceso
indu i o; e d) que o p odu o esul an e posúe unha g an iqueza
desc i i a. Ademais, o deseño é eme xen e e lexible, xa que ai pa ello
aos cambios no es udo que se le a a cabo.
Exis en a ios en oques na in es igación cuali a i a. O seguido
nes a in es igación é o es udo de caso. Segundo Yin (2003), es e
en oque é axei ado cando se es uda un enómeno con empo áneo nun
con ex o eal, no que os lími es en e es e e o con ex o non es án
cla amen e de inidos. Es e au o apun a que é indicado pa a examina
que e como en luga o enómeno baixo es udo; e en casos nos que a
pe soa in es igado a en pouco con ol sob e a ealidade es udada. O
deseño inclúe iden i ica o caso e con igu a lími es ao mesmo,
delimi a “ he case as a hing, a single en i y, a uni a ound which he e
a e bounda ies” (Me iam, 2009, p. 27). Ou os aspec os que des aca
Me iam é que nes e ipo de es udos, a e isión da li e a u a o ma pa e
esencial do deseño da in es igación e axuda a en oca a análise.
Ademais, indica que oma de da os e análise poden en luga
simul aneamen e. Es e ipo de deseño pe mi e ealiza un es udo
p o undamen e desc i i o. Como limi ación, inhe en e a na u eza do
es udo, cabe salien a que os esul ados non son xe alizables.
Nes a ese lé ase a cabo un es udo de caso múl iple en dúas aulas
educación in an il do mesmo colexio, cuxas mes as pe encen ao
mesmo g upo p o esional e seguen a mesma me odoloxía de ensino, co
obxec i o de examina e compa a a súa pa icipación nas p ác icas da
ciencia en di e en es idades no con ex o do mesmo p oxec o de
ciencias. No que cons i úe o es udo cen al da ese, a unha das aulas
acompañámola du an e os es anos da e apa, co p opósi o de examina
a e olución da pa icipación de nenas e nenos nas p ác icas cien í icas
dos 3 aos 6 anos de idade, seguindo un deseño de es udo de caso
lonxi udinal (Mena d, 2008), ap opiado pa a es e obxec i o.
3.3 PARTICIPANTES E CONTEXTO
O es udo desen ol euse en e se emb o de 2013 e xuño de 2016,
en dous g upos do segundo ciclo de educación in an il dun Cen o de
Educación In an il e P ima ia (CEIP) público, si uado nunha cidade de
SABELA FERNÁNDEZ MONTEIRA
70
2) Examina que ca ac e ís icas en o uso e cons ución de modelos
polo alumnado de educación in an il, como e oluciona es a cons ución
ao longo da e apa, e cal é o papel das ep esen acións nes a p ác ica.
3) Examina que ca ac e ís icas en a cons ución de explicacións
polo alumnado de e cei o cu so de educación in an il e como
e oluciona ao longo dun cu so escola .
4) Examina como apoian as mes as a pa icipación do alumnado
nas p ác icas cien í icas e como cambia es e apoio (andamiaxe) ao
longo da e apa.
Dada a na u eza dos obxec i os de in es igación, o es udo
encád ase nunha pe spec i a cuali a i a, que é discu ida a con inuación.
3.2 MÉTODOS: UN ESTUDO LONXITUDINAL
De aco do aos nosos obxec i os, o en oque da in es igación é
cuali a i o, ap opiado pa a coñece como as pe soas in e p e an e dan
sen ido ás súas expe iencias, é dici , cal é o signi icado dun enómeno
pa a as pe soas implicadas nel (Me iam, 2009). Segundo explica
Pa on (p. 1, 1985): “[Quali a i e esea ch] is an e o o unde s and
si ua ions in hei uniqueness as pa o a pa icula con ex and he
in e ac ions he e”.
A in es igación cuali a i a en a súa o ixe nos eidos da socioloxía
e da an opoloxía. No ano 1967, dous sociólogos, Ba ney Glase e
Anselm S auss, publica on Disco e y o G ounded Theo y: S a egies
o Quali a i e Resea ch, ob a que sen ou pa e impo an e das bases de
pos e io es in es igacións enma cadas nes a me odoloxía. Nela
discu en a cons ución de eo ía a pa i da análise indu i a dos
enómenos sociais. Nas décadas de 1970 e 1980 inc emen á onse o
núme o de in es igado es e o núme o de in es igacións cuali a i as
publicadas en e is as especí icas de campos, como educación, de ei o
ou aballo social (Me iam, 2009).
Me iam (2009) sinala que as ca o ca ac e ís icas básicas da
me odoloxía cuali a i a son: a) que pon o oco no signi icado e
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
71
comp ensión do p oceso; b) que a pe soa in es igado a é o ins umen o
p ima io de ecollida e análise de da os; c) que se a a dun p oceso
indu i o; e d) que o p odu o esul an e posúe unha g an iqueza
desc i i a. Ademais, o deseño é eme xen e e lexible, xa que ai pa ello
aos cambios no es udo que se le a a cabo.
Exis en a ios en oques na in es igación cuali a i a. O seguido
nes a in es igación é o es udo de caso. Segundo Yin (2003), es e
en oque é axei ado cando se es uda un enómeno con empo áneo nun
con ex o eal, no que os lími es en e es e e o con ex o non es án
cla amen e de inidos. Es e au o apun a que é indicado pa a examina
que e como en luga o enómeno baixo es udo; e en casos nos que a
pe soa in es igado a en pouco con ol sob e a ealidade es udada. O
deseño inclúe iden i ica o caso e con igu a lími es ao mesmo,
delimi a “ he case as a hing, a single en i y, a uni a ound which he e
a e bounda ies” (Me iam, 2009, p. 27). Ou os aspec os que des aca
Me iam é que nes e ipo de es udos, a e isión da li e a u a o ma pa e
esencial do deseño da in es igación e axuda a en oca a análise.
Ademais, indica que oma de da os e análise poden en luga
simul aneamen e. Es e ipo de deseño pe mi e ealiza un es udo
p o undamen e desc i i o. Como limi ación, inhe en e a na u eza do
es udo, cabe salien a que os esul ados non son xe alizables.
Nes a ese lé ase a cabo un es udo de caso múl iple en dúas aulas
educación in an il do mesmo colexio, cuxas mes as pe encen ao
mesmo g upo p o esional e seguen a mesma me odoloxía de ensino, co
obxec i o de examina e compa a a súa pa icipación nas p ác icas da
ciencia en di e en es idades no con ex o do mesmo p oxec o de
ciencias. No que cons i úe o es udo cen al da ese, a unha das aulas
acompañámola du an e os es anos da e apa, co p opósi o de examina
a e olución da pa icipación de nenas e nenos nas p ác icas cien í icas
dos 3 aos 6 anos de idade, seguindo un deseño de es udo de caso
lonxi udinal (Mena d, 2008), ap opiado pa a es e obxec i o.
3.3 PARTICIPANTES E CONTEXTO
O es udo desen ol euse en e se emb o de 2013 e xuño de 2016,
en dous g upos do segundo ciclo de educación in an il dun Cen o de
Educación In an il e P ima ia (CEIP) público, si uado nunha cidade de
SABELA FERNÁNDEZ MONTEIRA
72
galega de amaño medio. As linguas ehicula es son o galego e o
cas elán. O colexio en 33 mes es, 440 es udan es e o es a us socio-
económico das amilias é medio.
O deseño implica a inme sión da in es igado a nas aulas men es
le an a cabo p oxec os de ciencia de longa du ación. In o mouse á
di ección do cen o ás amilias da inalidade da in es igación e do uso
dos da os. Ao p incipio de cada cu so escola , pedíuselle au o ización
esc i a á di ección do cen o e aos i o es legais do do alumnado, ao
a a se de meno es de idade, pa a acompaña e g a a as aulas. A in
de p o exe a iden idade dos pa icipan es no es udo, mes as, nenas e
nenos de ambos g upos son iden i icados median e pseudónimos que
espec an o seu xéne o e o ixe é nica.
No p imei o ano de es udo (cu so 2013/2014) acompañouse aos
dous g upos e no segundo (2014/2015) e e cei o (2015/2016) ao g upo
do es udo lonxi udinal, ECE-L. Es a aula da que a mes a é Ma
(pseudónimo), acompañámola ao longo dos es anos da e apa
educa i a, de p imei o a e cei o cu so do segundo ciclo de educación
in an il, dos 3 aos 6 anos de idade. Denominamos os es cu sos ECE1-
L, ECE2-L e ECE3-L. Houbo a iacións no alumnado: o p imei o cu so
e an 23 alumnos: 10 nenas e 13 nenos. Deles, un neno e dúas nenas
p oceden de amilias de o ixe inmig an e: no e de Á ica e les e de
Eu opa. Todos alan e en enden galego e cas elán, as linguas que usan
na aula. O segundo cu so inco po á onse dous nenos máis ao g upo; e
o e cei o cu so abandona on o g upo un neno e unha das nenas cuxa
amilia é de o ixe inmig an e. Ademais, un neno e unha nena que
pe manece on du an e os es anos do es udo eñen necesidades
educa i as especiais. A idade media das nenas e nenos des a aula ao
comezo do es udo (se emb o 2013) e a de 3 anos e 2 meses.
O ou o g upo, que chama emos ECE3-P (p elimina ), oi es udado
du an e o p imei o ano do es udo, en e cei o cu so de educación
in an il. Sol (pseudónimo) oi mes a (e i o a) dese g upo ao longo de
oda a e apa, polo que cando o es udo oi ealizado, os nenos le aban
dous anos aballando con ela, seguindo a mesma me odoloxía,
discu ida máis abaixo. Son 25 alumnos, 16 nenas e 9 nenos. A amilia
dun dos nenos p ocede do no e de Á ica. O neno ala e comp ende
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
73
español e galego. A idade media ao comezo do es udo e a de 5 anos e 3
meses.
As mes as des as aulas, Ma e Sol, pe encen a un g upo
p o esional, o mado po seis mes as de educación in an il. E an as
dúas únicas mes as do g upo que impa ían docencia no mesmo cen o
educa i o. Cada cu so, dende que o g upo se undou hai 10 anos, as
mes as le an a cabo nas súas aulas un p oxec o de ciencias, de a ios
meses de du ación. Cunha ecuencia media de dúas eces ao mes, o
g upo eúnese pa a discu i o deseño dos p oxec os e compa i o a ance
des es nas súas espec i as aulas, xun anzas nas que a au o a da ese e
a di ec o a pa icipa on. Ao p incipio do es udo, Ma con aba con 15
anos de expe iencia. Sol con aba con 28, sendo unha das dúas mes as
con máis expe iencia do g upo p o esional. Ambas pe encen ao g upo
desde a súa undación, e Sol xa ealizaba p oxec os de ciencia na súa
aula con an e io idade. As mes as do g upo conside an que os nenos
posúen capacidades pa a ace ciencias e que a pa icipación do
alumnado en p oxec os de ciencia desde a educación in an il omen a o
seu desen ol emen o in eg al. A súa p ác ica p o esional baséase nos
seguin es p incipios: os p oxec os deben pa i de si uacións que
omen en a mo i ación e cu iosidade do alumnado; a implicación do
alumnado no p oxec o ha de se ac i a; e o desen ol emen o do mesmo
ha de se adap able aos in e eses e p egun as o mulados po nenas e
nenos. As mes as denominan sesión de mo i ación á p imei a sesión
de cada p oxec o, xa que en como obxec i o espe a a cu iosidade e
in e ese dos nenos polo con ido a a a du an e os meses seguin es.
Con o me a es es p incipios didác icos, as mes as guían e acompañan
ao alumnado na cons ución colec i a de coñecemen o a a és da
pa icipación ac i a nas p ác icas da ciencia, en pa icula :
- o mula p egun as
- deseña e le a a cabo expe imen os
- ecolle e xe a da os e usalos pa a apoia conclusións
- usa e cons uí modelos
- cons uí explicacións
- p ocu a e compa i in o mación
SABELA FERNÁNDEZ MONTEIRA
72
galega de amaño medio. As linguas ehicula es son o galego e o
cas elán. O colexio en 33 mes es, 440 es udan es e o es a us socio-
económico das amilias é medio.
O deseño implica a inme sión da in es igado a nas aulas men es
le an a cabo p oxec os de ciencia de longa du ación. In o mouse á
di ección do cen o ás amilias da inalidade da in es igación e do uso
dos da os. Ao p incipio de cada cu so escola , pedíuselle au o ización
esc i a á di ección do cen o e aos i o es legais do do alumnado, ao
a a se de meno es de idade, pa a acompaña e g a a as aulas. A in
de p o exe a iden idade dos pa icipan es no es udo, mes as, nenas e
nenos de ambos g upos son iden i icados median e pseudónimos que
espec an o seu xéne o e o ixe é nica.
No p imei o ano de es udo (cu so 2013/2014) acompañouse aos
dous g upos e no segundo (2014/2015) e e cei o (2015/2016) ao g upo
do es udo lonxi udinal, ECE-L. Es a aula da que a mes a é Ma
(pseudónimo), acompañámola ao longo dos es anos da e apa
educa i a, de p imei o a e cei o cu so do segundo ciclo de educación
in an il, dos 3 aos 6 anos de idade. Denominamos os es cu sos ECE1-
L, ECE2-L e ECE3-L. Houbo a iacións no alumnado: o p imei o cu so
e an 23 alumnos: 10 nenas e 13 nenos. Deles, un neno e dúas nenas
p oceden de amilias de o ixe inmig an e: no e de Á ica e les e de
Eu opa. Todos alan e en enden galego e cas elán, as linguas que usan
na aula. O segundo cu so inco po á onse dous nenos máis ao g upo; e
o e cei o cu so abandona on o g upo un neno e unha das nenas cuxa
amilia é de o ixe inmig an e. Ademais, un neno e unha nena que
pe manece on du an e os es anos do es udo eñen necesidades
educa i as especiais. A idade media das nenas e nenos des a aula ao
comezo do es udo (se emb o 2013) e a de 3 anos e 2 meses.
O ou o g upo, que chama emos ECE3-P (p elimina ), oi es udado
du an e o p imei o ano do es udo, en e cei o cu so de educación
in an il. Sol (pseudónimo) oi mes a (e i o a) dese g upo ao longo de
oda a e apa, polo que cando o es udo oi ealizado, os nenos le aban
dous anos aballando con ela, seguindo a mesma me odoloxía,
discu ida máis abaixo. Son 25 alumnos, 16 nenas e 9 nenos. A amilia
dun dos nenos p ocede do no e de Á ica. O neno ala e comp ende
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
73
español e galego. A idade media ao comezo do es udo e a de 5 anos e 3
meses.
As mes as des as aulas, Ma e Sol, pe encen a un g upo
p o esional, o mado po seis mes as de educación in an il. E an as
dúas únicas mes as do g upo que impa ían docencia no mesmo cen o
educa i o. Cada cu so, dende que o g upo se undou hai 10 anos, as
mes as le an a cabo nas súas aulas un p oxec o de ciencias, de a ios
meses de du ación. Cunha ecuencia media de dúas eces ao mes, o
g upo eúnese pa a discu i o deseño dos p oxec os e compa i o a ance
des es nas súas espec i as aulas, xun anzas nas que a au o a da ese e
a di ec o a pa icipa on. Ao p incipio do es udo, Ma con aba con 15
anos de expe iencia. Sol con aba con 28, sendo unha das dúas mes as
con máis expe iencia do g upo p o esional. Ambas pe encen ao g upo
desde a súa undación, e Sol xa ealizaba p oxec os de ciencia na súa
aula con an e io idade. As mes as do g upo conside an que os nenos
posúen capacidades pa a ace ciencias e que a pa icipación do
alumnado en p oxec os de ciencia desde a educación in an il omen a o
seu desen ol emen o in eg al. A súa p ác ica p o esional baséase nos
seguin es p incipios: os p oxec os deben pa i de si uacións que
omen en a mo i ación e cu iosidade do alumnado; a implicación do
alumnado no p oxec o ha de se ac i a; e o desen ol emen o do mesmo
ha de se adap able aos in e eses e p egun as o mulados po nenas e
nenos. As mes as denominan sesión de mo i ación á p imei a sesión
de cada p oxec o, xa que en como obxec i o espe a a cu iosidade e
in e ese dos nenos polo con ido a a a du an e os meses seguin es.
Con o me a es es p incipios didác icos, as mes as guían e acompañan
ao alumnado na cons ución colec i a de coñecemen o a a és da
pa icipación ac i a nas p ác icas da ciencia, en pa icula :
- o mula p egun as
- deseña e le a a cabo expe imen os
- ecolle e xe a da os e usalos pa a apoia conclusións
- usa e cons uí modelos
- cons uí explicacións
- p ocu a e compa i in o mación
SABELA FERNÁNDEZ MONTEIRA
80
Nes a sección discú ense as dúas análises isuais que ealizamos,
(1) a análise compa a i a do con ido e (2), a análise semió ica social,
xus i icando po que se elixi on pa a es a in es igación. Es as dúas
análises poden conside a se complemen a ias, xa que pe mi en accede
á in o mación dos debuxos desde di e en es pe spec i as. A análise
compa a i a de con ido cén ase no que se ep esen a, men es a
semió ica social cén ase en como se ep esen a.
Po unha banda, a análise compa a i a do con ido (Bell, 2001),
úsase pa a examina mos as de con ido compa able. Pe mi e es uda e
cuan i ica p odu os isuais, e bais, o ais e g á icos u ilizando
ca ego ías explici amen e de inidas (Bell, 2001). Pa a es uda e
cuan i ica ca ego ías de con ido, é necesa io de ini a iables e
alo es. Unha a iable de con ido consis e en calque a dimensión ou
in e alo de opción. Unha a iable pode e alo es di e en es, que son
elemen os que pe encen á mesma clase. Usamos es e ipo de análise
pa a examina que elemen os hai nos debuxos, an o in oducidos polos
nenos, como pola mes as como andamiaxe es u u al das a e as de
debuxo. Tamén a emp egamos pa a examina cambios en a e as de
ep esen ación compa ables epe idas ao cabo dun in e alo de empo.
A pe spec i a de análise semió ica social (K ess & Van Leeuwen,
1996), discu ida no ma co eó ico, apo a in o mación sob e o po encial
de signi icado c eado po como os con idos dos debuxos son
ep esen ados. Analizamos desde es a pe spec i a debuxos que non
su i on ningunha modi icación a pos e io i po pa e da mes a. Es e
pun o é de g an impo ancia, dado que a in e ención implica unha
modi icación no po encial de signi icado do debuxo, que é ao que
que emos accede . Es a análise é emp egada pa a analiza unha se ie de
debuxos ei os polo alumnado do g upo ECE1-L no seu p imei o ano
de escola ización, co obxec i o de examina como nenas e nenos se
ap opian de e usan signi icados e ecu sos comunica i os nos seus
debuxos median e a encul u ación na comunidade da aula. Xa que a
comunicación e bal nesa anxa de idade (3 - 4 anos) é máis limi ada
que en cu sos supe io es, os debuxos pe mi en accede a pa e dos
signi icados que nenas e nenos es án cons uíndo e que dou o xei o
se ía moi di ícil examina .
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
81
II. RESULTADOS
SABELA FERNÁNDEZ MONTEIRA
80
Nes a sección discú ense as dúas análises isuais que ealizamos,
(1) a análise compa a i a do con ido e (2), a análise semió ica social,
xus i icando po que se elixi on pa a es a in es igación. Es as dúas
análises poden conside a se complemen a ias, xa que pe mi en accede
á in o mación dos debuxos desde di e en es pe spec i as. A análise
compa a i a de con ido cén ase no que se ep esen a, men es a
semió ica social cén ase en como se ep esen a.
Po unha banda, a análise compa a i a do con ido (Bell, 2001),
úsase pa a examina mos as de con ido compa able. Pe mi e es uda e
cuan i ica p odu os isuais, e bais, o ais e g á icos u ilizando
ca ego ías explici amen e de inidas (Bell, 2001). Pa a es uda e
cuan i ica ca ego ías de con ido, é necesa io de ini a iables e
alo es. Unha a iable de con ido consis e en calque a dimensión ou
in e alo de opción. Unha a iable pode e alo es di e en es, que son
elemen os que pe encen á mesma clase. Usamos es e ipo de análise
pa a examina que elemen os hai nos debuxos, an o in oducidos polos
nenos, como pola mes as como andamiaxe es u u al das a e as de
debuxo. Tamén a emp egamos pa a examina cambios en a e as de
ep esen ación compa ables epe idas ao cabo dun in e alo de empo.
A pe spec i a de análise semió ica social (K ess & Van Leeuwen,
1996), discu ida no ma co eó ico, apo a in o mación sob e o po encial
de signi icado c eado po como os con idos dos debuxos son
ep esen ados. Analizamos desde es a pe spec i a debuxos que non
su i on ningunha modi icación a pos e io i po pa e da mes a. Es e
pun o é de g an impo ancia, dado que a in e ención implica unha
modi icación no po encial de signi icado do debuxo, que é ao que
que emos accede . Es a análise é emp egada pa a analiza unha se ie de
debuxos ei os polo alumnado do g upo ECE1-L no seu p imei o ano
de escola ización, co obxec i o de examina como nenas e nenos se
ap opian de e usan signi icados e ecu sos comunica i os nos seus
debuxos median e a encul u ación na comunidade da aula. Xa que a
comunicación e bal nesa anxa de idade (3 - 4 anos) é máis limi ada
que en cu sos supe io es, os debuxos pe mi en accede a pa e dos
signi icados que nenas e nenos es án cons uíndo e que dou o xei o
se ía moi di ícil examina .
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
81
II. RESULTADOS
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
83
4 THE PRACTICE OF USING
EVIDENCE IN EARLY
CHILDHOOD: THE ROLE
OF PURPOSEFUL
OBSERVATION
Findings ela ed o he i s esea ch objec i e, To explo e he
ea u es o Ea ly Childhood Educa ion child en’s engagemen in using
e idence and wha is he ole o pu pose ul obse a ion in his p ac ice,
a e discussed in his chap e . Pa o he esul s, ega ding only he
ECE3-P g oup, ha e been published in Mon ei a & Jiménez-Aleixand e
(2016). In his chap e , da a om ECE3-P a e compa ed o hose om
ECE1-L.
