scieee Science in your language
[en] (orig)

Carmina Latina Ephigraphica Musiva et Depicta non Buecheleriana nec Zarkeriana (II)

Abstract

This paper tries to complete a research started in 1990. The goa1 of our work is to study all rhe Roman World's Camina Latina Epigraphica, produced over mosaic pavements or depicted. Two previous papers (see, infra, chapter one, under nn.1 and 2) collect more than a hundred CLE proceding from Biicheler-Lommatzsch and Zurker's editions. A third paper (chapter one, n.3) and the present onepresent the CLE wich were not included in these editions. A final work, wich will appear in the next months with the title Carmina Latina Epigraphica Musiva et Depicta Orbis Romani, contains the conclusions of our research.

Read accessible full text

Carmina Latina Ephigraphica Musiva et Depicta non Buecheleriana nec Zarkeriana (II)

Author: Gómez Pallarès, Joan
Publisher: Dipòsit Digital de Documents de la UAB
Year: 1993
Source: https://ddd.uab.cat/pub/faventia/02107570v15n1/02107570v15n1p99.pdf
CARMZNA LATZNA EPZGRAPHZCA MVSZVA
ET DEPZCTA NON BUECHELERZANA
NEC ZARKERZANA
(11)
Joan
Gómez
Palla &
Uni e si a Au bnoma de Ba celona
ABSTRACT
This pape ies o comple e a esea ch s a ed in 1990. The goa1 o ou
wo k is o s udy all he Roman Wo ld's Camina La ina Epig aphica,
p oduced o e mosaic pa emen s o depic ed. Two p e ious pape s (see,
in a, chap e one, unde nn.1 and
2)
collec mo e han a hund ed CLE
p oceding om Biichele -Lomma zsch and Zu ke 's edi ions. A hi d pa-
pe (chap e one, n.3) and he p esen onep esen he CLE wich we e no
included in hese edi ions. A inal wo k, wich will appea in he nex
mon hs wi h he i le Ca mina La ina Epig aphica Musi a e Depic a O -
bis Romani, con ains he conclusions o ou esea ch.
In oducción
Desde 1990 enimos publicando una se ie de abajos ( id. apa ado I),
en 10s que in en amos o ece odos 10s da os ele an es sob e 10s Camina
La ina Epig aphica
(=
CLE) que nos han sido ansmi idos, conse ados,
e ec i amen e o no, sob e mosaic0 o pin u a (CLE
musi a
el
depic a). En
nues o plan de abajo se incluían a ículos que p esen a an 10s da os p o-
ceden es de las dos colecciones monog á icas más impo an es de CLE, con
es as especiales ca ac e ís icas (Büchele -Lo n na zsch y Za ke : c . 10s a -
iculo~ 1 y
2
del apa ado siguien e) y una e ce a <cen ega>> que ecogie a
la in onnación, muchísimo más dispe sa y di ícil de euni , de aquellos
CLE que no es u ie an ecogidos (po desconocimien o, c ol ido>> o descu-
b imien o pos e io ) en ninguna de las colecciones an e io men e ci adas (el
e ce a iculo ci ado in a). Es e cua o abajo nace casi como una necesi-
dad an e la acumulación de CLE que eunimos pa a el e ce abajo
(=
i69
CLE!). Tal acumulación nos aconsejó, casi con a nues a olun ad (no es
esa nues a línea habi ual), di idi ese e ce a iculo en dos abajos con 10s
epig a es I y 11, sin que esa nume ación suponga di isión emá ica o p ela-
ción de ningún ipo: si acaso, en la úl ima en ega (la que el lec o iene
aho a en las manos), se han eunido, con mayo conciencia que en abajos
an e io es, CLE de 10s que suponemos su condición de
musi a el depic a,
sin que podamos con i ma la, po que 10s conocemos s610 a a és de bi-
bliog a ia que no nos p opo ciona 10s da os su icien es. La mayo ía de es os
CLE son, po o a pa e, conocidos a a és de manusc i os epig á icos, la
in o mación de 10s cuales, desde un pun o de is a ma e ial, suele se bas-
an e asis em i ica.
Es a cua a (cen ega>> comple a y cie a, sal o e o es
u
o nisiones que
se puedan subsana en el u u o, nues o es udio (el p ime o, que noso os
sepamos) sob e es a especial clase de CLE. Los obje i os del mismo (co-
noce qué ip~ de elación se es ablece en e una insc ipción mé ica musi a
y su en omo inmedia o, iconog á ico, y media o, edilicio) se an a conc e-
a en un quin o y Úl imo abajo, que a a ecoge , a modo de conclusiones
gene ales, 10s da os sob e odos 10s CLE
musi a el depic a
po noso os co-
nocidos, p oceden es del mundo omano1. Es e abajo, además, ce a á de
una mane a simbólica el puen e que es ablecimos en nues o paso del es u-
dio de las insc ipciones
musi as ( undamen almen e de Hispania), sin más2,
al
de las mé icas, sin más3, y puede que o ezca, además de 10s da os
conc e os que ya hemos apun ado, algún elemen o de e lexión sob e la im-
po ancia del es udio del con ex o pa a comp ende cualquie elemen o de
cul u a p oducido en la an igiiedad g eco omana.
Las lineas gene ales po las que se ige es e abajo es & explici adas
en el abajo ( id. in a) núm. 1
y
la o mulación de 10s apa ados esponde
a 10 apun ado en el abajo núm. 3.
