ALGUNOS
DATOS
DON
GUISIA%,RM.IO
SCWWLb,
(Inw los
cn
el
omo
2.-
dc
los
hnaIcs
de
RIinus.)
,
h
pa ce
inicwsanio
euni
claios
ijos
pa a
la
Iiislo ia
de
la
indus ia
miiie a
41,:
Espana,
an o
cspcc o
i
los
iempo9
an ip~os
cuanlo
.+Í
lo
guc
conci n $
I
&poca
con ompo áoca,
g
no
dejo
de
ap o eclia
las
ocasiones
8
in csli~aciones
~QB
d
c ccio
se
p esen an
cn
el
dis i o
da
mi ca go,
pe o
has a
cl
p cscnle
son
d m ~iado
pOCo6,
incomplelos
inscp oc
los
da os
quc
cncmos
do
la
mine ia
;in ípia
de
bsiu iac
p
G licia
pa a
pode
pensa
en
un
hoapi~ jo
siquic a
dc
STI
Iik o in.
Tan o
mas
Fiicii
cs
am
n
pocas
lineas
la
ma cha
qii
ha
seguido
csia
indus ia
en
nues o
sipio,
nunque
ampoco
es
eu a
mi
olijc o
n
los
p esen es
apun es,
pc
solo
se
conc e an
al
iempo
anscu ido
desdc
la
pi hlicacinn
d
In
ley
~igenlo
do
1
8
S
5.
En
aqncl
n io
ya
exis ian
en
hslu ias
y
Galicia
nna
pa e
consid abl
iIc
Ina
lie e ias
6
n ji s
ca al~nas
con
siia
spcc i as
mp as
d
minas
l :
hic o
;
le
E-
Ii ica
d :
iun licion
dc
hic o
d
Sn paddos
con
algunas
de
siis
minas;
~ a11n
ya
panlizada
la
de
igual
spccic
(i
T iuin
con
su
añoml oaa
en a
l i
Casliiñcdo
y
o as
meno s;
Inmlii n
nndnba
l
c ico
dcl
ca bon
de
pic l a
en
mano4
de
10s
cinns
poh s
de
Sic u
y
Lmewa,
que,
despucs
de
abandonadas
13s
Rcal s
mi-
iins
de
ca lion
dc
Lnnpco
iÍ
p incipios
dc
csle
siylo,
scgnian
iI sciili icndo
y
cs-
1iIo[ando
~ome nmen c
loa
innuuie aIi os
hmcos
de
ca bon
n
el
in ~ io
dc
hslii-
ias,
y
hubo
ya
ooiicias,
aunque
inesaclas,
de
alpos
dc
mis
miiie alcs de
co-
b e,
do
plomo
p
dc
cobal o,
y
la
emp csn
qu .
so
Iiahia
ocupado
lc
cu
lcsciili i-
mien o
qnc Ib
en o pacida
y
ahan lon dn
po
la
oliicion
il !
i
Roa:
cn
Galici:i
pi ahan
igii;il ncni~
alianilonadas
y
a uinndas
Ins
Rcalcs
minas
dp.
cslalio
da
Mon-
~= ~y,
y
acalialinn
dc
alia idona se
las
del
iquisimo
minc al
de
oo imonio
cn
Ce -
3an1 s
~IIP
s
l~:~l~iai
dd sciihie o
y
iicne iciñ lo
po
cuen a
dc
pa~ icii a s.
.
I
h
la pdilicnciou
(le
la ci ada
l y
di,
i
FC
a i a on
s~ ao diiia iamcii~c
ns
in c~iigaci in~s solim
ninc : l s
pwcio~os
cn
hs i in~
;
~PM
Il~~n ia~
con
pmcipi-
la ion
y
sin 11 ncccsn ia cnnnmia ca~~l a nii cos osas
y
Sii ~ on nliindiioadxs
:in-
cg
I~P,
Il ga
!i
i ii
~iil ñilo
iI i[ii i n,
p s:i
dc
liahe ne il~s ihi~ o
y
ccuiiocj-
do
nbi nc osos
y
iyii imos
minc al s
dc
col,i.o,
dc
plomo
y
de
colia lo. El Goliie .
na
mismo
cosic6
alponc cnlicaiaa
soh c
azas
dc
cinili io
n
e1
CO~CP~D
de
Rlic-
cs
;
p o
no
ii~ cn onccc
en
hs~ii ias giiicn
las
pudí n di ipi
con
acie o
,
y
ucdn on
alinndonadas
,
sin
(pie
cons en
siqiiic a
los
piinlos
n
dondc
sc
iicic on
bis
csca acioncs.
Los
sconnci nienlos
!
in s ipaciones
que
un
siige o
ilusl ado
i. np cn li6 soli : las an1i: ins lalio cs
i
Salali ,
11
V~g iiiia
p
nl oa
pun os
d l
pa li ln ilo
Cai op il,
no
piidi nn Ilc a sc
;i
calin
po
alla ilc nii lns.
.
En
Galicia
no
liizo
nn eilad aIpna
In
aps icion
d
nqu ll:~
l y.
y
pasa on
al-
gi nos
:iiios
sin
qilc
nadic
s !
ap o cclinsc
do
ella
;
pc o
;i
p incipios
dc
18
59
co-
n nza on
;í
ilc~c~il~ i se algiinns azas de nioc nl ilo
es año
n
1;i
ju is liccion
de
Illon cs
,
qi c
pn .o
d
poco
kc on ai menl6ii losc
y
cnn liij~ nn~i n i ncsosos
descn-
Ii imicn os impo an es
en
diclia coina ca
y
la
iIc
h inn.
