Tarptautinių terminų apeliatyvacijos aspektai
Full text
127Terminología | 2017 | 24 Aspectos de los términos internacionales apeliatyvación JURGITA MIKELIONIENĖ Kauno technologijos universitetas ESMINIAI VOODŽIAI: eponiminiai termininai, onimų apeliatyvacija, deonimizuotas terminos, pri saginė terminų daryba, semantinė terminų analizė Pirmaisiais a. dešimtmečiais susidomėta atskirų sričių (anatomi jos, architektūros, botanikos ir XXI.) lietuviškais y internacioniais kt niminiais pojmų pavadinimais, whose researches reflectir varius aspektos de termino, termino y onimo, creatividad. Minėtini Laimutės Kitkauskienės architektūros, meno ir statybos eponiminių terminų, latvių tyrėjų Lindos Pietės (2011) (2007), Lindos Kurmiņos realizados gretinamieji tikrinių ir eponiminių lietuvių ir latvių kalbų augalų pavadinimų (2010) estudios; islecido dicynėlis Traumatologías y ortopedia eponimai (Kasradze M., Kasradze D. 2015), publicuido eponiminių anato mijos terminų tyrimas (Litevkienė 2010). Sobre eponiminés origen terminos de física su monografía menciona Angelė Kaulakienė (2009). Sin embargo, un vistazo sistemingemente a los términos comunes de apeliatyvación, i. e. verdadero de la palabra portimo término común, aspectos, eponimínicos terminos estructurú ricos y semantinos tipos todavía pasigendase, especialmente para con ellos supandarse futuros traducedores del tema linés, editores y otros grupos objetivos interesados aspectos aplicativos y teóricos de los conceptos. El objetivo de este artículo y sería estructuralmente y semánticamente isanalizuo ti internacionales eponiminius terminos, atkreipient atención no sólo á lingvis tinius, pero también á extralingvistinos aspectos de su aparición. Eponiminos términos eso de la verdadera palabra hacer conceptos subadi nimai, y el proceso, cuando la verificida palabra se convierte en común, se llama apelia tyvacija1. Tokie verificiai palabras, que se vuelven terminis, llamados epo 1 Literatūroje aún se usan termininai eponimización, deonimización, especialmente cuando se quiera acentuar activos acción.
128 Jurgita Mikelionienė | Aspectos de los términos internacionales apeliatyvación nimais. Según Davido Crystalo, se trata de nombres de persona, pasadas de invento o nombres de lugar (2003). Lituviškajame Kalbotyros terminų žodyne (Gaivenis, Keinys 1990: 59) eponimu considerado sólo asmenvardinės kilmės vietovardis, taigi definitis akivaizdžiai per siaura, neatspindinti kitų pamatinių žodžių ir įvardijamų objektų ar subjektų įvairovės. Internacional de palabras dicodyne (2013) eponimas (ang. eponym) define se como žodis, dando a alguien su nombre. Valentina Skujiņa apeliatyva cija considera ticrino nombre pavertimá comúniniu y įvardija como una de los terminos fuente de creación (1993: 264). Esto es contrario a onomización proce sas. Así onomastica y terminología adquieren investigaciones comunes de rasgos: onimas, como objeto de investigación, con un elemento lingüístico y extralingvistín (históricos, geográficos, biográficos, etc.) que transforma apeliaty vu o eponiminiu término transmite su metodología termin nų investigadores, por lo que son analizados tanto los aspectos lingüísticos, como los extra lingvistinos del estudio, como uno de otro externamente separados, papil dantys, praturtinantys, ayedantys comprender la motivación semantina y el origen del concepto voc. Apeliativación terminología papildo generalmente prestados términos, ella es activa y actualus manera de creación de nuevos conceptos de nombres, por ejemplo, EEUU m. 2011 la tabla periódica de elementos complementó copernicus, 2016 m. saus saus