I.
T abajos nues os de e e encia, an e io es a Cs e:
1.
<<Ca mina La ina Epig aphica Musi a e Depic a Buechele iana",
Habis,
21 (1990), pp. 173-203.
2.
c(Ca mina La ina Epig aphica Musi a e Depic a Za ke iana>>, Fa-
en ia,
12/13 (1990/1991), pp. 369-384.
3.
(<Ca mina La ina Epig aphica Musi a e Depic a non Buechele iana
nec Za ke iana.
b,
Mine a,
7
(1993).
Es e Úl imo abajo de conclusiones lle a 6 el i ulo de da mina La ina Epig aphica Mu-
si a e Depic a O bis Romani*.
C .
Co pus de I ~sc ipciones Musi as de Hispania.
Vol.
I:
Insc ipciones Paganas,
Roma,
1994,
en p ensa,
y
<<Co pus
de Insc ipciones Musi as de
Hispania.
LI:
Insc ipciones C is ia-
nas,, en p oceso de edacción, en colabo ación con M. Maye .
C .
~Zni ia
de 10s
Camina La ina Epig aphica Hispaniae (Con en us Ta aconensis)),,
Habis,
en p ensa.
II.
Ab e ia u as u ilizadas en es e abajo, que no se encuen an en
las lis as de ab e ia u as de 10s abajos de e e encia an e io es:
Agnellus
=
se a a del
1ibe pon iJicalis
esc i 0 po And eas Agnellus,
abad
Sanc ae Ma iae
ad
Blanche nas e S. Ba holomei,
en 839. El ex o
quedó ecogido en 10s mss.
Cod. Bibl. Mu inensis Es ensis
V
F
19
y
Codex
Va icanus la .
58734.
Ga aul 1897
=
P. Ga aul ,
É udes su les uines omaines de Tigzi ,
Pa ís, 1897.
Ihm 1895
=
M.
Ihm,
Damasus: Epig amma a,
Leipzig, 1895
=
Docu-
men a Re um Ecclesias ica um,
ol.
11.
Monceaux
8
=
se a a del olumen 4, 8 (1906), con inuación del
a -
iculo ci ado en a . de e e encia 3, ccEnqu& e su l'épig aphie omaine de
llA ique>>, pp. 126-142
y
297-310.
Pikhaus 1987
=
D. Pikhaus, <<La Poésie épig aphique en Cispadane>>,
Cispadana e le e a u a an ica,
Bolonia, 1987, pp. 159-188.
III.
Modelo pa a la p esen ación de la in o mación en es e abajo:
O. Núme o de elación en el
co pus
de insc ipciones
non-Buechele-
iana nec Za ke iana
(a . de e e encia núm. 3, más és e)
y
es-
peci icación de la uen e de p ocedencia del ex o.
1. Sopo e isico (pin u a
/
mosaico).
2. Tipo de
opus -signinum, scu ula um, essella um, e micula-
um-
(si se a a de mosaico).
3. Es ado de conse ación (insc ipción en e a
/
agmen ada legible
/
agmen ada ilegible).
4.
C onologia.
5.
Ci cunsc ipción adminis a i a de p ocedencia.
6. Localidad de p ocedencia.
7. Localización del mosaico o pin u a en su ceambien e a queoló-
gi o>>.
8.
Mé ica.
9. Dis inción c is iano
/
no c is iano.
10. Dis inción une a io
/
no une a io.
11. Temá ica del CLE (mensaje p incipal).
12.
Relación ex o del CLE-iconog a ia, o ex o del CLE-luga dónde
se encuen a.
13. Bibliog a ia más ele an e.
La u ilización po nues a pa e del signo de la in e ogación indica que
no poseemos da os iables en 10s apa ados donde és e se encuen a. Cuando
la in e ogación se encuen a en e pa én esis jun o
al
núme o de elación del
CLE en nues o abajo, que emos indica que no exis en da os segu os que
pe mi an a i ma que se a a de un CLE
musi um el depic um.
El análisis
del ex o, el luga donde se encuen a (o encon aba) la insc ipción, e c., nos
pe mi en a en u a la hipó esis de que se a a de una insc ipción de esas ca-
ac e ís ica~,
pe o s610 eso.
En algunos casos en que la ansmisión manusc i a
y
las ediciones de un
CLE p esen an a ian es, o ecemos un m' nimo apa a o c i ico a pie de CLE.
1V.Co pus de insc ipciones mé icas musi as
y
pin adas no
Buechele ianas ni Za ke ianas. I1
70
=
CIL XI 284
VIRGINIS AVLA MICAT CHRISTVM QUAE CEPIT AB ASTRIS
NVNCIVS E CaeLIS ANGELVS ANTE FVIT
MISTERIVM VERB1 GENITRIX ET VIRGO PEREnNIS
AVCTORISQVE SVI FACTA PARENS DOMINI
5
VERA MAG1 CLauDI caeCI MORS VITA FATENTVR
CVLMINA SACRA DE0 DEDICAT ECCLESIVS
1. Mosaico.
2.
Opus essella um.
3. Insc ipción en e a, conse ada en manusc i 0 epig á ico.
4.
P ime a mi ad del siglo
VI
dC (en e 521-532).
5.
Regio VI11 I aliae.
6.
Ra enna.
7. El mosaico se encon aba en el cama ín de la iglesia dedicada a la
Vi gen Mm'a po el obispo
Ecclesius.