4.1 INTRODUCTION
We examine he ways in which young child en engage in he
scien i ic p ac ice o gene a ing and using e idence o suppo claims
and answe o ques ions, in he i s (ECE1-L, 3-4 yea -olds) and hi d
(ECE3-P, 5-6 yea -olds) school yea o Ea ly Childhood Educa ion
(ECE).
Pe o mances a di e en g oups in one school, engaged in he
same science p ojec abou snails, a e compa ed. In his sense, his pa
o he s udy di e s om o he s, in which we explo e e olu ion in he
engagemen in he p ac ices wi hin he same class (ECE1-L). In o de
o add ess he esea ch objec i e, his was u he expanded in o he
ollowing esea ch ques ions:
1) In which ways do child en in ea ly childhood use e idence and
how is his use e lec ed in he de elopmen o da a in o e idence?
Wha a e he di e ences in he use o e idence be ween i s and hi d
yea o ECE?
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
83
4 THE PRACTICE OF USING
EVIDENCE IN EARLY
CHILDHOOD: THE ROLE
OF PURPOSEFUL
OBSERVATION
Findings ela ed o he i s esea ch objec i e, To explo e he
ea u es o Ea ly Childhood Educa ion child en’s engagemen in using
e idence and wha is he ole o pu pose ul obse a ion in his p ac ice,
a e discussed in his chap e . Pa o he esul s, ega ding only he
ECE3-P g oup, ha e been published in Mon ei a & Jiménez-Aleixand e
(2016). In his chap e , da a om ECE3-P a e compa ed o hose om
ECE1-L.
4.1 INTRODUCTION
We examine he ways in which young child en engage in he
scien i ic p ac ice o gene a ing and using e idence o suppo claims
and answe o ques ions, in he i s (ECE1-L, 3-4 yea -olds) and hi d
(ECE3-P, 5-6 yea -olds) school yea o Ea ly Childhood Educa ion
(ECE).
Pe o mances a di e en g oups in one school, engaged in he
same science p ojec abou snails, a e compa ed. In his sense, his pa
o he s udy di e s om o he s, in which we explo e e olu ion in he
engagemen in he p ac ices wi hin he same class (ECE1-L). In o de
o add ess he esea ch objec i e, his was u he expanded in o he
ollowing esea ch ques ions:
1) In which ways do child en in ea ly childhood use e idence and
how is his use e lec ed in he de elopmen o da a in o e idence?
Wha a e he di e ences in he use o e idence be ween i s and hi d
yea o ECE?
SABELA FERNÁNDEZ MONTEIRA
84
2) Which ways o ga he ing empi ical e idence a e join ly
cons uc ed by child en and hei eache s du ing he p ojec ? Which is
he ole o obse a ion in his con ex and which a e i s ea u es? Wha
a e he di e ences in ga he ing e idence be ween i s and hi d yea o
ECE?
3) How do child en use e idence o e ise hei unde s andings?
Wha a e he di e ences be ween i s and hi d yea o ECE in he
e ision o unde s andings unde he ligh o new e idence?
We i s in oduce he pa icipan s and con ex , second he da a
co pus, he analysis me hods and ools de eloped. Then, esul s a e
discussed.
4.2 PARTICIPANTS AND CONTEXT
The pa icipan s a e wo ECE class ooms and hei eache s. As
discussed in chap e 3, in Spain, ECE is pa o public school sys em
and child en en e school when hey a e 3 yea s old and usually emain
wi h he same eache du ing all he s age, un il hey a e 5-6. We
accompanied bo h class ooms along he school yea 2013-2014, while
hey we e engaged in a i e mon hs p ojec abou snails.
In ECE1-L, he g oup ha was s udied du ing he h ee yea s, and
whose eache is Ma , he e a e 23 child en: 10 gi ls and 13 boys. Thei
mean age a he beginning o school yea was 3 yea s and 2 mon hs.
Th ee o hem come om amilies wi h immig an o igin: no he n
A ica and Eas e n Eu ope. All o hem speak and unde s and Galician
and Spanish, he languages o ins uc ion. The e a e wo child en wi h
special educa ional needs.
In ECE3-P, he e a e 25 child en, 16 gi ls and 9 boys. Sol has been
hei eache since hey en e ed school, so hey a e used o wo k in long-
e m p ojec s. Thei mean age a he beginning o school yea was 5
yea s and 3 mon hs. One child comes om a amily o immig an
o igin. All child en speak and unde s and Galician and Spanish.
Child en a e iden i ied wi h pseudonyms, espec ing gende and
e hnical o igin.
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
85
Sol is one o he wo mo e expe ienced membe s o he p o essional
g oup o six ECE eache s she and Ma belong o, ha ing augh o 28
yea s by he ime o he s udy; and Ma had augh o 15 yea s. This is
no an in e en ion s udy, as he eache s a e esponsible o he design
o he p ojec . The eache s a e iden i ied wi h pseudonyms.
The ‘Snails p ojec ’ in which hese wo class ooms we e engaged
has a lexible design, and was modi ied depending on child en’s
ques ions and in e es s. I is amed in design p inciples pa allel o
Me z’s (2011) p inciples o science in ea ly p ima y, he e ewo ded o
i he con ex o he s udy.
– Engagemen in p ac ices igge ed by cu iosi y and ques ion-
based: cu iosi y as he mo o ha in e es s child en in science.
Child en’s ques ions a e d i ing he p ojec .
– Deep p olonged imme sion in a p oblem: he snails p ojec spans
i e mon hs, om mid-Janua y o mid-June.
– Rich domain knowledge en wined wi h building-knowledge
p ac ices: biology issues explo ed du ing he p ojec included he ac
ha snails a e he maph odi e, hei body plan and hei mou hpa s
( adula).
The eache s’ app oach in hei own wo ds in ol es: 1) Mo i a ing,
elici ing child en's in e es : in oducing he phenomenon o li ing
being o he class. In his p ojec , b inging a box wi h ga den snails ( he
big Eu opean snail Helix aspe sa, eaching a leng h o 28–35 mm); 2)
Collec ing child en's ideas and p oducing ques ions: p oducing
esponses o h ee ques ions, used o d i ing he p ojec , a) wha do we
know abou snails? b) Wha do we wan o know abou snails? c) Wha
did we lea n? and 3) Engaging child en in scien i ic p ac ices guided
by he eache s: he child en's own ques ions a e he s a ing poin .
The child en a e amilia wi h snails. The school is loca ed in a
small ci y wi h no clea limi s wi h he coun yside and many houses
ha e ga dens whe e snails a e abundan (and a pes ). They do know, o
ins ance, ha snails ea g eens such as cabbage o colla d lea es o ha
hey can wi hd aw in o hei shells. E e yday ou ine included coun ing
up snails and checking wha hey had ea en. Each day, a eam o wo
child en was in cha ge o cleaning up he e a ium and we ing he
snails, so hey would come ou o hei shells. The pa icipa ion in he
SABELA FERNÁNDEZ MONTEIRA
84
2) Which ways o ga he ing empi ical e idence a e join ly
cons uc ed by child en and hei eache s du ing he p ojec ? Which is
he ole o obse a ion in his con ex and which a e i s ea u es? Wha
a e he di e ences in ga he ing e idence be ween i s and hi d yea o
ECE?
3) How do child en use e idence o e ise hei unde s andings?
Wha a e he di e ences be ween i s and hi d yea o ECE in he
e ision o unde s andings unde he ligh o new e idence?
We i s in oduce he pa icipan s and con ex , second he da a
co pus, he analysis me hods and ools de eloped. Then, esul s a e
discussed.
4.2 PARTICIPANTS AND CONTEXT
The pa icipan s a e wo ECE class ooms and hei eache s. As
discussed in chap e 3, in Spain, ECE is pa o public school sys em
and child en en e school when hey a e 3 yea s old and usually emain
wi h he same eache du ing all he s age, un il hey a e 5-6. We
accompanied bo h class ooms along he school yea 2013-2014, while
hey we e engaged in a i e mon hs p ojec abou snails.
In ECE1-L, he g oup ha was s udied du ing he h ee yea s, and
whose eache is Ma , he e a e 23 child en: 10 gi ls and 13 boys. Thei
mean age a he beginning o school yea was 3 yea s and 2 mon hs.
Th ee o hem come om amilies wi h immig an o igin: no he n
A ica and Eas e n Eu ope. All o hem speak and unde s and Galician
and Spanish, he languages o ins uc ion. The e a e wo child en wi h
special educa ional needs.
In ECE3-P, he e a e 25 child en, 16 gi ls and 9 boys. Sol has been
hei eache since hey en e ed school, so hey a e used o wo k in long-
e m p ojec s. Thei mean age a he beginning o school yea was 5
yea s and 3 mon hs. One child comes om a amily o immig an
o igin. All child en speak and unde s and Galician and Spanish.
Child en a e iden i ied wi h pseudonyms, espec ing gende and
e hnical o igin.
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
85
Sol is one o he wo mo e expe ienced membe s o he p o essional
g oup o six ECE eache s she and Ma belong o, ha ing augh o 28
yea s by he ime o he s udy; and Ma had augh o 15 yea s. This is
no an in e en ion s udy, as he eache s a e esponsible o he design
o he p ojec . The eache s a e iden i ied wi h pseudonyms.
The ‘Snails p ojec ’ in which hese wo class ooms we e engaged
has a lexible design, and was modi ied depending on child en’s
ques ions and in e es s. I is amed in design p inciples pa allel o
Me z’s (2011) p inciples o science in ea ly p ima y, he e ewo ded o
i he con ex o he s udy.
– Engagemen in p ac ices igge ed by cu iosi y and ques ion-
based: cu iosi y as he mo o ha in e es s child en in science.
Child en’s ques ions a e d i ing he p ojec .
– Deep p olonged imme sion in a p oblem: he snails p ojec spans
i e mon hs, om mid-Janua y o mid-June.
– Rich domain knowledge en wined wi h building-knowledge
p ac ices: biology issues explo ed du ing he p ojec included he ac
ha snails a e he maph odi e, hei body plan and hei mou hpa s
( adula).
The eache s’ app oach in hei own wo ds in ol es: 1) Mo i a ing,
elici ing child en's in e es : in oducing he phenomenon o li ing
being o he class. In his p ojec , b inging a box wi h ga den snails ( he
big Eu opean snail Helix aspe sa, eaching a leng h o 28–35 mm); 2)
Collec ing child en's ideas and p oducing ques ions: p oducing
esponses o h ee ques ions, used o d i ing he p ojec , a) wha do we
know abou snails? b) Wha do we wan o know abou snails? c) Wha
did we lea n? and 3) Engaging child en in scien i ic p ac ices guided
by he eache s: he child en's own ques ions a e he s a ing poin .
The child en a e amilia wi h snails. The school is loca ed in a
small ci y wi h no clea limi s wi h he coun yside and many houses
ha e ga dens whe e snails a e abundan (and a pes ). They do know, o
ins ance, ha snails ea g eens such as cabbage o colla d lea es o ha
hey can wi hd aw in o hei shells. E e yday ou ine included coun ing
up snails and checking wha hey had ea en. Each day, a eam o wo
child en was in cha ge o cleaning up he e a ium and we ing he
snails, so hey would come ou o hei shells. The pa icipa ion in he
SABELA FERNÁNDEZ MONTEIRA
86
p ojec along a sus ained pe iod o ime c ea ed oppo uni ies o a
ange o expe imen s and expe iences, as well as o child en’s
p oduc ions. The child en we e asked o p oduce d awings o he
expe iences and phenomena hey engaged wi h.
Timelines in Table 4.1 and 4.2, summa ize he de elopmen o he
p ojec in bo h g oups. ECE1-L and ECE3-P, espec i ely, in e ms o
expe iences and obse a ions, opics o class oom alk and child en’s
p oduc s, ei he indi idual ones, such as d awings, o collec i e, such
as class oom displays. A endance in ECE is no compulso y, as a
consequence, i was no always cons an and some child en did no
a end all he sessions, and did no hand all he p oduc ions, which
accoun s o he di e ences in numbe s.
The p ojec was o ganized a ound d i ing ques ions sugges ed by
child en and he eache s collec ed hem. Fo mula ing empi ically
answe able ques ions abou phenomena is a basic scien i ic p ac ice
(NRC, 2012; OECD, 2016). I should be no ed ha many expe iences
and obse a ions and all he expe imen s a e simila in bo h class ooms.
This is because some o he ques ions eme ged spon aneously in bo h
class ooms, whils o he s we e sha ed be ween he eache s because o
i s in e es , who os e ed child en’s cu iosi y abou he phenomena. Fo
ins ance, child en in bo h class ooms obse ed he ma ks ha snails le
in he ood. The eache s paid a en ion o hese obse a ions and
p omp ed child en o alk abou i . As a consequence, an in es iga ion
abou snails’ mou hpa s eme ged in bo h class ooms.
Rega ding he expe imen s, wo o hem may illus a e he
child en’s engagemen wi h he p ojec : in expe imen ‘Hea ing’
(Figu e 4.1), hey placed ou snails on a lid, and s ayed in silence o a
ew minu es. Then hey made noises by a) shou ing, b) banging wo
s icks, and c) playing a ambou ine. The snails' beha io in he
condi ions o silence and noise we e compa ed. Ano he expe imen ,
‘S eng h’ (Figu e 4.2), es ed i snails would be able o pull di e en
objec s such as a po a o o a pape clip, ei he h ough a plas ic s aine
o h ough a ca dboa d “ca ” a ached o he snail’s shell.
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
87
Figu e 4.1. Child en ca ying ou expe imen ‘Hea ing’
Figu e 4.2. Child en ca ying ou expe imen ‘S eng h’
SABELA FERNÁNDEZ MONTEIRA
86
p ojec along a sus ained pe iod o ime c ea ed oppo uni ies o a
ange o expe imen s and expe iences, as well as o child en’s
p oduc ions. The child en we e asked o p oduce d awings o he
expe iences and phenomena hey engaged wi h.
Timelines in Table 4.1 and 4.2, summa ize he de elopmen o he
p ojec in bo h g oups. ECE1-L and ECE3-P, espec i ely, in e ms o
expe iences and obse a ions, opics o class oom alk and child en’s
p oduc s, ei he indi idual ones, such as d awings, o collec i e, such
as class oom displays. A endance in ECE is no compulso y, as a
consequence, i was no always cons an and some child en did no
a end all he sessions, and did no hand all he p oduc ions, which
accoun s o he di e ences in numbe s.
The p ojec was o ganized a ound d i ing ques ions sugges ed by
child en and he eache s collec ed hem. Fo mula ing empi ically
answe able ques ions abou phenomena is a basic scien i ic p ac ice
(NRC, 2012; OECD, 2016). I should be no ed ha many expe iences
and obse a ions and all he expe imen s a e simila in bo h class ooms.
This is because some o he ques ions eme ged spon aneously in bo h
class ooms, whils o he s we e sha ed be ween he eache s because o
i s in e es , who os e ed child en’s cu iosi y abou he phenomena. Fo
ins ance, child en in bo h class ooms obse ed he ma ks ha snails le
in he ood. The eache s paid a en ion o hese obse a ions and
p omp ed child en o alk abou i . As a consequence, an in es iga ion
abou snails’ mou hpa s eme ged in bo h class ooms.
Rega ding he expe imen s, wo o hem may illus a e he
child en’s engagemen wi h he p ojec : in expe imen ‘Hea ing’
(Figu e 4.1), hey placed ou snails on a lid, and s ayed in silence o a
ew minu es. Then hey made noises by a) shou ing, b) banging wo
s icks, and c) playing a ambou ine. The snails' beha io in he
condi ions o silence and noise we e compa ed. Ano he expe imen ,
‘S eng h’ (Figu e 4.2), es ed i snails would be able o pull di e en
objec s such as a po a o o a pape clip, ei he h ough a plas ic s aine
o h ough a ca dboa d “ca ” a ached o he snail’s shell.
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
87
Figu e 4.1. Child en ca ying ou expe imen ‘Hea ing’
Figu e 4.2. Child en ca ying ou expe imen ‘S eng h’
SABELA FERNÁNDEZ MONTEIRA
88
Table 4.1 Timeline o he ‘Snails p ojec ’ in ECE1-L
Mon h
Expe iences
Topics o class oom alk
in ideo aped sessions
Child en's p oduc s
Janua y
In oducing
snails
Expe imen s:
‘Smell’ and
‘Hea ing’
1 Class oom display:
egis e ing which
ood snails ea and
which is le
23 Snails’ ini ial
d awings
20 D awings
expe imen ‘Smell’
20 D awings
expe imen ‘Hea ing’
Feb ua y
Expe imen
‘Tas e’
Obse a ions: a)
Snails’ oo h
ma ks on ood
b) Colo o
“poo” ela ed o
ood
c) Gi ing lou o
snails o see he
adula
Video aped session 1:
Discuss colo ed “poo”
and i s ela ion o ood’s
colo
Repo : li le holes in
he ood, adula,
“ ee h”; snails a e
mollusks; expe imen s
‘Smell’ and ‘Hea ing’
Use snail’s inne o gans
plan o p o e i has
hea ; poin o hea ’s
posi ion in eal snail
Obse ing snails
D awing a snail (2nd
d awing)
20 D awings colo ed
“poo”
21 D awings
expe imen ‘Tas e’
18 Snails’ second
d awings
Ma ch
Expe imen
‘Su aces’
Obse a ion:
snails’ oo h
ma ks on ood
Video aped session 2:
Discuss: a po a o g ew in
he snail’s box. Pa s o
he plan
Discuss: Expe imen
‘Su aces’
Obse ing snails: a) wi h
magni ying glass; b) wi h
s e eomic oscope (in
sc een)
D awing snail’s pa s
20 D awings
expe imen
‘Su aces’
18 d awings snail’s
adula
20 d awings book
‘The bigges house’
20 d awings snail’s
pa s
20 d awings ilm
‘Tu bo’
20 d awings
he maph odi e
Ap il
Expe imen s:
‘S eng h’ and
‘Balance’
Video aped session 3:
Snails a e
he maph odi es
Snails’ ace: how o
make hem ad ance in
s aigh line
19 d awings
s e eomic oscope
18 d awings land/sea
snails
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
89
D awing snails’ ace
Video aped session 4
:
Obse ing baby snails
Pa s o snail;
snails g ew because hey
a e
Expe imen ‘Balance’
Discuss a d awing o he
inne pa s o
snail
Obse ing sea and land
shells
22 d awings
expe imen
‘S eng h’
May
Obse a ion wi h
e
-ampli ying
lens o a
limpe ’s adula
Video aped session 5:
Obse ing limpe ’s
adula wi h
s e eomic oscope:
shape, colo , “ oo hle s”
Video aped session 6
:
Discuss: pic u es o
adula.
Mimics and explana ions:
how snails use he adula
D awing adula
22 d awings
expe imen ‘Balance’
22 d awings limpe s’
adula
June
B inging back
snails o h
e
ga den
19 d awings snails’
enemies
Table 4.2. Timeline o he ‘Snails p ojec ’ in ECE3-P (Mon ei a & Jiménez-
Aleixand e, 2016, adap ed)
Mon h
Expe iences
Topics o class oom alk in
ideo aped sessions
Child en's p oduc s
Janua y
In oducing
snails
Expe imen
‘Smell’
3 Class oom displays: a)
d i ing ques ions; b)
wha do snails ea ; c)
hypo heses expe imen
‘Smell’
23 Snails’ ini ial
d awings
6 Modeling clay models
22 D awings o
expe imen ‘Smell’
Feb ua y
Expe imen s
‘Tas e’ and
‘Hea ing’
Obse a ions:
a) Snails’
Video aped session 1:
Snails a e he maph odi e
Snails’ shell g ows as
snails a e g owing
B oken shell and healing
Expe imen ‘Hea ing’:
da a, claims
2 Class oom displays:
hypo heses o he
expe imen s ‘Tas e’
and ‘Hea ing’
20 D awings mou hpa s
23 D awings o
expe imen ‘Tas e’
SABELA FERNÁNDEZ MONTEIRA
88
Table 4.1 Timeline o he ‘Snails p ojec ’ in ECE1-L
Mon h
Expe iences
Topics o class oom alk
in ideo aped sessions
Child en's p oduc s
Janua y
In oducing
snails
Expe imen s:
‘Smell’ and
‘Hea ing’
1 Class oom display:
egis e ing which
ood snails ea and
which is le
23 Snails’ ini ial
d awings
20 D awings
expe imen ‘Smell’
20 D awings
expe imen ‘Hea ing’
Feb ua y
Expe imen
‘Tas e’
Obse a ions: a)
Snails’ oo h
ma ks on ood
b) Colo o
“poo” ela ed o
ood
c) Gi ing lou o
snails o see he
adula
Video aped session 1:
Discuss colo ed “poo”
and i s ela ion o ood’s
colo
Repo : li le holes in
he ood, adula,
“ ee h”; snails a e
mollusks; expe imen s
‘Smell’ and ‘Hea ing’
Use snail’s inne o gans
plan o p o e i has
hea ; poin o hea ’s
posi ion in eal snail
Obse ing snails
D awing a snail (2nd
d awing)
20 D awings colo ed
“poo”
21 D awings
expe imen ‘Tas e’
18 Snails’ second
d awings
Ma ch
Expe imen
‘Su aces’
Obse
a ion:
snails’ oo h
ma ks on ood
Video aped session 2:
Discuss: a po a o g ew in
he snail’s box. Pa s o
he plan
Discuss: Expe imen
‘Su aces’
Obse ing snails: a) wi h
magni ying glass; b) wi h
s e eomic oscope (in
sc een)
D awing snail’s pa s
20 D awings
expe imen
‘Su aces’
18 d awings snail’s
adula
20 d awings book
‘The bigges house’
20 d awings snail’s
pa s
20 d awings ilm
‘Tu bo’
20 d awings
he maph odi e
Ap il
Expe imen s:
‘S eng h’ and
‘Balance’
Video aped session 3:
Snails a e
he maph odi es
Snails’ ace: how o
make hem ad ance in
s aigh line
19 d awings
s e eomic oscope
18 d awings land/sea
snails
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
89
D awing snails’ ace
Video aped session 4:
Obse ing baby snails
Pa s o snail;
snails g ew because hey
a e
Expe imen ‘Balance’
Discuss a d awing o he
inne pa s o snail
Obse ing sea and land
shells
22 d awings
expe imen
‘S eng h’
May
Obse a ion wi h
e-ampli ying
lens o a
limpe ’s adula
Video aped session 5:
Obse ing limpe ’s
adula wi h
s e eomic oscope:
shape, colo , “ oo hle s”
Video aped session 6:
Discuss: pic u es o
adula.
