Tarptautinė mokslinė konferencija „Aktuāli valodas prakses jautājumi“

Terminologia | 2008 | 15 255 Międzynarodowa konferencja naukowa Aktuāli valodas prakses jautājumi SOLVITA LABANAUSKIENĖ Instytut Języka Litewskiego Rok 2008 ogłoszono na Łotwie Rokiem Łotwy, poświęconym upamiętnieniu stulecia uzasadnionych teorii języka łotewskiego, historii i kultury Łotwy z okazji 90. Łotwy. Celem programu łotewskiego jest tworzenie nowych, naukowo rocznicy proklamowania Republiki Łotewskiej oraz współczesnych teorii językoznawczych. Jednym z wydarzeń programu łotewskiego była międzynarodowa konferencja naukowa i dyskusja przy okrągłym stole Aktuāli valodas prakses jautājumi (Aktualne zagadnienia praktyki językowej), która odbyła się 24 października 2008 r. w Rydze, w Akademii Nauk Łotwy. Słowo wstępne wygłosili akademik Valentīna Skujiņa i doktor habilitowany nauk Ojāras Bušas, stawiając zasadnicze pytanie tego projektu: Co jest najgroźniejsze dla języka łotewskiego? W pierwszej sekcji wygłoszono referaty, w których przedstawiono doświadczenia języków kontaktowych. Doktor filologii Wyższej Szkoły w Windawie Juris Baldunčikas w referacie Valodas kultūra un dominējošās kontaktvalodas spiediens: angļu valodas ietekmes desmit izpausmes veidi (Kultura języka i presja dominującego języka kontaktowego: dziesięć sposobów przejawiania się wpływu języka angielskiego) mówił o przeciążeniu języka rosyjskiego anglicyzmami i szkodliwości tego zjawiska dla struktury języka łotewskiego. Ieskats angļu valodas praksē (Spojrzenie na praktykę języka angielskiego) – tak brzmiał tytuł przeglądu nowości w użyciu języka angielskiego, przedstawionego przez profesor Wydziału Języków Nowożytnych, Katedry Językoznawstwa Porównawczego i Przekładu, Maiję Brēdę. Zaakcentowano warianty językowej ekspresji rapu i hip-hopu, a także pojawienie się terminów tintnīcas (lit. kałamarze) – tak zwanych długich słów, do napisania których potrzeba dużo atramentu. Wykładowczyni wizytująca Uniwersytetu Helsińskiego, profesor nadzwyczajna Uniwersytetu Łotewskiego Laimutė Balodė w referacie No somu valodas prakses pieredzes (Z doświadczeń praktyki języka fińskiego) omówiła praktykę języka fińskiego. Zdaniem badaczki w Finlandii silna jest tradycja języka mówionego: w 256 kraju mówi się slangiem, popularne jest skracanie wypowiedzi. Językiem urzędowym tego kraju jest nie tylko fiński, lecz także szwedzki, dlatego Finowie chętnie nazywają siebie Finami szwedzkojęzycznymi. W ten sposób okazuje się tolerancję i szacunek dla innego języka. Prawdą mówiąc, taka dwujęzyczność powoduje również niemało niedogodności. Przedstawiciel z Rosji Pavel Kolubkov w referacie Par valodas kultūras stāvokli Krievijā (O stanie kultury języka w Rosji) przedstawił informacje o zwyczajach językowych Rosjan. Przedstawicielka Instytutu Języka Litewskiego, doktorantka Solvita Labanauskienė, omówiła temat Aktuālais valodas praksē Lietuvā (O aktualnych dla Litwinów kwestiach praktyki językowej). Podkreślono nie tylko istniejące problemy językowe (wpływ anglicyzmów, pisownię wiadomości mobilnych i listów elektronicznych itd.), lecz także środki zapobiegawcze podejmowane przez Państwową Komisję Języka Litewskiego, Instytut Języka Litewskiego i inne instytucje. Temat kontynuowała doktor Regina Kvašytė – docentka Uniwersytetu Szawelskiego – przedstawiając doświadczenia tego uniwersytetu (Šauļu universitātes pieredze). Pierwszą część konferencji zakończyło wystąpienie Vity Kalniņos-Kalnarājos Aktuāli risināmi problēmjautājumi: lielie sākumburti ES tiesību aktu tekstos (Aktualne problemy wymagające rozwiązania: wielkie litery w tekstach aktów prawnych UE). Aktualne kwestie praktyki języka łotewskiego (Aktuālais latviešu valodas praksē) omawiano w drugiej sekcji konferencji. Łotewska terminolog Iveta Pūtelė wygłosiła referat Valodas prakses vērtējuma aptaujas rezultāti (Wyniki ankiety oceny praktyki językowej). Uczestniczący w ankiecie łotewscy językoznawcy, dziennikarze, nauczyciele, studenci i inne grupy użytkowników języka udzielili odpowiedzi na ważne obecnie pytania, np. : Opierając się na obecnej praktyce językowej, proszę ocenić poziom kultury języka – 54,5 proc. respondentów ocenia go jako zadowalający, ponad 40 proc. jako niezadowalający; Jakie, Państwa zdaniem, jest najważniejsze pytanie dotyczące kultury języka wymagające rozwiązania lub Co powinni robić językoznawcy – śledzić procesy zachodzące w języku, jednak nie być dydaktycznymi; bardziej popularyzować to, czym zajmują się językoznawcy; przyspieszyć tworzenie łotewskich terminów w