8.
Dis icos elegíacos.
9. C is iano.
10. No une a io.
11. Dedicación
al
Seño de la basíiica de San a Ma ia Maggio e po
pa e del obispo
Ecclesius.
12. Exis e, en p ime luga , una elación ob ia en e insc ipción
y
lu-
ga donde és a se encuen a: se a a del ex o de dedicación de la
iglesia
y
el edi ici0 que se menciona es el luga en que es 6 el
CLE. En segundo luga , a nbién exis e una elación en e ex o e
iconog a ia pa icula a que acompaiia: el cama ín de la Vi gen
con enia (según las desc ipciones que conocemos) una imagen de
la Mad e de Dios, a la que se e ie e la insc ipción.
13. Pikhaus 1987, p. 187.
71
=
ICVR n.s., ol. I1 4107, a.
INNOVAT ANTIQVVM MELIOR PICTURA DECOREM
SANCTORVM MERITIS FRONS REPARATA NITET
PESTES BELLA FAMEM INSIDIAS CASVSQVE NEFANDOS
ERECTA OMNIPOTENS ARCET AB VRBE MANV
5 NVNC CAELO EST SIMILIS VERE NVNC INCLYTA ROMA
CVIVS CLAVSTRA DOCENT INTVS INESSE DEVM
NON HIC FALLACEM LVSIT PICTVRA DECOREM
SED DOMINI POPVLOS VRBS TITVLATA PROBAT
IANITOR ANTE FORES FIXIT SACRARIA PETRVS
10 QVIS NEGET HAS ARCES INSTAR HABERE POL1
PARTE ALIA PAVLI CIRCVMDANT ATRIA MVROS
HOS INTER ROMA EST HIC SEDET ERGO DEVS
ADMITTI AD CAELOS MORTALIA CORPORA CREDAS
SVB PEDIBVS DOMINI DVM PIA PORTA PATET
15 HIC OCVLIS HOMINVM CHRISTI PRAESTATVR IMAGO
NAM VERVM SOLA CERNERE MENTE LICET
1. Pin u a.
2.
3. Insc ipción en e a, conse ada en manusc i o epig á ico.
4. Finales del siglo
dC-inicios del siglo
VI
dC (en e 498-514).
5.
V bs
Roma.
6.
Roma.
7.
La pin u a se encon aba encima de la pue a llamada de San Pe-
d o, en la basílica omana del mismo nomb e.
8. Dís icos elegíacos.
9. C is iano.
10. No une a io.
11. La insc ipción hace e e encia a la es au ación de la deco ación
de la iglesia donde se encuen a,
y
alude ambién a la ama que 10s
edi icios c is ianos es au ados p opo cionan a la ciudad (po su
belleza)
y
10 dignos que se mues an de ecibi el cul o de Dios en
ellos.
12. Exis e, has a donde noso os podemos conoce , una elación cla a
en e el ex o
y
el luga donde és e se encuen a: el p ime o da e
de las mejo as e ec uadas en el segundo.
13. ICVRn.s., ol. 114107, a.
72
=
ICVR n.s., ol. I1 4107, b.
ANTISTES PORTAM RENOVAVIT SYMMACHVS ISTAM
VT ROMAE PER EVM NIHIL ESSET NON RENOVATVM

1. Pin u a.
2.
3. Insc ipción en e a, conse ada en manusc i o epig á ico.
4. Finales del siglo
dC-inicios del siglo
VI
dC (en e 498-514).
5.
V bs
Roma.
6.
Roma.
7.
La insc ipción se encon aba encima de la pue a de San Ped o, en
la basílica omana del mismo nomb e. Se encon aba jun o con el
núm.
7
1.
8. Hexáme os dac ílicos.
9. C is iano.
10. No une a io.
11. La insc ipción indica que ue el papa Símaco quien ealizó la es-
au ación del edi icio, en consonancia con el ex o núm. 71, pa a
con ibui al b illo gene al
y
uni o me de la ciudad de Roma.
12. El ex o hace e e encia al luga donde se encuen a, pues o que
nos da el nomb e de quien es au ó la pue a encima de la cual se
encuen a la insc ipción.
13. ICVRn.s., ol. 114107, b.
73
=
ICVR n.s., ol. I1 4107, c.
(?)
LAETIOR OCCVBVIT PAVLVS CERVICE SECANDA
CVI CAPVT EST CHRISTVS DESPICIT IPSE SVVM
1. Pin u a.
2.
3.
Insc ipción en e a, conse ada en manusc i o epig á ico.
4. Finales del siglo
dC-inicios del siglo
VI
dC (en e 498-514).
5.
V bs
Roma.
6.
Roma.
7. Basíiica de San Pablo
(?).
8. Dis ico elegiaco.
9.
C is iano.
10. No une a io.
11. El ex o hace e e encia a la <cileg ían con que san Pablo acogió
la esolución de la sen encia con a ia a su causa. Según la adi-
ción, mu ió decapi ado ce ca de Roma, el año
67
dc.
12. Es e ex o es ansmi ido po 10s manusc i os jun o con 10s núms.
7
1
y
72, aunque pa a 61 no se da ninguna p ecisión de luga . Po
esa al a de p ecisión
y
po el con enido de la insc ipción ( an dis-
in o de las dos an e io es), p opone Sil agni ccad alium aedi iciu n
e e e, o asse ad S. Pauli Basilica nu. En la p eca iedad de la
al a de da os segu os, si la suposición de Sil agni ue a cie a, po-
dn'amos al menos deci que el CLE aludi ía a una ci cuns ancia de
la biog a ia del san o a quien se dedicaba la iglesia donde se en-
con aba la insc ipción.