Mimics and explana ions:
how snails use he adula
D awing adula
22 d awings
expe imen ‘Balance’
22 d awings limpe s’
adula
June
B inging back
snails o he
ga den
19 d awings snails’
enemies
Table 4.2. Timeline o he ‘Snails p ojec ’ in ECE3-P (Mon ei a & Jiménez-
Aleixand e, 2016, adap ed)
Mon h
Expe iences
Topics o class oom alk in
ideo aped sessions
Child en's p oduc s
Janua y
In oducing
snails
Expe imen
‘Smell’
3 Class oom displays: a)
d i ing ques ions; b)
wha do snails ea ; c)
hypo heses expe imen
‘Smell’
23 Snails’ ini ial
d awings
6 Modeling clay models
22 D awings o
expe imen ‘Smell’
Feb ua y
Expe imen s
‘Tas e’ and
‘Hea ing’
Obse a ions:
a) Snails’
Video aped session 1:
Snails a e he maph odi e
Snails’ shell g ows as
snails a e g owing
B oken shell and healing
Expe imen ‘Hea ing’:
da a, claims
2 Class oom displays:
hypo heses o he
expe imen s ‘Tas e’
and ‘Hea ing’
20 D awings mou hpa s
23 D awings o
expe imen ‘Tas e’
SABELA FERNÁNDEZ MONTEIRA
96
(3) Second-hand da a ound on he In e ne , books, o om
amilies.
Fo answe ing he esea ch ques ion 3, How do child en use
e idence o e ise hei unde s andings? Wha a e he di e ences
be ween i s and hi d yea o ECE in he e ision o unde s andings
unde he ligh o new e idence?, he ansc ip s o he sessions and
child en’s d awings we e examined. We ca ied ou a hema ic analysis
o he ansc ip s in o de o iden i y ecu en opics. The successi e
e isions o ini ial ideas, and he e idence used o change i we e
iden i ied.
4.3.3 Me hods and Tools o he Analysis o Child en’s
D awings
In o de o answe he esea ch ques ion 1, In which ways do
child en in ea ly childhood use e idence and how is his use e lec ed
in he de elopmen o da a in o e idence? Wha a e he di e ences in
he use o e idence be ween i s and hi d yea o ECE? d awings o
expe imen s ‘Smell’, ‘Hea ing’, ‘Tas e’, ‘S eng h’ and ‘Balance’ we e
examined. These d awings we e selec ed because hey sha e a common
s uc u e: hey ep esen ei he he p ocedu e o he conclusions o he
expe imen s ca ied ou by child en; and hey con ain a w i en claim
de i ed om he expe imen s. The ocus was on he use o
a gumen a i e connec o s in he w i en ex s wi hin he d awings o
expe imen s, unde he p in ed heading “conclusions”. A gumen a i e
connec o s a e de ined by Duc o (1983) as signs ha link wo o
se e al s a emen s, assigning hem a pa icula ole in he a gumen a i e
discou se. In his case, he use o he connec o because o link e idence
and conclusions. The numbe o d awings examined is 110. Only
d awings om ECE3-P we e subjec ed o his analysis, as he sen ences
ha make up he conclusion we e decided and w i en by child en,
whe eas child en in ECE1-L we e gi en wo d ags and asked o pas e
hem in o de o build he conclusion sen ence. An in-dep h analysis o
hese d awings om ECE1-L is ca ied ou in chap e 5.
In o de o answe he esea ch ques ion 3, How do child en use
e idence o e ise hei unde s andings? Wha a e he di e ences
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
97
be ween i s and hi d yea o ECE in he e ision o unde s andings
unde he ligh o new e idence?, d awings ha ep esen child en’s
ideas abou snails’ mou hpa s and mollusks’ adula a di e en poin s
o he p ojec we e examined h ough con en analysis (Bell, 2001).
These a e 81 d awings om ECE1-L, co esponding o ou di e en
d awing asks; and 20 d awings om ECE3-P, one d awing ask. I
should be no ed ha he e is a g ea e numbe o d awings examined in
ECE1-L han in ECE3-P, as hey we e asked o p oduce mo e d awings
ega ding his opic.
Table 4. 6. D awings analyzed in ch onological o de o p oduc ion
G oup
D awings o expe imen s
(no. d awings)
D awings abou mou hpa s and
adula (no. d awings)
ECE1-L
(No examined o his analysis)
- Fi s d awing o snail (23)
-
Second d awing o snail (18)
-
Snail’s adula (18)
- Limpe ’s adula (22)
ECE3-P
- Expe imen ‘Smell’ (22)
-
Expe imen ‘Tas e’ (23)
-
Expe imen ‘Hea ing’ (23)
-
Expe imen ‘Su aces’ (23)
- Expe imen ‘S eng h’ (19)
- Snail’s mou hpa s (20)
4.4 RESULTS: USE OF EVIDENCE IN EARLY CHILDHOOD EDUCATION
AND THE DEVELOPMENT OF DATA INTO EVIDENCE
In his sec ion we add ess esea ch ques ions1, In which ways do
child en in ea ly childhood use e idence and how is his use e lec ed
in he de elopmen o da a in o e idence? Wha a e he di e ences in
he use o e idence be ween i s and hi d yea o ECE? A summa y o
esul s may be ha 3 o 6 yea -olds a e able o engage in he p ac ice o
using and gene a ing e idence o suppo hei claims and o answe
ques ions, al hough wi h di e en deg ees o complexi y. We begin by
desc ibing quan i a i e da a, and hen discuss he quali a i e indings
based on discou se analysis.
The quan i a i e analysis o he ansc ip s is summa ized in Table
4.7. I shows he occu ence o a gumen a i e componen s in class oom
discou se. These da a gi e a sense o he ele ance o his ype o
science alk in he class ooms while gene a ing scien i ic knowledge.
SABELA FERNÁNDEZ MONTEIRA
96
(3) Second-hand da a ound on he In e ne , books, o om
amilies.
Fo answe ing he esea ch ques ion 3, How do child en use
e idence o e ise hei unde s andings? Wha a e he di e ences
be ween i s and hi d yea o ECE in he e ision o unde s andings
unde he ligh o new e idence?, he ansc ip s o he sessions and
child en’s d awings we e examined. We ca ied ou a hema ic analysis
o he ansc ip s in o de o iden i y ecu en opics. The successi e
e isions o ini ial ideas, and he e idence used o change i we e
iden i ied.
4.3.3 Me hods and Tools o he Analysis o Child en’s
D awings
In o de o answe he esea ch ques ion 1, In which ways do
child en in ea ly childhood use e idence and how is his use e lec ed
in he de elopmen o da a in o e idence? Wha a e he di e ences in
he use o e idence be ween i s and hi d yea o ECE? d awings o
expe imen s ‘Smell’, ‘Hea ing’, ‘Tas e’, ‘S eng h’ and ‘Balance’ we e
examined. These d awings we e selec ed because hey sha e a common
s uc u e: hey ep esen ei he he p ocedu e o he conclusions o he
expe imen s ca ied ou by child en; and hey con ain a w i en claim
de i ed om he expe imen s. The ocus was on he use o
a gumen a i e connec o s in he w i en ex s wi hin he d awings o
expe imen s, unde he p in ed heading “conclusions”. A gumen a i e
connec o s a e de ined by Duc o (1983) as signs ha link wo o
se e al s a emen s, assigning hem a pa icula ole in he a gumen a i e
discou se. In his case, he use o he connec o because o link e idence
and conclusions. The numbe o d awings examined is 110. Only
d awings om ECE3-P we e subjec ed o his analysis, as he sen ences
ha make up he conclusion we e decided and w i en by child en,
whe eas child en in ECE1-L we e gi en wo d ags and asked o pas e
hem in o de o build he conclusion sen ence. An in-dep h analysis o
hese d awings om ECE1-L is ca ied ou in chap e 5.
In o de o answe he esea ch ques ion 3, How do child en use
e idence o e ise hei unde s andings? Wha a e he di e ences
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
97
be ween i s and hi d yea o ECE in he e ision o unde s andings
unde he ligh o new e idence?, d awings ha ep esen child en’s
ideas abou snails’ mou hpa s and mollusks’ adula a di e en poin s
o he p ojec we e examined h ough con en analysis (Bell, 2001).
These a e 81 d awings om ECE1-L, co esponding o ou di e en
d awing asks; and 20 d awings om ECE3-P, one d awing ask. I
should be no ed ha he e is a g ea e numbe o d awings examined in
ECE1-L han in ECE3-P, as hey we e asked o p oduce mo e d awings
ega ding his opic.
Table 4. 6. D awings analyzed in ch onological o de o p oduc ion
G oup
D awings o expe imen s
(no. d awings)
D awings abou mou hpa s and
adula (no. d awings)
ECE1-L
(No examined o his analysis)
- Fi s d awing o snail (23)
- Second d awing o snail (18)
- Snail’s adula (18)
- Limpe ’s adula (22)
ECE3-P
- Expe imen ‘Smell’ (22)
- Expe imen ‘Tas e’ (23)
- Expe imen ‘Hea ing’ (23)
- Expe imen ‘Su aces’ (23)
- Expe imen ‘S eng h’ (19)
- Snail’s mou hpa s (20)
4.4 RESULTS: USE OF EVIDENCE IN EARLY CHILDHOOD EDUCATION
AND THE DEVELOPMENT OF DATA INTO EVIDENCE
In his sec ion we add ess esea ch ques ions1, In which ways do
child en in ea ly childhood use e idence and how is his use e lec ed
in he de elopmen o da a in o e idence? Wha a e he di e ences in
he use o e idence be ween i s and hi d yea o ECE? A summa y o
esul s may be ha 3 o 6 yea -olds a e able o engage in he p ac ice o
using and gene a ing e idence o suppo hei claims and o answe
ques ions, al hough wi h di e en deg ees o complexi y. We begin by
desc ibing quan i a i e da a, and hen discuss he quali a i e indings
based on discou se analysis.
The quan i a i e analysis o he ansc ip s is summa ized in Table
4.7. I shows he occu ence o a gumen a i e componen s in class oom
discou se. These da a gi e a sense o he ele ance o his ype o
science alk in he class ooms while gene a ing scien i ic knowledge.
SABELA FERNÁNDEZ MONTEIRA
98
Fo ECE1-L, 285 a gumen a i e componen s we e iden i ied, om
which 204 a e claims. I can be obse ed ha he e a e mo e claims han
e idence s a emen s (44) used o suppo hem. F om hese e idence
s a emen s, 33 we e codi ied as le el 1 and 11 as le el 2. The e a e 37
aw da a iden i ied: hese a e da a included in child en’s alk, bu whose
discu si e ole was no ha o suppo ing a claim no we e ela ed o a
ques ion. Fo ECE3-P, mo e claims (125) han e idence s a emen s (57)
we e also iden i ied. In o he wo ds, simila ly o wha was ound in
p e ious s udies wi h s uden s in highe educa i e le els (e.g. Jiménez-
Aleixand e e al., 2000), mos claims a e no suppo ed by e idence.
F om he 57 e idence s a emen s in ECE3-P, 36 we e codi ied as le el
1 and 21 as le el 2. No all da a a e de eloped in o e idence, as shown
by 85 o he s a emen s coded unde aw da a.
Table 4. 7. A gumen componen s in ECE1-L and ECE3-P
Rega ding he di e ences be ween he wo classes, a gumen a i e
componen s o child en’s discou se ep esen a smalle ac ion o he
o al u ns in ECE1-L (285/1416; 20.12%) han in ECE3-P (237/937;
25.29%). This is due, on he one hand, o he highe deg ee o
in e en ion o he eache in he class oom alk, in o de o suppo
child en’s discussion (di ec ing he ocus, ques ioning child en). On he
o he hand, epea ing o he child’s wo ds is mo e equen in i s yea ;
and epe i ions we e no coun ed unless hey ook place in a di e en
episode. The e is a highe p opo ion o claims in ECE1-L (71.58%)
han in ECE3-P (45.3%), and a lowe numbe o e idence s a emen s
used o suppo hem (15.44% and 20.6%, espec i ely). Mos o
e idence s a emen s in bo h class ooms we e coded as le el 1, in many
cases suppo ing claims ela ed o snails’ ea u es, such as colo , size,
o ca ego ies; o ins ance, snails a e mollusks. Epis emic judgmen s
Class
( u ns)
A gumen
componen s
Claim
Raw da a
E idence
Jus i ica ion
ECE1-L
(1416)
N= 285
204
(71.58%)
37
(12.98%)
44 (15.44%)
Le el 1: 33
Le el 2: 11
2
(0.7%)
ECE3-P
(937)
N = 276
125
(45.3%)
85
(30.8%)
57
(20.6%)
Le el 1: 36
Le el 2: 21
9
(3.3%)
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
99
in ol ing e idence e alua ion become mo e equen wi h age and
educa ional le el: 36% we e coded as le el 2 in ECE3-P; and 25% in
ECE1-L. E idence e alua ion mee ing each o he ou c i e ia o
e idence e alua ion: a) iden i ying pa e ns in da a; b) connec ing da a
and claim h ough jus i ica ion; c) es ablishing compa ison wi h o he
da a; and d) explici ly e alua ing one o se e al al e na i e claims (see
Table 4.5), we e iden i ied in child en’s alk in ECE3-P; whils in
ECE1-L child en did no explici ly exp ess pa e ns ecogni ion (a), no
e alua ed al e na i e claims (d). Jus i ica ion was only ound in wo
occasions in ECE1-L and in nine in ECE3-P. I is a low numbe o cases,
bu i should be no ed ha his is one o he mos di icul aspec s o he
use o e idence o olde s uden s (e.g. Go wals & Songe , 2013).
In o de o answe hei own ques ions, child en ca ied ou
expe imen s, obse a ions and looked o in o ma ion. I should be
no ed ha ques ions ela ed o p ocesses could be be e answe ed
h ough p olonged obse a ion, whils o he s could be answe ed
h ough expe imen a ion.
In ECE3-P, he eache w o e down child en’s ques ions and se up
a display on he wall wi h h ee columns “wha do we know?”, “wha
do we wan o know?” and “wha did we lea n?” and she also w o e
down child en’s ini ial hypo hesis o e e y expe imen . In ECE1-L
he e was no such a display, bu he eache kep no es o child en’s
ques ions. Figu e 4.3 shows a de ail o he “wha do we wan o know?
column o he display. The ques ions ange om ea u es o a snail’s
body o a snail’s biology o wellbeing. Some ques ions seem g ounded
on p e ious knowledge, o ins ance he need o calcium.
SABELA FERNÁNDEZ MONTEIRA
98
Fo ECE1-L, 285 a gumen a i e componen s we e iden i ied, om
which 204 a e claims. I can be obse ed ha he e a e mo e claims han
e idence s a emen s (44) used o suppo hem. F om hese e idence
s a emen s, 33 we e codi ied as le el 1 and 11 as le el 2. The e a e 37
aw da a iden i ied: hese a e da a included in child en’s alk, bu whose
discu si e ole was no ha o suppo ing a claim no we e ela ed o a
ques ion. Fo ECE3-P, mo e claims (125) han e idence s a emen s (57)
we e also iden i ied. In o he wo ds, simila ly o wha was ound in
p e ious s udies wi h s uden s in highe educa i e le els (e.g. Jiménez-
Aleixand e e al., 2000), mos claims a e no suppo ed by e idence.
F om he 57 e idence s a emen s in ECE3-P, 36 we e codi ied as le el
1 and 21 as le el 2. No all da a a e de eloped in o e idence, as shown
by 85 o he s a emen s coded unde aw da a.
Table 4. 7. A gumen componen s in ECE1-L and ECE3-P
Rega ding he di e ences be ween he wo classes, a gumen a i e
componen s o child en’s discou se ep esen a smalle ac ion o he
o al u ns in ECE1-L (285/1416; 20.12%) han in ECE3-P (237/937;
25.29%). This is due, on he one hand, o he highe deg ee o
in e en ion o he eache in he class oom alk, in o de o suppo
child en’s discussion (di ec ing he ocus, ques ioning child en). On he
o he hand, epea ing o he child’s wo ds is mo e equen in i s yea ;
and epe i ions we e no coun ed unless hey ook place in a di e en
episode. The e is a highe p opo ion o claims in ECE1-L (71.58%)
han in ECE3-P (45.3%), and a lowe numbe o e idence s a emen s
used o suppo hem (15.44% and 20.6%, espec i ely). Mos o
e idence s a emen s in bo h class ooms we e coded as le el 1, in many
cases suppo ing claims ela ed o snails’ ea u es, such as colo , size,
o ca ego ies; o ins ance, snails a e mollusks. Epis emic judgmen s
Class
( u ns)
A gumen
componen s
Claim
Raw da a
E idence
Jus i ica ion
ECE1-L
(1416)
N= 285
204
(71.58%)
37
(12.98%)
44 (15.44%)
Le el 1: 33
Le el 2: 11
2
(0.7%)
ECE3-P
(937)
N = 276
125
(45.3%)
85
(30.8%)
57
(20.6%)
Le el 1: 36
Le el 2: 21
9
(3.3%)
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
99
in ol ing e idence e alua ion become mo e equen wi h age and
educa ional le el: 36% we e coded as le el 2 in ECE3-P; and 25% in
ECE1-L. E idence e alua ion mee ing each o he ou c i e ia o
e idence e alua ion: a) iden i ying pa e ns in da a; b) connec ing da a
and claim h ough jus i ica ion; c) es ablishing compa ison wi h o he
da a; and d) explici ly e alua ing one o se e al al e na i e claims (see
Table 4.5), we e iden i ied in child en’s alk in ECE3-P; whils in
ECE1-L child en did no explici ly exp ess pa e ns ecogni ion (a), no
e alua ed al e na i e claims (d). Jus i ica ion was only ound in wo
occasions in ECE1-L and in nine in ECE3-P. I is a low numbe o cases,
bu i should be no ed ha his is one o he mos di icul aspec s o he
use o e idence o olde s uden s (e.g. Go wals & Songe , 2013).
In o de o answe hei own ques ions, child en ca ied ou
expe imen s, obse a ions and looked o in o ma ion. I should be
no ed ha ques ions ela ed o p ocesses could be be e answe ed
h ough p olonged obse a ion, whils o he s could be answe ed
h ough expe imen a ion.
In ECE3-P, he eache w o e down child en’s ques ions and se up
a display on he wall wi h h ee columns “wha do we know?”, “wha
do we wan o know?” and “wha did we lea n?” and she also w o e
down child en’s ini ial hypo hesis o e e y expe imen . In ECE1-L
he e was no such a display, bu he eache kep no es o child en’s
ques ions. Figu e 4.3 shows a de ail o he “wha do we wan o know?
column o he display. The ques ions ange om ea u es o a snail’s
body o a snail’s biology o wellbeing. Some ques ions seem g ounded
on p e ious knowledge, o ins ance he need o calcium.
SABELA FERNÁNDEZ MONTEIRA
100
Figu e 4.3. De ail o ECE3-P class display: Wha do we wan o know?
Child en’s ques ions collec ed in he class oom display a e
ansla ed in Table 4.8. The ques ions subsequen ly examined du ing
he p ojec a e i alicized. The ques ions a e dis ibu ed in h ee ypes
acco ding o how hey can be answe ed: by empi ical i s -hand da a
ga he ed ei he h ough pu pose ul obse a ion o h ough expe imen s,
o by seeking second-hand in o ma ion (Mon ei a & Jiménez-
Aleixand e, 2016).
All eigh ques ions ha can be answe ed by pu pose ul obse a ion
we e add essed, al hough in many cases hey we e modi ied. F om he
ou ques ions ha can be answe ed by an in es iga ion, he e is one
(“Can hey li e i he shell is b oken?”) ha was no he objec o an
expe imen , o b eaking a shell on pu pose was ou o he ques ion. I s
examina ion h ough p olonged obse a ion was made possible by an
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
101
acciden . “Can hey hea ?” was expanded in o h ee mo e ques ions
abou he senses, explo ed h ough expe imen s ‘Smell’, ‘Tas e’, and
‘Hea ing’. Th ee mo e ques ions eme ged abou snails’ capaci ies ha
lead o ca y ou expe imen s abou snails’ abili y o walk o e di e en
su aces and o balance on na ow wi es o pieces o h ead; and abou
snails’ s eng h. Fo each ques ion in his ca ego y, child en in bo h
g oups, ECE1-L and ECE3-P, we e asked o sugges expe imen s ha
we e planned wi h s ong inpu om he eache . Then hey we e asked
o gene a e hypo heses con ex ualized in he expe imen (bu be o e
ca ying hem ou ). E idence in hese class ooms was used o answe
child en’s ques ions and o es hypo hesis when ca ying ou
expe imen s. Selec ed examples om bo h g oups a e discussed below,
in o de o illus a e child en’s in e p e a ion o he esul s o
expe imen s and how e idence was connec ed o conclusions h ough
jus i ica ions.
Table 4.8. Types o ini ial ques ions: In i alics, ques ions add essed in he
p ojec (*i could be answe ed by an expe imen , bu in ol ing ha m o snails)
(Mon ei a & Jiménez-Aleixand e, 2016)
Type: can be answe ed by
Child en's ini ial ques ions N=20
1. Empi ical i s -hand
da a
ga he ed h ough
pu pose ul obse a ion:
N=8
- Do hey ha e mou h?
-
Do hey ha e ee h?
