Ensinanzas Técnicas
SERVIZO DE NORMALIZACIÓN
LINGÜÍSTICA
MATERIA
Enxeña ía do So wa e
TITULACIÓN
G ao en Enxeña ía In o má ica
unidade
didác ica
3
Enxeña ía de equisi os
José A. Taboada González
Linguaxes e Sis emas In o má icos
Depa amen o de Elec ónica e Compu ación
Escola Técnica Supe io de Enxeña ía
© Uni e sidade de San iago de Compos ela, 2013
Es a ob a a ópase baixo unha licenza C ea i e Commons BY-NC-SA 3.0.
Calque a o ma de ep odución, dis ibución, comunicación pública ou ans o mación des a
ob a non incluída na licenza C ea i e Commons BY-NC-SA 3.0 só pode se ealizada coa
au o ización exp esa dos i ula es, sal o excepción p e is a pola lei. Pode accede Vde. ao
ex o comple o da licenza nes a ligazón:
h p://c ea i ecommons.o g/licenses/by-nc-sa/3.0/es/legalcode.gl
Deseño e maque ación
J. M. Gai í
Edi a
Vice ei o ía de Es udan es,
Cul u a e Fo mación Con inua
da Uni e sidade de San iago de Compos ela
Se izo de Publicacións
da Uni e sidade de San iago de Compos ela
ISBN
978-84-9887-527-0
Unidade
didác ica 3Enxeña ía de equisi os
2
ÍNDICE
Unidade
didác ica 3Enxeña ía de equisi os
3
MATERIA: Enxeña ía do so wa e
TITULACIÓN: Enxeña ía Técnica en In o má ica de Sis emas
PROGRAMA XERAL DO CURSO
Localización da p esen e unidade didác ica
Unidade I. O so wa e. Un p odu o de enxeñe ía
E olución da indus ia do so wa e
Ca ac e ís icas do so wa e
A ibu os
Clasi icación das aplicacións
O so wa e he dado
Unidade II. O p oceso de cons ución do so wa e
De inicións e no mas
De inicións de enxeñe ía do so wa e
Os p ocesos de cons ución do so wa e
Os ciclos de ida
Modelos do ciclo de ida do so wa e
Desen ol emen o áxil
Unidade III. Enxeña ía de equisi os
Fundamen os
Ac i idades iniciais
Especi icación
Análise, modelado
V&V, e xes ión de equisi os
Unidade IV. P obas do so wa e.
Filoso ía das p obas do so wa e.
P obas es u u ais
P oba uncional
Execución das p obas
Es a exia de aplicación das p obas
P obas en desen ol emen os o ien ados a obxec os
ÍNDICE
Unidade
didác ica 3Enxeña ía de equisi os
4
ÍNDICE
P esen ación
Os obxec i os
Os p incipios me odolóxicos
Os con idos básicos
1. Enxeña ía de equisi os. Fundamen os
2. Ac i idades iniciais
3. Especi icación
4. Análise, modelado
5. V&V, e xes ión de equisi os
Ac i idades p opos as
A aliación da unidade didác ica
Anexos
Anexo 1. Tex os pa a lec u a complemen a ia
Bibliog a ía
Unidade
didác ica 3Enxeña ía de equisi os
5
PRESENTACIÓN
Nos emas an e io es es ableceuse o so wa e como un elemen o de Enxeña ía
e p opuxé onse unha se ie de no mas e pa adigmas que de inen os p ocesos
necesa ios pa a a súa cons ución, o p imei o dos cales é a análise do sis ema e dos
equisi os do so wa e.
Nes a ase o obxec i o undamen al é de ini de xei o inequí oco que
p oblema es amos a ando de esol e . A p oblemá ica que se xe a é al que, en
ealidade, o que acabamos de menciona como un p oceso, se di ide en a ios que
mesmo se ag upan de o ma sepa ada debido á di e en e na u eza das ac i idades
implicadas: Iden i icación de necesidades, comp ensión e modelado, especi icación,
e i icación e alidación dos equisi os e xes ión dos mesmos.
A impo ancia des e p oceso pode ap ecia se no con o e ido Chaos Repo
que sinala, en e as 10 causas máis signi ica i as de acaso dos p oxec os, 6 que
es án di ec amen e elacionadas co aballo ealizado nas ac i idades de análise.