13. ICVRn.s., ol. 114107, c.
74
=
CIL
XI
299
(?)
TEMPLA MICANT STEPHANI MERITIS ET NOMINE SACRA
QVI PRIVS EXIMIVM MARTIRIS EGIT OPVS
OMNIBVS VNA DATVR SACRO PRO SANGVINE PALMA
PLVS TAMEN HIC FRVITVR TEMPORE QVO PRIOR EST
5 IPSE FIDEM VOTVMQVE TVVM NVNC MAGNE SACERDOS
MAXIMIANE IVVANS HOC OPVS EXPLICVIT
NAM TALEM SVBITO FVNDATIS MOLIBVS AVLAM
SOLA MANVS HOMINUM NON POTERAT FACERE
VNDECIMVM FVLGENS RENOVAT DVM LVNA RECVRSVM
10 ET CoePTA ET PVLCRO CONDITA FINE NITET
1. Mosaico.
2.
Opus essella u n.
3. Insc ipción en e a, conse ada en manusc i 0 epig á ico.
4. Segunda mi ad del siglo
VI
dC (550).
5.
Regio
VI11
I aliae.
6.
Ra enna.
7. El mosaic0 se encon aba sob e el a co de iun o de la iglesia de
San Es eban de Ra enna.
8. Dis icos elegíacos.
9.
C is iana.
10. No une a io.
11. La insc ipción con iene la dedicación de la iglesia de San Es eban
de Ra enna po pa e del obispo
Maximianus,
en 550.
12. No enemos cons ancia de que exis ie a elación en e ex o e ico-
nog a ia. Si es e iden e, en cambio, la que exis e en e la insc ip-
ción
y
el luga donde se encuen a: el edi ici0 en que es a es el
mencionado en su ex o
y
el obispo ci ado es quien consag ó la
iglesia.
13. Pikhaus 1987, p. 188.
75
=
Riese, núm. 354
(?)
Vena o iucunde nimis a que a e e a um
Saepe placens, agilis g a us o issimus audax,
Qui pue ad iu enes dum non ad ixe is annos,
Omnia ma u o conplebas ac a labo e
5 Qui lice ex p op ia populis bene laude place es,
P aes abas aliis, u ecum ince e possen .
Tan aque mi andae ue an ibi p aemia o mae,
V e pos a um imean lauden que sodales.
Heu nunc am subi o mo is li o e pe em u n
10 Is e capi umulus, quem non Ca haginis a ces
Amphi hea ali po ue un e e iumpho!
Sed nihil ad Manes hoc une e pe dis ace bo:
Vi e ama ui pos e longae a deco is
A que uum nomen sempe Ca hago loque u
I
1.3 ad ixe is Riese: adjunxe is Monceaux
1. Mosaico.
2.
Opus essella um.
3. Insc ipción en e a, conse ada en manusc i o e~ig ~co.
4. P ime a mi ad del siglo
VI
dc.
5.
A ica P oconsula is.
6.
Ca hago.
7.
?
8.
Hexáme os dac ílicos.
9.
No c is iano.
10. Fune a io.
11. Se a a del epi a io del enca gado de las ie as del an i ea o de
Ca ago
Olympius,
con un ex o que eco e algunos de 10s ópicos
habi uales en CLE dedicados a jó enes con abajos de iesgo
y
po-
pula es: la alen ia
y
o aleza del di un o; su ju en ud
y,
con odo,
ex emada compe encia en el abajo; el emo
y
la e e encia que
sen im po 61 sus compa ie os; la admi ación del público; la alu-
sión a su
unus ace bus
y
la longe idad de su ama, unida a la
conse ación del CLE.
12.
?
13. Monceaux
7,
núm. 177.
I
76
=
Riese, núm. 346
(?)
Amphi hea ales mi an u u a iumphos
E nemus igno as ce ni adesse e as.
Spec a a ando no os ag es is u ba labo es
Nau aque de pelago gaudia mix a ide .
5
Fecundus ni1 pe di age , plus ge mina c escun ,
Dum me uun omnes hic sua a a e ae.
1.2 igno as Riese: indigenas Monceaux
I
1.
Mosaico.
3. Insc ipción en e a, conse ada en manusc i o epig á ico.
4.
P ime a ni ad del siglo
VI
dc.
5.
A ica P oconsula is.
6.
Ca hago.
7.
Po el con enido de la insc ipción, puede que se encon a a en un
an i ea o de Ca ago que es a ia emplazado (según el ex o), en
una zona subu bana
y
accesible al ma
y
desde el
ma .
8.
Dis icos elegíacos.
9.
No
c is iana.
10. No une a io.
11. La insc ipción alude al e ec o que p oducen 10s espec áculos del
an i ea o en su en omo, con e e encias a la localización ísica, a
10s espec ado es
y
a las ie as, p o agonis as del espec áculo.
12. No sabemos de ninguna elación en e ex o e iconog a ia, pe o si
pa ece cla a, en cambio, la que exis ia en e poesia
y
edi icio: és a
alude an o a su si uación geog á ica como a aspec os elaciona-
dos con 10s espec áculos de ie as que se o ecian.