-
The li le hings unde hei head: a e hey
legs?
-
Wha a e he en acles o ?
-
A e snails bo n wi h shell?
-
Wha do hey need he shell o ?
-
Whe e does he snail slime come om?
- Why a e eggshells pu he e [in he box]?
2. Empi ical i s -hand
da a ga he ed h ough an
in es iga ion o
expe imen : N=4
- Can hey hea ? [la e expanded o: Can hey
smell? Can hey as e? Do hey ha e ouch?
]
-
Wha is he shell made o ?
-
Can hey li e i hei shell is b oken?*
-
Is i slime wha s icks he shell o he body?
[la e modi ied as: Which unc ions has slime?]
3. Second-hand da a,
sough in he In e ne ,
books o om amily: N=8
- How do we ake ca e o hem?
-
Whe e do hey li e?
-
How many ypes a e he e o snails?
-
I he e a e unde g ound snails
-
Whe e is he penis?
-
Do hey need calcium?
-
Wha do sea snails ea ?
- Why do hey need wa e and sunligh ?
SABELA FERNÁNDEZ MONTEIRA
100
Figu e 4.3. De ail o ECE3-P class display: Wha do we wan o know?
Child en’s ques ions collec ed in he class oom display a e
ansla ed in Table 4.8. The ques ions subsequen ly examined du ing
he p ojec a e i alicized. The ques ions a e dis ibu ed in h ee ypes
acco ding o how hey can be answe ed: by empi ical i s -hand da a
ga he ed ei he h ough pu pose ul obse a ion o h ough expe imen s,
o by seeking second-hand in o ma ion (Mon ei a & Jiménez-
Aleixand e, 2016).
All eigh ques ions ha can be answe ed by pu pose ul obse a ion
we e add essed, al hough in many cases hey we e modi ied. F om he
ou ques ions ha can be answe ed by an in es iga ion, he e is one
(“Can hey li e i he shell is b oken?”) ha was no he objec o an
expe imen , o b eaking a shell on pu pose was ou o he ques ion. I s
examina ion h ough p olonged obse a ion was made possible by an
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
101
acciden . “Can hey hea ?” was expanded in o h ee mo e ques ions
abou he senses, explo ed h ough expe imen s ‘Smell’, ‘Tas e’, and
‘Hea ing’. Th ee mo e ques ions eme ged abou snails’ capaci ies ha
lead o ca y ou expe imen s abou snails’ abili y o walk o e di e en
su aces and o balance on na ow wi es o pieces o h ead; and abou
snails’ s eng h. Fo each ques ion in his ca ego y, child en in bo h
g oups, ECE1-L and ECE3-P, we e asked o sugges expe imen s ha
we e planned wi h s ong inpu om he eache . Then hey we e asked
o gene a e hypo heses con ex ualized in he expe imen (bu be o e
ca ying hem ou ). E idence in hese class ooms was used o answe
child en’s ques ions and o es hypo hesis when ca ying ou
expe imen s. Selec ed examples om bo h g oups a e discussed below,
in o de o illus a e child en’s in e p e a ion o he esul s o
expe imen s and how e idence was connec ed o conclusions h ough
jus i ica ions.
Table 4.8. Types o ini ial ques ions: In i alics, ques ions add essed in he
p ojec (*i could be answe ed by an expe imen , bu in ol ing ha m o snails)
(Mon ei a & Jiménez-Aleixand e, 2016)
Type: can be answe ed by
Child en's ini ial ques ions N=20
1. Empi ical i s -hand
da a ga he ed h ough
pu pose ul obse a ion:
N=8
- Do hey ha e mou h?
- Do hey ha e ee h?
- The li le hings unde hei head: a e hey
legs?
- Wha a e he en acles o ?
- A e snails bo n wi h shell?
- Wha do hey need he shell o ?
- Whe e does he snail slime come om?
- Why a e eggshells pu he e [in he box]?
2. Empi ical i s -hand
da a ga he ed h ough an
in es iga ion o
expe imen : N=4
- Can hey hea ? [la e expanded o: Can hey
smell? Can hey as e? Do hey ha e ouch?]
- Wha is he shell made o ?
- Can hey li e i hei shell is b oken?*
- Is i slime wha s icks he shell o he body?
[la e modi ied as: Which unc ions has slime?]
3. Second-hand da a,
sough in he In e ne ,
books o om amily: N=8
- How do we ake ca e o hem?
- Whe e do hey li e?
- How many ypes a e he e o snails?
- I he e a e unde g ound snails
- Whe e is he penis?
- Do hey need calcium?
- Wha do sea snails ea ?
- Why do hey need wa e and sunligh ?
SABELA FERNÁNDEZ MONTEIRA
102
Rega ding how child en in e p e he esul s o expe imen s: a e
a class oom discussion, hey we e asked o p oduce indi idual d awings
o each expe imen in a empla e wi h “conclusion” p in ed a he
bo om. Child en in ECE1-L we e lea ning o w i e, and s ill ound
di icul ies o w i e a comple e wo d, so hey we e gi en wo d ags and,
in la ge g oup, ag eed in which o de o pas e hem.
In ECE3-P child en w o e he conclusion in hei own wo ds. The
examina ion o d awings om ECE3-P ocuses on he i e expe imen s:
‘Smell’, ‘Tas e’, ‘Hea ing’, ‘Su aces’ and ‘S eng h’. Child en’s
w i ing skills we e une en, and he eache ’s help was needed o
in e p e he ex s. We examine he use o he lexical connec o
“because” (Duc o , 1983) employed o connec e idence and
conclusions. Some d awings we e missing om he po olios, ei he
because child en missed he session o because he d awings we e no
e u ned when hey ook he po olios home o sha e hem. Table 4.9
shows he equencies o use in each expe imen .
Table 4.9. F equency o use o he connec o “because” in he d awings o
expe imen s in ECE3-P
Expe imen
Smell
Tas e
Hea ing
Su aces
S eng h
No. because/
no. expe imen s
16/22
10/23
22/23
1/23
16/19
Al hough o e hal o he d awings (65/110; 59%) show he use o
because o link claim and e idence, i s use is une en ac oss
expe imen s. The weakes esul s a e ound in expe imen ‘Su aces’
abou he ques ion, “A e snails able o walk o e all su aces?” We
in e p e his as a consequence o he di e en na u e o da a in he
expe imen s. In his case mos child en p o ided a gene al claim “Snails
a e able o walk o e all su aces”. Only one o hem wo ded i in
connec ion wi h da a: “beqa[u]se hey w[e]alk o e all o hem, e e[n]
o e he pins” (o iginal language: “Os ca acois son capazes de anda
po cuallie supe icie po ce enda on po odo as po las
chinche as”). The use o because o connec da a and claims is also
ound in he ansc ip ions o o al deba es. This p esence alone does no
mean ha child en ully unde s and he ole o e idence in suppo ing
o alsi ying claims; we conside i an indica o connec ed o o he s.
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
103
F om he 16 child en who handed in he i e d awings, i e used
because in ou cases, se en in h ee, wo in wo and wo in one
d awing. A simila end appea s in he cases o child en handing in
ewe d awings (see Table 4.10).
Table 4.10. Numbe o d awings o expe imen s handed by he s uden s
and use o connec o “because”
No. d awings
No. s uden s
Use o because
No. s uden s
5
16
4
5
3
7
2
2
1
2
4
6
3
3
2
2
1
1
3
1
3
1
2
1
1
1
Two examples o conclusions wi h a connec o (child en's spelling
mi o ed in ansla ion): Ca men: “snails can smell because we pu
binega [sic] and wa e an hey wen o wa e ” (o iginal language: “Os
ca acoles ulen po que puxemos binag e e auga e o on pa a a auga”)
(expe imen ‘Smell’). Albe o: “s[n]ails don hea b[e]c[au]se we
s[ho]u ed and hey didno [h]ide we play[ed] he amb[ou ]ine and hey
didno hi[d]e)” (o iginal language: “os ca aois nonoen p e l be anos y
nonesodia - odaosopandie i nonse esonian” ) (see d awing o
expe imen ‘Hea ing’ in Figu e 4.4). One example o ano he d awing
abou he same expe imen wi hou a connec o : Ál a o, “sna[ils]
don[' ] he[a ] s[ho]u ed and din[' ] hi[de] (o iginal language: “ca ao no
ollm b amo e no se esconian. Tamen ocamos os paus e o pandei o”).
SABELA FERNÁNDEZ MONTEIRA
102
Rega ding how child en in e p e he esul s o expe imen s: a e
a class oom discussion, hey we e asked o p oduce indi idual d awings
o each expe imen in a empla e wi h “conclusion” p in ed a he
bo om. Child en in ECE1-L we e lea ning o w i e, and s ill ound
di icul ies o w i e a comple e wo d, so hey we e gi en wo d ags and,
in la ge g oup, ag eed in which o de o pas e hem.
In ECE3-P child en w o e he conclusion in hei own wo ds. The
examina ion o d awings om ECE3-P ocuses on he i e expe imen s:
‘Smell’, ‘Tas e’, ‘Hea ing’, ‘Su aces’ and ‘S eng h’. Child en’s
w i ing skills we e une en, and he eache ’s help was needed o
in e p e he ex s. We examine he use o he lexical connec o
“because” (Duc o , 1983) employed o connec e idence and
conclusions. Some d awings we e missing om he po olios, ei he
because child en missed he session o because he d awings we e no
e u ned when hey ook he po olios home o sha e hem. Table 4.9
shows he equencies o use in each expe imen .
Table 4.9. F equency o use o he connec o “because” in he d awings o
expe imen s in ECE3-P
Expe imen
Smell
Tas e
Hea ing
Su aces
S eng h
No. because/
no. expe imen s
16/22
10/23
22/23
1/23
16/19
Al hough o e hal o he d awings (65/110; 59%) show he use o
because o link claim and e idence, i s use is une en ac oss
expe imen s. The weakes esul s a e ound in expe imen ‘Su aces’
abou he ques ion, “A e snails able o walk o e all su aces?” We
in e p e his as a consequence o he di e en na u e o da a in he
expe imen s. In his case mos child en p o ided a gene al claim “Snails
a e able o walk o e all su aces”. Only one o hem wo ded i in
connec ion wi h da a: “beqa[u]se hey w[e]alk o e all o hem, e e[n]
o e he pins” (o iginal language: “Os ca acois son capazes de anda
po cuallie supe icie po ce enda on po odo as po las
chinche as”). The use o because o connec da a and claims is also
ound in he ansc ip ions o o al deba es. This p esence alone does no
mean ha child en ully unde s and he ole o e idence in suppo ing
o alsi ying claims; we conside i an indica o connec ed o o he s.
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
103
F om he 16 child en who handed in he i e d awings, i e used
because in ou cases, se en in h ee, wo in wo and wo in one
d awing. A simila end appea s in he cases o child en handing in
ewe d awings (see Table 4.10).
Table 4.10. Numbe o d awings o expe imen s handed by he s uden s
and use o connec o “because”
No. d awings
No. s uden s
Use o because
No. s uden s
5
16
4
5
3
7
2
2
1
2
4
6
3
3
2
2
1
1
3
1
3
1
2
1
1
1
Two examples o conclusions wi h a connec o (child en's spelling
mi o ed in ansla ion): Ca men: “snails can smell because we pu
binega [sic] and wa e an hey wen o wa e ” (o iginal language: “Os
ca acoles ulen po que puxemos binag e e auga e o on pa a a auga”)
(expe imen ‘Smell’). Albe o: “s[n]ails don hea b[e]c[au]se we
s[ho]u ed and hey didno [h]ide we play[ed] he amb[ou ]ine and hey
didno hi[d]e)” (o iginal language: “os ca aois nonoen p e l be anos y
nonesodia - odaosopandie i nonse esonian” ) (see d awing o
expe imen ‘Hea ing’ in Figu e 4.4). One example o ano he d awing
abou he same expe imen wi hou a connec o : Ál a o, “sna[ils]
don[' ] he[a ] s[ho]u ed and din[' ] hi[de] (o iginal language: “ca ao no
ollm b amo e no se esconian. Tamen ocamos os paus e o pandei o”).
SABELA FERNÁNDEZ MONTEIRA
104
Figu e 4.4. Expe imen ‘Hea ing’. Albe o, ECE3-P
Be o e ca ying ou he expe imen s, child en sha ed hei
hypo hesis. The e m “hypo hesis” was in oduced by he eache in
ECE3-P, and app op ia ed by child en. The ollowing exce p o
con e sa ion shows how child en explain he meaning o his e m,
using o ha he expe imen ‘Tas e’, in which hey obse ed he
beha io o snails in on o sal and lou :
Teache : Wha do we always do be o e ca ying ou an expe imen ?
Se e al: Think!
Se e al child en: Hypo hesis!
Teache : Le ’s see, wha is a hypo hesis?
Es e : Each one says wha she hinks is going o happen.
Isabel: Fo ins ance, i hey [snails] go o he sal , hey die.
Teache : Bu … ano he child en said no!
Elena: Bu wi h he expe imen o sal and lou e e y one said ha
hey would go o he lou and no o he sal ! Nobody said i was going
o he sal .
Robe o: Yes! We we e igh !
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
105
Ca men: Yes, in he sal and lou expe imen e e ybody,
e e ybody, e e ybody said hey would go o he lou and nobody said
hey would go o he sal .
Isabel: Yes, yes… Because almos e e yone said hey would go o
he lou , because hey die.
O iginal language:
Mes a: Nós que acemos semp e an es de ace expe imen os?
Va ios: Pensa !
Va ios: Hipó ese!
Mes a: A e , que é unha hipó ese.
Es e : Cada uno dice lo que piensa que a a pasa .
Isabel: Po ejemplo, si an á sal mo en.
Mes a: Pe o ou os decían que non!
Elena: Pe o é que co expe imen o da sal e da a iña odos dixe on
que iban i á a iña e non a sal. Ningún dixo que ía i a sal.
Robe o: Si!! Ace amos.
Ca men: Si, no expe imen o da sal e da a iña odi os, odi os, odi os
dixe on que iba i á a iña, ningún dixo que iba i á sal.
Isabel: Si, si… Po que casi odos dixe on que an i á a iña po que
mo en.
In his exce p o con e sa ion, child en explain wha is a
hypo hesis wi h an example om hei expe iences, making clea ha
hey disc imina e be ween wha hey hough be o e ca ying ou he
expe imen “Nobody said i was going o he sal ”; and wha happened
“Yes! We we e igh !”. Child en know, because hey ha e looked o
in o ma ion a home ha sal is dange ous o snails, and ha , in o de
o p o ec hei ege able ga dens om snails, some people pu sal
a ound he plan s, as s a ed by Isabel: “Fo ins ance, i hey [snails] go
o he sal , hey die”. In he ollowing exce p Ca men is epo ing abou
an inciden wi h one snail and he sal ha ook place while se ing he
expe imen :
Ca men: [we ca ied ou ] an expe imen wi h lou and sal . And we
placed h ee snails in he middle [amid lou and sal ] and hey wen
owa ds he lou and hen hey a e i . Bu someone le a snail all in o he
sal and we didn’ know whe he i was dead o no .
Resea che : And wha happened?
SABELA FERNÁNDEZ MONTEIRA
104
Figu e 4.4. Expe imen ‘Hea ing’. Albe o, ECE3-P
Be o e ca ying ou he expe imen s, child en sha ed hei
hypo hesis. The e m “hypo hesis” was in oduced by he eache in
ECE3-P, and app op ia ed by child en. The ollowing exce p o
con e sa ion shows how child en explain he meaning o his e m,
using o ha he expe imen ‘Tas e’, in which hey obse ed he
beha io o snails in on o sal and lou :
Teache : Wha do we always do be o e ca ying ou an expe imen ?
Se e al: Think!
Se e al child en: Hypo hesis!
Teache : Le ’s see, wha is a hypo hesis?
Es e : Each one says wha she hinks is going o happen.
Isabel: Fo ins ance, i hey [snails] go o he sal , hey die.
Teache : Bu … ano he child en said no!
Elena: Bu wi h he expe imen o sal and lou e e y one said ha
hey would go o he lou and no o he sal ! Nobody said i was going
o he sal .
Robe o: Yes! We we e igh !
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
105
Ca men: Yes, in he sal and lou expe imen e e ybody,
e e ybody, e e ybody said hey would go o he lou and nobody said
hey would go o he sal .
Isabel: Yes, yes… Because almos e e yone said hey would go o
he lou , because hey die.
O iginal language:
Mes a: Nós que acemos semp e an es de ace expe imen os?
Va ios: Pensa !
Va ios: Hipó ese!
Mes a: A e , que é unha hipó ese.
Es e : Cada uno dice lo que piensa que a a pasa .
Isabel: Po ejemplo, si an á sal mo en.
Mes a: Pe o ou os decían que non!
Elena: Pe o é que co expe imen o da sal e da a iña odos dixe on
que iban i á a iña e non a sal. Ningún dixo que ía i a sal.
Robe o: Si!! Ace amos.
Ca men: Si, no expe imen o da sal e da a iña odi os, odi os, odi os
dixe on que iba i á a iña, ningún dixo que iba i á sal.
Isabel: Si, si… Po que casi odos dixe on que an i á a iña po que
mo en.
In his exce p o con e sa ion, child en explain wha is a
hypo hesis wi h an example om hei expe iences, making clea ha
hey disc imina e be ween wha hey hough be o e ca ying ou he
expe imen “Nobody said i was going o he sal ”; and wha happened
“Yes! We we e igh !”. Child en know, because hey ha e looked o
in o ma ion a home ha sal is dange ous o snails, and ha , in o de
o p o ec hei ege able ga dens om snails, some people pu sal
a ound he plan s, as s a ed by Isabel: “Fo ins ance, i hey [snails] go
o he sal , hey die”. In he ollowing exce p Ca men is epo ing abou
an inciden wi h one snail and he sal ha ook place while se ing he
expe imen :
Ca men: [we ca ied ou ] an expe imen wi h lou and sal . And we
placed h ee snails in he middle [amid lou and sal ] and hey wen
owa ds he lou and hen hey a e i . Bu someone le a snail all in o he
sal and we didn’ know whe he i was dead o no .
Resea che : And wha happened?
SABELA FERNÁNDEZ MONTEIRA
112
ECE1-L, he eache was poin ing o a d awing o expe imen ‘Smell’
hanging on he wall:
Teache : Look he e, wha did we do? Wha did we disco e ?
Se e al: Abou smell!
Sebas ian: Tha hey ha e [sense o ] smell.
Teache : How do we know ha snails ha e he sense o smell?
Sebas ian, alk owa ds he , so she can hea you.
Sebas ian: Because hey can smell.
Teache : Yes, bu how did we know ha ? Wha did we do?
Alejo: Tha hey smell h ough hei li le en acles.
Igo : On a sc ap o pape we pou ed wa e and ano he o ... wa e .
Teache : No, wha did we pou in he o he one?
Se e al: Wa e !
Teache : No, wha did we pou in he o he pape ...? Tha was
smelly…
Sebas ian: Vinega !
Alejo: They do no like inega .
Teache : And do you know wha , Sabela?
Alejo: They do no like inega !
Teache : They do no like inega .
Uniden i ied child: And besides hey u ned back [ om inega ].
Teache : And hen we ound ou ha snails ha e smell whe e?
Se e al: In he li le en acles.
O iginal language:
Mes a: Que ixemos aquí? Que descub imos?
Va ios: O do ol a o!
Sebas ián. Que eñen ol a o!
Mes a: Po que sabemos que eñen ol a o os ca acois? Sebas ián,
ala ca a ela, se non, non e escoi a.
Sebas ián: Po que huelen.
Mes a: Xa, pe o po que o soupemos? Que ixemos?
Alejo: Que huele po los cue nos pequeños!
Igo : En un oci o de papel el auga y o o de… y o o de… agua.
Mes a. Non, en un lle bo amos auga e no ou o lle bo amos…
Va ios: Auga!/Agua!
Mes a: Non, que bo amos ao ou o papel? Que chei aba moi o...
Sebas ián: Vinag e!
Mes a: E sabes que, Sabela?
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
113
Alejo: O inag e non lles gus a!
Mes a: O inag e non lles gus a.
Nena non iden i icada: E ademais daban a ol a!
Mes a. E despois descub imos que iñen o ol a o donde?
Va ios. Nos co nos pequenos!
Sebas ian’s di icul ies in dis inguishing claim and e idence can be
no ed in his exce p . When asked how hey ound ou ha snails do no
ha e he sense o smell he answe s wi h he conclusion o he
expe imen “because hey can smell”, al hough ano he child o e s a
piece o e idence in snails’ beha io : “ hey u ned back”.
In hese class ooms’ cul u e, claims a e no accep ed unless he e
is e idence o suppo hem, as illus a ed by his discussion abou
young snails and adul s in session 2, ECE3-P:
Ca men: Tha some [snails] go as e han o he s.
Teache : Which ones?
Ca men: The li le ones.
Uniden i ied child: Smalle ones go as e because hey weigh less.
Teache : Bu we don’ know whe he his is ue o no , we would
need an expe imen .
O iginal language:
Ca men: Que uns iban máis ápido que ou os.
Mes a: E cales iban máis ápido?
Ca men: Os pequenos.
Non inden i icado: Que os pequenos iban máis ápido po que pesan
menos.
Mes a: Pe o iso non sabemos si é ce o ou non, emos que ace un
expe imen o.
Resul s indica e ha child en in ECE a e able o pu sue answe s o
hei ques ions gi en app op ia e lea ning en i onmen s. By doing so,
hey suppo hei claims wi h e idence. In o de o pu sue answe s o
hei ques ions, hey ca y ou obse a ions, in o ma ion sea ch and hey
a e able o plan expe imen s wi h s ong inpu om hei eache s. They
unde s and ha esul s om he expe imen s can be used o es hei
SABELA FERNÁNDEZ MONTEIRA
112
ECE1-L, he eache was poin ing o a d awing o expe imen ‘Smell’
hanging on he wall:
Teache : Look he e, wha did we do? Wha did we disco e ?
Se e al: Abou smell!
Sebas ian: Tha hey ha e [sense o ] smell.