Al
p opio licmpo ocu id
la
i is a
equi ocacion de
Ia
siipucs niiiia
do
pla a lc San e
o
cl
pa ido
de
ni-
ailen,
Ia
cyl
po
su
cs no lina in
piililicidnil
Iiizo in icliisime
mas
daho
11
c 6-
di o
dc
la
ninc ia
dc
lo
q ic
alc
cl
ioñigiii icen~o
cnpi d
pe lido
cn
aqueHa
cm-
p csa
enl nen i:
in iindnda.
Eslc
cn u ,
on
o os
n no s
qi e
se coinc ic on cn
ci
nIlc
d :
O o,
pn liilo
dc
~Tondoiicdo
,
y
cl loln oao
abanilono
do nn na osas
i:alicaLas
I
in s i~acion~s
no
i cnliadns
Pn
Asbu ias, Iialiinn p o liicido
nna
eda-
le a
nnlipa in
con a
12
indiis ia
nine n
en
ce as
p o incias (I 1
No c
do
la
Pc-
~iinsula
cuan Io
cn
IR34
se
eslnhl cid sla iiisp ccinn hcdin i~a
dc
ini
ca go:
solo
algiinna enlica as
dc
cs ailo
,
la
np ibs:i cii onces
comcnzndn
do
aIcoa
a -
~cn i c a
dc
niolo lo
y
RIc edli
,
o a
il~
calicnlas sob c minc alcs lu cob e
en
el
o icn c
do
hs i ias
y
las
dcscuh imi nios da1 cohslio ombnlic nn
cl
d sc cdi n
~cnc nl Iiacicndo
nue as
cspln acioncs
con
mas
p c ision
y
ccnno iiia, al paso
qiie
la
mp csn
dc minas
dc
ca bon ilc AiilLL ,
~a o ccid l
po
la
hcalidad
,
di6
cl
qjem-
plo
(lo
iina
ciiplo acion
n
la
pa a
nucs ns
inm nso~
c iadc -os
do comlins!ililc
inin al.
Eo
obsiaii e,
ni
ss e
pla isihle
cje nplo
cnconl d
~!ipilo
en e
!os
p npic-
ia ios
y
na u ales do1
pais
,
A
pesa
iI ,
lun
cl Gohicmn p o ~gia
cuidadosa n nln
l
ca hon
nacional
con a
el
cs anEc u,
iii
les
caIieiilns
snl c
ininc alc~ m lnli c-
os
pnilic on
des naol e se
ii mi l!iplica sc p nnla n -n e, emcn:izadas como
PS-
iahan,
d !
In
eno me
con ibucion
l ! p~ cn ncia qii c!
a l.
26
(I :
In
l~g
o c inica
do
1
855
cslal l cia sin
dis incion
dc
casos
ni
clases
pa a
loda
mina
y
o icina
d~
!ion~[icio,
cscopla
las
ic
hie o;
nsi
Tu
V e
pn
hs ii iñs
g
Galieia,
dondc
no
ha-
liia iina níicion ~ cciilids,
an es
hicn
cpie,yancia,
4
la
in li s ia mlnc a
,
snln
las
ii inas
de
liic o
y
las
lie ias
piidic on
li ospc a ,
mien as
qiie
odas
las
dcm:~~
RE
pa alise on
y
p sic on
6
la
~sp c a i in
,
n~ n lnnilo
la
modilicacion
d
e1i.ja
d
a luclla
i~nesla
conl iliucion.
Po
in
en
183 i
cl
Gobie no
~ ipIicd
la
cs cnsion (lo
las
pc lcii~ncias
pa .
k
minas
(le
ca bon,
y
en
1837
C;is
'ó s
no
solo
cdi j on
L
~n'~iiiiiln pa lc a lii I 8
[
3
no m
con iliucion
lc
pe i,en~ncia
on
oda
clña
lc
minas,
sina
qiic
amliicn
abolie on
o alm n
a
In
del
siicl i
dc
o icinas
Re
b~nc icin.
Con
csla
niodi icacion
saliidal~lc
lcl
n .
26
dc
la
ley
y
la
opn iina
ampliasion
ci h
de
la
m ilida
pa a
conccsioncs
dc
minas
dc
ca lion,
comienza
ina
ni c a
e a
pa a
la
minc ia
de
hs-
a ias
y
Galicia
,
y
la
ley
o gsinice
del
amo
p incipi í
6
conl ibi i
po Ic asanic i
i
su
dcaam ln.
La
p u ba
mas
e idenle
de
lo
opo ana
y
ncccsa io
da
aqne1Ia
modi icacion
y
lo
Fiindado
dc
la
Espe anza,
que
cn
el
l c elo
(le
las
C i lcs
s ;
sp esa,
l :
quc
1
cl
eso o aacíoaal
oli cail ia
aiimenlo
dc
ingcsos
po
la
educcion
dc
es os
im-
puoa on,
pualc-
eno
y
deduci s~
del
i&wicn c
cuad o
de
la
con ihucionos
de
minas
en
eslas
ciiico
p o incias
desdc
la
puulilicacion
de
13
ley
o gAnica
de
1825
ha~la
in
del
aiio
pasado
de
i
8.40
;
en
l
que
no
iicncn
pa e
la^
ininas
y
i1ilii.i-S
dc
Iiieico, poib
csla
lo almenlc
expu as
{la
Ins
con iliuciones
se5;iIadas
en
diclia
ley,
ni
13
c nli csa
418
nínns
de
ca lioii
(1~
A ilds
pos
una
anquicia
empo al
qnc
o i u o
en
mi
CORCCS~O~
especial.
COSTRIB lC O iñS.
TOlliLes.
Ils.
un.
1855
1
i
~n en ~cnies
de
As
;;
1
11
11
O
0049
I
1
in
p
Gnlicia.
IH2H
'*"*""""""'
1
1RO!I
In enilcni ,
de
Gnli-
cEa.
)
IR31
1
Del
5
pa
100..
153
95
4ii3
55
In n Icn c
lc
Aslii-
ins
y
Galicin.