13. Monceaux
7,
núm. 172.
77
=
CIL XI 260
(?)
AVT LVX HIC NATA EST AVT CAPTA HIC LIBERA REGNA
LEXESTANTE VENIT CaeLI DECVS VNDE MODERNVM
AVT PRIVATA DIEM PEPERERVNT TECTA NITENTEM
INCLVSVMQVE IVBAR SECLVSO FVLGET OLIMPO
5 MARMORA CVM RADIIS VERNANTia CERNE SERENIS
CVNCTAQVE SIDEREO PERCVssA IN MVRICE SAXA
AVCTORIS PRE IO SPLENDESCVNT MVNERA PRETI
HVIC HONOR HVIC MERITVM TRIBVIT SIC COMERE PARVA
VT VALEANT SPA TIIS AmPLVM SVPERARE COACTIS
10 NIL MODICVM CHRISTO EST ARTAS BENE POSSIDET aeDES
CVIVS IN HVMANO CONSISTVNT PECTORE TEmPLA
FVNDAMEN PETRVS PETRVS FVNDATOR ET AVLAe
QVOD DOMVS HOC DOMINVS QVOD FACTVM FACTOR ET
IDEM]
MORIBVS ATQVE OpERE CHRISTVS POSSESSOR HABETVR
15 QVI DVO CoNSOCIANS MEDIATOR REDDIT ET UNVM
HVC VENIENS FVNDAT PARITVROS GAVDIA LETVS
CONTRITAM SOLIDANS PERCVSSO IN PECTORE MENTem
NE IACEAT SE STERNAT HVMO MORBOSQVE LATENTES
ANTE PEDES MEDICI CVRA PROPERANTE RECLVDAT
20 SaePE METVS MORTIS VITae FIT CAVsa BEATae
1. Mosaico.
2.
Opus essella u n.
1.3 ..LOS MENT
....
ET
1.4
...
.
[d]EVOT(u)S
...
.
1.5
....
E. V
.....
NLA
1. Mosaico.
2. Opus essella u n.
3.
Insc ipción agmen ada, ilegible.
4.
Mediados del siglo
dc.
5.
Mau e ania Caesa iensis.
6.
Rusuccu u (Tigzi ).
7. La insc ipción se encon aba en el cuad o cen al de la pa e in e-
io , en la na e izquie da de la basílica.
8. Mé ica hexamé ica
(?).
9. C is iano
(?).
10. No une a io
(?).
11.
?
12.
?
13. Ga aul 1897, p. 54.
CIL VI11 20777.
87
=
Monceaux
8,
núm. 209
[Incep um, na i, pos hac conplle e labo[ em.]
[Munus ubique pium cunc os laudle u in an[nos.]
[Talia donan em mane illic gllo ia dign[a].
[Quae i e co de pio caelum paulcisque esel[lis].
1. Mosaico.
2. Opus essella u n.
3.
Insc ipción agmen ada, ilegible.
4. Mediados del siglo
dc.
5. Mau e ania Caesa iensis.
6.
Rusuccu u (Tigzi ).
7. la insc ipción se encon aba en el cuad o cen al de la pa e in e-
io , en la na e izquie da de la basíiica.
8. Mé ica hexamé ica
(?).
9.
C is iano
(?).
10. No une a io
(?).
11. Las palab as labo[ e n?] y esel[lis?] pueden ayuda a conje u a
un con enido elacionado con la donación po pa e de alguien de
esa pa e del pa imen o musi o basilical. La es i ución del ex o
es de Monceaux.
12. La elación en e ex o
y
pa imen o musi o se ia exclusi amen e
ma e ial:
indican's
quién habia pagado el mismo.
13. Ga aul 1897, p. 55.

88
=
Monceaux 8, núm. 2 10
(?)
1. Mosaico.
2.
Opus essella u n.
3. Insc ipción agmen ada, ilegible.
4.
Mediados del siglo
dc.
5.
Mau e ania Caesa iensis.
6.
Rusuccu u
(Tigzi ).
7.
En la pa e in e io de la na e izquie da de la basílica.
8.
?
9.
?
10.
?
11.
?
12. La insc ipción se encuen a encima de una ep esen ación del la-
be in ~,
pe o se hace imposible es ablece una elación en e am-
bos po 10 excesi amen e agmen a i0 del ex o.
13. Ga aul 1897, p. 55.
89
=
CIL XI 255
CEDE VETVS NOMEN NOVITATI CEDE VETVSTAS
PVLCRIS ECCE NITET RENOVAT1 GLORIA FONTIS
MAGNANIMVS HVNC NAmQVE NEOn SVMMVSQVE
SACERDOS]
EXCOLVIT PVLCRO CONPONENS OMNIA CVLTV
1. Mosaico.
2.
Opus essella u n.
3. Insc ipción en e a, conse ada en manusc i 0 epig á ico.
4.
Segunda ni ad del siglo
dc.
5.
Regio VIII I aliae.
6. Ra enna.
7.
La insc ipción se encon aba en el bap is e io llamado Neoniano
(deco ado po el obispo Neón), jun o a la iglesia de San Juan.
8. Hexáme os dac ílicos.
9. C is iano.
10. No une a io.
1 1. La insc ipción alude a la ue za del bau ismo
y
a la nue a ida que
<<p opo ciona>> a 10s ieles que se acogen a 61.
