scieee Open visual document viewer

Terminografijos plėtros kryptys Lietuvos nacionalinėje Martyno Mažvydo bibliotekoje

Nijolė Bliūdžiuvienė; Violeta Černiauskaitė

Abstract

    The article summarizes the practice of managing and standardizing librarianship and information science (LIS) terminology at the Martynas Mažvydas National Library of Lithuania. It was necessary to highlight the most important lexicography trends in preparing the Dictionary of Librarianship and Bibliography Terms (1990–1999) and the Lithuanian–English Dictionary of Librarianship, Information and Book Science Terms (2019) as well as sources related to standartization of international terminology. The priorities of the activities and the results to be achieved were determined by taking into account the development of the Lithuanian Language Digital Resources Information System and the terminological activity traditions of national libraries all over the world.

Full text

Te minologia | 2019 | 209 26 doi.o g/10.35321/ e m26-10 Di eções de desen ol imen o da e minog a ia nacional Li uana Ma yno Maž ydo biblio ekoje NIJOLĖ BLIŪDŽIUVIENĖ Lie u os nacionalinė Ma yno Maž ydo biblio eka VIOLETA ČERNIAUSKAITĖ Lie u os nacionalinė Ma yno Maž ydo biblio eka Ano AcijA O a igonyje desc end i a biblio eca inas ac uais e miniação manequbos e no minamen o p á ica Li uânica nacional na Ma yno Maž ydo biblio e ekoje. Isoladas a mais impo an e e minologia de es udo, ex inas e minos manequebas, e minos diccioná ios de p epa ação e pad onização di eções. Biblio ecas nacionais p epa ados Bib lio ekininkys ės, bibliog a ijos i knygo y os e minų (19901999) e Biblio ekininkys ės, in o macijos i knygo y os e minų (2019) diccioná io bem como ex emamen e impo an e a i idade p o issional de pad onização analisada no con ex o da expe iência de p epa ação de on es de e minologia in e nacionais e es angei as. De e mina p óximas p io idades de a i idade e minog á ica e busca ii esul ados, endo em con a as endências de desen ol imen o do sis ema in o ma i o de ecu sos linguís icos digi ais da Li uânia e adições de a i idades e minologicas de biblio ecas nacionais de izinhos países. Pala as essenciais: biblio ekininkys ė, ciência da in o mação, e minija, e minog a ija, e minologia, pad onização, leksikog a ija, ecnologias in o macionais, Li uânia nacionalinė Ma yno Maž ydo biblio eka. Abs Ac The a icle summa izes he p ac ice o managing and s anda dizing lib a ianship and in o ma ion science (LIS) e minology a he Ma ynas Maž ydas Na ional Lib a y o Li huania. I was necessa y o highligh he mos impo an lexicog aphy ends in p epa ing he Dic iona y o Lib a ianship and Bibliog aphy Te ms (19901999) and he Li huanianEnglish Dic iona y o Lib a ianship, In o ma ion and Book Science Te ms (2019) as well as sou ces ela ed o s anda d iza ion o in e na ional e minology. As p io idades das ac i idades e os esul ados a alcança o am de e minados omando em con a 210 Nijolė Bliūdžiu ienė Te minog a ia di ecções de desen ol imen o na Li uânia nacional Viole a Če niauskai ė Ma yno Maž ydo biblio ekoje o desen ol imen o do Li huanian Language Digi al Resou ces In o ma ion Sys em and he e minological ac i i y adi ions o na ional lib a ies all o e he wo ld. KEywo ds: lib a ianship, in o ma ion science, in o ma ion echnology, e minology, lexicog aphy, s anda diza ion, Ma ynas Maž ydas Na ional Lib a y o Li huania. Te minos bibliokininkís icos cada ez mais complicados de iden i ica em globais edes de e miniação. No as e amen as de ecnologias in o macá ias e compu acional linguís ica a ualmen e pe mi em c ia e sob es ei mul isíngbios g andes luxos de dados e minologicos. Du ei amen e a umida e pad onizada e minija baseiam odas sis emas de in o mação, e sua qualidade mui as ezes nulimia escolhe on es da e minologia. Po an o, especiais diccioná ios, ezau ões, on ologiões e ou os ins umen os de e minog a ia c iação e ha monização adqui iu especial signi icado de al a adição alo de conhecimen os in elec uais economia. A no a Es