informó de cuatro nuevos elementos de química descubrimiento, a los cuales, atsigiándose a la recomendación de la Unión Internacional de Química Teórica y Aplicada (IUPAC) apelar elementos químicos a los nombres de mitológicos, minerales, soles, países o científicos (Reisinijk 2016), 2016 m. 2016 un biryani y 28 d. noviembre 2016 en te introducti nihon tyrionio (nihonium, Nihon es la lengua japonesa, kankanon el nombre de un estado), Rusia (IUPAC, el nombre de una ciudad, el nombre de una ciudad, y el nombre de una ciudad), Rusia. Terminología, la cuestión de origen de terminos siempre es actualus, por lo que es importante aclarar, cuándo y cómo ocurre onimų apeliatyvación. Como afirma prof. Tatjana Khvesko (Хвесько 2008), esto ocurre entonces, cuando onimu pava dinamo objeto individualidad se vuelve dejaakivaizdos: a) cuando cierto del o dji denotato se vuelve suficientemente conocido a todos determinados lingüivés
129Terminología | 2017 | 24 miembros de comunidad; b) cuando el nombre no identifica solamente con cierta ve nu concreta denotata (pavy example, maratonas nadie no recuerda que fue corria desde el pueblo de Maratona, y ahora es solo la más larga corrida de corrida, término deportivo). Nutrūkus o muy susilpnėjus loginiams ligas con vie na sąvoka, ellos zamezgamos con kita. Para que así acontezca, onimas debe obtener adicionales intelectuales, relacionadas con cierta ciencia u otra área de información, la cual suficikamas cantidad y hace onimą apeliativuv. En ese momento ocurre semantinė transformacija más importante apeliatyvacijos pro cesas. Noterado que este proceso cada vez intensifica en lengua inglesa, así atespitando cambiado ángulo de los usuarios de la lengua á los verdaderos nombres, á sus norepetecibilidad, sacralidad y etc. Dado que en este estudio concentra massa sólo en internacionalismos, lietuviškų terminų apeliatyvacija neanali siai ya zuojama, o į tarptautinių terminų apeliatyvaciją daugiau žvelgiama ne kaip į lietuvių kalboje vykstantį procesą (suprantama, kad skolinamasi dažniau deonimizuotus palabras), pero como en diversairiapusį rezultatą, praturti nusį terminiją gausi material. Los términos eponiminos según su grado de apeliativación o deonimizaci nį son asignados a totalmente o en parte deonimizuutos (Skujiņa 1993; Bankava 2011). Dado que terminos compuestos, que se consideran ejemplos de partidas ape liatyvación (Cezario pjūvis, Bertoleto druska (2013)), vartosenoje son muy muchos, y TŽŽ de tales muy pocos, en este estudio apsirimoto sólo monojeodžiais, completamente deonimizuados terminis. De las palabras internacionales diccionario, aunque él y no términos diccionario, sin embargo muy parankus eponi minei leksikai tirti, escogida casi 900 eponimínicos conceptos denominainimientos, de los cuales 45 įvardija diversos naminius gyvūnus y paukščius. Tokie breis lios nombres son generalmente de toponiminé origen (arkliai norfolkai [veislė, desarrollesta Anglijoje, Norfolko grafystėje], coniušiai šampanai [veislė, desarrollesta Indijoje, mejorada Francia, Champanės (Champagne) provincijoje], canys rotveileriai [pago alemán ciudad Rotveilio (Rottweil) nombre], avys devonai [veislė, desarrollesta Anglijoje, Devon kt] y.). Debido al alcance del estudio y teniendo opinión, que los nombres de variisíes ocoma interpiné puétíí entre vardyno y nomenklatūros (Klimavičius 2005: 230), de este tipo nombres de origen eponiminés noanalizáronse más adelante en este estudio. Artículo investigativoja imtį constituye 816 completamente deonimi zuotos eponiminių terminos, que más adelante se resumen según forma y significación peculiaridades.