12. Po la desc ipción que enemos del bap is e io (Agnellus,
De
sanc o Neone,
cap. XVIII), no c eemos que exis ie a una e iden e
elación en e el ex o
y
la imagen. Si exis ia, en cambio, en e
ex o
y
edi icio: un bap is e io del que la insc ipción ponde a el sa-
c amen o que en 61 se adminis aba.
13. ILCV 1840.
CLE 320.
90
=
CIL XI 259
ACCIPE SANCTE LIBENS PARVVM NE DESPICE CARMEN
PAVCA TVae LAVDI NOSTRIS DICENDA LOQVELIS
EVGE SIMON PETRE ET MISSVM TIBI SVSCIPE MVNVS
IN QVOD SVMERE TE VOLVIT REX MAGNVS AB ALTO
5
SVSCIPE DE CaeLO PENDENTIA LINTEA PLENA
MISSA PETRO TIBI HaeC DIVERSA ANIMALIA Po TANT
QVae MAc ARE DEVS TE MOX ET MANDERE IVSSIT
IN NVLLIS DVBITARE LICET QVAE MVNDA CREAVIT
OMNIPOTENS GENITOR RERVM CVI SVMMA POTESTAS
10 EVGE SIMON PETRE QVEM GAVDET MENSAREA [sic!]
CHRISTI]
LVMEN APOSTOLICVM CVNCTOS ORNARE PER ANNOS
IN TE SANCTA DEI POLLENS ECCLESIA FVLGET
IN TE HRMVM SUae DOMVS FUNDAMENTA LOCAVIT
PRINCIPIS aeTHEREI CLARVS PER SECVLA NATVS
15 CVNCTIS CLARA TIBI EST VIRTVS CENSVRA FIDESQVE
BIS SENOS INTER FRATRES IN PRINCIPE SISTIS
IPSE LOCO LEGeSQVE NOVae TIBI DANTVR AB ALTO
QVIS FERA CORDA DOMAS HOMINVM q is PECTORA
MVLces]
ChRISTICOLASQVE DOCES TV OMNES ESSE PER ORBEM
20 IAMQVE TVIS MERITIS CHRISTI PARAT GLORIA REGNVM
1. Pin u a.
2.
3.
Insc ipción en e a, conse ada en manusc i o epig á ico.
4.
Segunda mi ad del siglo
dc.
5.
Regio VIII I aliae.
6.
Ra enna.
7.
La insc ipción se encon aba en una de las pa edes de 10 que se ha
iden i icado como comedo de la casa del obispo Neón (acompa-
ñaba a la insc ipción núm.
53
del a iculo de e e encia núm. 3).
8. Hexáme os dac ílicos.
9.
C is iano.
10. No une a io.
11.
La insc ipción habla del após ol Ped o
y
de su condición de e-
cep o del manda 0 de Dios, pa a con e i se en esa pied a sob e
la que enia que e igi se su iglesia.
12. Exis e una elación en e ex o e iconog a ia, po que en la pa ed
en que es aba pin ado és e, se ep esen aba la his o ia de Ped o.
No exis e, en es e caso, una elación explíci a en e el ex o
y
la
es ancia donde se encuen a (comedo ), a no se que en endamos
la p ime a pa e del CLE ( . 1-9) como una ccp opues a>> de o a-
ción pa a el o ecimien o de 10s alimen os que allí se omaban.
13. Pikhaus 1987, p. 187.
91
=
CIL XI 262
(?)
HOC VOTVM CHRISTO SOLVIT CVM PLEBE SACERDOS
VICTOR QVI POPVLIS AVxIT AMORE FIDEM
PONTIFICI CHRISTO SOLVENT1 VOTA MINISTRAT
ALIGERVM CINGENS HAeC LOCA SANCTA MANVS
5
EGREGIVM MIRATVR OPVS SVBLATA VETVSTAS
QVae MELIOR CVLTV NOBILIORE REdIT
CATHOLICae LEGIS VENIT
....
SI QVIS AMATOR
MOX REPARATVS ABIT CORPORE CHRISTE TV0
1. Mosaico.
2.
Opus essella um.
3.
Insc ipción en e a, conse ada en manusc i 0 epig á ico.
4. P ime a mi ad del siglo
VI
dc.
5.
Regio VIIZI aliae.
6.
Ra enna.
7.
La insc ipción se encon aba encima del
cibo ium
de la Basíiica
U siana.
8. Dis icos elegíacos.
9. C is iano.
10. No une a io.
11. La insc ipción con iene la dedicación de la es au ación que ea-
lizó en la Basílica U siana el obispo Víc o .
12. Desconocemos cualquie elación en e ex o e iconog a ia. En
cambio exis e una elación e iden e en e el mismo
y
el edi icio,
del que el CLE nos p ecisa su es au ación
y
quién la e ec uó.
13. Pikhaus 1987, p. 187.
92
=
CIL XI 264
HIC PETRVS IVNIOR CHRISTI p aeCEPTA SECVTVS
VT DOCVIT SACRIS MORIBVS EXIBVIT
HaNC QVOQVE FVNDAVIT MIRANDIS MOLIBVS ARCEM
NOMINIS IPSE SVI HaeC MONVMENTA DEDIT
5
HVIVS POST OBITVM AVRELIANVS GESSIT HONORES
POST HVNC ANTISTES EXTITIT ECCLESIVS
HINC FVIT VRSICINVS SEQVITVR POST ORDINE VICTOR
TEMPORIBVS IVNIOR MAXIMIANVS ADEST
is POLENSIS ERAT CHRISTI LEVITA PROFVNDVS
10 LEGE DEI MISERANS ET PIETATE BONVS
QVEM DEVS IPSE VIRVM DECORAVIT CVLMINE SACRO
ECCLESIaeQVE SVae PONTIFICEM STATVIT
IPSE AVTEM FACTIS PROPRIIS Sci NON MERVISSE
CVLMEN APOSTOLICVM SED PIETATE DEI
1. Pin u a.
2.