000
O00
I
1834
Del
S
po
i lQ..
1,985
si
1,sRs
al
la$:
~dem
..........,..
1,328
4
,39
k
iH3h
Ii1~1n
.............
040
040
n
pe kooncias
565
29
Inspc o
(le
nin.1~
n i
5
po
100..
E,lJO
i
1,790
29
{IPI
disl iio
d
Ag.
{
De.
pe enencias
1
E
,53
1
i
y
1.
IR3'
Del
5
po
i
00
.:
2,590
IC
14,001
4
lRIg
[De
p l ncncias
10,790
::
De15
po
ion..
1,8(;0
Dap lenenchs
7
95
5
po
100..
847
31
iR,109
92
nccaiiiia io 1iasl;i
íiii
iIcl
aiio
i
Hi l..
.
. .. . .. .
Pendicnl~
en
3
1
de
Dícieinl~ c
1
(i :
s in.
4
Ilcsulia
iIc
sle
cuad e
qiic
en
los
nlic e
li im~ os
a ios
(le
la
i-
gen e
ley
d :
minas, los
seiio as
In en len es
de
Cnliciñ
y
hsiil-
ii ~,
que
en onccs
liacian
Ins
cc s
d
Jnspc o cs
di?
minas,
...............
solo
pudie on
ccaud;i
s.
n.
463
2.;
En
los aiios
de
1831,
35
p
36
,
que
uemn
los
l ea
p ime o i
de
......
la
Inspcccion acul aliw,
solo
hubo
quc ecauda .
5,853
95
......
Y
en
los
bl i nos.
cua o
años
se
han
ecaudado
s.
n.
55,50
1
13
Rasla
lencc
Q
la
is a
es cs
es da os
pa a
con cncc -ac
iiasla
la
CV~~FRC~A
de
l ie
13
1~y
ilc
nil~c i~
de
1505,
4
pcsa
dc
se
Ia
mas
siliia
y
la
mas
Ilbc a
dn
Eu opa
,
ncc si
aba in liiilablcincn c
las
cnmicndas
d
I
lc
s icmh c
de
$36
soh :
cancasioncs
dc
minas
dc
ca hon,
la
impo nniisima
dc
90
jiilio
le
1
RR7
ob e
cbaja
de
la
con ihucion
di!
pc cncncias,
pies o
cjne
i
con~ecu ncia
dc
en-
las
dos
e o mas
ha
ecibido
la
incipien e
minc ia
lc
Aslii iiis
g
Gnlicia
nn
impiil-
so
nsomb oso,
CUgU6
e cclos
se
mani ies an
en
115
can idades
de
con iibucion
Iue
aqul
ha
sa isFccho
dcsdc
1838
cn
ndclnn e
,
no
ol~slanlc
las
con ulsiones
poli icas
dc
ccbi
4poca
y
las
dilicul ades
que
oponen
el
clima, lo qiieb ado (le1
pis
y
la
;ilin
de
co nunica~ioncs
al
desa ollo
dc
la
in li s in.
Do
me
cans ii
(le
elogia
ambas
medidas Ic;iula i aa,
que
coi1
l
iiempo
da in
n oe
iac~lc~ilalil s
no
solo
n
ing esos
dí oc os
pa a
d
eso o
nacional,
sino mus io
mes
po
s i
a o able
in lucncin
cn
cl
hi oesla
g
p ospe idad
de
es as
p o incias.
Y;I
li o
engo
la
pli ma
cn
!a
mano
oy
A
eniime a
Lamh on
las
pocas
c np c-
sas
mine as
que
linn
sa isledio
aqiiella
caniidüd
(lo
conl ibucioo,
ecaudada
has a
in
del
aiio
pasad i
,
cuyos
in~e esndos
no
il~ja in
do
e
con
sn ishccion es os
apunles
Iiis ci icos,
en
ciija
p o esion
asccii(lci11e
Li ncn
[an a
in luencia
sns
lau-
dables
cs uc zos
g
sac i icios
n
una
indnei ia
an
l nia
y
li icid osa, io
bas a
el
dia
apenas
dos
6 es
dc
aquellas
p incipian
d.
ecuge
iilo
d
(li idcn los,
mi n-
as
las
mps
icn~n
que
numeii a oda ia
sus
descuiliolsos,
y
algiinas
han
dcsma-
yado
cediendo
cl
campo
A
o as
mas
hic za
d
de mas
consiancia.
Miiia
g
undicion
dc
es aco
de
I csqaei as,
de
D.
Mnnuo
Villola.
9,134
33
Minas
undicion
dc
asla io
de
Ayion
y
Bea iz,
de
D.
Domingo
.....................
An onio
Rie ell~s.
7,582
8
Ensayo
de
uodicion
de
cs año
en-A ion,
de
D.
bZanucl
Ve dugo.
371
30
Mina
de
ce ion
dc
Copien
en
Mic cs
(dc ue! a),
de
D. Fe nando
Ca aGm,.
........................
58
21
.
...
Pundicioa
de
esiaao
cn
Bca iz
,
po
D.
Lianeo
T aillon.
1,950
Minas
dc
galena
a genii e a,
dc
la
compaiiia
dc
niolo o
y
IiIe edo.
657
5
a
.....
Si ma
de
la
nclia.
Ii iuas
dc
cobal o
dc
Cabml~s
y
Poii.~mel~c a
,
dc
D.
hn uiiio
dc
Caas,.
.........................
Mina
dc
ca ion
dcl
Cas aNedo
cn
Mic cs,
da
Do a
Rla ia
Liiisn
Gomcz
..........................
dem
(Fe
Can aca hallo,
id.,
de
Manuel
hl a cz
y
Rlanuel
Pe -
nend z.
.........................
Iilcm
dc
la
Campa
,
id.,
dc
To nAs
Eoiizalcz.
.........