Teache : How do we know ha snails ha e he sense o smell?
Sebas ian, alk owa ds he , so she can hea you.
Sebas ian: Because hey can smell.
Teache : Yes, bu how did we know ha ? Wha did we do?
Alejo: Tha hey smell h ough hei li le en acles.
Igo : On a sc ap o pape we pou ed wa e and ano he o ... wa e .
Teache : No, wha did we pou in he o he one?
Se e al: Wa e !
Teache : No, wha did we pou in he o he pape ...? Tha was
smelly…
Sebas ian: Vinega !
Alejo: They do no like inega .
Teache : And do you know wha , Sabela?
Alejo: They do no like inega !
Teache : They do no like inega .
Uniden i ied child: And besides hey u ned back [ om inega ].
Teache : And hen we ound ou ha snails ha e smell whe e?
Se e al: In he li le en acles.
O iginal language:
Mes a: Que ixemos aquí? Que descub imos?
Va ios: O do ol a o!
Sebas ián. Que eñen ol a o!
Mes a: Po que sabemos que eñen ol a o os ca acois? Sebas ián,
ala ca a ela, se non, non e escoi a.
Sebas ián: Po que huelen.
Mes a: Xa, pe o po que o soupemos? Que ixemos?
Alejo: Que huele po los cue nos pequeños!
Igo : En un oci o de papel el auga y o o de… y o o de… agua.
Mes a. Non, en un lle bo amos auga e no ou o lle bo amos…
Va ios: Auga!/Agua!
Mes a: Non, que bo amos ao ou o papel? Que chei aba moi o...
Sebas ián: Vinag e!
Mes a: E sabes que, Sabela?
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
113
Alejo: O inag e non lles gus a!
Mes a: O inag e non lles gus a.
Nena non iden i icada: E ademais daban a ol a!
Mes a. E despois descub imos que iñen o ol a o donde?
Va ios. Nos co nos pequenos!
Sebas ian’s di icul ies in dis inguishing claim and e idence can be
no ed in his exce p . When asked how hey ound ou ha snails do no
ha e he sense o smell he answe s wi h he conclusion o he
expe imen “because hey can smell”, al hough ano he child o e s a
piece o e idence in snails’ beha io : “ hey u ned back”.
In hese class ooms’ cul u e, claims a e no accep ed unless he e
is e idence o suppo hem, as illus a ed by his discussion abou
young snails and adul s in session 2, ECE3-P:
Ca men: Tha some [snails] go as e han o he s.
Teache : Which ones?
Ca men: The li le ones.
Uniden i ied child: Smalle ones go as e because hey weigh less.
Teache : Bu we don’ know whe he his is ue o no , we would
need an expe imen .
O iginal language:
Ca men: Que uns iban máis ápido que ou os.
Mes a: E cales iban máis ápido?
Ca men: Os pequenos.
Non inden i icado: Que os pequenos iban máis ápido po que pesan
menos.
Mes a: Pe o iso non sabemos si é ce o ou non, emos que ace un
expe imen o.
Resul s indica e ha child en in ECE a e able o pu sue answe s o
hei ques ions gi en app op ia e lea ning en i onmen s. By doing so,
hey suppo hei claims wi h e idence. In o de o pu sue answe s o
hei ques ions, hey ca y ou obse a ions, in o ma ion sea ch and hey
a e able o plan expe imen s wi h s ong inpu om hei eache s. They
unde s and ha esul s om he expe imen s can be used o es hei
SABELA FERNÁNDEZ MONTEIRA
114
hypo hesis. E en hough, some imes hey ind di icul ies in p oducing
hypo hesis ha can be es ed h ough expe imen a ion.
The main di e ences be ween ages and educa ional le els a e ha
olde s uden s (ECE3-P) suppo hei claims wi h e idence mo e o en
and also he e is a g ea e numbe o e idence s a emen s in he highes
le el o complexi y. This inding can be ela ed o he age o he pupils,
bu also o he ac ha he olde child en in he s udy ha e been
engaging in long e m science p ojec s wi h he same eache o h ee
yea s, along which hey de o ed g ea pa o he ime o engage in
discussion abou wha and how hey know wha hey know; whils
younge child en (ECE1-L) a e in hei i s school yea .
4.5 RESULTS: WAYS OF GATHERING EVIDENCE AND THE ROLE OF
PURPOSEFUL OBSERVATION
This sec ion add esses esea ch ques ion 2, Which ways o
ga he ing empi ical e idence a e join ly cons uc ed by child en and
hei eache s du ing he p ojec ? Which is he ole o obse a ion in
his con ex and which a e i s ea u es? Wha a e he di e ences in
ga he ing e idence be ween i s and hi d yea o ECE?
E idence in hese class ooms comes om h ee sou ces: a) i is
gene a ed in he cou se o expe imen s; b) i is ga he ed h ough
pu pose ul obse a ion, and c) i is ga he ed h ough in o ma ion
sea ch. I should be no ed ha bo h expe imen s and pu pose ul
obse a ion gene a e empi ical i s -hand da a, in con as o second-
hand da a acqui ed om o he sou ces. In ECE3-P, pupils and eache
e e ed o hese wo ways o gene a ing e idence by di e en names:
“ o in es iga e”, o sho - e m planned expe imen s, and “ o disco e ”,
o pu pose ul obse a ion (al hough i does no mean ha obse a ions
we e non-planned). This is a dis inc ion in oduced by he eache .
We call pu pose ul obse a ion ha which akes place in hese
class ooms. We use i o e e o p olonged obse a ion ha had a
pa icula ocus, was guided by he eache , discussed and used o es
claims and o compa e ini ial models wi h la e ones. The no ion o
ac i e pu pose ul obse a ion d aws om dialogic eaching (Alexande ,
2008), medical aining (Mo is, 2007), and educa ional esea ch
(Me iam, 2009). Ou sugges ion is ha i can be ex ended o child en’s
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
115
obse a ion o beings o phenomena. Pu pose ul obse a ion was ound
o be an use ul ool o lea ning in wo con ex s:
- Fi s , o ollow p ocesses ha occu along a p olonged ime, such
as he healing o a b oken shell and he healing o a snail in ECE3-P;
and he ep oduc ion o snails in ECE1-L and ECE3-P.
- Second, o answe ques ions such as “how a e snail’s mou hpa s”
in bo h class ooms. This las one is discussed in dep h in o de o answe
he hi d esea ch ques ion.
Acco ding o i s sou ce, he e is a majo i y o e idence ha comes
om i s -hand da a, ga he ed by child en ei he h ough pu pose ul
obse a ion o h ough engagemen in expe imen a ion. As shown by
Figu es 4.8 and 4.9, summa izing sou ces o e idence in ECE1-L and
in ECE3-P, mos da a ha e ol ed in o e idence we e ga he ed h ough
pu pose ul obse a ion (le column in he Figu es 4.8 and 4.9, labelled
“obse a ion”), which suppo s he impo ance o p omo ing his
p ac ice in ea ly yea s’ science.
Rega ding di e ences be ween yea s, esul s show ha , in
p opo ion pu pose ul obse a ion akes mo e oom in he gene a ion o
e idence in ECE1-L (32 ou o 44 o e idence s a emen s; 72.73%) han
in ECE3-P (30 ou o 57; 52.63%). Mos e idence s a emen s codi ied
as le el 2 we e ob ained h ough pu pose ul obse a ion in ECE1-L,
whils in ECE3-P hey a e dis ibu ed among he h ee sou ces:
pu pose ul obse a ion (7), expe imen a ion (6) and seconda y sou ces
(8).
Figu e 4.8. E olu ion o da a in o e idence in ECE1-L, acco ding o i s sou ce
25
6
2
7
3
1
0
5
10
15
20
25
30
35
Obse a ion Expe imen a ion Seconda y
Sou ces o e idence ECE1-L
L1 L2
SABELA FERNÁNDEZ MONTEIRA
114
hypo hesis. E en hough, some imes hey ind di icul ies in p oducing
hypo hesis ha can be es ed h ough expe imen a ion.
The main di e ences be ween ages and educa ional le els a e ha
olde s uden s (ECE3-P) suppo hei claims wi h e idence mo e o en
and also he e is a g ea e numbe o e idence s a emen s in he highes
le el o complexi y. This inding can be ela ed o he age o he pupils,
bu also o he ac ha he olde child en in he s udy ha e been
engaging in long e m science p ojec s wi h he same eache o h ee
yea s, along which hey de o ed g ea pa o he ime o engage in
discussion abou wha and how hey know wha hey know; whils
younge child en (ECE1-L) a e in hei i s school yea .
4.5 RESULTS: WAYS OF GATHERING EVIDENCE AND THE ROLE OF
PURPOSEFUL OBSERVATION
This sec ion add esses esea ch ques ion 2, Which ways o
ga he ing empi ical e idence a e join ly cons uc ed by child en and
hei eache s du ing he p ojec ? Which is he ole o obse a ion in
his con ex and which a e i s ea u es? Wha a e he di e ences in
ga he ing e idence be ween i s and hi d yea o ECE?
E idence in hese class ooms comes om h ee sou ces: a) i is
gene a ed in he cou se o expe imen s; b) i is ga he ed h ough
pu pose ul obse a ion, and c) i is ga he ed h ough in o ma ion
sea ch. I should be no ed ha bo h expe imen s and pu pose ul
obse a ion gene a e empi ical i s -hand da a, in con as o second-
hand da a acqui ed om o he sou ces. In ECE3-P, pupils and eache
e e ed o hese wo ways o gene a ing e idence by di e en names:
“ o in es iga e”, o sho - e m planned expe imen s, and “ o disco e ”,
o pu pose ul obse a ion (al hough i does no mean ha obse a ions
we e non-planned). This is a dis inc ion in oduced by he eache .
We call pu pose ul obse a ion ha which akes place in hese
class ooms. We use i o e e o p olonged obse a ion ha had a
pa icula ocus, was guided by he eache , discussed and used o es
claims and o compa e ini ial models wi h la e ones. The no ion o
ac i e pu pose ul obse a ion d aws om dialogic eaching (Alexande ,
2008), medical aining (Mo is, 2007), and educa ional esea ch
(Me iam, 2009). Ou sugges ion is ha i can be ex ended o child en’s
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
115
obse a ion o beings o phenomena. Pu pose ul obse a ion was ound
o be an use ul ool o lea ning in wo con ex s:
- Fi s , o ollow p ocesses ha occu along a p olonged ime, such
as he healing o a b oken shell and he healing o a snail in ECE3-P;
and he ep oduc ion o snails in ECE1-L and ECE3-P.
- Second, o answe ques ions such as “how a e snail’s mou hpa s”
in bo h class ooms. This las one is discussed in dep h in o de o answe
he hi d esea ch ques ion.
Acco ding o i s sou ce, he e is a majo i y o e idence ha comes
om i s -hand da a, ga he ed by child en ei he h ough pu pose ul
obse a ion o h ough engagemen in expe imen a ion. As shown by
Figu es 4.8 and 4.9, summa izing sou ces o e idence in ECE1-L and
in ECE3-P, mos da a ha e ol ed in o e idence we e ga he ed h ough
pu pose ul obse a ion (le column in he Figu es 4.8 and 4.9, labelled
“obse a ion”), which suppo s he impo ance o p omo ing his
p ac ice in ea ly yea s’ science.
Rega ding di e ences be ween yea s, esul s show ha , in
p opo ion pu pose ul obse a ion akes mo e oom in he gene a ion o
e idence in ECE1-L (32 ou o 44 o e idence s a emen s; 72.73%) han
in ECE3-P (30 ou o 57; 52.63%). Mos e idence s a emen s codi ied
as le el 2 we e ob ained h ough pu pose ul obse a ion in ECE1-L,
whils in ECE3-P hey a e dis ibu ed among he h ee sou ces:
pu pose ul obse a ion (7), expe imen a ion (6) and seconda y sou ces
(8).
Figu e 4.8. E olu ion o da a in o e idence in ECE1-L, acco ding o i s sou ce
25
6
2
7
3
1
0
5
10
15
20
25
30
35
Obse a ion Expe imen a ion Seconda y
Sou ces o e idence ECE1-L
L1 L2
SABELA FERNÁNDEZ MONTEIRA
116
Figu e 4.9. E olu ion o da a in o e idence in ECE3-P, acco ding o i s sou ce.
Rega ding he healing o he b oken shell in ECE3-P, he
oppo uni y o obse e his p ocess eme ged om an unexpec ed
inciden :
Teache : Wha else did we disco e ? Wha happened ha day ha a
boy g abbed a snail and wha happened? And hen you we e sad?
Pupils (se e al): Tha he shell b oke.
Teache : And wha did we hink?
Pupils: Tha i would die.
Teache : And wha did we disco e ?
Pupils: Tha he shell g ew again!
Es e : Tha wi h he eggshell he calcium is pu in he shell. Because
i has he calcium.
Hec o : Because hey ea i [ he eggshell].
Ma a: Yes, and hen i is no smashed because i is oughe .
O iginal language:
Mes a: Que máis cousas descub imos? Que pasou un día que un
neno colleu un ca acol e que pasou? Que despois es abades is es?
Va ios: Que se lle ompeu a cuncha.
Mes a: E que pensamos?
Va ios: Que mo ía.
Mes a: E que descub imos?
Va ios: Que lle nace ou a ez a cuncha!
23
3
10
7
6
8
0
10
20
30
40
Obse a ion Expe imen a ion Seconda y
Sou ces o E idence ECE3-P
L1 L2
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
117
Es e : Que con la cásca a de o o se le pone en la cuncha el calcio.
Po que iene el calcio.
Héc o : Po que la comen.
Ma a: Si, e despois non se des oza, po que é máis esis en e.
This is an example o an in e wining o se e al scien i ic p ac ices,
as well as o c oss-cu ing concep s and co e ideas. E idence is ga he ed
in o de o answe he ques ion, h ough a collabo a i e e o o he
lea ning communi y in ol ing analyzing and in e p e ing da a,
esul ing in he claim ha he shell g ew. The ini ial ques ion, amed
in an opposi ion be ween being ali e o dead and wo ded as a yes/no
issue, is ans o med in o he examina ion o he p ocess o shell
egene a ion. Es e adds a jus i ica ion abou he ole o calcium in his
p ocess, and Ma a complemen s i wi h a s a emen abou he e ec o
calcium in shell's oughness, g ounded in scien i ic knowledge; his
connec s he p ocess o wo o he ini ial ques ions abou calcium and
eggshells (Figu e 4.3, display wi h ini ial ques ions, ep oduced in
Table 4.8). As his example illus a es, da a come om di e en
sou ces. The wo d calcium was in oduced by one o he child en who
b ough i om home, a e a web sea ch a he beginning o he p ojec
and which was al eady amilia o he child en because i is commonly
hea d in dai ies comme cials. This wo d was gi en a meaning h ough
i s unc ion: calcium is a componen o s uc u es such as eggshells and
i makes snails’ shells oughe . The p olonged obse a ion o his
eco e y p o ides oppo uni ies o an ini ial con ac wi h he
c osscu ing concep o s abili y and change. La ge ime scales a e
needed in o de o obse e changes, as acknowledged, o ins ance, in
he NRC amewo k (2012).
In bo h class ooms, he snails in he box we e ca e ully obse ed
and discussed e e y day. Child en had he oppo uni y o obse e
snails’ eggs and new-bo n baby snails. Some o 3-4 yea -olds
expe ienced p oblems in accep ing he change om egg o baby-snail,
which ook place du ing school Sp ing b eak. The eache p o ided
hem wi h oppo uni ies o obse e he baby snails wi h ins umen s
such as ampli ying lens and s e eomic oscope. E en hough pa o he
child en engaged in discussions abou he obse ed pa s o he baby
snails, such as he shell, and compa ed i s ea u es wi h hose o he
SABELA FERNÁNDEZ MONTEIRA
116
Figu e 4.9. E olu ion o da a in o e idence in ECE3-P, acco ding o i s sou ce.
Rega ding he healing o he b oken shell in ECE3-P, he
oppo uni y o obse e his p ocess eme ged om an unexpec ed
inciden :
Teache : Wha else did we disco e ? Wha happened ha day ha a
boy g abbed a snail and wha happened? And hen you we e sad?
Pupils (se e al): Tha he shell b oke.
Teache : And wha did we hink?
Pupils: Tha i would die.
Teache : And wha did we disco e ?
Pupils: Tha he shell g ew again!
Es e : Tha wi h he eggshell he calcium is pu in he shell. Because
i has he calcium.
Hec o : Because hey ea i [ he eggshell].
Ma a: Yes, and hen i is no smashed because i is oughe .
O iginal language:
Mes a: Que máis cousas descub imos? Que pasou un día que un
neno colleu un ca acol e que pasou? Que despois es abades is es?
Va ios: Que se lle ompeu a cuncha.
Mes a: E que pensamos?
Va ios: Que mo ía.
Mes a: E que descub imos?
Va ios: Que lle nace ou a ez a cuncha!
23
3
10
7
6
8
0
10
20
30
40
Obse a ion Expe imen a ion Seconda y
Sou ces o E idence ECE3-P
L1 L2
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
117
Es e : Que con la cásca a de o o se le pone en la cuncha el calcio.
Po que iene el calcio.
Héc o : Po que la comen.
Ma a: Si, e despois non se des oza, po que é máis esis en e.
This is an example o an in e wining o se e al scien i ic p ac ices,
as well as o c oss-cu ing concep s and co e ideas. E idence is ga he ed
in o de o answe he ques ion, h ough a collabo a i e e o o he
lea ning communi y in ol ing analyzing and in e p e ing da a,
esul ing in he claim ha he shell g ew. The ini ial ques ion, amed
in an opposi ion be ween being ali e o dead and wo ded as a yes/no
issue, is ans o med in o he examina ion o he p ocess o shell
egene a ion. Es e adds a jus i ica ion abou he ole o calcium in his
p ocess, and Ma a complemen s i wi h a s a emen abou he e ec o
calcium in shell's oughness, g ounded in scien i ic knowledge; his
connec s he p ocess o wo o he ini ial ques ions abou calcium and
eggshells (Figu e 4.3, display wi h ini ial ques ions, ep oduced in
Table 4.8). As his example illus a es, da a come om di e en
sou ces. The wo d calcium was in oduced by one o he child en who
b ough i om home, a e a web sea ch a he beginning o he p ojec
and which was al eady amilia o he child en because i is commonly
hea d in dai ies comme cials. This wo d was gi en a meaning h ough
i s unc ion: calcium is a componen o s uc u es such as eggshells and
i makes snails’ shells oughe . The p olonged obse a ion o his
eco e y p o ides oppo uni ies o an ini ial con ac wi h he
c osscu ing concep o s abili y and change. La ge ime scales a e
needed in o de o obse e changes, as acknowledged, o ins ance, in
he NRC amewo k (2012).
In bo h class ooms, he snails in he box we e ca e ully obse ed
and discussed e e y day. Child en had he oppo uni y o obse e
snails’ eggs and new-bo n baby snails. Some o 3-4 yea -olds
expe ienced p oblems in accep ing he change om egg o baby-snail,
which ook place du ing school Sp ing b eak. The eache p o ided
hem wi h oppo uni ies o obse e he baby snails wi h ins umen s
such as ampli ying lens and s e eomic oscope. E en hough pa o he
child en engaged in discussions abou he obse ed pa s o he baby
snails, such as he shell, and compa ed i s ea u es wi h hose o he
SABELA FERNÁNDEZ MONTEIRA
118
olde snails, some o hei pee s we e e icen o accep he change
du ing he i s days. In he ECE3-P class, child en disco e ed he li le
snails, bu he eache (who had no e y good sigh ) old hem hey
we e exc emen s. Child en suppo ed hei claim wi h e idence: “No,
[ hey a e snails, no exc emen s], hey ha e li le ho ns”.
Pu pose ul Obse a ion lead o expe imen s, oo. When cleaning
he snails’ box, child en obse ed changes in he colo o he
exc emen s. Child en obse ed ha he colo o exc emen s was ela ed
o he colo o ood. Then hey expe imen ed gi ing o he snails ood
o a single colo , eco ded he ou comes, desc ibed as “we in es iga ed
i ”, and iden i ied a pa e n, as shown in Es e ’s (ECE3-P)
gene aliza ion “poo o he colo o wha hey ea ”:
Es e : Wi h [ea ing] ca o hey poo o ange, because ca o s a e
o ange...
Resea che : And i hey ea le uce?
Se e al child en: G een!
Es e : Poo o he colo o wha hey ea .
Resea che : And wha did you do o know ha ?
Se e al child en: We in es iga ed.
Es e : [We saw] Poo o di e en colo s and hen we in es iga ed
i .
Ca men: Look, we ha e e e y hing i liked he e [class oom
display]. I liked almos e e y hing, bu he b occoli i did no like i .
Non-iden i ied: No he nu s.
Albe o: Bu hey do ea soil… i hey ea soil hey made black poo.
Teache : Why do you say hey ea soil?
Ál a o: Because one day we did no b ing hem ood and hey a e
soil.
O iginal language:
Es e : Con zanaho ia hacen caca de colo na anja, po que la
zanaho ia es na anja…
In es igado a: E se comen lei uga?
Va ios: Ve de.
Es e : Caca del colo de lo que comie on.
In es igado a: E como ixes es pa a sabe iso?
Va ios: In es igamos.
Elena: Cacas de a ios colo es y luego lo in es igamos.
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
119
Ca men: Mi a, emos aí odo o que lle gus ou, gús alle casi odo,
pe o o b écol non lle gus ou.
Non iden i icado: Nen as noces.
Albe o: Pues que si comen ie a… si comen ie a echan caca
neg a.
Mes a: Po que dicides que comen e a?
Ál a o: Po que un día no les aímos comida y comie on e a.
I should be no ed ha gene alizing equi es child en o be able o
ecognize pa e ns, which is a demanding ope a ion. Iden i ying
pa e ns is essen ial o building scien i ic knowledge, as pa e ns o
o ms and e en s a e a guide o o ganizing and classi ying. Pa e ns
can also o igina e ques ions abou ela ionships be ween elemen s and
he ac o s ha in luence hem, such as he ela ionship exp essed by
Es e .