3. Insc ipción en e a, conse ada en
manusc i a
epig á ico.
4.
Mediados del siglo
VI
dc.
5.
Regio VZZZ Z aliae.
6.
Ra enna.
7.
La insc ipción se encon aba en el episcopio deco ado po el
obispo Maximiano.
8. Dis icos elegiacos.
9. C is iano.
10. No une a io.
11. El ex o hace un epaso de 10s an eceso es de Maximiano en el
obispado de Ra enna, desde Ped o has a 61 mismo.
12. Exis e una cla a elación en e el CLE
y
la iconog a ia, pues és a
o ecia 10s e a os de 10s obispos que el ex o menciona. Po o a
pa e, ambiCn exis e una elación en e ex o
y
edi icio, pues o
que se a a de un episcopio.
13. Pikhaus 1987, p. 188.
93
=
Monceaux 8, núm.
2
13
........
[sluo sump u..
.
.....
[cil cumda
......
..........
sim al[l]en e ..
...
.......
m pauci pene alia conde e
.....
5
....
[qluae coeun [lal e e ex u oque decen e[s]
.....
[p] aesc ips
....
me is inis o sa dedisse
...
men, memo[ an]de mihi, can abe e sem[pe ]
...
e.
.
[ lalebis a que o
....
.....
ne p o ..
.....
10
.............
a co ona.
1. Mosaico.
2.
Opus essella u n.
3. Insc ipción agmen ada, apenas legible.
4.
?
5.
Mau e ania Caesa iensis.
6.
Rusguniae
(Ma i ou).
7.
El mosaico se encon aba jun o al ábside de la basílica de Ma i ou,
en el co 0 de la misma, p olongación de la na e cen al.
8.
Mé ica hexáme ica.
9. C is iano.
10. No une a io.
11. De 10s pocos agmen os in eligibles de la insc ipción, en endemos
que es a hacia e e encia al p opio edi icio y, quizás, como apun-
an Monceaux
y
Gsell, al paso po el co o, de una sac is ia a la o a
( .
5,
<<. . . la e e ex u oque,,) de la basílica (si uadas lanqueando
p ecisamen e el co o). Po o a pa e, el e so 1 quizá nos indica a
el nomb e de quién su aga a 10s gas os de es a pa e del pa i-
men o basilical (<<suo sump u>>).
12. Según las desc ipciones de la iconog a ia ce cana a la insc ipción,
pensamos que la di isión po paneles del mosaico impide pode
conje u a alguna elación ex o-iconog a ia (el panel de la ins-
c ipción con iene an s610 deco ación de án o as). Si en endemos
que el ex o habla del paso de una sac is ia a la o a, podemos de-
ci , en cambio, que si exis e una elación con el edi icio: la ins-
c ipción es a ia indicando alguna pa e del mismo. También ayu-
dan'a a es ablece esa elación el e so 1, si en endemos que nos
hablaba de quién habia pagado esa pa e del pa imen o musi o.
13.
S.
Gsell,
Les monumen s an iques de I'Algé ie,
Pa is, 1901, p. 225.
94
=
Monceaux
8,
núm. 214
Pax in an[ i is am] jan[uam e emelan i.
1. Mosaico.
2.
Opus essella um.
3.
Insc ipción agmen ada, legible.
4. Segunda ni ad del siglo
dc.
5.
Mau e ania Caesa iensis.
6.
Sidi-Femch.
7.
La insc ipción o maba pa e del pa imen o musi o de una capi-
lla exca ada en Sidi-Femch, jun o con la insc ipción núm. 95
(inc. [Hic Domin10 nos o
...).
No poseemos mis p ecisiones.
8.
Hexáme o dac ílico.
9. C is iano.
10. No une a io.
11. La insc ipción deseaba la paz a quien en a a o salie a del emplo.
Po es a azón, pa ece cie amen e 1Ógico supone que se encon-
a a en una zona de acceso al mismo.

12. La única elación que obse amos se en abla en e la insc ipción
y
10s usua ios del emplo, a quienes desea la paz. No emos, en
cambio, elación alguna en e el ex o
y
la iconog a ia ce cana a
61: una pan e a pe siguiendo gacelas en e palme as.
13. CIL VI11 927 1.
95
=
Monceaux
8,
núm. 214 (el ex o en quasi- e so; la p osa p ocede de
CZL
VI11 927 1).
[Hic Domin10 nos o placens Sabina, bea o
[Lau en] io ma i i o um eddidi CONPLETO
aedi icI0 DIE XIIII KAL. IVL (palma) HIC EST IANVARII
il11 EIVS MEMORIA QVI VIXIT ANN. XLVII M.V
quiesCIT IN PACE VI ANN PROVINC.CCCCX/ll I11 SO LVCIS
IIIIIIIOSTVLAVIT lll/l/l
1. Mosaico.
2. Opus essella um.
3.
Insc ipción agmen a ia, legible.