1iTioas
dc
a hon
de
San o i mc
cn
Llancsa,
de
D.
Jos6
Sa on
g
compa iia.
........................
Iilem
le
Sie o
y
Lanji co,
de
Il,
AIejpnd o
hgi ado
y compaTiia.
Iilina
de
cinil~ io
dc
la
Peiia
cn
R ie e~,
dc
D.
Manual
h güelles-
Lz
niis na lennnciada
p
D.
Juan F ancism
Flo cx.
...-.,
Mina
de
co i c
dc
PeLac espa
cn
Z i~na,
do
D,
An onio
RIa ia
..........................
Pics.
Mina
de
ca bon
dcl
Gabi o
en
Llanc n
(dc uciie),
de
D.
Juan
........................
Qiii oga..
Idein
dc
no iaes
ea
PiloEa
(dc oei a),
dc
D.
F ancisco
hn uza.
-
..
Recaudado
bas a
Rn
dc
1840.
isa
Una
ampliacion
mayo
pn
a~
pe enencias
di!
ninss
do
ca lion
de
picd s,
dc
qne
mc
ociilia d
cn
o o
Iug
(13,
y
Ea
simpli icacion
dc
los
imi cs
del
lcnun-
cio
de
miuas
aliandonadas po esc i o
lo inal
del
conccsiona io,
cuya
opo unidad
ambicn
es
TAcil
de noq a ,
delie i i
niiop n ac
~oda ia
pa a
ponc
la
indus ia
mine a
do
~sle
pis
bn
esliediia
eoiiio
In
cqiiic :
su
impo ancia.
Ri adeo
15
de
cnc o
Ec
iR4l.
G~iill~~
Sch~l:.
hIlNAS
ANTIGUAS
DE
ASTURIAS,
(k .
inse o
en
e
Rolelin
o icial
de
Minas
n=
19.1
Ei
c cio
occiden al
da
14
p o incia
do
Osiedo,
qac
n
iempoa
modo nos
os
poco
l ecncn ado
de
o as e os
y
nain alis as,
ha
sido
cn
la
emo a
anligüedad campo
de
i)
La
nnen
~mpIiacion
do
pe enencias
en
minas
de
cs hn
,
dec c ida
po
ReaE
a den
iic
4s
iio Mic nh o
de
,844,
le
sidi,
su ni nei lc
eniajos .
g
nln
esla
alion
po
d cla a
qiie ~inii lo
sc
~leni n ie
ina
~ninli
qiic
ha
sido
abandonada
po
csc i n
lo -
nnl
il l
i ilc ibcadn,
]i )
es
acccsa ia
la
no ilicac cin
al
mismo,
4
sea
al
an c io
poscc-
~OF,
ni
iaceii
Bi a
los
p goiics,
piidiend i
i is iii se
el
niic o
pspedien c
po
los
Aini-
e$
d
cgis m sic np e
qiie
se
ima
al
nismo
cI
csc ib
de
eniincia
dcl
anlc io
poseedo .
-
-7
li
la
indiisl ia
ininc a
nlie
asi liiic
y
p sc ~ an ,
s hl n
deliemos
d i ici
de
los
es.
i:ios
jnl:
10Jw3a
s !
eonw i an
n
alniinas coma cas
y
asomli nii
pn
si s
asins
di n nsiiin s
;
ilc
lIos
iI;ii.~nios ina
1ig i.a
l sci.ipcio i po mcdio
dc
algFnos a ii-
ciilos
cn
s c
lo!a b i
i
incllida
TU0
ol as ocnpacioncs
mas
ii g n cs nos pe n1ilan.
CSL:I
lisl ncci~n.
Pc o
an s
dc
cn ai
cn
po incno es di emos
algo
de
la
iis~n*
mia
dnl
pnis,
g !
es
miig
1is in :
dc
la clcl
es o
do
hslnsias.
Lx
coiilip ncion
ilcl
lc eno
cn
I
pa le occidcnlal (le hslii ias
es
gen al-
incnlc
muy
mon aíÍos3,
pcm
ne
piiilo osca
y
aleg o,
po c
p edominando
la
piza a
aii igua, llamada
(I ,
I ansicion,
con
ayniinas
~ ieiladcs l ! g nn akc
mnclia
ciiai.ciia,,
11s
non a ias
mi adas
en
g ande
apa ecen
baa an e
mdnn lcndas
aiin ~iic
los
Iia ancus p o in los
qii :
!as
co an,
accionan
4
in c ccp a",
span
con
~ciicncia ~ da lc os
p ecipicios,
inscccsihlcs al hnmli c
y
~I~sni~dos
dc
oda
e-
pc acion.
El
sucio
cs
comnnmen c
d~
c il i
oscii n
po
la na u aleza
d l
e eno,
y
las
casas
disyi sas
en
el
campo
ci
s .nipadas
n
p lnclias
aldc;i~ pa icipan
iTc1
mismo
colo ,
po qne
cs nn
cons iai las
de
piza a
y
clibic as
l !
losa
en
$11
ma-
yo
pa e, ca cicndn
de
odo ado no,
ya
po pic
1s
cal
no
s cci ~nla
en
pais,
d
ya
po qne los halii an cs
sc
ci idan
puco
dc1
hlanqnco.