130 Jurgita Mikelionienė | Aspectos de los términos internacionales apeliatyvación EstRÚTÚRINIAI VIENAVODJI EPONIMINI TERMIN TIPAI 1. Los mismís más brillantes ejemplos de plena apeliatyvación sería sólo sugra matinti y fonéticamente al sistema de la lengua lituana adaptados termininai simples palabras verificia raiktavardžiai. A veces sólo etimologicas, históricas investigaciones ayuda determinar eponimínicos términos fuente. Teniendo porinte voje skolinių (y precisamente tales son la mayoría de los términos analizados) prita kimo a las peculiaridades de la lengua lituanas, según su forma, más concretamente baigmenį, completamente deonimizados términos sencillos pueden ser de dos tipos: 1) cuando verificis palabra (pavytavos, nombre de persona o ciudad) se convierte en nombre común del concepto sin ningún mariscantes transformaciones foneticas, darybi nias o sintácticas, se podría decir que se trata de casos de rara afiliación2, especialmente si onimas baxi bal -a (tesla -pagal [rad Nigios (serb. Tesla) apellida] interunitas del sistema magnetico); siena [página del nombre de la Siena (it. Siena)] tam ciertos rudi pintai; katiuša3 [págab minorybine rusiško marginas nombre Katia formą]sovietinis reakty nių artillería sviedinių svaidymo pabūklas); 2) no observando fonetínico y morfológico adaptación savarankišku modo de creación de términos a este grupo se asignan y suelen de varrichas apellidos crear términos con lietuviškomis galūnėmis -as, -is, -us: nikolis [pagal inglés físico V. Nikolio (ang. Nicol) apellę] optinis įtaisas; koloradas [pagal JAV Colorado (ang. Colorado) estado de la que principalmente replito, nombre] lapgraužis vabalas. Tokio tipo termi nijoje mucho unidad de medida de (bekerelis [pagal pranc. físico A. Bekerelio (Becquerel) pavardé] tarpt. unidades del sistema unidad de actividad de la materia radiactiva; celsio [pago de físico sueco A. Celsijaus (Celsius) apellida] Celsiaus unidad de escala de temperatura; machas [pagal austrų físico E. Macho (Mach) pavardę] nesisteminis unidad de velocidad, vart. supersónicos de aviones para la velocidad de vuelo de prescindir); químicos elementos (fermis [pagal it. físico E. Fermio (Fermi) pavardę]) nombrinamientos. Cuando cuando fonetinė adaptación es más llamskesnė, por ejemplo, berklis [del ciudad (ang. Berkeley) nombramiento] radioactivus dirbtinis chem. elementas, siluetes [pagal 2 Aquí y otraur tuima en la cabeza sólo fonamentina forma de palabras, t. y. vienaskaitos vardininko linksnis. 3 Banco de terminos de la República de Lituania se presenta como verificaris daiktavardis, pragmatonimas, Katiuša.
131Terminología | 2017 | 24 a XVIII. Ministro francés Silhouette, pavardę, su šaržas] dailės kūrinys, en el que figurūros y objetos se representan como dėmės brilliskiais exterioriais contorūrais. Materiškosios giminės galūnės internacionales eponiminės términos de origen en lituanos se añaden mucho re čiau, generalmente sugramatinant y (or) fonéticamente adaptando también materiškosios giminės nombrinimos, por ejemplo, tradeskantė [pavadino Linėjus sodininkų Tradeskantų garbei] daugiametis žolinis au galas Tradescantia. Es verdad, teniendo en mención esto, que, por ejemplo, los elementos químicos pavadi nimai en lengua latynas tiene preesagą ium y que ella queda o aparece y en lengua inglesa, y en Lituviškuose correspondimenise ellas no hay (lorensis [pagal JAV físico E. Lorenso (ang. Lawrence) pavardę] radioactivus dirbtinis chem element. angas, lot. y. Lawrencium), considstytina, si a la apellidis originalas se añade galūnė, incluso si ella difiere de la que tiene sugra matint un nombre personal o mitonim, por ejemplo, Lorensas y lorensis, Kurčiatovas y kurčiatovis, Neptūnas y neptūnis, Bakchas y bakchis, es darybos o sólo kaitybos elemento. En cualquier caso, en la lengua de Lituania él desempeña gramaticana función, por lo tanto tales eponiminos términos asignanse a paprastiesiems, neišvestiniams. Así tanto y apatirés ninguna intervención, tanto sugramatizados y a los lituanos sistema fonetísticas adaptados tal pauta de términos se consideran puras eponiminiais ter minais, aparecusius a cierta palabra perėjus into terminos clasę sin briskesnės estructura de cambios. Este proceso no siempre puede ser representado sólo direccimi onimas eponimas → apeliativis terminus, algunas veces en algunas lenguas esto resulta trinarė seka: apeliativis → onimas eponimas → apelia tyvas termas: [lot. victoria, ang. victory, liet. pergalė] → moter: [//] nombre ang. Victoria (Viktorija) → ang. victoria (viktorija) bot. daugiametis planta acuática. 2. Como muestra realizada análisis cuantitativa, eponiminos términos en lenguas lituanas más frecuentes son dariniai (sudaro sobre 61 por ciento. del total duomenyno), entre ellos predomina priesagų vediniai, y sudurtinių o aún de otra manera padarytų términos pasaciko mucho rečiau4. Algunos de ellos en el idioma lituanos son difícilmente dary biškai skaidomi, darybinė analizė suspinina con etimologine. Apeliativo 4 Justicia, pasaba de investigaciones, en las cuales y abreviaturas, especialmente debido a su abundanza computadorizada, atribuye eponi miniams terminos (Karavaeva 2011), pero durante este estudio ellas neanalizuadas, porque TŽŽ no se presentan.