A di icul ade na ealización des e p oceso comp éndese pola necesidade de ob e
a desc ición dun elemen o lóxico, o so wa e xe ado en con o nas moi di e sas, a
pa i es da desc ición en linguaxe na u al, inhe en emen e ambigua, e p oceden e de
dis in os implicados cuxa cul u a e o mación lle ai que exp esen ideas semellan es
de o ma moi dis in a.
Pa a abo da es a p oblemá ica p opóñense écnicas pa a a ex acción
da in o mación e pa a ep esen a o sis ema a cons uí median e modelos que
pe mi an demos a que se comp endeu co ec amen e a in o mación ansmi ida e
que o sis ema que ep esen an é o que ealmen e se necesi a cons uí .
OS OBXECTIVOS
— obxec i o 1. Mos a ao alumno o concep o de equisi o e a di icul ade da
súa o mulación sob e obxec os abs ac os como o so wa e.
— obxec i o 2. Face que o alumno dis inga as ac i idades inculados aos
equisi os.
— obxec i o 3. P opo ciona ao alumno écnicas e mé odos que lle pe mi an
a ealización das ac i idades iden i icadas.
— obxec i o 4. P opoñe ao alumno es a exias i e a i as que secuencien as
ac i idades desc i as.
— obxec i o 5. Que o alumno comp enda a eno me impo ancia que en a
enxeña ía de equisi os pa a o esul ado inal dun p oxec o e, polo an o,
o isco que supón.
— obxec i o 6. Que o alumno comp enda a elación da enxeña ía de
equisi os coa ealización dun p oxec o e en pa icula coa ase inal
de acep ación do clien e do p odu o en egado a a és das p obas de
acep ación.
— obxec i o 7. Face conscien e ao alumno da necesidade da au o o mación.
ÍNDICE
Unidade
didác ica 3Enxeña ía de equisi os
6
OS PRINCIPIOS METODOLÓXICOS
Os con idos eó icos pa i án do concep o de equisi o e a súa impo ancia nas
aplicacións so wa e pa a pos e io men e desc ibi os p ocesos que os in oluc an
no desen ol emen o dun p oxec o e as écnicas e mé odos p ecisos pa a a súa
ealización.
Pa a acili a a comp ensión do concep o e os p ocesos eco e ase á desc ición
de exemplos p ác icos que non semp e se co esponde án ao campo do so wa e.
Nes es casos a a ase de da lle aos alumnos p opos as máis isuais dos p oblemas e
mos a lles como a na u eza abs ac a do so wa e só ag a a os p oblemas.
A ealización de aballos p ác icos en g upo e o seu in e cambio se á esencial
pa a p opo ciona lle ao alumno a isión axei ada da di icul ade de discu i e ansmi i
in o mación de obxec os abs ac os.
OS CONTIDOS BÁSICOS
1. Enxeña ía de equisi os. Fundamen os
No p imei o ema des a unidade comeza ase discu indo como se abo da e que
impo ancia se lle dá á análise de equisi os en di e en es es ánda es e no mas
que desc iben p ocesos de Enxeña ía de So wa e e como es e p oceso encaixa nos
dis in os ciclos de ida. P e éndese que o alumno adqui a conciencia do alo que se
lle dá na enxeña ía a es e p oceso cuxa impo ancia amén se des aca á na pa e inal
des e ema a a és da discusión do impac o que os e os nel come idos eñen pa a
o éxi o ou acaso dos p oxec os so wa e.
Nes a e isión inicial sinálanse as ac i idades inculadas ao p oceso,
des acando a a iabilidade da súa na u eza, que supoñen écnicas e p ocesos men ais
o almen e di e en es e que inciden nas habilidades eque idas no esponsable
do p oceso. No ema amén se abo dan cues ión ele an es como o cos o ou os
pa icipan es no p oceso.
O es o do ema dedícase esencialmen e á comp ensión do concep o de
equisi o, pa indo das de inicións o mais e p opoñendo dis in as clasi icacións que
da án idea da eno me dimensionalidade des e concep o, que é, en si mesmo, causa
da complexidade do p oceso e da maio ía dos e os que poden come e se nel.
2. Ac i idades iniciais
Nes e ema cen a émonos na con ex ualización das ac i idades en dis in os modelos
que nos p opoñe án ap oximacións i e a i as na súa ealización e de alla anse
aquelas inculadas ao inicio do ciclo. Cabe sinala que en e es as ac i idades se
inclúe o es udo da iabilidade do p oxec o. Aínda que al es udo non o ma pa e
do p oceso de ob ención de equisi os e o malización das necesidades inclúese
aquí debido á súa p oximidade coa enxeña ía de equisi os, ademais o es udo da
ÍNDICE
Unidade
didác ica 3Enxeña ía de equisi os
7
iabilidade u iliza o documen o de equisi os e debe ealiza se nas mesmas e apas
empe ás que o es o de ac i idades que se desc iben.