Unos
cu;in oA
cm-
pos
dc oca
ignca
,
specialm n c
de
g ani o, dio i o
y
pd ido
,
eman
co no
is-
las
i5
diqiics
cn
el
e cno
gcnc al
piza cílo
y
no
al e an
no ablcmcn e
su
lisono-
min;
hay nlynna
e
o a
hja
caliza qi c apnas
so
p cilio po las pe pieiias
can e as
qiio
de
wde
cn
a de
1;i
esp o anm
Co dille as
i idas
do
conhsn
ami
A-
cacion
,
casi
sin
a bola lo
y
escasas
de
ie a
egchl,
comp imen
I
poldacion
en
las
ogones
dc
alyn
ab igo
y
sob e
odo
en
los
allcs,
S ecuon ~menie
anKog-
.
os,
lc
los
qiia
aIpnos
adcmas;
de
ce cd~s,
pa aln'i
y
uEa
p odncen
lnmbien
ino;
sin
cmba go
cn
mochas
In
las
monialias,
aunqiie
no
da
las
mas
al as,
sc
e
una
pohlacion
especial
qiie sc
cleno ninn
G nñas
y
consic c
nayo mculc
cn
es-
aldos
dispe sos
pa a
el
yanado
acuno,
cuya
c ia
cs
el
nc lio p incipal
dc
sub-
sis cncia
pa a
aqucllos
hahilan es,
que
cn
alynos pucblns
g
aun coma cas
cn c-
as
ca eccn
dc
ie s
dc
Inlio , cnl i ando
sole
p ados,
y
on onces
so
Ibman
a-
que os,
cuyos
us~s
y
age
Ics
dis inguen
do
los
Inb a lo es.
Pe o
eslo
se
oh-
sc a
solo
cn
las
mon aiias si uadas
on e
los
ios
ITa in
y
na c i
,
nicn ms
quc
del
Na ia
al
Poniealc
la
ab icacion ilel
hie o
g
su
nl c io clabo ecion
en
ba e-
ia
lc
cocina
y
cla azon
dc
odas
clnscs,
cs
a
iuilus ia
p cdominan c
qne
suple
la
al a
da
ie as
dc
cul i o.
En
algunas
egioncs
sc
conse a oda ía
une
api-
cul u a
núma h
6
ambulan e,
conoci la
1140
cl no nli c
de
ozas
d
c io idns,
y
consis a
cn
ca a
cada ocho, dicz
U
doce
aiios
la
snpo lcie
do
una
Iade a
d
o-
clin
d :
monle,
liiemn
l
ci!spcd
desp cs
d :
seco
,
c~spn ci
las
c nizns
en
celi-
da(l
dc
abono,
lab a
1s
poca ie a jielal
y
semb a
nna
sos cha
de i ip
6
ccn-
ena,
ce ando
al
e ec o
po
un
$0
el e eno
con
esla as
6
pa e l
scca,
ciiyo
cie o
se
q!iiEa
despncs
dc
ecogido
cl
S nlo
abandonando
al
li~mpn
Ia
~p o li c-
cion
eñpon inea
del
pas a
y
mon e
bajo:
es o cis e na
de
a i .iciillu 3,
ademas
de
s
mobs o
y
cos oso,
ac
d
consideable pc jnício
dc
disminui
cada
cz
mas
la
pom
ie a
ege ~!
en
las
ladc as
muy
pendien es,
la
cual,
emo ida
con
cl
T-
I
cu li o,
os
a asl a la
po
las
llu ias
i
los
o enlca,
d
los ios
g
al
1ii;ii..
nasla á
con
es as
li~e as indicecioncs
pa a
o ma
nna
idea
do
1:~ Rsoilomin
d :
a li~el
pis,
poco
isueiia
P~I
compa ncion
con
la iTcl es o dc
Asii íns,
sicndo
i
-
cil
do
io c i
Ia
poca
co nodidad
quc
el ( anceiinle cncucnlia
a
diclias nionlalias;
g
al
ez
es a
ciicunsi~ncia
c~
una
do
las
causas
que
llayin
con i iuido
dc-ja
mo a la^
y
Jesconocidas
las
iome osac
minas
anliguas
qiic
en
una
c lad
mny
e-
mo a
BC
han
abajado
en
es a
pa lc
da
hs u ias.
T ala emos
dc
da
algu ia
noii-
cia
da
las
mas
conside ables
d
medida
qiie
nos
sca
posililc
isi a las.
Las
a
Iiog
di3
11aman
con p c c cocia
la
a encion
son
las
cFc
Po naza,
Riu
dc
Po cos
p
Pencdola,
llamadas
asi
segiin
el
nombw
de
las
aldeas
en
cuyas
in-
mcdiacioncs
se
cnc~icn an,
cluc
p ien~cen
odas
l cs
ii
la
pa oquia
de
S~nn
en
u1
cs cmo
occiden al
del
conc jo
de
Iliias, sohe
el
Emi e
de
hs u ias
y
Galicia
i
cosa
de
dicz
le as
a!
Sn
del
Piie o
de
Riuadeo.
IIash
cl
aoo
do
18
42
na-
die
liablaha de
las
de
nio
dc
Pu coñ
y
Penedela,
y
solo
se
cnia
una
nolicia
muy
aga
ilc
las
de
Fo naz ,
po qus
con
el
ascu so
do
los
siglos
sc
habMn
Iicclio
in anaiiali es
Ls
Islioies
suh e hneas,
y
apnas
sn
podia dediici
del
aspec o
de
los csco iales iemediaios
q ie
la
esplo acioii
Iiabia
sido
de
minc nl
plomizo.
h
me Iia ios
dcl
ci ado
60,
D.
Juan
Iiaubisla
Al amz,
ccino
dn
la
Fonsag sda
en
Uu oo,
se
decidíci
po
el
~~o iocj nienl~
y
nhabililacion
da
csks
minas
m!i-
pis,
y
en
menos
da
un
año
10~6 Iiace aeccsililcs,
en
pa be,
no
solo
las
cc ca.
nas
al
Inp
de
Fo naza
po
la
iaquie iln
dpl io
Na ia,
sino
quc
ademas
dcsca-
b iG
d
hizo
d~sco nb a
las
do
nio
dc
o cos
nl
o o
lado
del
Pía ia,
casi
sn ccn-
e
do
las
anlc io es,
y
13s
d8
Pcnc lela
i
ina
Iepa
co a
mas
al
Sodes c.
