scieee Science in your language
[es] (orig)

Programa de gramática castellana : arreglada para la primera enseñanza en seis lecciones / por Joaquín Castelló Aleixandre

Read accessible full text

Programa de gramática castellana : arreglada para la primera enseñanza en seis lecciones / por Joaquín Castelló Aleixandre

Author: Castelló Aleixandre, Joaquín
Year: 1900
Source: http://repositori.uji.es/bitstreams/e3bd3ec7-0499-4d0c-9190-779d75cc345f/download
~
~
~
---M
3
~
. I PROORAM'A .
.
DE
~
G amá ica
Cas ellana
~
ARREGLADA
PARA
LA
PRDIERA
ENSEi';ANZA
EL {
SEIS SECCIONES
POR
~
D.
Joaqu
ín
Cas elló
y
Rleixand e
l l aes
o
de }.
ime
a
e
nseñ
a
nz
a
QUI
NTA
EDI
CIÓN
, CAS'l
'EL
LÓN
bIPREN'i'A
DE
BAlmERÁ
y
BASTIDA
PROGRAMA
DP:
GRRMATICR CRSTELLRNR
ARR
EOL AD A P ARA L A PRn IERA.
ESSR
XAN
ZA
EN
SE
IS S
ECC
IO N
ES
~
P O
R
D,
]OIl~Uíll
lls elló
~
AleiXlllul e
l a
cN o
ele
Il hn
e a
en
s
eñanza
QUINT
A
EDICIÓN
CAS TE LLÓN
1!'
'
REN
TA B A
RBE
RÁ
Y
B A
~
T
I
D A
PROGRAMA
DE
GRAMATleRe
AS
TELLANA
.
SEco ON
PREPARATORIA
PRIMER
GR
UPO
1. Nomb e Ósus an i o es oda palab a
que
si e pa a nomb a las pe sonas, animales yco-
sas; como
ni110
,
Juan
,pe o,mues a.
2. El nomb e es á en singula cuando se e-
ie e á
una
pe sona,animal ócosa; como niño,'
pe o,.somb e o.
3. El nomb e es á en plu al cuando se e ie-
e á dos ómás pe sonas, animalesócosas; como
niños,pe os, somb e os.
- () -
4. El nomb e es del géne o masculino
cua
n-
do designa a ones, animales machos ócosas á
que se ha aplicado es e géne o; como homb e,
ga o, pape l.
5. El nom
b e
es del géne o em
eni
no c
uand
o
designa muje es,
animal
es hemb as ócosas áque
se ha aplicado es e géne o; como muje , ga a,
casa.
6. Es nomb e p opio el 'que se aplica á una
sola pe sona. animal ócosa; como Ju an. Roci-
nan e. Ba celona.
7 Es nom
b e
gené ico el que es aplicable á
muchas pe sonas, a
nima
les ócosas; como hom-
b e,
caba
llo, ciudad.
8 Adje i o es oda pa
lab a
que exp esa
cua
-
lidades del nomb e ysi e pa a de e mina le.
$l
.Cuando el adje i o cali
i
ca á un solo se
. se dice que e
s á
en singula ; co no sabio, he mo-
so, nue o.
10. Cuando el adje i o cali ica á dos ómás
se es, se dice que e
s á
en plu al; como sabios,
he
mosos, nue os.
11. Los ad
je
i es e minan gene almen e en
7
o c
uando
cali ican á
nomb es
mascu
linos; como
san o, al o, ico.
)2
. Los ad
je
i os e
minan
ge
ne a
lmen e en
acuando cali ican á sus a
n
i os em
eni
nos; como
san a,
al
a, ica.
13. Hay ambién
adje
i os
que
con una
e -
minaci
ón cali ican ásus an i os ma
sculi
nos y e-
menin
os; como ue
e, g ande,
ú
il.
14. . A ículo es una palab a
que
se
an
e
pone
al
nomb e
p
a
a
de e min
a l e.
15. Los
a í
culos son de dos cla
ses
; de
e mi-
nan es
é ind e e min
an
es.
16. Los a ícu lo"
de
e m
inan es
son: el, la,
lo, los, las.
17. Los
a
íc ulos inde e nin
an e
s son un,
una
; unos, unas.