In ECE1-L, child en we e p omp ed by he eache o discuss hei
obse a ions abou he exc emen s’ colo and o egis e da a abou ood
hey ga he ed h ough engagemen in pu pose ul obse a ion. They
ep esen ed hem in a display ha was hung on he wall: i consis ed on
wo columns; one in which child en placed pic u es o he ood ea en
by snails, and ano he one o he ood hey did no ea . Child en
exp essed he ela ion as ollows:
Romeo: When hey ea oma o, he poo comes ou ed, when hey
ea le uce, he poo comes ou g een and when hey ea ish and lou ,
whi e poo.
O iginal language:
Romeo: Cuando comen oma e les sale la caca oja, cuando
comen lechuga les sale la caca e de, cuando comen pescado e ha ina,
la caca blanca.
I can be no ed ha hey did no p oduce a gene al claim, like he
gene aliza ion and pa e n iden i ica ion exp essed by Es e , ins ead
hey e e ed o indi idual claims and pieces o e idence. We sugges
ha his migh be due o he ac ha iden i ying a pa e n is mo e
demanding han coo dina ing a single piece o e idence wi h a claim,
and i migh be mo e di icul o younge child en.
SABELA FERNÁNDEZ MONTEIRA
118
olde snails, some o hei pee s we e e icen o accep he change
du ing he i s days. In he ECE3-P class, child en disco e ed he li le
snails, bu he eache (who had no e y good sigh ) old hem hey
we e exc emen s. Child en suppo ed hei claim wi h e idence: “No,
[ hey a e snails, no exc emen s], hey ha e li le ho ns”.
Pu pose ul Obse a ion lead o expe imen s, oo. When cleaning
he snails’ box, child en obse ed changes in he colo o he
exc emen s. Child en obse ed ha he colo o exc emen s was ela ed
o he colo o ood. Then hey expe imen ed gi ing o he snails ood
o a single colo , eco ded he ou comes, desc ibed as “we in es iga ed
i ”, and iden i ied a pa e n, as shown in Es e ’s (ECE3-P)
gene aliza ion “poo o he colo o wha hey ea ”:
Es e : Wi h [ea ing] ca o hey poo o ange, because ca o s a e
o ange...
Resea che : And i hey ea le uce?
Se e al child en: G een!
Es e : Poo o he colo o wha hey ea .
Resea che : And wha did you do o know ha ?
Se e al child en: We in es iga ed.
Es e : [We saw] Poo o di e en colo s and hen we in es iga ed
i .
Ca men: Look, we ha e e e y hing i liked he e [class oom
display]. I liked almos e e y hing, bu he b occoli i did no like i .
Non-iden i ied: No he nu s.
Albe o: Bu hey do ea soil… i hey ea soil hey made black poo.
Teache : Why do you say hey ea soil?
Ál a o: Because one day we did no b ing hem ood and hey a e
soil.
O iginal language:
Es e : Con zanaho ia hacen caca de colo na anja, po que la
zanaho ia es na anja…
In es igado a: E se comen lei uga?
Va ios: Ve de.
Es e : Caca del colo de lo que comie on.
In es igado a: E como ixes es pa a sabe iso?
Va ios: In es igamos.
Elena: Cacas de a ios colo es y luego lo in es igamos.
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
119
Ca men: Mi a, emos aí odo o que lle gus ou, gús alle casi odo,
pe o o b écol non lle gus ou.
Non iden i icado: Nen as noces.
Albe o: Pues que si comen ie a… si comen ie a echan caca
neg a.
Mes a: Po que dicides que comen e a?
Ál a o: Po que un día no les aímos comida y comie on e a.
I should be no ed ha gene alizing equi es child en o be able o
ecognize pa e ns, which is a demanding ope a ion. Iden i ying
pa e ns is essen ial o building scien i ic knowledge, as pa e ns o
o ms and e en s a e a guide o o ganizing and classi ying. Pa e ns
can also o igina e ques ions abou ela ionships be ween elemen s and
he ac o s ha in luence hem, such as he ela ionship exp essed by
Es e .
In ECE1-L, child en we e p omp ed by he eache o discuss hei
obse a ions abou he exc emen s’ colo and o egis e da a abou ood
hey ga he ed h ough engagemen in pu pose ul obse a ion. They
ep esen ed hem in a display ha was hung on he wall: i consis ed on
wo columns; one in which child en placed pic u es o he ood ea en
by snails, and ano he one o he ood hey did no ea . Child en
exp essed he ela ion as ollows:
Romeo: When hey ea oma o, he poo comes ou ed, when hey
ea le uce, he poo comes ou g een and when hey ea ish and lou ,
whi e poo.
O iginal language:
Romeo: Cuando comen oma e les sale la caca oja, cuando
comen lechuga les sale la caca e de, cuando comen pescado e ha ina,
la caca blanca.
I can be no ed ha hey did no p oduce a gene al claim, like he
gene aliza ion and pa e n iden i ica ion exp essed by Es e , ins ead
hey e e ed o indi idual claims and pieces o e idence. We sugges
ha his migh be due o he ac ha iden i ying a pa e n is mo e
demanding han coo dina ing a single piece o e idence wi h a claim,
and i migh be mo e di icul o younge child en.
SABELA FERNÁNDEZ MONTEIRA
120
Resul s indica e ha pu pose ul obse a ion is he main sou ce o
e idence in bo h ECE class ooms. Among i s a o dances, p olonged
obse a ion allows ollowing p ocesses, essen ial in li e sciences, and
ha i migh be easie o younge s uden s han o he p ac ices such as
planning expe imen s.
Obse ed di e ences be ween ages and educa ional le els seem o
suppo he g ea e easiness o younge s uden o engage in PO
compa ed o o he p ac ices: in ECE1-L he p edominance o PO as he
main sou ce o e idence is highe han in ECE3-P. In ECE3-P i is he
main sou ce o e idence, al hough o he highe sophis ica ion le el i
is balanced wi h he o he wo sou ces: expe imen a ion and second
hand da a. A second inding is ha younge child en we e no able o
p oduce any pa e n claim, whe eas olde child en de i ed i om PO.
Also, child en in ECE3-P explici ly disc imina e in hei alk be ween
he wo ways o ga he ing i s -hand e idence: o “in es iga e” o
expe imen a ion; and o “disco e ” o PO.
4.6 RESULTS: USING EVIDENCE FROM PURPOSEFUL OBSERVATION
TO REVISE IDEAS
This sec ion answe s esea ch ques ion 3, How do child en use
e idence o e ise hei unde s andings? Wha a e he di e ences
be ween i s and hi d yea o ECE in he e ision o unde s andings
unde he ligh o new e idence?
The examina ion o how child en used da a om pu pose ul
obse a ion o e alua e o e ise hei eme ging models abou snails is
amed in an app oach ha conside s he a icula ion o p ac ices wi h
co e ideas. Because o he eache s’ ocus on con inui y, concep ual
opics, such as, o ins ance, unc ions o slime o pa s and ea u es o
a snail’s body, we e ecu en along he sessions. These ecu ing opics
we e explo ed h ough a combina ion o pu pose ul obse a ion,
expe imen s and second-hand in o ma ion. Pu pose ul obse a ion was
a d i ing o ce in he e ision o ideas. Ce ainly, me e obse a ion does
no p oduce concep ual change.
The way he eache s sca old pu pose ul obse a ion is illus a ed
wi h he p ocess o how child en e ise hei ideas abou snails “ ee h”
and “ ongue”, which ecu ed h ough ou (in ECE1-L) and i e (in
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
121
ECE3-P) ideo aped sessions. Changes in child en’s men al models a e
e lec ed by changes in child en’s explana ions and by changes in hei
d awings (exp essed models), which a e discussed.
By he las week o Janua y, child en in ECE3-P had obse ed he
snails o wo weeks, bu hey had no ga he ed da a o in o ma ion
abou hei o gans. The eache asked hem o d aw “wha hey hough
was inside he snail’s mou hs”. Twen y d awings we e e u ned, all o
hem ep esen ing he mou h as a semi-ellip ical shape, like a human
ongue, and 10 o hem wi h ee h a ound i o a he end. Eigh een
labeled i " ongue", a e m used o e e o mou hpa s ha can be
p ojec ed ou side. As Inagaki and Ha ano (2006) acknowledge, human-
based in e ences o pe son analogies a e use ul o biological
unde s anding, and should be iewed posi i ely, as e lec ing a child’s
adap i e mind. Figu e 4.10 ep oduces a ep esen a i e d awing.
Figu e 4.10. Ini ial d awing o snail’s mou hpa s. Danilo, ECE3-P
Child en pe o med obse a ions du ing he cou se o expe imen s:
while conduc ing expe imen ‘Tas e’, he eache p omp ed he child en
o obse e he snails eeding on lou . Daily obse a ion also gene a ed
a discussion on session 1, ECE3-P, abou he deep holes (“ unnels”) in
ood.
Es e : They don’ ea ca o s like we do.
Pupils (se e al, alking a he same ime): They make li le holes! /
Yes, hey do.
Teache : Why do hey make holes?
SABELA FERNÁNDEZ MONTEIRA
120
Resul s indica e ha pu pose ul obse a ion is he main sou ce o
e idence in bo h ECE class ooms. Among i s a o dances, p olonged
obse a ion allows ollowing p ocesses, essen ial in li e sciences, and
ha i migh be easie o younge s uden s han o he p ac ices such as
planning expe imen s.
Obse ed di e ences be ween ages and educa ional le els seem o
suppo he g ea e easiness o younge s uden o engage in PO
compa ed o o he p ac ices: in ECE1-L he p edominance o PO as he
main sou ce o e idence is highe han in ECE3-P. In ECE3-P i is he
main sou ce o e idence, al hough o he highe sophis ica ion le el i
is balanced wi h he o he wo sou ces: expe imen a ion and second
hand da a. A second inding is ha younge child en we e no able o
p oduce any pa e n claim, whe eas olde child en de i ed i om PO.
Also, child en in ECE3-P explici ly disc imina e in hei alk be ween
he wo ways o ga he ing i s -hand e idence: o “in es iga e” o
expe imen a ion; and o “disco e ” o PO.
4.6 RESULTS: USING EVIDENCE FROM PURPOSEFUL OBSERVATION
TO REVISE IDEAS
This sec ion answe s esea ch ques ion 3, How do child en use
e idence o e ise hei unde s andings? Wha a e he di e ences
be ween i s and hi d yea o ECE in he e ision o unde s andings
unde he ligh o new e idence?
The examina ion o how child en used da a om pu pose ul
obse a ion o e alua e o e ise hei eme ging models abou snails is
amed in an app oach ha conside s he a icula ion o p ac ices wi h
co e ideas. Because o he eache s’ ocus on con inui y, concep ual
opics, such as, o ins ance, unc ions o slime o pa s and ea u es o
a snail’s body, we e ecu en along he sessions. These ecu ing opics
we e explo ed h ough a combina ion o pu pose ul obse a ion,
expe imen s and second-hand in o ma ion. Pu pose ul obse a ion was
a d i ing o ce in he e ision o ideas. Ce ainly, me e obse a ion does
no p oduce concep ual change.
The way he eache s sca old pu pose ul obse a ion is illus a ed
wi h he p ocess o how child en e ise hei ideas abou snails “ ee h”
and “ ongue”, which ecu ed h ough ou (in ECE1-L) and i e (in
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
121
ECE3-P) ideo aped sessions. Changes in child en’s men al models a e
e lec ed by changes in child en’s explana ions and by changes in hei
d awings (exp essed models), which a e discussed.
By he las week o Janua y, child en in ECE3-P had obse ed he
snails o wo weeks, bu hey had no ga he ed da a o in o ma ion
abou hei o gans. The eache asked hem o d aw “wha hey hough
was inside he snail’s mou hs”. Twen y d awings we e e u ned, all o
hem ep esen ing he mou h as a semi-ellip ical shape, like a human
ongue, and 10 o hem wi h ee h a ound i o a he end. Eigh een
labeled i " ongue", a e m used o e e o mou hpa s ha can be
p ojec ed ou side. As Inagaki and Ha ano (2006) acknowledge, human-
based in e ences o pe son analogies a e use ul o biological
unde s anding, and should be iewed posi i ely, as e lec ing a child’s
adap i e mind. Figu e 4.10 ep oduces a ep esen a i e d awing.
Figu e 4.10. Ini ial d awing o snail’s mou hpa s. Danilo, ECE3-P
Child en pe o med obse a ions du ing he cou se o expe imen s:
while conduc ing expe imen ‘Tas e’, he eache p omp ed he child en
o obse e he snails eeding on lou . Daily obse a ion also gene a ed
a discussion on session 1, ECE3-P, abou he deep holes (“ unnels”) in
ood.
Es e : They don’ ea ca o s like we do.
Pupils (se e al, alking a he same ime): They make li le holes! /
Yes, hey do.
Teache : Why do hey make holes?
SABELA FERNÁNDEZ MONTEIRA
128
Figu e 4.13. Fi s snail. Ai o , ECE1-L
This se ies o i s d awings o he snail ep esen s child en’s ini ial
ideas abou he opic: in 12 ou o 22 d awings examined, an
an h opomo phic mou h was ep esen ed, in 7 o hem wi h ee h, as
shown in Figu es 4.12 and 4.13, om A iadna and Ai o , espec i ely.
The ollowing weeks, child en looked o in o ma ion abou his
body pa and obse ed he snail while ea ing. In session 1, child en
epo ed hei indings and hei ideas abou “ ee h”:
Teache : Tell Sabela wha we ga e hem [snails] o ea ing he las
day?
Ama o: Flou !
Teache : And how did hey ea he lou ?
Sebas ian: Wi h he ongue.
Teache : Wha ha e we seen?
Se e al: The ongue!
Teache : Tell Sabela wha does he snail ha e in i s ongue.
Se e al: Tee h
Teache : Tee h, i has go ee h, Sabela. Wha was he name o he
snail's ongue?
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
129
Romeo: Radula!
Teache : Ve y well, e y well, i is called adula.
O iginal language:
Mes a: Con ádelle a Sabela que lles dimos de come o úl imo día?
Ama o: Fa iña!
Mes a: E como comían a a iña?
Sebas ian: Con la lengua.
Mes a: Que lle imos?
Va ios: A lingua!
Mes a: Con ádelle a Sabela que en na lingua o ca acol.
Va ios: Den es.
Mes a: Den es, en den es, Sabela. Como se chamaba a lingua do
ca acol?
Romeo: Rádula!
Mes a: Moi ben, moi ben, chamábase ádula.
Child en in his class conside ed ha snails had ee h, as hey we e
necessa y o accoun o he ma ks in he ood, as explained by
Sebas ian, la e in session 1:
Teache : How did hey [snails] ea he oma o? And wha did
hey make in he oma o?
Se e al: Holes!
Teache : Holes, igh ? They made holes.
Sebas ian: Wi h hei ee h!
O iginal language:
Mes a: Como come on o oma e? E que ixe on no oma e?
Va ios: Bu a os!
Mes a: Bu a os, e dad? Fixé onlle uns bu a os.
Sebas ián: Con los dien es!
By he end o session 1, child en p oduced a second se ies o
d awings o snails. F om he eigh een d awings collec ed, only one
human-like mou h, al hough wi hou an h opomo phic ee h was
ep esen ed. I should be no ed ha , al hough hey kep on using he
wo d “ ee h”, hei ep esen a ions do no e lec any longe a human-
like model o ee h. In h ee cases, child en ep esen ed a hin line wi h
SABELA FERNÁNDEZ MONTEIRA
128
Figu e 4.13. Fi s snail. Ai o , ECE1-L
This se ies o i s d awings o he snail ep esen s child en’s ini ial
ideas abou he opic: in 12 ou o 22 d awings examined, an
an h opomo phic mou h was ep esen ed, in 7 o hem wi h ee h, as
shown in Figu es 4.12 and 4.13, om A iadna and Ai o , espec i ely.
The ollowing weeks, child en looked o in o ma ion abou his
body pa and obse ed he snail while ea ing. In session 1, child en
epo ed hei indings and hei ideas abou “ ee h”:
Teache : Tell Sabela wha we ga e hem [snails] o ea ing he las
day?
Ama o: Flou !
Teache : And how did hey ea he lou ?
Sebas ian: Wi h he ongue.
Teache : Wha ha e we seen?
Se e al: The ongue!
Teache : Tell Sabela wha does he snail ha e in i s ongue.
Se e al: Tee h
Teache : Tee h, i has go ee h, Sabela. Wha was he name o he
snail's ongue?
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
129
Romeo: Radula!
Teache : Ve y well, e y well, i is called adula.
O iginal language:
Mes a: Con ádelle a Sabela que lles dimos de come o úl imo día?
Ama o: Fa iña!
Mes a: E como comían a a iña?
Sebas ian: Con la lengua.
Mes a: Que lle imos?
Va ios: A lingua!
Mes a: Con ádelle a Sabela que en na lingua o ca acol.
Va ios: Den es.
Mes a: Den es, en den es, Sabela. Como se chamaba a lingua do
ca acol?
Romeo: Rádula!
Mes a: Moi ben, moi ben, chamábase ádula.
Child en in his class conside ed ha snails had ee h, as hey we e
necessa y o accoun o he ma ks in he ood, as explained by
Sebas ian, la e in session 1:
Teache : How did hey [snails] ea he oma o? And wha did
hey make in he oma o?
Se e al: Holes!
Teache : Holes, igh ? They made holes.
Sebas ian: Wi h hei ee h!
O iginal language:
Mes a: Como come on o oma e? E que ixe on no oma e?
Va ios: Bu a os!
Mes a: Bu a os, e dad? Fixé onlle uns bu a os.
Sebas ián: Con los dien es!
By he end o session 1, child en p oduced a second se ies o
d awings o snails. F om he eigh een d awings collec ed, only one
human-like mou h, al hough wi hou an h opomo phic ee h was
ep esen ed. I should be no ed ha , al hough hey kep on using he
wo d “ ee h”, hei ep esen a ions do no e lec any longe a human-
like model o ee h. In h ee cases, child en ep esen ed a hin line wi h
SABELA FERNÁNDEZ MONTEIRA
130
spikes in i , accoun ing o he ep esen a ions o adula hey had seen
in hei web sea ch.
In session 2, child en obse ed he snails wi h an ampli ying lens
and a s e eomic oscope, discussing i s pa s. Then, he eache p oposed
a ep esen a ion ask, in ol ing ela ing ou o he pa s o snails o i s
posi ion in he animal’s body. She handed each child ou pho og aphs
o : snail’s oo , mou h, en acles and shell; and asked hem o pas e he
pic u es in he app op ia e place in a shee o pape ha con ained
a ows ha poin ed o a cen al pic u e o a snail.
By he end o he mon h, h ough which hey kep on looking o
in o ma ion, child en p oduced a d awing o a snail’s adula (N=18).
All bu one ep esen ed an o gan wi h “ ee h”. These we e ep esen ed
ei he by lines o ci cles. Twel e child en d ew he adula like a ci cle
and six did i like a line. Rep esen a i e examples o bo h choices a e
shown in Figu es 4.14 (ci cle, Ali’s d awing) and 4.15 (line, A iadna’s).
An o al shape co e s child en’s names o p o ec hei iden i y. Apa
om child en’s name, he e is ano he ag in bo h d awings: he wo d
adula.
Figu e 4.14. Snail’s adula. Ali, ECE1-L
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
131
Figu e 4.15. Snail’s adula. A iadna, ECE1-L
In session 5, he esea che b ough he limpe ’s adula, which was
obse ed h ough he s e eomic oscope, like in ECE3-P. Child en
discussed i s pa s, iden i ying he “ ee h” (sic) and discussing i s colo ,
shape and unc ions. They exp essed su p ise abou he leng h o he
o gan, and p oposed ha snails had he adula inside he body and ook
i ou side while ea ing. Child en used mimics o explain his
mechanism, ecalling hei obse a ion o he snail ea ing he lou wi h
ha mou h piece. I should be no ed ha he mechanism p oposed in
ECE1-L is simple han he one p oposed in ECE3-P.
By session 6, child en e iewed he pic u es o he adula aken
du ing p e ious session and p oduced d awings o i (N=22). In all o
hese d awings, he limpe ’s adula is ep esen ed as a hin line wi h
“spikes”, and none o hem is closed in a ci cle, which con eys he main
meaning hey buil o his o gan. Di e ences be ween child en’s
d awings o limpe ’s adula come in: a) he way o ep esen “ ee h”,
ei he ci cula o ellip ical shape (see o ins ance ci cles in Figu e
4.16), do s o lines; b) he hickness o he o gan; and c) i s shape, gi en
by how i is ben , as hey we e able o obse e ha he ac ual adula was
ben se e al imes o place i unde he ligh o he s e eomic oscope.
Figu e 4.16 shows a ep esen a i e d awing o a limpe ’s adula.
SABELA FERNÁNDEZ MONTEIRA
130
spikes in i , accoun ing o he ep esen a ions o adula hey had seen
in hei web sea ch.
In session 2, child en obse ed he snails wi h an ampli ying lens
and a s e eomic oscope, discussing i s pa s. Then, he eache p oposed
a ep esen a ion ask, in ol ing ela ing ou o he pa s o snails o i s
posi ion in he animal’s body. She handed each child ou pho og aphs
o : snail’s oo , mou h, en acles and shell; and asked hem o pas e he
pic u es in he app op ia e place in a shee o pape ha con ained
a ows ha poin ed o a cen al pic u e o a snail.
By he end o he mon h, h ough which hey kep on looking o
in o ma ion, child en p oduced a d awing o a snail’s adula (N=18).
All bu one ep esen ed an o gan wi h “ ee h”. These we e ep esen ed
ei he by lines o ci cles. Twel e child en d ew he adula like a ci cle
and six did i like a line. Rep esen a i e examples o bo h choices a e
shown in Figu es 4.14 (ci cle, Ali’s d awing) and 4.15 (line, A iadna’s).
An o al shape co e s child en’s names o p o ec hei iden i y. Apa
om child en’s name, he e is ano he ag in bo h d awings: he wo d
adula.