Jurgita Mikelionienė | Aspectos de apeliatyvación de Terminos Internacionales virtęs onimas no sólo obtiene nuevos componentes semantínicos, sino a menudo él 132 se encuentra y bastante bruscamente niai terminai dariniai. 2.1. Priesaginė daryba, nepaisant to, kad kaip kitose kalbose (Kara harybiamente transformándose, así surge eponimi vaeva, 2011), así y en lenguas lituanas es el más producvia eponimi nios modo de creación de términos, no pasimimi didele daría tipos de concepirove o originalidad: para nombrar palabras unas cuantas de esas palabras muy frecuentes se utiliza en general en todos los formanes internacionales (pavies, ingleses, de las montañas, Tatjanos Karavas (2011)). Se establecieron estas pagrin dinės eponiminių terminų darybos categorías y tipos: • abstractos (nombres de acciones y características). Químicos y físicos procesos, métodos de tratamiento, ramas de ciencia derivar con pre sagas -(i)acia, -ización, -ija, por ejemplo: darsonvalización [pagal franc. médico D‘Arsonvall pavardę] curaim a catiamja elek srove o tros de alta frecuencia electromagnético campo; pupinización [pagal JAV físico M. Pupino pavardę] el. cadena induc tyvumo aumentamiento, ciertos intervalos consecutivamente en ella incorporando in duktyvumo rites. Priesaga istika (bizantistika, lituanistika) transmite una u otra área de investigaciones totalidad. A las competiciones y así di desni escala de acciones nombrar se utiliza el apéndice iada (spartakiada). Vardazodinas denominaciones de peculiaridades de tikrinių daiktavar džių generalmente se hacen con preesaga izmas. Como positiva y Dabartinės lietuvių kalbos gramatikoje (1994: 103), mayoría de tales daikta nombres va filosóficos, religiosos, artísticos, científicos, politinių kryptų, sistemas, societinių bei politinių santvarkų pavadini mais. Rasti términos hacer de antroponimientos generalmente zymios fi losofos, teologos, artistas apellžių (bergsonism [págala filósofo A. Bergsono apellé] dirección de la filosofía de la vida, más importante medio de conocimiento laikanti intuición; petrarkismo dirección de la poesía, que reiškėsi it. poeto F. Petrarkos meilės lyrikos sekimu) y nombres (tomism Tomo Akviniečio rel. filos. sistema y su pa grindu susiformuisi katalikiškosios filosofijos trendis); teonimų o mitonimų (mitraizmas sinkretiška rel. sistema, basado devo Mitros cultu; prometėjizmo etinis principio, que exige toda la humanidad, socialines grupo welfareé considerar objetivo de actividades individo), uno otro y pseudoniminés de origen (trockizma [pagal
133Terminología | 2017 | 24 Bronšteino pseudonimą Trockis] ideologická politická koncepcia). Con apesaga izmas es unos terminos, derivados de oikonimų, ejemz djiui, mančesterizmas [pago la ciudad de Manchester de Gran Bretaña] ekon. XIX a. primera parte de ingles políticos y economistas grupo dirección de economía política; solecizmas ([lot. soloecismus < gr. soloikismos, según Solų (gr. Soloi) sen. Atėnų kolonijos, kalbėjusios negryna gr. kalba, nombramiento] sintaksės klaida, frecun. sintaksés barbarismo). Los términos de significados abstractos son muy muchos, su base de dotación puede ser y antroponiminés, y toponiminés de origen; • los nombres de los tenedores de peculiaridades vardazodinas pueden ser creados tanto de vivos serestybių, tanto y no vivos objetos tikrinių nombres. Estos eponiminia términos con darios prejesos itas (sperilitas [pagal Frensio L. Sperio (ang. Sperry), XIX a. Químico Canados, pavardę] sidabriš kai baltas mineral, platinos crudawa), ija (ešerichija [pagal vokiečių gydytojo T. Ešericho (Escherich) pavardę] lazdelinė bakterija). Matemáticos terminijoje hay terminos con ianas (hesianas [pagal vok. matemático O. Hesės (Hesse) pavardę] mat. un cierto modo su heita función cuadrada forma), jacobiana [pagal vok. matemático K. G. J. Jakobio (Jacobi) pavardę] determinanta, compuesto de muchas variables de la función parciales de derivaciones, vronskian [pagal polkų matemático J. Vronskio (Wroński) pavardę] determinan ese, compuesto de soluciones lineales homogeninas de la equidad y sus derivados ni ni etc.); los nombres de las partes con apresaga iozé (boreliozé [pagal descubrió Amėdė Borelio (Amedee Borrel) pavrel] erkių pernešama li ga), encontrada otra vedinys con apresagada ika (orfika [del viejo popularidad de la mitología griega personaje Orfėjaus] klavišinis muzikos instrumentas, miniatiūrinis fortepionas, especialmente en la mitad del XIX]), ikalikas (anakreontikas giedros nuiv or links nermos fantasmagines kateralis, gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra gra
134 Jurgita Mikelionienė | Aspectos de apeliatyvación de Terminos Internacionales kt. Numeros de teología internacional, filosofía terminos con formantais itai, -inai, -istai, įvardijančių personasis (joanitai [psaniminación surgió de Jerusalés st. Jono (lat. Joannes) hospitales] religionino seculiero ordinas katalikų, bernardinai cistersų monjes ordino raka; ~ų cairieji jakobinai, įstatus parengė Bernardas Klervietis (pranc. Bernard de Clairvaux)“; eberistai [pagal vieno vadovų Ž. Ebero (pranc. Hébert) pavardę] gynę miasta varguomenės interesus). Unicaska entre los nombres de personas es más rara (sokratikas gr. filósofo Sócrates seguidor; mahometonas [pagal islamidadnico y profeta Mahometo nombre] islamo tikybos žmogus). Al analizarse los términos eponiminos se ha observado también otros tipos de términos característicos derivacinius traožų, entre ellos ocurrencio y de derivacinius derivados con dos apéndices, por ejemplo, salmonella [pago JAV patólogo D. Salmono apónimo] → salmonelzė ūminė infekcinė liga, más frecuentemente afectan ti el estómago y intestinos; algunos eponimas son tapę y gausesnio terminos de darybos lizdo base: después del científico inglés John Dalton pawrę nombrado daltonas (nesisteminis unidad de masa, usado en la física del nuanduolio) y aún crear unos vedidai: daltonismo (įgimtas nesugebė jimas para algunos colores), daltonikas (sergantis daltonizmu), dalton (pastoviosties chem. jungidai). Hablando de la preesagina de eponimíes terminos de judía, acentuotina y chiški analogía, por ejemplo, al lado de conocomesnių vedinių olimpiada, spartakiada šlieja la misma preesagą iada y homodą darybos significado turin tys, i. e. analogiškos darybos otros eventos deportivos nombrinimai alpiniada (kalnų sporto renginys, sąskrydis, cuyo participai kopi указанными takais pro kalnus, organizama nuo 1933 m), makabiada (pagal gramo organizama Makkabi olimpina sportowa Telynė Aviva), ikariada (pasaul aviation sportowa igrynė, primera amiga ta 1991). Con analogía relacionada ryškus en algunos campos reguliación y nusistovėjusios nominacijos tradiciones, por ejemplo, a minerales nombrir comúnmente usada precesaga itas: prustitas [pagal químico francés Z. L. Prusto (Proust) pavardę], otenitas [pagal la ciudad francesa Oteno (Autun) pavardę], silimanitas [pagal JAV mineral B. Silimeno (Silliman) pavardě] y kt. A plantas nombrinimas, aunque y kilen de varrichas pawrz, gauna materiškosios giminės formantą ija (magnolija [pagal pranc. botaniko P. Manjolio (Magnol) pawardę], gledičija [pagal vok. bota-