O es o do ema dedícase ás ac i idades iniciais cen adas no descub imen o
ou elici ación de equisi os que pasan po iden i ica ás on es e ob e delas a
in o mación que é necesa ia. Con al obxec i o desc íbense unha se ie de écnicas
como: obse ación, es udo de documen ación, cues iona ios, emuíño de ideas,
e ame as JAD, en e is as, p o o ipado e pun os de is a.
3. Especi icación
Es e ema es á cen ado no documen o de especi icación. Comeza coa de inición do
documen o que ai o IEEE e coa desc ición xené ica da in o mación que debe con e .
Pos e io men e es údanse a ias p opos as de es u u a pa a o documen o en ando
a desc ibi , con maio ni el de de alle, a p opos a no es ánda IEEE/ANSI 830, onde,
ademais de de alla as seccións se inclúe a desag egación de como a in o mación
do documen o se dis ibúe en cada unha delas. Debido á p opia lexibilidade do
es ánda sinálase que a súa es u u a pode a ia ao ecolle os equisi os uncionais
e se mos an a ias p opos as ecollidas no es ánda
O ema amén ecolle as p opiedades que deben cump i os documen os de
especi icación e que es án desc i as no p opio es ánda . Es as p opiedades como:
non se ambigua, se doado de e i ica ou se consis en e en e ou as es án
de alladamen e explicadas no ema e eñen unha impo ancia undamen al xa que,
dado que dan alidez a es es documen os, se án os c i e ios que se u iliza án pa a a
alo ación das p ác icas en egadas polo alumno.
4. Análise, modelado
Comezamos ago a coa discusión sob e os obxec i os que pe segue a análise e a
necesidade e u ilidade dos modelos pa a ep esen a o so wa e de o ma simple
e comp ensible. Tamén se discu e a necesidade de combina modelos de dis in os
ipos debido a que o p oblema p esen a dis in as dimensións e debe mos a se
con dis in os g aos de abs acción. Pa a abo da os dis in os ni eis de abs acción
p oponse unha es u u a Top-down que pa e do ni el máis abs ac o e aia
a ondando pa a aumen a o ni el de de alle. Es a o mulación é o que se segui á no
ema pa a o dena os dis in os modelos p esen ados comezando po aqueles que
deben usa se pa a desc ibi o sis ema comple o e deixando pa a o inal os que dan
maio ni el de de alle.
Ademais no ema discú ese que non se es á a a a cun p oblema
unidimensional senón que, igual que pa a ep esen a unha peza de enxeña ía
emos que ace unha desc ición nos es eixes do espazo, na desc ición do so wa e
amén emos que ep esen a a ias dimensións. En pa icula as dimensións
da in o mación, da unción e do compo amen o, cada unha das cales p ecisa de
modelos especí icos pa a ep esen alas. Des a o ma e ase como chegados a un
ÍNDICE
Unidade
didác ica 3Enxeña ía de equisi os
8
pun o de de alle a desc ición dun único p oblema implica a cons ución de a ios
modelos que deben se consis en es en e si.
A es u u a Top-down comen ada nos pa ág a os an e io es pa a a desc ición
dos modelos implica comeza polo modelo do sis ema. Es e non semp e é necesa io xa
que unicamen e se inclui á cando se a e de sis emas mix os de so wa e e ha dwa e.
Nes e modelo p oponse u iliza diag amas de bloques no que se iden i iquen os
subsis emas nos que poidamos di idi o p oblema asignando esponsabilidades a
cada un deles.
Cando o p oblema se abo da unicamen e a ni el so wa e ecoméndase
comeza a a és de diag amas de a qui ec u a nos que se e lic e, de no o, unha
posible di isión de esponsabilidades. Es e diag ama de a qui ec u a, igual que no
do sis ema, só a a de di idi o p oblema pa a acelo máis alcanzable polo que se
debe ace conscien e ao alumno que pode se dis in o do p opos o inalmen e pa a
a a qui ec u a xe ada na e apa de deseño, onde xa se es á a desc ibi unha solución
conc e a. Se o p oblema é o su icien emen e complexo, P essman, p oponnos
ans o ma es es diag amas nunha xe a quía no que cada subsis ema explo a nun
no o diag ama de bloques que o desc ibe con maio ni el de de alle. Es a es a exia
á ase con de alle na cons ución do modelo de diag amas de luxo polo que aquí só
se comen a b e emen e.