Figu e 4.14. Snail’s adula. Ali, ECE1-L
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
131
Figu e 4.15. Snail’s adula. A iadna, ECE1-L
In session 5, he esea che b ough he limpe ’s adula, which was
obse ed h ough he s e eomic oscope, like in ECE3-P. Child en
discussed i s pa s, iden i ying he “ ee h” (sic) and discussing i s colo ,
shape and unc ions. They exp essed su p ise abou he leng h o he
o gan, and p oposed ha snails had he adula inside he body and ook
i ou side while ea ing. Child en used mimics o explain his
mechanism, ecalling hei obse a ion o he snail ea ing he lou wi h
ha mou h piece. I should be no ed ha he mechanism p oposed in
ECE1-L is simple han he one p oposed in ECE3-P.
By session 6, child en e iewed he pic u es o he adula aken
du ing p e ious session and p oduced d awings o i (N=22). In all o
hese d awings, he limpe ’s adula is ep esen ed as a hin line wi h
“spikes”, and none o hem is closed in a ci cle, which con eys he main
meaning hey buil o his o gan. Di e ences be ween child en’s
d awings o limpe ’s adula come in: a) he way o ep esen “ ee h”,
ei he ci cula o ellip ical shape (see o ins ance ci cles in Figu e
4.16), do s o lines; b) he hickness o he o gan; and c) i s shape, gi en
by how i is ben , as hey we e able o obse e ha he ac ual adula was
ben se e al imes o place i unde he ligh o he s e eomic oscope.
Figu e 4.16 shows a ep esen a i e d awing o a limpe ’s adula.
SABELA FERNÁNDEZ MONTEIRA
132
Figu e 4.16. Limpe ’s adula. Ma ilena, ECE1-L
These indings abou changes in child en’s models in he ligh o
new e idence suppo he ole o pu pose ul obse a ion in he
e alua ion o hei own ideas.
4.7 DISCUSSION
This s udy seeks o shed ligh on he use o e idence in ea ly
childhood in he con ex o a p ojec abou snails spanning i e mon hs.
Since his is a case s udy, he e a e limi a ions: o ins ance, we a e
unable o gene alize ou indings; howe e , a numbe o impo an
issues do eme ge om his wo k.
As a summa y, i can be said ha child en in ea ly childhood a e
able o use e idence o suppo hei claims and answe ques ions, wi h
inc easing sophis ica ion wi h age and educa ional le el: he e a e a
smalle numbe o claims suppo ed wi h e idence in ECE1-L han in
ECE3-P; and, by he hi d yea , child en’s discou se includes mo e
e idence s a emen s in ol ing epis emic judgmen .
In he p ojec , his i s -hand e idence, om expe imen s o
obse a ion, is combined wi h second-hand e idence om web
sea ches o amily knowledge. D awing om Alexande ’s (2008)
no ion o pu pose in dialogic eaching, and om Mo is (2007) and
Me iam (2009), we de ine pu pose ul obse a ion as p olonged
sys ema ic obse a ion ha has a clea ocus, is guided by he eache ,
eco ded, explici ly discussed, and used o es claims and e ise ini ial
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
133
models. I mus be no ed ha mos o he e idence collec ed in bo h
g oups is empi ical i s -hand da a, which acco ding o p e ious s udies
(Delen & K ajcik, 2015; Hug & McNeill, 2008) e okes in pupils a
highe sense o owne ship.
An indica ion o he signi icance o pu pose ul obse a ion in hese
ECE class ooms is ha mos o he e idence s a emen s, 30 ou o 57 in
ECE3-P and 32 ou o 45 in ECE1-L, co espond o he con ex o
pu pose ul obse a ion. A second claim de i ed om hese esul s
would be ha he younge he child en, his p ac ice akes mo e space
in compa ison wi h o he s. Because his is he i s s udy ocusing on i ,
i is di icul o asce ain whe he his equency is ela ed o s uden s’
age and de elopmen al easons o o he pa icula con ex o his
p ojec and he eache s’ app oach. We sugges ha hese indings poin
o he in e es o paying a en ion o p omo ing sys ema ic, p olonged
obse a ion as a con ex o cons uc ing empi ical e idence in ea ly
ages.
Wi h ega d o how hese young child en use e idence, one ele an
inding is he ole o e idence om pu pose ul obse a ion in he
e alua ion and e ision o hei ideas abou snails. Being able o e iew
one’s own ideas is essen ial o au onomous lea ning. An ins ance o
how ini ial models a e con as ed wi h e idence is he e olu ion o
child en’s ideas abou snails’ mou hs. As Gelman and B enneman
(2012) poin ou , h ough sys ema ic obse a ion child en come o hink
di e en ly abou wha hey a e obse ing. Thus, child en we e able no
only o e ise hei ideas abou he o m and o he ex e nal ea u es o
he adula, bu also o p opose a mechanism. In ECE3-P, he mechanism
eme ged as an explana ion o accoun o he oo h ma ks obse ed in
ood. In ECE1-L, obse a ion o he leng h o he limpe ’s adula, lead
child en o p opose ha snails would ake i in and ou o ea ing. This
was e lec ed by he changes in hei d awings o a adula: al hough he
i s ones we e done a e looking o in o ma ion abou he o gan, only
6 o hem a e elonga ed, whils in he second d awings all o hem a e.
Di e ences be ween ages and educa ional le els come ou in he
complexi y o he mechanism exp essed by child en, which is highe in
ECE3-P. I should be no ed ha bo h mechanisms eme ged om
child en’s own obse a ions and ques ions. This inding is aligned wi h
SABELA FERNÁNDEZ MONTEIRA
132
Figu e 4.16. Limpe ’s adula. Ma ilena, ECE1-L
These indings abou changes in child en’s models in he ligh o
new e idence suppo he ole o pu pose ul obse a ion in he
e alua ion o hei own ideas.
4.7 DISCUSSION
This s udy seeks o shed ligh on he use o e idence in ea ly
childhood in he con ex o a p ojec abou snails spanning i e mon hs.
Since his is a case s udy, he e a e limi a ions: o ins ance, we a e
unable o gene alize ou indings; howe e , a numbe o impo an
issues do eme ge om his wo k.
As a summa y, i can be said ha child en in ea ly childhood a e
able o use e idence o suppo hei claims and answe ques ions, wi h
inc easing sophis ica ion wi h age and educa ional le el: he e a e a
smalle numbe o claims suppo ed wi h e idence in ECE1-L han in
ECE3-P; and, by he hi d yea , child en’s discou se includes mo e
e idence s a emen s in ol ing epis emic judgmen .
In he p ojec , his i s -hand e idence, om expe imen s o
obse a ion, is combined wi h second-hand e idence om web
sea ches o amily knowledge. D awing om Alexande ’s (2008)
no ion o pu pose in dialogic eaching, and om Mo is (2007) and
Me iam (2009), we de ine pu pose ul obse a ion as p olonged
sys ema ic obse a ion ha has a clea ocus, is guided by he eache ,
eco ded, explici ly discussed, and used o es claims and e ise ini ial
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
133
models. I mus be no ed ha mos o he e idence collec ed in bo h
g oups is empi ical i s -hand da a, which acco ding o p e ious s udies
(Delen & K ajcik, 2015; Hug & McNeill, 2008) e okes in pupils a
highe sense o owne ship.
An indica ion o he signi icance o pu pose ul obse a ion in hese
ECE class ooms is ha mos o he e idence s a emen s, 30 ou o 57 in
ECE3-P and 32 ou o 45 in ECE1-L, co espond o he con ex o
pu pose ul obse a ion. A second claim de i ed om hese esul s
would be ha he younge he child en, his p ac ice akes mo e space
in compa ison wi h o he s. Because his is he i s s udy ocusing on i ,
i is di icul o asce ain whe he his equency is ela ed o s uden s’
age and de elopmen al easons o o he pa icula con ex o his
p ojec and he eache s’ app oach. We sugges ha hese indings poin
o he in e es o paying a en ion o p omo ing sys ema ic, p olonged
obse a ion as a con ex o cons uc ing empi ical e idence in ea ly
ages.
Wi h ega d o how hese young child en use e idence, one ele an
inding is he ole o e idence om pu pose ul obse a ion in he
e alua ion and e ision o hei ideas abou snails. Being able o e iew
one’s own ideas is essen ial o au onomous lea ning. An ins ance o
how ini ial models a e con as ed wi h e idence is he e olu ion o
child en’s ideas abou snails’ mou hs. As Gelman and B enneman
(2012) poin ou , h ough sys ema ic obse a ion child en come o hink
di e en ly abou wha hey a e obse ing. Thus, child en we e able no
only o e ise hei ideas abou he o m and o he ex e nal ea u es o
he adula, bu also o p opose a mechanism. In ECE3-P, he mechanism
eme ged as an explana ion o accoun o he oo h ma ks obse ed in
ood. In ECE1-L, obse a ion o he leng h o he limpe ’s adula, lead
child en o p opose ha snails would ake i in and ou o ea ing. This
was e lec ed by he changes in hei d awings o a adula: al hough he
i s ones we e done a e looking o in o ma ion abou he o gan, only
6 o hem a e elonga ed, whils in he second d awings all o hem a e.
Di e ences be ween ages and educa ional le els come ou in he
complexi y o he mechanism exp essed by child en, which is highe in
ECE3-P. I should be no ed ha bo h mechanisms eme ged om
child en’s own obse a ions and ques ions. This inding is aligned wi h
SABELA FERNÁNDEZ MONTEIRA
134
Si y and Max’s (2013) who epo ed ha a science cu iculum including
in es iga ions media ed by kinde ga ene s' in e es s, suppo ed
child en in de eloping and e ining explana ions.
We belie e ha he no ion o pu pose ul obse a ion and i s ole in
he e ision o ideas, a e new and hey a e an o iginal con ibu ion o
ou s udy. I is known ha long- e m p ojec s p o ide oppo uni ies o
build unde s andings (Gelman & B enneman, 2012), and ha epis emic
and social elemen s a e mos e ec i ely inco po a ed as pa o
ex ended sequences o ins uc ion (Duschl, 2008). Wha ou s udy adds
is a cha ac e iza ion o he ea u es o obse a ion b ough by his
ex ended ime. Pu pose ul obse a ion o e an ex ended pe iod enabled
he s udy o p ocesses: i s , i enabled he child en’s explo a ion o
biological p ocesses, such as he de elopmen o newbo n snails,
healing om con ac wi h sal o he egene a ion o a b oken shell.
Second, i enabled he esea che s’ examina ion o lea ning p ocesses,
such as he e olu ion o ideas ac oss se e al mon hs, a he han only
he di e ence be ween ini ial and inal ideas (p oduc s). Ou in e es
lies no only in wha child en can lea n, bu also how we can
cha ac e ize lea ning en i onmen s and s a egies ha suppo lea ning.
In e e ence o he de elopmen o da a in o e idence, ou indings
poin o he dis inc ion be ween wo le els o s ages in he
ans o ma ion o aw da a in o e idence (Aikenhead, 2005; Duschl,
2008). Fi s , we sugges ha s udies abou ea ly childhood and p ima y
schooling should iden i y desc ip i e s a emen s o aw da a, alongside
a gumen a i e componen s, such as e idence, in o de o be e
documen how he ansi ion om da a o e idence occu s. Second, he
iden i ica ion o hese wo le els may ha e po en ial in e es o
a gumen a ion p og essions, and in pa icula o en y poin s in ea ly
childhood. In hei wo k abou p ac ice p og essions o e idence-based
explana ions beginning in 4 h g ade, Go wals e al. (2012) place in le el
1 “s uden makes a claim”, wi h wo sub-le els, wi h and wi hou
sca olding; and in le el 2 “s uden makes a claim and backs i up wi h
app op ia e bu insu icien (pa ial) e idence”, also wi h wo sub-
le els. Go wals and Songe (2013) iden i y le els 1 o 3 wi h sca olded
p ac ices, beginning wi h a ques ion p o ided o s uden s. We sugges
ha , in kinde ga en and ea ly p ima y, wo le els ha would be
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
135
p e ious o hose om Go wals and colleagues, o o e lapping wi h
hem, could be: (1) selec ing da a app op ia e o being ans o med in o
e idence ela ed o a claim; and (2) iden i ying po en ial (app op ia e)
e idence ha could con i m o discon i m a claim. Bo h p ocesses
would be sca olded, as is he case in ou s udy.
As no ed abo e, in bo h class ooms mos o e idence s a emen s
iden i ied in he s udy a e ela ed o pu pose ul obse a ion. In ECE1-
L he majo i y o hose in he highe e alua i e le el, L2, co espond o
pu pose ul obse a ion, whils in ECE3-P he e a e dis ibu ed among
he h ee sou ces o e idence iden i ied in ou coding scheme. We
sugges ha , in ECE1-L he e is p e alence o pu pose ul obse a ion
as a sou ce o e idence, independen ly o he sophis ica ion o he
e idence s a emen , as i migh be an easie p ac ice o engage in a hese
ages, han o he s, such as expe imen a ion. Whils , when child en ge
olde , such in ECE3-P, expe imen s p o ide a ame whe e he ela ions
be ween claim and e idence a e mo e explici and clea -cu om he
beginning. In he case o pu pose ul obse a ion, he claim may be
de i ed om e idence, eme ge la e in he p ocess, and he ela ions
may be mo e di use. I his is so, he implica ion is a need o aming
pu pose ul obse a ion in he p ocess o cons uc ing e idence-based
explana ions mo e explici ly. I should be no ed ha ou sugges ion is
o combine expe imen s and pu pose ul obse a ion, no o ocus only
on he second.
Teache ’s s a egies o sca old pupils’ pe o mances a e ele an
o unde s and child en’s le el o engagemen in he scien i ic p ac ices
in bo h class ooms. These s a egies a e discussed in dep h in chap e 7.
We sugges he impo ance o p omo ing pu pose ul obse a ion as
a sou ce o e idence in ea ly childhood and in he i s yea s o
elemen a y educa ion, in pa icula in li e sciences, because i suppo s
s uden s in collec ing and in e p e ing da a, in he ans o ma ion o da a
in o e idence, and in using e idence in o de o e ise hei
unde s andings. Pu pose ul obse a ion is complemen a y o
in es iga ions and expe imen s; i poses, pe haps, ewe di icul ies o
young child en. As esea ch shows, e en adolescen s ha e p oblems
when planning in es iga ions (C ujei as & Jiménez-Aleixand e, 2017).
Wha we a e p oposing is o use hem in combina ion, no o ocus only
SABELA FERNÁNDEZ MONTEIRA
134
Si y and Max’s (2013) who epo ed ha a science cu iculum including
in es iga ions media ed by kinde ga ene s' in e es s, suppo ed
child en in de eloping and e ining explana ions.
We belie e ha he no ion o pu pose ul obse a ion and i s ole in
he e ision o ideas, a e new and hey a e an o iginal con ibu ion o
ou s udy. I is known ha long- e m p ojec s p o ide oppo uni ies o
build unde s andings (Gelman & B enneman, 2012), and ha epis emic
and social elemen s a e mos e ec i ely inco po a ed as pa o
ex ended sequences o ins uc ion (Duschl, 2008). Wha ou s udy adds
is a cha ac e iza ion o he ea u es o obse a ion b ough by his
ex ended ime. Pu pose ul obse a ion o e an ex ended pe iod enabled
he s udy o p ocesses: i s , i enabled he child en’s explo a ion o
biological p ocesses, such as he de elopmen o newbo n snails,
healing om con ac wi h sal o he egene a ion o a b oken shell.
Second, i enabled he esea che s’ examina ion o lea ning p ocesses,
such as he e olu ion o ideas ac oss se e al mon hs, a he han only
he di e ence be ween ini ial and inal ideas (p oduc s). Ou in e es
lies no only in wha child en can lea n, bu also how we can
cha ac e ize lea ning en i onmen s and s a egies ha suppo lea ning.
In e e ence o he de elopmen o da a in o e idence, ou indings
poin o he dis inc ion be ween wo le els o s ages in he
ans o ma ion o aw da a in o e idence (Aikenhead, 2005; Duschl,
2008). Fi s , we sugges ha s udies abou ea ly childhood and p ima y
schooling should iden i y desc ip i e s a emen s o aw da a, alongside
a gumen a i e componen s, such as e idence, in o de o be e
documen how he ansi ion om da a o e idence occu s. Second, he
iden i ica ion o hese wo le els may ha e po en ial in e es o
a gumen a ion p og essions, and in pa icula o en y poin s in ea ly
childhood. In hei wo k abou p ac ice p og essions o e idence-based
explana ions beginning in 4 h g ade, Go wals e al. (2012) place in le el
1 “s uden makes a claim”, wi h wo sub-le els, wi h and wi hou
sca olding; and in le el 2 “s uden makes a claim and backs i up wi h
app op ia e bu insu icien (pa ial) e idence”, also wi h wo sub-
le els. Go wals and Songe (2013) iden i y le els 1 o 3 wi h sca olded
p ac ices, beginning wi h a ques ion p o ided o s uden s. We sugges
ha , in kinde ga en and ea ly p ima y, wo le els ha would be
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
135
p e ious o hose om Go wals and colleagues, o o e lapping wi h
hem, could be: (1) selec ing da a app op ia e o being ans o med in o
e idence ela ed o a claim; and (2) iden i ying po en ial (app op ia e)
e idence ha could con i m o discon i m a claim. Bo h p ocesses
would be sca olded, as is he case in ou s udy.
As no ed abo e, in bo h class ooms mos o e idence s a emen s
iden i ied in he s udy a e ela ed o pu pose ul obse a ion. In ECE1-
L he majo i y o hose in he highe e alua i e le el, L2, co espond o
pu pose ul obse a ion, whils in ECE3-P he e a e dis ibu ed among
he h ee sou ces o e idence iden i ied in ou coding scheme. We
sugges ha , in ECE1-L he e is p e alence o pu pose ul obse a ion
as a sou ce o e idence, independen ly o he sophis ica ion o he
e idence s a emen , as i migh be an easie p ac ice o engage in a hese
ages, han o he s, such as expe imen a ion. Whils , when child en ge
olde , such in ECE3-P, expe imen s p o ide a ame whe e he ela ions
be ween claim and e idence a e mo e explici and clea -cu om he
beginning. In he case o pu pose ul obse a ion, he claim may be
de i ed om e idence, eme ge la e in he p ocess, and he ela ions
may be mo e di use. I his is so, he implica ion is a need o aming
pu pose ul obse a ion in he p ocess o cons uc ing e idence-based
explana ions mo e explici ly. I should be no ed ha ou sugges ion is
o combine expe imen s and pu pose ul obse a ion, no o ocus only
on he second.
Teache ’s s a egies o sca old pupils’ pe o mances a e ele an
o unde s and child en’s le el o engagemen in he scien i ic p ac ices
in bo h class ooms. These s a egies a e discussed in dep h in chap e 7.
We sugges he impo ance o p omo ing pu pose ul obse a ion as
a sou ce o e idence in ea ly childhood and in he i s yea s o
elemen a y educa ion, in pa icula in li e sciences, because i suppo s
s uden s in collec ing and in e p e ing da a, in he ans o ma ion o da a
in o e idence, and in using e idence in o de o e ise hei
unde s andings. Pu pose ul obse a ion is complemen a y o
in es iga ions and expe imen s; i poses, pe haps, ewe di icul ies o
young child en. As esea ch shows, e en adolescen s ha e p oblems
when planning in es iga ions (C ujei as & Jiménez-Aleixand e, 2017).
Wha we a e p oposing is o use hem in combina ion, no o ocus only
SABELA FERNÁNDEZ MONTEIRA
136
on pu pose ul obse a ion; howe e , we sugges ha in ea ly ages
pu pose ul obse a ion should be gi en mo e emphasis.
We hink ha ou esul s suppo Me z (2011) and Go wals e al.
(2014) ega ding he ele ance o ins uc ional oppo uni ies o e
de elopmen al cons ain s. The con ex is c ucial o child en o be able
o de elop hei compe encies, especially in ECE. P olonged ime,
a en ion o child en’s in e es s, p omo ing child en’s ac i e ole and
s a ing om wha is known o hem a e among o he ea u es o he
eache s’ app oach, pa allel o hose highligh ed by Gelman and
B enneman (2012), ha allowed child en o engage in science in
sophis ica ed ways. Thei eaching app oach allowed child en o build
scien i ic knowledge by engaging in he p ac ices o science, becoming
awa e o how i is buil . Child en lea ned no jus abou he con en s,
bu also app op ia ed pa o he p ocedu es and de eloped skills, as
ecommended by cu icula documen s, such as hose de eloped by he
OECD (2015) and he NRC (2012).
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
137
5 MODELS AND
REPRESENTATIONS IN
EARLY CHILDHOOD:
EVOLUTION FROM ECE1-L
TO ECE3-L
In his chap e he second esea ch objec i e, To explo e wha
ea u es has child en’s use and cons uc ion o models, wha is he ole
o ep esen a ions in his p ac ice and how i e ol es om ECE1-L o
ECE3-L, is add essed. The analyses p esen ed he e we e pa ly ca ied
ou in collabo a ion wi h o he esea che s, du ing he cou se o wo
esea ch isi s. Isabel Ma ins (Mon ei a, Jiménez-Aleixand e &
Ma ins, in e iew) collabo a ed in he social semio ic analysis, which
was ca ied ou in o de o answe he i s and second esea ch
ques ions. Rega ding he hi d esea ch ques ion, he analysis was
ca ied ou in collabo a ion wi h Ch is ina Si y (Mon ei a, Jiménez-
Aleixand e & Si y, in e iew).
5.1 INTRODUCTION
The ocus o his chap e is o examine changes in he ways he
pupils om he longi udinal s udy g oup (ECE-L) engage in he
scien i ic p ac ice o using and cons uc ing models and
ep esen a ions, along he h ee yea s o ECE, in he con ex o long-
e m school science p ojec s.