-
8--
SEGUNDO
GRUFO
1. P onomb e es oda palab a que se pone en
luga del nomb e.
2. Hay cinco .clases de p onomb es: pe sona-
les, demos a i os, posesi os, ela i os éinde e -
mi
adoso
3. Los p onomb es pe sonales de p ime a
pe sona son: yo, mi, me, conmigo; noso os, no-
so as, nos.
4. Los de segunda pe sona son: ú,
í;
e,
con igo; oso os, oso as, os, os.
5. Los de e ce a pe sona son: él, ella, ello,
ellos, ellas; le, la, lo; les, los, las; se, sí, consigo.
6. Los p onomb es demos a i os son: es e,
ese, aquel; es a,' esa, aquella; es o, eso, aquello.
7. Los demos a i os en plu al son: es os,
esos, aquellos; es as, esas, aquellas.
8. · Los p onomb es posesi os son: mio, uyo,
suyo; mia, uya, suya; nues o,nues a, ues o,
ues a.
-
9-
jo Los posesi os mío, uyo, suyo, cuando an
an
es del nomb e, se con ie en en mi, u, su.
10. Los p onomb es ela i os son: que,
cua
l,
quien, cuyo.
11. Los p onomb es inde e minados son: al-
guien, nadie, alguno, ninguno, uno, e c.
12. Ve bo es oda palab a que exp esa ac-
ción; como anda , come , sali .
13. Lo
s
e bos que e minan en
a
son de
la p ime a conjugación; como ama , anda , es-
udia .
14. Son de la segunda conjugación los
que
e minan en e ; como come , ba e , e
je .
15. De la e ce a conjugación son los que
e minan en
i
;como sali . esc ibi , pa i .
16. Ge u ndio es oda palab a que exp esa ac-
ción y e m
ina
en
ando
óen endo; como es u-
diando,comiendo.
17. Pa icipio es
una
palab a que se usa
una
s
eces como e bo yo as como adje i o.
18. Los pa icipios se di iden en ac i os y
pasi os.
19. Los pa icipios ac i os e minan en
an e
yen en e; como e
s udian e
, esc ibien e.
-
10-
20. Los pa i cipios pasi os
e minan
en ado
yen ido; co no es udiado, do mido.
21. Hay ambién pa icipios pasi os que e -
minan
en o, so,
ello
;como de ha
ce
,hecho; de
cub
i , cubie o; de imp imi , imp eso.
22. Ad e bio es oda pal
ab
a
que
si e
pa a
modi
i
ca
la signi icación del e bo,
indi
cando
alguna ci cuns ancia;' como
can a
bien, lee
mal
.
23. El ad e bio modi ica
ambién
la signi ica-
ción del adje i o yde o o ad e bio.
24. Los ad e bios de luga son: all , ahí , aquí,
allá, acá, ce ca, lejos, e c.
25. Son ad e bios de iempo:
aye
, hoy, ma-
ñana
,
emp ano
,
a de
,e c.
26. Son ad e bios de modo: bien, mal, bajo ,
al o, ecio,
buenamen e
,
e cé e a.
27. Son ad e bios de can idad: mucho, poco,
ha o, ba
s an e
, e c.
28. Son ad e bios de compa ación:
más
, me-
nos, an, e c.
29. Son ad e bios de
o den
:
p ime amen e
,
an es,
despu és, e c.
30. Son ad e bios de a i mación: sí, ambién,
cie o, cie amen e, e c.
-11-
31. Son ad e bios de negación: no, ampoco,
nada, e c.
32. Son ad e bios de duda: acaso, quizá,
e cé e a.
33. Se llaman ases ad e biales cie as ex-
p esiones compnes as de dos ó más palab as se-
pa adas que hacen o icios de ad e bios; como á
sabiendas, á ciegas, á hu adillas, e c.
34. P eposición es
una
pa e in a iable da la
o ación que si e pa a enlaza unas palab as
con o as.
35. Las p eposiciones' p opias son: á, an e,
bajo, cabe, con, ' con a, de, desde, en,
en e,
hacia, has a, pa a, po , según, sin, so, sob e, as.
36. Conjunción es
una
pa e in a iable de la
o ación que si e pa a enlaza unas o aciones
con o as.
37. ' Son conjunciones copula i as: y, é, ni,
que.
38. Son conjunciones disyun i as: ó, Ú, ya,
o a, e c.
39. Son conjunciones ad e sa i as: pe o, mas,
aunque, sino, e c.
-
18-
19. Oonjugación del
e bo
'TEMER
INDI CATIVO
P esen e
Singula
yo
emo
.
Tú
emes.
El
eme.
Pl
u al
Noso os
ememo
s.
Voso os em éis.
Ellos...... em
en.
P e
é i o impe ec o
yo..,
emía.
Tú
emías.
El
emía.
Noso os.
emíamo
s.
Voso ,·os.
emíai
s.
Ellos......
emían
.
P e é i o pe ec o
Yo
emí,
he
emido
,
hube
emido.
Tú
emi
s e
,
has
emido
,
hubis e
emido.
El
emió
,
ha
emido,
hubo
emido.
Nos.
emimos
,
hemos
emido
,
hubimos
emido.
·Vos.
emis eis,
hab
éis
emido,
hub
i
s
eis
emido.
Ellos
emie on,
han
emido,
hubie on
emido.
P e é i o
plus
cuampe ecio
yo
había
emido. Nos.
habíamos
emido.
Tú
habías
emido. Vos.
habíais
emido
.
El
había
emido.Ellos
habían
emido.
..
;.:

-
19-
pe ec o
Nos. hab emos emido.
Vos. hab éis emido.
Ellos hab án emido.
imp
e ec o
Noso os eme emos.
Yoso os eme éis.
Ellos...... eme
án.
Fu u o
yo eme é.
Tú eme ás.
El eme á.
Fu u o
.yo hab é emid o.
Tú hab ás emido
El 'hab á emido.
Teme ú.
Tema él.
I; IP
ERATIVO
P esen e
Temamos noso os.
Temed oso os.
Temanellos.
SUBJUNT
IVO
emiese.
emieses.
emiese.
emiésemos.
emieseis.
emiesen.
P esen e
yo
ema Noso os emamos.
Tú emas. Voso os emáis.
El ema. Ellos....... eman.
P
e é i o impe ec o
yo
....... emie a. eme ía,
Tú...... em
ie
as eme ías,
El........ emie a, eme ía,
Noso os emié amos, eme íamos,
Voso os emi
é
ais, eme íais,
Ellos...... emie an, eme ían,
- 20 -
P e
é i o
pe
ec o
yo.
:
haya
emido,
Nos
.. haya nes
emid
o.
Tú hayas
emido.
Vos.. hayuis emido.
EL
haya
emido. Ellos hayan emido.
P e
é i o
plus
cuamp
e e
c o
Yo
hubie a,
hab ía, hu biese emido.
Tú hubie as, hab ías,
hubie
ses emido.
El
hubie
a, h
ab
ía, hubiese emido.
Nos
.. hubi
é amo
s, hab íamos, hubi ésemos · emido
Vos..
hubie ais
, hab í ais, hu bieseis emido.
Ellos
hubie an
, hab ían, hubiesen emido.
Fu u o
impe
ec o
yo
emíe e
.INoso os
emié emos
.
Tú
emie e
s. Voso os emie eis.
EL
emie e.
Ellos......
emie
en,
Fu u
o
pe
ec o
yo hubie e emido I
Tú hubie es emido I
El hubie e emido
Nos
hubi
é emo
s emido
Vos
hubie eis
emid
o.
Ellos
hubie en
emido.
INFINITIVO
P esen e .
Ge undi
o .
Pa icipio .
Teme .
Temiendo.
Tem ido.
- 21 _ .
20.
Conjugación
del
e bo
PARTIR
DlDICATIYO
P esen e
Singula
Yo :pa o.
Tú pa es.
El p
a
e.
Pl
u al
Noso os pa imos.
Voso os pa ís
Ellos...... pa en.
P e é i o impe ec o
yo pa ía.
Tú pa ías.
El pa ía.
Noso os pa ía mos.
Voso os pa íais.
Ellos pa ían.
P e é i o pe
ec o
Yo pa í, he pa ido,
hub
epa ido.
Tú pa is e, has pa ido, hubi
s e
pa ido.
El
pa ió, ha pa ido,hubo pa ido.
Nos.. pa imos,
hemos
pa ido, hubimos pa ido.
Vos.. pa is eis ,habéis pa ido, hubis eis pa ido.
Ellos"pa ie on, han pa ido,hubie on pa ido.
- ·22 -
P
e é i o
pluscuampe
ec o
yo había pa ido.
Tú habías pa ido.
El
había
p
a
ido.
Nos. habíamos
pa
ido
Vos. habíais pa ido.
Ellos habían pa ido
Fu u o
imp
e ec o
yo pa i é.
Tú pa i ás.
El.. p
a i
á.
Noso os , pa i emos.
Voso os. pa i éis
Ellos...... pa i án.
Fu u o p
e
ec o
Yo hab é pa ido.
Tú h
ab
ás pa ido.
El.... hab á pa ido.
Nos. hab emos pa ido.
Vos.
hab éis
pa ido.
Ellos hab án pa ido.
IMPERATIVO
P es
en
e
Pa e
ú.
Pa a
él. I.
Pa amos
noso os
.
Pa id
oso os.
I
Pa an
ellos.
pa iese.
pa
ie
ses.
·pa iese.
pa i ésemos.
pa ieseis.
p
a ie
ses.
- 23 -
SUBJUNTIVO
P esen e
yo
pa a.
Noso os pa amos.
Tú p
a a
s. Voso os p
a
áis.
El pa a. Ellos...... p
a
an.
P
e é i o i
mpe
ec o
Yo pa ie a, pa i ía,
Tú
pa ie as, pa i ías,
El pa ie a , pa i ía,
Nos. p
a
ié amos, pa i íamos,
Vos. pa ie ais, pa i íais,
Ellos pa i e an , pa i ian,
P
e é i o pe ec o
yo haya pa ido.
Tú
haya
s p
a id
o.
EL
haya
pa ido.
Nos.. haya mos pa ido.
Vos... hayáis pa ido.
Ellos. hayan pa ido.
P
e é i o pl
uscua
mpe
ec o
Yo hubie a ,
hab
ía,
hubie
se pa ido.
Tú
hubi
e a
s, hab ías,
hubie
ses pa ido.
Ei.... hubi
e a
, hab ía, hubiese pa ido.
Nos. hubié amos, hab íamos, hubiésemos pa ido
Vos. hubie a is, h
ab
íais,
hubie
seis pa ido.
Ellos hubi
e an
,hab ían,
hubie
sen pa ido.