135Terminología | 2017 | 24 niko Gledičo (Gleditsch) pavardę], paulinija [pagal XVII a. danų botaniko S. Paulio (Paulli) pavardę], valisnerija [pagal it. gamtėja A. Valisnierio (Vallisnieri) pavardę] y kob., rečiau , por ejemplo, kt [pagal botaniko B. Kobo (Cobo) pavardę] laipiojena planta decorativa. Junto apenas no en todos los ámbitos encontrados anteriormente mencionados tipos de darybos pasabaiko y bastante específicos de eponimínicos terminos con retesnes, a veces sólo morfemiamente o diachronialmente á mirarim con preesagos. Más a menudo es sla viškos origen términos, por ejemplo: kirilika viena de dos (segunda gla golika) slavų pirmųjų abėcėlių; así nombrada slavų švetėjo Kirilo honor; liavonicha [baltr. Leono esposa] liaudies šokis; kujaviakas [lenk. Kujavija (Kujawy), ist. Lenkijos sritis] lenkų liaudies šokis. Entre los ejemplos analizados pasaba y diversas significaciones híbridas con lietuviškomis precesagos: ybė (mahometonybė), ininkai (garibaldininkai participantes del movimiento de pasipresión de Italia contra el fascismo, pasini el titulo de héroe nacional Dž. Garibaldžio (Garibaldi) segėjais), -ėlė (kanarėlė zool. kikilių šeimos paukštis giesmininkas, kilęs de Kanarų salų) y kt. Principalmente tales términos nombres de personas, según pr escuchamiento a alguna organización, movėjimui, susivienijimui, mokyklai o etc. obtenantes priesagą iečiai (elžbietiečiai XVI a. pab.XVII a. pr. (karalienės Elžbietos I del último veinteaño del gobierno y reyes Jacúbo I período de gobierno) ingles dramaturgos, cuyos (ypač V. Šekspy ro) creatividad constituye una de más importantes literaturas renacenso logrados, miletiečiai pirmoji gr. filos. mokykla, gyvavusi VI a. pr. m. e. en Mileto). Hibridų, izvestų de Lituviško personavergio kamien, Internacionalines palabras dicodine encontrado sólo uno domeikitas [pagal geólogo I. Domeikos pavardę] baltas, grcas, trapus, raro mineralas, vario arsenido. 2.2. En comparación con preesaginías y prostaisiais terminos, otros unavozžių eponiminių terminų estructuraliai tipos sudurtiniai, sutrauktiniai, trum peniai son no tantos populiarūs. Sudurtiniuose eponiminiuose terminuo se generalmente el primer sandas es deonimizuado, segundoas clásikinés de origen, por ejemplo, metras, fonas, quintis ir y savarankišku palabraju: hercmetras, niutonmetras, ommetras; saxofonas, patefonas, titulinantes aparatos y instrumentos. Ocasionan y tales casos pajaros, cuando ambos sandas son originadas de savarankichas palabras, pero el segundo no repite en otros eponimónicos dūriniuose, por ejemplo, niutonsekundė im pulso unetas, portlandcementis [págalo Portlendo (ang. Portland) pusiasalio D. Britannia nombre + cementas] labestamente difundusi hid
Jurgita Mikelionienė | Aspectos de apeliatyvación de Terminos Internacionales chimera zoo. 142 pescado pueda cambiar de color, presumiblemente, debido a su neįusualza también recibida el mitonimo). Terminología a menudo enfatizándose conceptos de nombrinamientos unareikšmiš kumas, independencia de contexto y emocional neutralidad. Šitų dalykų creando eponimíos terminus akivaizdžiai no siempre es paisoma, porque itin fuerte es asociacinis conexión (pavyčajne, hasta 10 cm zauganti kirmėlė afroditė, cuya cuerpo apaugęs vaivorykštės colorvés tviskaniais čereliais, primenan zalsvai auksinį kailiuką, viviante intriraususi el mar en la superficie gruntinį y su herzu mundo animales priligstanti Afrodite Olimpe)5. eponiminis término su forma simplicidad a veces no contribuye a la claridad semántica, porque sólo galūnė a veces distingue del mismo verdadero nio palabra creados eponiminos términos, y entonces la elección de uno o otro nombre de concepto puede causar al usuario no inmediatim comunic cinés o científicas confusión: plg. afganis (piniginis unidad) y afganas (pietari wind, puchiante Amudaría altupup y kilimas, audible en la Asia Central); einšteín (fiz. luzos medición vie netas) y einšteinis (radioactivous artificial chem. elemento). Epo niminių terminos tiendama evitarse y debido aptacančios homonimía. Kar tais homonimificado onim es de dos homonimificados terminos (1 bostonas y 2 bostonas) base: La ciudad de Gran Bretaña Bostonas įam conocido tekstilės terminijoje grynavilnis ruoželinio pynimo audinys, y Bostono, ubiccio JAV, el nombre se convirtió en término de choreografía, įvardi jančiu