a égia de Implemen ação do Sis ema Eu opeu de In e ope abilidade Técnica, que oi publicada em 23 de ma ço de 2017 pela Di ecção-Ge al de In o má ica da Comissão Eu opeia, sublinha a impo ância de pe cebe que dados e in o mação são bens da sociedade, que de em se adequadamen e c iados, acumulados, adminis ados, p o egidos e p ese ados, e pelo que mai dalijamasi“ (COM 2017: 134 inal). Taip pa pas ebė a, kad šiuo de e ia se adequado p io iza a coe ência com pad ões e especi icações de aplicação uni e sal, uma ez que ais no mas de in o mação já o am p io izadas. Mode noji biblio ekininkys ė o nou-se uma das mais pad onizadas bem egulamen uadas á eas de a i idade, cuja leksiką em essência cons i ui cons an emen e a ualizadas in e nacionais de pad ões, guias, eglamen os e eg as edações. A maio in luência no desen ol imen o da e minologia biblio eca inís ica dos úl imos anos e e i in ascenden e luxo des a á ea de no mas bem como documen os ju ídicos: No mas e di e izes da Associação In e nacional de Biblio ecas e Fede ação de Ins i uições (IFLA), ou as aduções de documen os de o ganizações in e nacionais cons i uem mais do que cingindo aos dados e minológicos aib com no as necessidades e possibilidades de in eg ação in e nacional. Is o é especial peculia idade da e minog a ia biblio ekinís ica, o çando ją mo ė i no mesmo g ei keliu das ecnologias compu acionais, exigindo adequ ações de compe encias, ecnologias e ecu sos. Po an o, a ex ensão da e minologia p o issional dos biblio ecá ios e u- 211Te minologia | 2019 | 26 inys em globais edes e sis emas de in o mação o nam-se mais ac uais não apenas à p óp ia comunidade p o issional, mas ambém aos usuá ios desses sis emas. Apon ando Li uânia nacional Ma yno Maž ydo biblio eca ( oliau Nacionalinė biblio eka) cen ená io jubiliejų, le an ámos objec i o esumi e a alia nela acumulada expe iência de manejo e minijos. Pelo im des e obje i o, su o mulamos os p incipais p oblemas do es udo: isanalisa Nacio bliog a iné in o mação sob e eles, nalinėje biblio ekoje sukaup us e minologijos iš eklius, susis emin i bi- ealiza on es ipologica de con eúdo e ca ac e ís icas ex e nas de análise bibliogo í ica, a alia execu ados abalhos de o denamen o de e minologia no con ex o his ó ico e p e e as o mas de expansão mais p ospec i as de o denamen o de e minologia. O es udo baseado em bibliog a inas, ipológicas e es a ís icas análises das on es iden i icadas e desc i i o e ac og a ico iden i icadas ma e ial sis ema ização mé odos. Es anda ização Na p á ica mundial, biblio ekininkys ė é conside ada ciência da in o mação amo, po an o é susi o mada uma endência de con ole e desen ol imen o de e minologia comum. O ganização In e nacional de pad onização p epa oje klasi ikacijoje e minologijos i e minog a ijos s anda ai y a p iski i pi - mojo klasi ikacijos lauko g upei (01. 020), o žodynai išski i a ski oje g upė pad ões é (01. 040), que con ém a qui is ica, biblio ecincís ica, documen ação e in o mação pad onizada e minia (01. 040. 01). Também a es e g upo so p iklauso in o macijos echnologijų (01. 040. 35) bei popie iaus echnolo- gijų (01. 040. 85) s anda izuo a e minija. In o macijos mokslams p iklau- a qui is ica, biblio equinismo e documen ação pad ões a ibuídos i in apiamčiai in e nacional in e nacional ISO classi icação g upo (01. 140. 20). Pa a biblio ecá ias a uais pad ões de o og a ia e ansli e ação cons i uem a ski ą g upę (01. 140. 10). Gausa ambém se ca ac e iza em pad ões de publicação (01. 140. 