-
::?
4 -
Fu u
o
im
pe ec o
yo
pa ie e.
Tú pa ie es.
El pa ie e.
Noso os pa ié emos.
Voso os pa ie eis.
Ellos pa i
e en.
Fu u
o p
e
ec o
yo
hubie e pa ido INos. hubié emospa ido
Tú hebie es pa ido I
Vo
s. hubié eis pa ido
El hubie e pa ido IEllos hubie en
pa
ido
INFINITIVO
P es
enie.c.s... Pa i .
Ge undio...... Pa iendo.
Pa icipio.....Pa ido.
RESUMEN
DE
PREGUNTAS
DE LA
·Sección P epa a o ia
.
F ime
g upo
1. Qué es nomb e?
2. Cuándo
es á
en singula el nomb e?
3. Cuándo es á en plu al?
4. Cuándo es el nomb e del géne o mascu-
lino?
5. Cuándo es del géne o emenino?
6. Cuál es el nomb e p opio?
7. Cuál es el nomb e gen é ico?
8. Qué es adje i o?
9. Cuándo se dice que el adje i o es á en
singula ? ,
10. Cuándo se dice
que
es á en plu al?
-
27-
11. Cómo e minan los adje i os masculinos?
12. Cómo
e minan
los adje i os emeninos?
13. Hay ad
je
i os
que
ienen
una
sola e mi-
nación?
14. Qué es a íeulo?
15. Cuán as clases de
a ículos
hay?
16. Cuáles son los a ículos de e min
an e
s?
17. Cuáles son los inde e min
an es
?
S eg
un
ao g upo
1. Qué es p onomb e?
2. Cu
án
as clases de p onomb es hay?
3. Cuáles son los p onomb es pe sonales de
p ime a pe sona?
4. Cuáles son los de segunda pe sona?
5. Cuáles son los de e c
e a
pe sona?
6. Cuáles son los p onomb es demos a i os?
7.
Yen
plu al?I
8. Cuáles son los p onomb es posesi os?
9. Qué al e ación su en mío, uyo, suyo?
10. Cuáles son los p onomb es ela i os?
11. Cuáles son los p onomb es
inde e
mina-
dos?
28 -
12. Qué es e bo?
13. Cuáles son los e bos de la p ime a con-
jugación?
14. Cuáles son los de la segunda conjugación?
15. Cuáles son los de la e ce a?
16. Qué es ge undio?
17. Qué es pa icipio?
18. En cuán as clases se di iden los pa ici-
pios?
19. Cómo e minan los pa icipios ac i os?
.20. Cómo e minan los pasi os?
21. Hay algunos pasi os que ienen o a e -
minación?
22. Qué es ad e bio?
23. Modi ican ambién áo as palab as?
24. Cuáles son los ad e bios de luga ?
25. Cuáles son los de iempo?
26. Cuáles son los de modq?
27. Cuáles son los de can idad?
28. Cuáles son los de compa ación?
29. Cuáles son los de o den?
30. Cuáles son los'de a i mación?
31.
Cuáles son los de negación?
32. Cuáles son los de duda?