El
e cno
gene al
dc
odas
es
es
la
piza a
silicca,
6
mcjo
dicho,
In
cua -
cila
asl ali icada,
cn
la
cual
a man
los
c iade os
cn
[o ina
de
e dade os
ilone~
con
ombo
y
ccliado
bicn
p onunciados.
liiin p o
cl
nomh c
do
Fo nasn,
~uc
hne
una
de
aqucl;las
aldsae
,
iodica
hes-
lanlc
sn
p oximidad
á
ho nos
y
esco iales
nn~iguos,
los
Iulii an es,
cpe
cul i an
ino, llamaban
ilod~q &ins
(pequeños
bodegas)
á
las
minas
an ipias
mas
al-
las
y
386a5,
y
de~~o ninaban
C nl[ei n~
(Iialii nclon
dc
g ajos)
R
bs
g andes
cs-
ca acioncs
oscu as
y
Iidmedas
qiie
de
nnIa
les
m ia ,
aunquo
no
se
igno aso
qne
en
su
o igcn
baliiao
sido
minas
mciali c as.
El
ilon
de
la8 C allei as
y
su
amal
dc
las
IiodcpiÜaa
se
componan
cn
pan
pa e
de hidnixido
ile
I~ie o,
en
el
cual.
se
p esen aban
y
so
p cscnlan
i oda i
amas
y
ajas
ile
galcna
a genli c a,
gene alm~nle
algo
impu a
6
mezclada
con
i ila
y
cua zo
;
es o
Lloo,
cn
su
pa e
p incipal,
as16
&
plomo
y
camina
dado
la
o illa izquio la
lcl
io
Ka ia
cn
di eccion al
E.
H.
E.
po
las
casaa
de
h cjo
adelan e,
iene
nhnjo
jiin o
al
io
i n
esp so
de
cinco
A
seis
a as,
y
a
dis nion-
gcndo
poco
A
poco
en
po encia
i
mcdida
qne
se
cle~a po aquclh csca pailisimn
y
peñascosa
lade a,
dcjnndo
de
se
bien
ma cndo
dasdo
las
casas
da
A jo
amha:
6
cosa
d .
unas
40
a as
dc
nl n a
sobm
el
uhel
úok
io
sale
del
Non
p incipal
un
amal
po
su
iz picda,
p
se
di igo
subiendo
oliücnamcn o
al
ponicn o,
y
se
despun a
an es
de
lleca
6
las casas
da
11
Fo naza;
es a
csplo ado
po
los
an iguos
H
7
b i
sil
pn c
up ,ii?i
y
nias
cs cclin,
cuy: s
lalio cu
i
ciie as
son
las
quc
Ilc aii
i oinli c
:
llo li~:iiioas,
I~IIC(I~~O
po
esp o a
iin
scho
cnnsiilcnhle
cn
s i pl
i iCp io
y
mas
anclil
cc c
d l
Tilon
p in ipnl.
Es e
cs
espl i s io
en
la
lon~ilu l
ii ias
HO
in as
nl
IiiIo del c ind o
y
Iiasla
ci ~ia
al n a,
cs
dcci ,
dcsdc
el
ni l
lcl i i Ba ia
linsia
ce ca
d l
a nnq ic il l
indicado
ama!;
de
alli
a iba
hasln
ce ca
(le
h pjn,
qiic
CR
iio
cclio miiy
consid~ a ~l~,
pa aco halie
qn dndo
in ac o;
pe o
jiinio
i
las
casas
ic
nslc
nomb o lle a
o a
po cion
de
laho cs
qac
a1
pa ccc
no
u an
miiy
s nsaa
y
si cn
bo
pi a
liodcjiac
(I
Ino:
le
acompaiin
po
ino
lc
Ens
cos n~los
(h
,11
z
po
ambos)
i na
salbnnda
i
Tnja s eelin
de
una
oca
: anniiie a
mi y
spccía1
qii !
inc a
do
saa
minas aniipiis
no
se
conoce
en
pa e
alxuna,
s
iiiia
mcn
d
,
clo ilosa,
cn e amen a
ll~na
do
poqiici;ns
y a-
na w
y
pe lo
mismo
miiy
p sxdn.
Como
el
piso
ín c in
d :
In
splolacion
anlí~iza
sli
:i
pocas
a ns
aoli ~
c!
ni el
lcl
in
y
m
halla
culii ~ o
d :
miichisimos
0s-
co n+i oq,
caidos
al
pa ccc
lc
los
cos ados
pn
l
l anacu so
ilo
10s
siglos,
no
se PIICIIC 11ccI
cn
qiic
dim nsioneñ
so
p esen a i
PI
min al
d il
in
cslo
piso,
ni
se
sal e
si
las ci cnns ancias
dc
TP
il acion
pc ni i zin
i
no splo a ic
mas
Iinjn
li~i':
SI
ni cE
dcl
ío
:
ampoco
pne lo
ileciisi!
pi
w 6
cscaso
Ó
al uiidenic el miiic-
KI~
iilil
n
1:i
pa c
ailn
ji c
csli
po
aploia ,
y
pn
la
di eccio i
410
su
nmho
ilon lc.
un
I enle
6
cs c n
dc
los
ahajos anliynos
p cschGa
la
galena
muy
impii-
M,
cn gn ln
dc
mucha
pi i a,
p o
aiin cnan la leny
cñic
Iilon
p in oa
6
echos
dc
poca
iqiicza
,
cs
miiy
cs nso
el
campo
an
iimho
y
allu a donde
wpucde
cspe-
a sc aliiin lnncin
(lo
min nl.