Unha ez que a a qui ec u a nos simpli icou os subp oblemas a un ni el
acep able comeza emos a usa modelos máis e inados cos que ep esen a odas
as dimensións do p oblema, e dado que ningún modelo pode ep esen a odas
as dimensións, se á p eciso c ea a ios complemen a ios cos que cons ui unha
ep esen ación comple a. As dimensións que se deben abo da son: a dimensión
da In o mación, que desc ibe con que da os aballa o sis ema; a dimensión da
unción, que desc ibe as uncionalidades que se abo dan ou como a in o mación é
ans o mada polo sis ema; e a dimensión do compo amen o, que desc ibe cando
as uncionalidades do sis ema se le an a cabo ou, o que é o mesmo, po que es ados
de uncionamen o pasa o sis ema e que condiciona a ansición en e eles.
A elección dos modelos conc e os que poden usa se en cada caso dependen
de di e sos ac o es como a expe iencia do noso in e locu o clien e ou o pa adigma
de desen ol emen o que ai u iliza se. En calque a caso o analis a es a á an o
máis p epa ado pa a ealiza es a unción can os máis modelos coñeza polo que no
ema non nos es inximos aos modelos o ien ados a obxec os e inclúense amén os
habi ualmen e usados nun en oque es u u ado
Des a o ma, pa a un en oque es u u ado p esén anse os modelos de
diag ama En idade-Relación, os diag amas de luxo de da os e diag amas de luxo de
con ol. Pa a o en oque o ien ado a obxec os p opóñense os modelos de casos de
uso, diag amas de clase e diag amas de ac i idades aínda que amén se sinalan como
posibles os diag amas de es ado que amén se usan nes e pa adigma.
ÍNDICE
Unidade
didác ica 3Enxeña ía de equisi os
9
5. V&V, e xes ión de equisi os
Ao p incipio da unidade comén ase que os p ocesos de análise de equisi os seguen
modelos i e a i os, sendo moi excepcional que is o non sexa así. Os p ocesos
desc i os nes e ema pe mi en pecha cada i e ación con i mando se se ixo de
o ma co ec a e se o p oblema que desc iben os equisi os é ealmen e o que
en o clien e. Es es dous obxec i os son abo dados pola e i icación, cen ada en
p oba que a análise se ixo co ec amen e, e a alidación, cen ada en p oba que
se iden i icou co ec amen e o p oblema. Se ben no es o das p ocesos de enxeña ía
es es dous p ocesos se encon an cla amen e di e enciados na análise con úndense
con acilidade po que o p oceso es á moi p e o do clien e.
En calque a caso as i e acións do p oceso deben ealiza se de o ma
con olada xa que a especi icación p opón un documen o que comp ome e an o o
equipo de desen ol emen o coma o clien e. Po conseguin e calque a cambio nes e
documen o pode p oduci con li os e debe ealiza se de o ma consensuada po
ambas as dúas pa es.
Pa a abo da es a p oblemá ica desc íbese o p oceso de xes ión de equisi os
que, como mínimo inclui á o eposi o io documen al pa a os equisi os e un p oceso
de con ol de cambio que, á súa ez, xe a á demandas no documen o como a
necesidade da azabilidade dos equisi os es a azabilidade a ase ca a a ás , pa a
pe mi i sabe quen solici ou un equisi o ou que obxec i o se pe segue con el, e
ca a adian e , pa a pe mi i de e mina os elemen os de deseño que xe a. Ambas as
dúas azabilidades son imp escindibles pa a pode analiza a impo ancia, o cus o e
o isco dos cambios.
ACTIVIDADES PROPOSTAS
— Desen ol emen o dunha sesión TFEA pa a a elici ación de equisi os dun
p odu o so wa e. Nes a eunión cada alumno pa icipa á con p opos as
indi iduais.
— Cons ución dun documen o de especi icación de equisi os do p odu o.
Es a p ác ica ealiza ase en g upo e inclui á: obxec i os do so wa e, os
seus equisi os clasi icados e desc i os seguindo un modelo de e minado,
e o modelado do so wa e incluíndo a súa di isión en subsis emas.
AVALIACIÓN DA UNIDADE DIDÁCTICA
— Valo a ase o aballo indi idual do alumno, ealizado de o ma p e ia e
du an e a sesión TFEA, pa a de e mina a comp ensión do alumno do
ÍNDICE