lėtojo valso atmainą. Es cierto, en los especiales diccionarios de términos de diferentes ámbitos tales casos son raros, y en los diccionarios de palabras internacionales ellos a sí se presentan en separados artículos, taí queda sólo el problema del adecuado origen o de la elección de palabra. IŠVADOS 1. Onimas convirtiéndose en eponiminį terminą pierde su individualidad, pero adquire nuevos traožų, y todo sistema lingüístico se apilona de diversas estructuras con palabras internacionales, naujažodžiais briskiais visteisiais terminis; debido manifidžios de analogía doyb multiplica darines, que tienen presencia de relación con onimais, pero fliekancios a las últimas ya no son funciones. 5 En habla Inglesa esta kirmėlė nombrada See mouse, esto indica que los términos no están enclai prestados, incluso si son internacionales, y se busca más brillantes asociaciones.
143Terminología | 2017 | 24 2. Eponiminés términos de origen pueden ser diversas estructuraciones, al habla Lituvias más frecuentamente que latynų o ingles es dejado una ris sugramatinamas, tačiau kitaip nei anglų, kur ir kamienas išlaiko bet kurios originalo kalbos lotynizuotą rašybą, lietuvių kalboje jis fonetiškai simple palabra, ku adaptado. 3. Más a menudo semantinė onimų transformación en terminus ocurre me tonimizuojant. Mayoritariamente es de antroponiminés origen, de varrichosos pañeles padarytų terminos. Eponimínicos terminos polisemia y homonymía no es deseado reiškinys, pero evitado debido terminos vartosenes skir tingose ámbitos. 4. Cada onim, titulando a algo nusipelniusį y ampliamente de famėjusį persona, o a algo importantes nombre de lugar debido apeliativ cijos puede convertirse eponiminiu término. LITERATŪRA Y ŠALTINIAI Bankava B. 2011: Eponīmi latviešu valodā: lingvistiskais aspekts, Rīga: Latvijas universitāte. Burkova T. 2010: Peculiarities of the Appelativation of Anthroponyms in a Scientific Style. Vestnik Yaroslavskogo gocudarstvennogo universidad, 8791. Crystal D. 2003: The Cambridge Encyclopedia of the English Language, Cambridge: Cambridge University Press. Actualmente gramatica de la lengua lituanas, Vilnius: Mokslo y enciklopedia centro de publicación, 1994. Gaivenis K., Keinys S. 1990: Kalbotyros termų žodynas, Kaunas: Šviesa. IUPAC 2016: IUPAC Announces the Names of the Elements 113, 115, 117, and 118. IUPAC anuncia los Nombres de los Elements 113, 115, 117, y 118. IUPAC. El Consejo de la Unión Europea y la Comisión de las Naciones Unidas han adoptado una serie de medidas para garantizar la aplicación de las normas de la Unión Europea en materia de protección de la salud y de la seguridad en el trabajo. Acceso por internet: https://iupac.org/iupacannouncesthenamesoftheelements113115117and118/. Karavaeva T. L. 2011: Structural and semantic types of eponyms. Opera in onomastica 14, Odesa: Astro print, 8089. Prieiga por internet: http://karpenko.in.uawp/content/0uploads/2013/Karavaev.pdf. Kaulakienė A. 2009: Lietuvių fizikos terminijos raida, Vilnius: Technika. Kasradze M., Kasradze D. 2015: Traumatologías y ortopedia eponimai, Klaipėda: Universidad de Klaipėda editorial. Keinys S. 2005: Galūninė lietuviškų terminų daryba. Dabartinė lietuvių terminologija, Vilnius: Lietuvių kal bos instituto leidykla, 77112. Kitkauskienė L. 2011: Eponiminiai architektūros, arte y construcciones termininai en lenguas lietuvias. Santalka: filologija, edukologija 19(1), Vilnius: VGTU editorial, 4858. Klimavičius J. 2005: Lingvistinis enfoque á veislių nomenklatūrą. Lexicologías y terminologías obrasi: norma ir historia, Vilnius: Lietuvių kalbos instituto leidykla. Kurmiņa L. 2010: Eponiminiai nombres de plantas en lenguas latvias y Lituvias: darybos būdai. Lexikografía y leksikologija 2, Vilnius: Instituto de la lengua Lietuvių, 355367. Litevkienė N. 2010: Eponyms of Anatomy. Vārds un tā