4. Segunda mi ad del siglo
dc.
5.
Mau e ania Caesa iensis.
6. Sidi-Fe mch.
7. La insc ipción o maba pa e del mismo pa imen o que la núm. 94
(inc.
Pax
in an i is am
...),
en una capilla de Sidi-Fe mch. No
poseemos mi s p ecisiones.
8.
El inicio de la insc ipción es hexamé ico, bá ba o (has a el inicio
del ex o en mayúscula, en p osa).
9. C is iano.
10. No une a i0 (el CLE: jel ex o en p osa es un epi a io!).
11. La insc ipción quasi-mé ica con iene la dedicación de un ex-
o o al má i Lo enzo.
12. No pa ece exis i elación en e el ex o
y
la iconog a ia, pe o si
en e el mismo
y
el edi icio: si unimos el con enido mé ico con
el p osaico, podemos en ende que Sabina hab ía cumplido una
p omesa le an ando una capilia en hono del má i Lo enzo
y
en
ecue do de su hijo Janua ius.
13. CILVIII9271.
96
=
Monceaux
8,
núm. 216
(?)
1. Mosaico.
2. Opus essella um.
3. Insc ipción agmen ada, ilegible.
4. Siglo
dc.
5.
Mau e ania Caesa iensis.
6.
Tipasa.
7. Es e agmen o de insc ipción se encon aba en la pa e cen al de
la base del al a de la basílica de Alejand o, en un pa imen o que
cub ía las umbas de 10s obispos de Tipasa, an eceso es de Ale-
jand o, y la suya p opia.
8. Mé ica hexamé ica
(?).
9. C is iano.
10. Fune a io.
11. Po el luga donde se encon aba la insc ipción
y
el nomb e que
nos da (el del obispo que asladó allí 10s cue pos de sus an ece-
so es), pa ece lógico supone que la g an insc ipción que ocupaba
esa pa e del pa imen o basilical con enia (p obablemen e en más
de diez e sos) 10s nomb es de esos obispos.
12. La insc ipción enia elación con el edi icio, po cuan o nos iden-
i icaba el <<con enido>> de una pa e del mismo.
13. CIL VI11 20904.
97
=
Monceaux 8, núm. 220
1.1
....
1.2
....
MVS
1.3
....
INIQVIS
1.4
....
EM FILI
1.5 .]..q]VE SECVTVS
1.6
....
nI
1.7
....
V
1.8
....
IEN
1.9 aUne palme, en cubes ouges>>
1.10 ..MPI..SVNT SANCITA LAVAC[ a]
1. Mosaico.
2.
Opus essella u n.
3.
Insc ipción agmen ada, ilegible.
4. Siglo
dc.
5.
Mau e ania Caesa iensis.
6.
Tipasa.
7.
La insc ipción se encon aba en el ángulo
NO
del pa imen o del
bap is e i0 adjun o a la basílica de Alejand o en Tipasa.
8. Hexáme os dac ílicos.
9. C is iano.
10. No une a io.
11. Po el luga donde se encon aba el ex o y po el inal de uno de
sus hexáme os
(cc
...
sun sanc a la ac a~), pa ece lógico supone
que el con enido aludía al bap is e i0 y al sac amen o que.en
61
se
dispensaba.
12. La insc ipción no pa ece ene elación con la iconog a ia del mo-
saico (mo i os geomé icos y ege ales), pe o sí con el edi ici0
que la albe gaba y con su uso li ú gic0 (no podemos da más p e-
cisiones, po azones ob ias de agmen a iedad del ex o).
13. CIL VI11 20910.
98
=
Monceaux
8,
núm. 222
1.1
....
ides.
1.2
......
a sac( a) po [es as]
1.3
.....
magni ica Domi[num]
1.4
.....
sic aula Dei, sic
1.5 ....[g l]o iosus hom[o].
1. Mosaico.
2.
Opus essella u n.
3. Insc ipción agmen ada, ilegible.
4. Siglo
dc.
5.
Mau e ania Caesa iensis.
6.
Tipasa.
7.
La insc ipción se encon aba en una de las dependencias del bap-
is e i~ adjun o a la basílica de Alejand o.
8. Mé ica hexamé ica.
9. C is iano.
10.
?
11.
?
12.
?
13. CIL VI11 20912.
99
=
ICVR II,l, p. 134, núm. 4
Aula dei cla is adia speciosa me allis
In qua plus idei lux p e iosa mica
Ma y ibus medicis populo spes ce a salu is
Veni e ex sac o c e i hono e locus
5 Op uli hoc domino elix an is i e dignum
Munus i a e he ia i a in a ce poli.
1. Mosaico.
2.
Opus essella u n.
3. Insc ipción en e a, conse ada en manusc i 0 epig á ico.
4.
?
5.
V bs Roma.
6.
Roma.
7.
El mosaic0 se encon aba en el ábside de la iglesia de 10s San os
Cosme
y
Damián.
8.
Dis icos elegíacos.
9.
C is iano.
10.
No une a io.
11. La insc ipción alaba la cualidad de la cons ucción en que se en-
cuen a
y
la capacidad sal ado a de la e c is iana pa a con sus ie-
les.
12. El p ime dis ico del CLE iene una cla a elación con el edi ici0
donde se encuen a, del que desc ibe su belleza. Desconocemos,
en cambio, elación en e ex o e iconog a ia.
13. ICUR 11,
1,
p. 134, núm.
4.