Pe o mances wi hin he same g oup a di e en s ages o ECE a e
compa ed. We begin by zooming in child en’s i s yea o schooling,
ECE1-L, in o de o examine wo se ies o exp essed models (d awings)
de o ed o ep esen he same science con en , made wi hin a mon h o
di e ence. Changes in child en’s models and communica i e esou ces
app op ia ed by hem in he con ex o he science class oom a e
iden i ied. Then, we ake a b oade pe spec i e and mo e on o explo e
SABELA FERNÁNDEZ MONTEIRA
136
on pu pose ul obse a ion; howe e , we sugges ha in ea ly ages
pu pose ul obse a ion should be gi en mo e emphasis.
We hink ha ou esul s suppo Me z (2011) and Go wals e al.
(2014) ega ding he ele ance o ins uc ional oppo uni ies o e
de elopmen al cons ain s. The con ex is c ucial o child en o be able
o de elop hei compe encies, especially in ECE. P olonged ime,
a en ion o child en’s in e es s, p omo ing child en’s ac i e ole and
s a ing om wha is known o hem a e among o he ea u es o he
eache s’ app oach, pa allel o hose highligh ed by Gelman and
B enneman (2012), ha allowed child en o engage in science in
sophis ica ed ways. Thei eaching app oach allowed child en o build
scien i ic knowledge by engaging in he p ac ices o science, becoming
awa e o how i is buil . Child en lea ned no jus abou he con en s,
bu also app op ia ed pa o he p ocedu es and de eloped skills, as
ecommended by cu icula documen s, such as hose de eloped by he
OECD (2015) and he NRC (2012).
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
137
5 MODELS AND
REPRESENTATIONS IN
EARLY CHILDHOOD:
EVOLUTION FROM ECE1-L
TO ECE3-L
In his chap e he second esea ch objec i e, To explo e wha
ea u es has child en’s use and cons uc ion o models, wha is he ole
o ep esen a ions in his p ac ice and how i e ol es om ECE1-L o
ECE3-L, is add essed. The analyses p esen ed he e we e pa ly ca ied
ou in collabo a ion wi h o he esea che s, du ing he cou se o wo
esea ch isi s. Isabel Ma ins (Mon ei a, Jiménez-Aleixand e &
Ma ins, in e iew) collabo a ed in he social semio ic analysis, which
was ca ied ou in o de o answe he i s and second esea ch
ques ions. Rega ding he hi d esea ch ques ion, he analysis was
ca ied ou in collabo a ion wi h Ch is ina Si y (Mon ei a, Jiménez-
Aleixand e & Si y, in e iew).
5.1 INTRODUCTION
The ocus o his chap e is o examine changes in he ways he
pupils om he longi udinal s udy g oup (ECE-L) engage in he
scien i ic p ac ice o using and cons uc ing models and
ep esen a ions, along he h ee yea s o ECE, in he con ex o long-
e m school science p ojec s.
Pe o mances wi hin he same g oup a di e en s ages o ECE a e
compa ed. We begin by zooming in child en’s i s yea o schooling,
ECE1-L, in o de o examine wo se ies o exp essed models (d awings)
de o ed o ep esen he same science con en , made wi hin a mon h o
di e ence. Changes in child en’s models and communica i e esou ces
app op ia ed by hem in he con ex o he science class oom a e
iden i ied. Then, we ake a b oade pe spec i e and mo e on o explo e
SABELA FERNÁNDEZ MONTEIRA
144
On he one hand, his session is ep esen a i e and se es o he
pu pose o illus a ing he ways in which child en p oduced and used
ep esen a ions along he sessions de o ed o science p ojec s. On he
o he hand, in o de o ca y ou a social semio ic analysis o d awings,
i is necessa y o ha e in o accoun he speci ic con ex in which hey
we e p oduced, o ins ance, he ins uc ions gi en by he eache . The
second se ies o d awings o a snail, subjec ed o social semio ic
analysis, was p oduced du ing his session. The i s se ies was
p oduced a mon h be o e, a e child en had in e ac ed wi h he snails
o wo weeks. In his session, he eache used he p esence o he
esea che as a s imulus o e isi p e ious lea ning. She asked he
s uden s o ell he esea che wha hey had lea n abou snails and o
explain some o he ac i i ies ca ied ou . The eache p omp ed
child en o make hei explana ions as clea and de ailed as possible,
o en ques ioning hem abou conc e e aspec s, epea ing wha hey
we e saying in o de o cla i y i i was wha hey mean . She p omp ed
hem o explain and use he di e en ep esen a ions displayed in he
class oom, and p o ided ime o discuss hese wi h hei classma es.
Examples o hese ep esen a ions a e d awings o expe imen s,
in o ma ion boa ds, o a diag am o snail’s inne o gans b ough by one
o he child en, Ma io. In p e ious sessions, child en discussed and
looked o in o ma ion abou snails’ eeding, and ound ou ha snails
ha e a diges i e sys em, as humans do. Child en exp essed ha hey
also wan ed o know whe he snails ha e a hea . In his session, Ma io
b ough he diag am o p o e hey ha e. The eache ook a snail om
he box and asked him o poin ou o his classma es whe e he hea
was loca ed in i s body, and Ma io answe ed “Inside”. Ma io was no
able o poin he hea ou by himsel employing he diag am, and so he
eache helped him o use he diag am by showing whe e he hea was
inside he ac ual snail.
Th oughou he session, child en wen o e di e en hemes,
de o ing g ea pa o i o discuss pa s o snails’ body, and dedica ed
abou en minu es o obse e and manipula e he snails, while
commen ing on wha hey we e seeing.
A he end o he session, hey dedica ed abou se en minu es o
eexamine and name he pa s o snails' body hey had obse ed and
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
145
whose name was lea n in p e ious sessions; and abou en minu es o
p oduce he d awings. The eache in oduced he ask as ollows: “I
has been a long ime [one mon h] since we ha e no d awn a snail. Now,
we know many hings… We know hey ha e…”. Nex , he child en
named hese body pa s: shell, oo , mou h and adula; one child (non-
iden i ied) said snails had wo en acles while ano he one, Ma io,
disag eed and said hey had ou . The eache hen asked hem abou he
en acles’ unc ions and se e al child en said hey we e o senses, o
which Ma io poin ed ou ha snails do no ha e nose; and all child en
bu Romeo ag eed ha snails do no ha e hai . The eache
acknowledged child en’s in e en ions, and asked hem o be ca e ul
while d awing, making clea ha he ep esen a ion should be accu a e:
Teache : And hey do no ha e a nose, nei he , e y well, Ai o ! A e
you lis ening, Igo ? Because, now, when you make he d awing, i you
d aw a nose, i is w ong, because snails do no ha e a nose.
O iginal language:
Mes a: E ampouco eñen na iz. Moi ben, Ai o . Igo , i es ás
escoi ando? Po que ago a cando agas o debuxo, si lle as unha na iz,
mal, po que os ca acois non eñen na iz.
Child en we e gi en a blank shee o whi e pape and a black pen.
The eache asked he child en no o “pain ” (meaning no o ill he
d awing wi h colo s), jus “d aw” one snail. She old child en o be
ca e ul, as, unlike hei usual p ac ice o s a ing wi h a pencil, hey
would be d awing di ec ly wi h an ink pen.
Teache . Each one o you is going o d aw one snail, ake you ime,
he e is no hu y, all igh ? Unde s ood? One snail. We a e using a pen,
di ec ly. We a e no going o pain , we a e going o d aw! We do no
pain . We d aw wi h a pen no wi h a pencil, so i [ he d awing] would
be eady [ o be included in child en’s po olio].
O iginal language:
Mes a: Cada un ai debuxa un ca acol, anquilamen e, sen p isa,
ale? En endido? Un ca acol. Vamos a hace con o ulado , di ec amen e.
SABELA FERNÁNDEZ MONTEIRA
144
On he one hand, his session is ep esen a i e and se es o he
pu pose o illus a ing he ways in which child en p oduced and used
ep esen a ions along he sessions de o ed o science p ojec s. On he
o he hand, in o de o ca y ou a social semio ic analysis o d awings,
i is necessa y o ha e in o accoun he speci ic con ex in which hey
we e p oduced, o ins ance, he ins uc ions gi en by he eache . The
second se ies o d awings o a snail, subjec ed o social semio ic
analysis, was p oduced du ing his session. The i s se ies was
p oduced a mon h be o e, a e child en had in e ac ed wi h he snails
o wo weeks. In his session, he eache used he p esence o he
esea che as a s imulus o e isi p e ious lea ning. She asked he
s uden s o ell he esea che wha hey had lea n abou snails and o
explain some o he ac i i ies ca ied ou . The eache p omp ed
child en o make hei explana ions as clea and de ailed as possible,
o en ques ioning hem abou conc e e aspec s, epea ing wha hey
we e saying in o de o cla i y i i was wha hey mean . She p omp ed
hem o explain and use he di e en ep esen a ions displayed in he
class oom, and p o ided ime o discuss hese wi h hei classma es.
Examples o hese ep esen a ions a e d awings o expe imen s,
in o ma ion boa ds, o a diag am o snail’s inne o gans b ough by one
o he child en, Ma io. In p e ious sessions, child en discussed and
looked o in o ma ion abou snails’ eeding, and ound ou ha snails
ha e a diges i e sys em, as humans do. Child en exp essed ha hey
also wan ed o know whe he snails ha e a hea . In his session, Ma io
b ough he diag am o p o e hey ha e. The eache ook a snail om
he box and asked him o poin ou o his classma es whe e he hea
was loca ed in i s body, and Ma io answe ed “Inside”. Ma io was no
able o poin he hea ou by himsel employing he diag am, and so he
eache helped him o use he diag am by showing whe e he hea was
inside he ac ual snail.
Th oughou he session, child en wen o e di e en hemes,
de o ing g ea pa o i o discuss pa s o snails’ body, and dedica ed
abou en minu es o obse e and manipula e he snails, while
commen ing on wha hey we e seeing.
A he end o he session, hey dedica ed abou se en minu es o
eexamine and name he pa s o snails' body hey had obse ed and
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
145
whose name was lea n in p e ious sessions; and abou en minu es o
p oduce he d awings. The eache in oduced he ask as ollows: “I
has been a long ime [one mon h] since we ha e no d awn a snail. Now,
we know many hings… We know hey ha e…”. Nex , he child en
named hese body pa s: shell, oo , mou h and adula; one child (non-
iden i ied) said snails had wo en acles while ano he one, Ma io,
disag eed and said hey had ou . The eache hen asked hem abou he
en acles’ unc ions and se e al child en said hey we e o senses, o
which Ma io poin ed ou ha snails do no ha e nose; and all child en
bu Romeo ag eed ha snails do no ha e hai . The eache
acknowledged child en’s in e en ions, and asked hem o be ca e ul
while d awing, making clea ha he ep esen a ion should be accu a e:
Teache : And hey do no ha e a nose, nei he , e y well, Ai o ! A e
you lis ening, Igo ? Because, now, when you make he d awing, i you
d aw a nose, i is w ong, because snails do no ha e a nose.
O iginal language:
Mes a: E ampouco eñen na iz. Moi ben, Ai o . Igo , i es ás
escoi ando? Po que ago a cando agas o debuxo, si lle as unha na iz,
mal, po que os ca acois non eñen na iz.
Child en we e gi en a blank shee o whi e pape and a black pen.
The eache asked he child en no o “pain ” (meaning no o ill he
d awing wi h colo s), jus “d aw” one snail. She old child en o be
ca e ul, as, unlike hei usual p ac ice o s a ing wi h a pencil, hey
would be d awing di ec ly wi h an ink pen.
Teache . Each one o you is going o d aw one snail, ake you ime,
he e is no hu y, all igh ? Unde s ood? One snail. We a e using a pen,
di ec ly. We a e no going o pain , we a e going o d aw! We do no
pain . We d aw wi h a pen no wi h a pencil, so i [ he d awing] would
be eady [ o be included in child en’s po olio].
O iginal language:
Mes a: Cada un ai debuxa un ca acol, anquilamen e, sen p isa,
ale? En endido? Un ca acol. Vamos a hace con o ulado , di ec amen e.
SABELA FERNÁNDEZ MONTEIRA
146
Non amos a pin a , amos a debuxa ! Non pin amos. Facemos o debuxo
con o ulado , non con lápiz, amos a acelo, pa a que nos quede lis o.
The emphasis on eexamining snail’s body pa s be o e
ep esen ing i , as well as he conside a ion ha he choice o using jus
a black pen is mo e app op ia e o a scien i ic d awing o an ideal
(model o ) snail, han colo ing he d awing, which would esemble eal
li e colo ing, e eal impo an assump ions made by he eache abou
bo h he na u e and he concep ual ole o models in science. I shows
he impo ance she a ibu ed o desc ip i e ep esen a ions in science.
5.3 DATA ANALYSIS
In his sec ion, he o e all da a co pus and he ools de eloped o
i s analysis a e p esen ed.
5.3.1 Da a Co pus
Da a collec ion in ol ed accompanying he class oom, eco ding
he sessions and collec ing child en’s d awings.
The o al numbe o d awings examined is 531, om which 353
co espond o ECE1-L and 178 o ECE3-L. The ansc ip s o 30
sessions (31 hou s o ideo apes) we e examined. Figu e 5.1 shows he
imeline o p oduc ion o d awings. Each d awing se ies is iden i ied
wi h a code: a capi al le e ollowed by a numbe . The le e S s ands
o d awings made in he cou se o he ‘Snails p ojec ’, and C o hose
made in he ‘Clouds p ojec ’. The le e is ollowed by he ask numbe
(ch onological o de ). I should be no ed ha child en we e asked o
p oduce a g ea e amoun o d awings in ECE1-L (18), han in ECE3-L
(9).
Figu e 5.1 Timeline o he ‘Snails’ and ‘Clouds’ p ojec s d awings. Uppe ow:
snails’ d awings (S1-S18). Lowe ow: cloud’s d awings (C1-C9).
In o de o illus a e he ype o isual da a analyzed, Table 5.3
includes a sample o each d awing ask om ECE1-L and ECE3-L,
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
147
accompanied by a b ie desc ip ion. The d awings analyzed in-dep h a e
coded S1, S5, S6, S8, S17, C4, C5 and C6 and ma ked in bold in Table
5.3.
Table 5.3. Samples o child en’s d awings. Child en’s names in d awings
S6, S11, S13, S17 and S18 co e ed wi h a ci cle, o p o ec hei iden i y. In
bold, d awings analyzed in-dep h
Code
Expe imen / concep ep esen ed
Example
S1
Child en’s i s d awing o a snail's body
S2
Expe imen ‘Smell’, consis ing o placing inega
and wa e on bo h sides o snails, and obse ing
hei beha io o es ing sense o smell. Snails wen
o he wa e
S3
Expe imen ‘Hea ing’, consis ing o compa ing
snails’ beha io unde silen and noisy condi ions o
es ing sense o hea ing. Snails beha ed he same
S4
Rela ion be ween he colo o he ood he snails a e
and he colo o he snails’ poo
S5
Expe imen ‘Tas e’, consis ing o placing snails
be ween sal and lou , and obse ing hei beha io
o es sense o as e. Snails wen o he lou
S6
Child en’s second d awing o snail's body
S7
Expe imen ‘Su aces’, consis ing o es ing i snails
could mo e o e di e en su aces, such as pins o
sand
S8
Snails’ mou hpiece called adula
SABELA FERNÁNDEZ MONTEIRA
146
Non amos a pin a , amos a debuxa ! Non pin amos. Facemos o debuxo
con o ulado , non con lápiz, amos a acelo, pa a que nos quede lis o.
The emphasis on eexamining snail’s body pa s be o e
ep esen ing i , as well as he conside a ion ha he choice o using jus
a black pen is mo e app op ia e o a scien i ic d awing o an ideal
(model o ) snail, han colo ing he d awing, which would esemble eal
li e colo ing, e eal impo an assump ions made by he eache abou
bo h he na u e and he concep ual ole o models in science. I shows
he impo ance she a ibu ed o desc ip i e ep esen a ions in science.
5.3 DATA ANALYSIS
In his sec ion, he o e all da a co pus and he ools de eloped o
i s analysis a e p esen ed.
5.3.1 Da a Co pus
Da a collec ion in ol ed accompanying he class oom, eco ding
he sessions and collec ing child en’s d awings.
The o al numbe o d awings examined is 531, om which 353
co espond o ECE1-L and 178 o ECE3-L. The ansc ip s o 30
sessions (31 hou s o ideo apes) we e examined. Figu e 5.1 shows he
imeline o p oduc ion o d awings. Each d awing se ies is iden i ied
wi h a code: a capi al le e ollowed by a numbe . The le e S s ands
o d awings made in he cou se o he ‘Snails p ojec ’, and C o hose
made in he ‘Clouds p ojec ’. The le e is ollowed by he ask numbe
(ch onological o de ). I should be no ed ha child en we e asked o
p oduce a g ea e amoun o d awings in ECE1-L (18), han in ECE3-L
(9).
Figu e 5.1 Timeline o he ‘Snails’ and ‘Clouds’ p ojec s d awings. Uppe ow:
snails’ d awings (S1-S18). Lowe ow: cloud’s d awings (C1-C9).
In o de o illus a e he ype o isual da a analyzed, Table 5.3
includes a sample o each d awing ask om ECE1-L and ECE3-L,
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
147
accompanied by a b ie desc ip ion. The d awings analyzed in-dep h a e
coded S1, S5, S6, S8, S17, C4, C5 and C6 and ma ked in bold in Table
5.3.
Table 5.3. Samples o child en’s d awings. Child en’s names in d awings
S6, S11, S13, S17 and S18 co e ed wi h a ci cle, o p o ec hei iden i y. In
bold, d awings analyzed in-dep h
Code
Expe imen / concep ep esen ed
Example
S1
Child en’s i s d awing o a snail's body
S2
Expe imen ‘Smell’, consis ing o placing inega
and wa e on bo h sides o snails, and obse ing
hei beha io o es ing sense o smell. Snails wen
o he wa e
S3
Expe imen ‘Hea ing’, consis ing o compa ing
snails’ beha io unde silen and noisy condi ions o
es ing sense o hea ing. Snails beha ed he same
S4
Rela ion be ween he colo o he ood he snails a e
and he colo o he snails’ poo
S5
Expe imen ‘Tas e’, consis ing o placing snails
be ween sal and lou , and obse ing hei beha io
o es sense o as e. Snails wen o he lou
S6
Child en’s second d awing o snail's body
S7
Expe imen ‘Su aces’, consis ing o es ing i snails
could mo e o e di e en su aces, such as pins o
sand
S8
Snails’ mou hpiece called adula
SABELA FERNÁNDEZ MONTEIRA
148
S9
Pic u e book abou snails ‘The bigges house’
S10
Snails’ body pa s discussed by child en du ing hei
obse a ions wi h a magni ying glass and he
s e eomic oscope
S11
Race snail, main cha ac e o ilm ‘Tu bo’
S12
Snails’ ep oduc ion: snails a e he maph odi e and
can lay up o 100 eggs
S13
S e eomic oscope used o ca ying ou obse a ions
S14
Land and sea snails’ shells: child en manipula ed
hem and discussed hei di e ences
S15
Expe imen ‘S eng h’, consis ing o es ing i snails
could ca y po a oes
S16
Expe imen ‘Balance’, consis ing o es ing i snails
could hang om co on h eads, nylon and wi e.
S17
Limpe ’s adula ha child en obse ed wi h he
s e eomic oscope
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
149
S18
Animals ha ea snails
C1
Fi s d awing o he sky
C2
Expe imen ‘Boiling’, consis ing o obse ing boiling
wa e in a ke le and placing a mi o abo e o
condensa ion
C3
Black/g ey clouds ha e many wa e d ops and whi e
clouds ha e no as many
C4
Reco ding he ou measu emen s aken in a glass o
wa e le o e apo a e (expe imen ‘E apo a ion’)
C5
Expe imen ‘E apo a ion’, consis ing o lea ing
glasses and bags wi h wa e inside and ou side he
class and obse ing he changes o 3 weeks
C6
Solid, liquid and gas s a e
C7
Expe imen ‘Making a cloud’, consis ing o making a
“cloud” (swi l o d ops) inside a ja by pou ing ho
wa e and placing ice on he op
C8
Wa e cycle
C9
Expe imen ‘Making ain’, consis ing o “making
ain” by condensing wa e d ops on a cold su ace
SABELA FERNÁNDEZ MONTEIRA
148
S9
Pic u e book abou snails ‘The bigges house’
S10
Snails’ body pa s discussed by child en du ing hei
obse a ions wi h a magni ying glass and he
s e eomic oscope
S11
Race snail, main cha ac e o ilm ‘Tu bo’
S12
Snails’ ep oduc ion: snails a e he maph odi e and
can lay up o 100 eggs
S13
S e eomic oscope used o ca ying ou obse a ions
S14
Land and sea snails’ shells: child en manipula ed
hem and discussed hei di e ences
S15
Expe imen ‘S eng h’, consis ing o es ing i snails
could ca y po a oes
S16
Expe imen ‘Balance’, consis ing o es ing i snails
could hang om co on h eads, nylon and wi e.
S17
Limpe ’s adula ha child en obse ed wi h he
s e eomic oscope
As P ác icas Cien í icas: un Es udo Lonxi udinal en Educación In an il
149
S18
Animals ha ea snails
C1
Fi s d awing o he sky
C2
Expe imen ‘Boiling’, consis ing o obse ing boiling
wa e in a ke le and placing a mi o abo e o
condensa ion
C3
Black/g ey clouds ha e many wa e d ops and whi e
clouds ha e no as many
C4
Reco ding he ou measu emen s aken in a glass o
wa e le o e apo a e (expe imen ‘E apo a ion’)
C5
Expe imen ‘E apo a ion’, consis ing o lea ing
glasses and bags wi h wa e inside and ou side he
class and obse ing he changes o 3 weeks
C6
Solid, liquid and gas s a e
C7
Expe imen ‘Making a cloud’, consis ing o making a
“cloud” (swi l o d ops) inside a ja by pou ing ho
wa e and placing ice on he op
C8
Wa e cycle
C9
Expe imen ‘Making ain’, consis ing o “making
ain” by condensing wa e d ops on a cold su ace
[Document text truncated for crawler view.]