Piuo o
ensayos
iIc
di , en es
milesi as mas
6
menos
plomizas
do
cs e
BIon
Iinn
dado
l
7
Q
4:
po
100
de
plomo,
y
eslo
acgcn i e o
dcsdo
*,/3
lc onza Iiasia
5%
onzas
dc
pla a
po
quin al; i es miicsl ns ploinizac; (le!
amal
de
Ins
Bodc;iiiiias
lian
dado
de
57
6
40
po
100
de
plomo
a gcn iTc o
ie
I
d
354
onzas
dc
plah
po
quin al.
Diez
ensayos
de
dik cnks
miies ns
d l
mine al
de
Iiic o qiic io inn
la
ma iz
ij
Rany
de
es o
lilon
de
las
G allci ns
y
su
ainal
do
las
Ilodcpiiiiias
,
ne
Iian
d:ido pla a
algnna.
Tan o
en
es c
Rlon
co-
mo
cn
l
d ,
Flio
do
Po cos dc
luc
hahln cmos Iucgo,
cs
ci emen e
de
cs aiia
la
cno me
di cncia
qiie cspec o
de
ña
con enido
do
pla a
p esonlan
los
plomos
p occdeni s
dc
Jiic cn cs mucs as de iin
mismo
c iade o.
El
Fan
íi on
dc
Rcbolo
y
Lasq cdo
31
S.
O.
dc
!a
nlil a
de
Rio
dc
Po cos
es A
niiiy splolado
en
la pa P
al ay
liss a
la
ciimb c d l
mon c
en
qnc
so
halla;
piido
s
n
cz
la
con inuacion
m idional del an e io ,
pe o
no
lo
pa -cc ?
~OF
la
con-
side ldc
dislocecinn
que esis :
en c
nmhos
:
ime
ilc
(los
!i
cna o
n ns
dc
es-
pcso , aiinqii
cl
iimlio
s
ambien
d :
N.
E.
6
S.
O.,
no
cs h
S
plomo
sino
mil3
en li ln
con
inclinacion
dc
20
á
30
yados
al
S.
E.
Ilay
mnclia dis ancia
y
al u a
dcsd ;
pl
onilo dcl
dlc
bas a
~1
ni l
dcl
aya es ancada
en
dichas Inlio cs
an i-
Ki as, acaso
sob e
200
sacas d~
al u a,
y
cs
de
p csnmi
que
es e po esplo a
la
mayo
pa o
7
q~izh
la
mas
ica
de
cs c
inic cs nle
ilon,
aunque
se
no an
31-
Zi nns en adas nn igi as, como
Iiocas
de
soca ones,
TIC
en
la
lin a
del
echado
sc Iiallan
mas
bajas
~ui!
l
ama
cs nncada
en
la
leho
p incipal
mas
al a.
Los
s s-
ins
de
niiie al
,
qii :
con
di iciil ad
so
pe cihen
n
es as
Iaho cs
nn ipa
,
son
d !
l-
n
pi i a
mn
yd icb
,
pi i a
conun,
blenda
y
galcna
;
pc o
no
hahidndosc
podido
c-
cnnocc
cÚmo lnm6n o
ninpin
F en e
d
lcs e o
dc
los
abajoloa,
sino
e1
m;ls
3110
m IF
ce ca
dc
sol
(dondc
apa cco
galcna
con
caa xo, pi i a
y
piza a omeosa)
no
9
dn ln
juzp
con
cc eza
d l
mine al
ni
dc
Is
ma iz
ci
ganga
do
es c
ilon;
los
as ialas
y
odo
cl
mon o
son
de
cui ci a,
aiyos
es a os
los
co a
el
ilon
casi
ea
h,niilo
cc o
,
an a
cn
imlio
como
cn
echado
;
en
el
yacen e
d :
lo
cspIo adn
ic
noia
ana
salhanda
piicsa
dc
oca
paaa i e a
(como
en
el
ilon
(lo
las
G allci-
as);
pe o
aun
(lciiaje
de es n
salban la,
y
po
consipiea e
ue a
del
anclie
nak-
;il
il l Iilon p incipio on
!os
an iguos
una
co a
labo
y
Ia
d ja on
d
mismo
co-
ncnxa ,
aiinqac
apada,
con
iqiiiaimo
mine al
6
la
is a,
dc
ga e a
con
Iilanda,
~lc l n
ssh s osa
y
hie o magni iico
:
esla
plena
del
yacen e
da,
scg in
cinco
cn-
sayos
de
di c enlcs
miics ns
,
dc
17
á
50
po
1
0
0
de
plomo,
y
es e
s
a cenli-
k o
i
azon
dc
Fi
6
7%
oonxas
d :
pla a
po
qninlal.
Las
mneal as plomizas
c
la
cabcza
del
ilon
p incipal,
pun o
Ilninado
Lasl edo,
ce ca
dc
la
cnmli a
del
monlc,
han
dndn
de
25
L
50
po
100
de
ploma
y
dc
2
6
4
onzas
dc
pla a
po
pinial
il
plomo.
El
íilon
dc
Penedela
qnc
co no
hemos
diclio
cslh
i
nna
I pa
co a
al
S.
E.
clcl
anlc io
,
icne
solo
dc
Q
1%
a a
do
po encia,
a
pa alelo
con
los
cs a-
os
dc
la
ciia ci a,
al
mcnos
n
el
pc~ueiio
echo
esplo ado
y
econocido
;
Mcin
ahajo
mncha
lilewla
,
en
medio
galena
y
algo
do
Iiic o
en
csiada
de
hjcl 0xid0,
g
hdcia
a iha
se
esk echa,
J
al
z
be
dcspnn a
,
lle ando
paco
mine al
~ilomiz i
n e
as ialea
hi n
du os;
se
inclina como la
supe icie
del
mon a
unos
30.
al
Oes e;
cs
hil
dc
dcsaya
y
de
e iplo a ,
po quo
a
siemp e
ce ca
dc
!a
supc -
lcic
pa
sigue
desde
laa
Fabo cs
anlipas
has a
el
a opa
cen ena es
de
a as
con
ge iales
mny
ma cadas
da
nn
c eslon
da
cua zo
que
pa ece
hahe
mo i ado
6
acom-
pn iado
un
as o no
muy
singula
que
B$
obse a
en
al
e eno
gene al
dc
piza a
y
da
cna ci a
en
aqnella
lade a
esca pada.