pētišanas aspekti 14(1), Liepāja: Liepājas univer sitāte, 156161. Mickienė I., BačiūnaitėLūžienė L. 2013: Onomastikos įžvalgos, Vilnius: Vilniaus universitetas. Pieté L. 2007: Personvārdi latviešu un lietuviešu augu nosaukumos. Vārds un tā pētišanas aspekti 11, Liepāja: Liepājas universitāte, 4553. Reedijk J. 2016: How to name new chemical elements. IUPAC. El Consejo de la Unión Europea y la Comisión de las Naciones Unidas han adoptado una serie de medidas para garantizar la aplicación de las normas de la Unión Europea en materia de protección de la salud y de la seguridad en el trabajo. Acceso por internet: https://iupac.org/ recommendation/howtonamenewchemicalelements/. Skujiņa V. 1993 (2002): Latviešu terminoloģijas izstrādes principi, Rīga: Zinātne. TŽ 2013: Internacionales palabras de diccionario, Vilnius: Alma littera. Хвесько T. 2008: Когнитивное описание формирования топонимов. Yazyk i kultura, Tomsky gosu darственный университет, 7782. Prieiga por internet: http://sun.tsu.ru/mminfo/000349304 image/03/0077.pdf.
144 Jurgita Mikelionienė | Aspectos de los términos internacionales apeliatyvación ASPECTS OF APPELLATIVATION OF INTERNATIONAL TERMS Lithuanian terminology research into eponymous terms of various fields (anatomy, architecture, botany, etc.) began in the 21st century. Sin embargo, una vista más sistemática que incluye los aspectos generales de la appellativation of terms es todavía elegible, espe cialmente en orden a introducirlos a los future translators of the subject language, the editors, y otros target groups that are interested in the applied and theoretical as pects of the scientific concepts. Although appellativation complements the terminol ogy most often with the borrowed terms, and most eponymous terms were created back in the nineteenth century, it is an active and relevant way of creating new term names. For example, in January 2016 the discovery of four new chemical elements was announced, which, in line with the IUPAC recommendation to give chemical ele ments the names of mythological figures, minerals, locations, countries or scientists, in June 2016 were proposed to be named as nihon, moskov, tenesin and oganeson. The given terms were legalized on 28th November 2016. An onym pierde its individuality in the process of turning into the appellative term, but acquires new features, and and the new words of various structures enter the lan guage system. The article gives a brief overview of the 816 eponymic words from vari ous fields created on the basis of a proper names selected from the Tarptautinių žodžių žodynas (Dictionary of International Words) (2013), the structural and semantic varieties of the fully appellative terms, by combining linguistic and extralinguistic aspects related to the encyclopedic and scientific knowledge of various fields. According to the field, all the terms are divided into 15 groups (for example, chemistry, physics, mathematics and astronomy, botany, technical, clothing, sports, choreography, etc.). The main method of appellativation is metonymization when there is a strong logical connection between the proper name of a person or an area and a particular object or phenome non. The oikonyms have become the background for more than 60 percent of the concepts researched, most of which have developed due to egocentric motives. Not only does the appellative onym acquire new semantic components, but it is often de rivatively transformed: among the deonymized terms there are not only grammatically adapted terms (fermis, klarkas), but also there is an abundance of suffixal derivatives (hesianas, mahometonybė, rusoizmas), compounds and blends (atlantozauras, orimulsija). Recibió 20170918 Jurgita Mikelionienė Kauno technologijos universitetas K. Donelaičio g. 73, LT44249 Kaunas E pa. jurg[email protected]