dziedzinach, które szybko się rozwijają, i in.1 1 Jesienią 2008 r. w Instytucie Języka Litewskiego przeprowadzono ankietę dotyczącą obecnej sytuacji językowej i najważniejszych kwestii z zakresu kultury języka wymagających rozwiązania. W ankiecie uczestniczyli językoznawcy, studenci lituaniści. Najważniejsze, ich zdaniem, kwestie językowe wymagające rozwiązania – tworzyć terminy litewskie i zachowywać słowa międzynarodowe; rozwiązać problem anglicyzmów; podnosić prestiż języka; zrezygnować z rażących błędów językowych; normalizować relacje między specjalistami językowymi a użytkownikami języka; językoznawcy powinni troszczyć się o rozwój językowy młodzieży, podkreślając szacunek dla języka litewskiego itd. Solvita Labanauskienė | Tarptautinėmokslinėkonferencija... Terminologija | 2008 | 15 257 Docentka Akademii Pedagogicznej w Lipawie Dzintra Šulcė przemawiała na temat Valodas prakses pētījumi Liepājas Universitātē (Badania praktyki językowej na Uniwersytecie w Lipawie). Na podstawie ankiet studentów szczególną uwagę należy poświęcić sztuce wymowy, dlatego należy stworzyć studentom warunki do częstszego występowania publicznego. O głównych sposobach tworzenia terminów opowiedziała doktor honoris causa Łotewskiej Akademii Nauk Ilze Ilziņa. W referacie ISO standartu ietekme uz latviešu valodas praksi: informātikas terminoloģijas izstrādes pieredze (Wpływ norm ISO na praktykę języka łotewskiego: doświadczenie opracowywania terminologii informatycznej) wymieniono cztery sposoby tworzenia terminów – używanie istniejących form i tworzenie nowych form; tworzenie terminów z wykorzystaniem form skróconych; tworzenie terminów na podstawie rozszerzenia logicznego; tworzenie terminów za pomocą zapożyczeń. Zdaniem prelegentki nowo utworzone terminy powinny być od razu wprowadzane do bazy danych, a także należy stworzyć warunki do ich zmiany, jeżeli użytkownicy zaproponowaliby lepszy wariant. Doktorantka Anita Ščucka (Ryga) wygłosiła referat No Terminoloģijas un valodas kultūras grupas sēžu pieredzes: ieskats vēsturē (Z doświadczeń posiedzeń Grupy Terminologii i Kultury Języka: spojrzenie historyczne), w którym wymieniono główne zadania: sporządzenie kartoteki terminologicznej; monitorowanie czasopism poświęconych językowi; udzielanie konsultacji ustnych i pisemnych; organizowanie dni praktyki językowej i tygodni języka; organizowanie posiedzeń poświęconych praktyce językowej w celu rozstrzygania spornych kwestii. Najczęściej zadawane pytania podczas konsultacji (Dažniausi konsultacijų metu užduodami klausimai) – temat konsultantki Państwowej Agencji Języka Dity Liepy. Zwrócono uwagę na istnienie dwóch aktualnych problemów językowych – ortografii języka łotewskiego i pisowni nazw własnych w przyszłości. Według prelegentki zdarzają się również ciekawostki, na przykład prośby, aby z języka któregoś z polityków usunąć pasożytnicze słówko teiksim (sakykim) i tym podobne. Na retoryczne pytanie architektki i działaczki społecznej Maiji Sinko Quo vadis, latviešu valoda? Na pytanie „(Dokąd idziesz, po łotewsku?)” odpowiedziano, że sytuacja języka jest krytyczna, a obecny okres można nazwać chaosem. O mieszaniu stylów językowych kontynuowała wypowiedź profesor Maija Baltiņa – Valodas prakse kultūru kruscelēs (Praktyka językowa na skrzyżowaniu kultur). Agris Timuška, dyrektor Państwowego Centrum Językowego (referat Valsts valodas centrs latviešu valodas praksei (Państwowe Centrum Językowe na rzecz praktyki języka łotewskiego)), ubolewał, że na prace związane z porządkowaniem języka nie przeznacza się środków, a najpilniejszym problemem tego okresu jest pisanie różnych nazw wielkimi literami. 258 Na zakończenie uczestnicy międzynarodowej konferencji Aktualne zagadnienia praktyki językowej, zorganizowanej przez agencję Uniwersytetu Łotewskiego „Instytut Języka Łotewskiego Uniwersytetu Łotewskiego”, przedstawili rezolucję, w której podkreślono następujące istotne kwestie praktyki językowej: aktywizowanie działalności Komisji Ekspertów Języka Łotewskiego; upowszechnianie informacji o aktualnych kwestiach językowych; propagowanie kultury języka w szkołach, na uniwersytetach i w innych instytucjach; umacnianie kontaktów instytucji językowych ze społeczeństwem, a także z Łotyszami mieszkającymi w innych krajach, itp. Problemy praktyki języka łotewskiego nie są obce także językowi litewskiemu. Mamy się od siebie czegoś nauczyć. Otrzymano 2008-12-12 Instytut Języka Litewskiego ul. P. Vileišio 5, LT-10308 Wilno E-mail: [email protected] Solvita Labanauskienė | Tarptautinėmokslinėkonferencija...