A
muy
co a
clisiancia
mas
a iba
de
la
la io
an c io
hay
o a
eoh e
un
Tiloa
dis inlo
ea
n mb
y
del
odo pe pendicnlai;
sin
qno
se
$Pipa
o la i~
qn6
clase
de
mine al
Ile ise.
La
galena
de
Penedcla,
d s-
pues
de
sepa ada
en
lo
posible
la
blenda
,
Iia
dado
en
di e en es
onsayos
de
65
B
T l
po
100
de
plomo,
y
8ske
a gcn i c o
cn
g ada
de
11/,
i
5:
nnzas
dc
pla a
en
qninia1.
Pa ccc
qn i e
loa
an'liguos espIo adoms
Ilo ahan
4
homb o
odo
m
mine al
6
la
izquie da
del
io
na ia,
donde
ce cn
do
las
casas
de
las
Po naza cxis cn dos
cs-
co i~les
dc
ci go
amaiio
no
si?
pnei e
juzga ,
po que
la
esco ia a odando
po
3a
lade a
ahaja
y
se
p ocipih
en
el
~io,
que
en
las
c ecidas
Ii
lle a
E¡
macheg
lcyias
de
dis ancia
;
sspn
algunos
ensayos,
aunque
muy
pocos,
no
con ienen
es as
es-
co ias
ni
p omo
ni
pla a
cn
caniidad, p o cchable
,
U
pclia
d :
lo
i np ec o
de
los
ho oos
qc
usaban
aqi cllos
an iguos
mine os
:
consislen es os
ho nos
cn
una
escn acion
cilhd ica
cn
pe ia
i a
de
media
a a
Ac
diá nei ci
y
es
cun s
de
p o iin lo,
D
digamos
do
allii n,
sin
mas
abe u a
qi o
la
delan e a,
en
po
sin
duda
aplicaban
a nbicn
los
iicllcs.
Pa i
61
s iidio
Iiis diico
de
la
melai i ~ie
nn-
lipa
"CPCP~
cslns
akjclos
mueliisjnio
ii~l ~i.s,
asi
cunio*oi os
ho nos
y
es os
(le
16
dii
de
las
p incipales
minas
de
ca bon
de
hs u ias
i:<
iil,
luc
desde
el
a o
p ó-
ximo
c i
ndolanle
se
pueden
cspo ñ
po
10s
pne ns
do
Gijoa
y
h il s
anual-
men e
ce ca
de
dos
nilloncs
de
qi in alcs
de
ca lion
picso
y
doccieoios
mil
quin ales
do
cokc,
pa a
lo
cual
salo
es
pc~ciso
1I~ a
p on o
6
diIio
la
cons-
I iiccion
dc
a
ca~ c e a
ya
comenzada
le
O iedn
:i
h il a,
qiii e
c!i
la
llama
de
csio
pue o
algiina
oca
que
es o ba
13
F anca
cii ada
de
los
liiuques,
p o-
Innp
algo
los
muelles
y
csiabl ce
los
almacenes
coi espondicn(es,
c1ig.i~
dl i-
mas
ob as
las
han
acome ido
po
su
cup,n a
les
emp esas
espec i as
de
h nao,
Fe mücs
g
San o- i me,
asi
como
en
Gijiin
la
emp esa
do
Ap~ado
cons iii i
po
sa
cuen a
un
pande
elmacen
en
la
plaga,
y
des le
El
nbi
Cc u-ca il
al
muelle
ds
la
di sena.
Si
si!
quie e
anmen a
la
espo acion
de
ca hon
de
hslu ias
H
unos
dicz
6
do-
ce
niHoncs
de
quin nles
anualcs.
os
oibznso
ealiza
el
camino
dc
liie o
dc
Rli -
ms
5.
A ilCs,
y
hacc
e i
es a
pnc o
las
ob as
g
mejo as,
poco
cos osns
,
dc
cnya
plano
g
p csnpacs o
BB
Iian
ocupado
los
S es.
Manby
he manos
en
B'íic cs;
si
se
quie e
aumen a
al
mhmo
iempn
la
esplnlacion
da
Ea&
minas
do
Langeo,
y
ac i a
I
de
13s
del
mon a
Ca hayi i,
es
p eciso
un
amal
do
emo-ca il
de
Lnpnes
A
Ca heyin
d
apjicn
el
anspu e
po
apo
d
I is
ca clc ns
o dina ias,
cons ui
dos
nniales
on
la
ca e e a
ca lbone a
de
Gijnn,
dc
una
Icgua
ca a
nno,
y
en
el
hndcüde o
del
Musel
los
co espondicnies
niucllos
y
almacenes,
i
amplia el
pn~ o
de
Gijon
,
on
cuyo
caso
no
cs
nec~sa io
l
amal
del
lllus l.
Finalmen e,
~i
so
losmaliza
la
csplo acion
de
los
ca bones
do
Pel~chc ;~
Lie es,
To axo
y
Viiion,
cs
p eciso
consl ui
loe
caminos
de
ellos
;í
Villa i-
cioaa,
que
en
Bus
especii~os
~i aios
dejo
indicados;
g
si
so
desa olla
la
PS-
pl~ acion
de
la
an aci a
en
el
concejo
dc
Coínnga.
se á
p aciso
hace
algana
ob a
en
el
pcque ia
pne o
de
Lasl cs,
g
desdo
l
un
Fe o-ca il
á
las
minas,
6
po
lo
mcnos
un
camino
o dina io
dc
es as
al
oodoade o
de
la
Isla.=
Gilill nio
Sch? lz.