40) e minija ixada, po ém e minija de publicação ele ônica é espa ss i a po di e sos acinius pad ões. Assim acon eceu a maio ia das ou as in o mações ganybą, sclaidà e usadoą nusakanços e minos. Na no ma in e nacional de explicação do ocabulá io LST ISO 5127:2017 In o mação e documen ação. Pagindai e aiškinamasis ocynas ( apa us iso 5127:2017 In o ma ion and documen a ion Founda ion and ocabula y) a maio ia cons i ui e mininei biblio ekininkys ės. Nele se es u u am as á eas de e minologia de documen os, supo es de dados e suas pa es, bem como as ins i uições de documen ação a chi os, biblio ecas e museus e seus undos ; suno min a undos de planeamen o, expansão, complek a imo, gua damen o e paí sea ch, con eúdo 212 Nijolė Bliūdžiu ienė Te minog a ia di ecções de desen ol imen o na Li uânia nacional Viole a Če niauskai ė Ma yno Maž ydo biblio ekoje analise, ansmi imimo e desc io emas e minia, com de alhadas de inições o nece in o mações e documen os u ilização, supe isão, adminis a imo e se iços desc i inan es e mos. Nes a no ma egulam-se aspec os ju ídicos pa icula men e ac uais de in o mação e documen ação: e mos de p op iedade li e á ia, a ís ica e indus ial, indicadas au o iaus di ei os, p i a umą e no mas de concei os egulando o acesso à in o mação. Em á ios con ex os des a no ma in e nacional, em cen o de ocasiões, são mencionados e mos compos os e uni isinhos, cuja sande con ém pa e da pala a biblio e*. P e e minha do pad ão chama a a enção pa a o a o de que a a ual á ea de documen ação ca ac e iza-se mais es ei a colabo ação in e ps i ica, po isso às ezes se unem á eas p o issionais sepa adas e ais p o issões como biblio ekinys ė, a chy is ica, ex os documen ação, edagação, mídia documen ação, imp essão, publicação, áudio e ídeo documen ais, ansliações, muziejinys ė, documen os k a e ISO. (TLS 5127:2017). Os desen ol edo es do pad ão in e nacional de glossá io de explicação de e mos ac edi am que o pad ão ISO 5127 de e ia se um ins umen o, ajudando ansmi ido e adequadačiai en ende complexa e minologia da á ea de documen ação, e ao mesmo empo e mais es eudžamen e mu uamen e in e agi , espei ando di e en es o ganizações elacionadas especi ines e minologia au a ankiškumą, adições e p ese ando conc e os e mos de abalho em p ocedimen os nessas á eas. A no a edição do pad ão in e nacional de glossá io de e mos ISO 5127:2017 é um essencial ecu so da e minologia ap o ada, ao qual se pode basea na p epa ação de suas e sões nas línguas nacionais, assim ele ajuda á exa amen e a en ende de e minados e mos e, caso necessá io, u iliza exac os co esponden es deles em ou as línguas. Não menos impo an e o papel educa i o do pad ão de e mos g ande conjun o de e minologia ajuda a melho pe cebe a in o mação e documen ação campo, p epa a -se pa a subsequen es es udos des a á ea e pesquisas cien í icas. Tendo em con a o desen ol imen o ecnológico, o con eúdo e a o dem do ocabulá io pode se uma on e adequadamen e o maliza concei os aplicá eis a soluções IT, ambém o nece necessá io ma e ial a c ia u u as documen ação e ciência da in o mação on ologias, com obje i o melho a o uncionamen o de p ocessos IT au oma izados. Pe cu iando a documen ação e seus p ocessos guiando concei os e modelos baseados IT não diminuiu a impo ância da e minologia e da p ecisão e minológica des inadas a es a á ea emá ica e nela u ilizadas. Con e samen e isso o na-se ainda mais impo an e, pois, au oma izadais p ocessando dados, os objec os desc ican es e mos de em se ainda mais p ecisos. Des a o ma, é necessá io man e a documen ação e a in o mação ecnológica u ilizada nes a ma é ia 213Te minologia | 2019 | 26 nologijas concei osha na e p ocu a assim ha moniza e mos e concei os, pa a que osse cla amen e isí el in eg ada uma sis ema comum de documen ação e seus ins umen os aplicados. A pad onização da e minologia biblio ekinís ica o nou-se a ualíssima dos úl imos anos da Biblio eca Nacional, como pa e do abalho e minog á ico1, pois o luxo de documen os egulamen ando a i idades das biblio ecas cons an emen e c esceu. Comi ê de s anda dização p anikos do ní el nacional sidėjo 1998 m., kai Nacionalinės biblio ekos inicia y a bu o įku as ech- no domínio da in o mação e documen ação LST TK 47. Com base na análise de documen os de a i idades o iciais écnica Comi ê pode-se a i ma , que es e Comi ê oi consis en emen e e esponsi amen e ku o, p e endo a possí el pe spec i a de expansão. Desde 2004 m. em comi é écnico LST TK 47 In o mação e documen ação en ol e am a i idades ep esen an es dos p incipais a chi os do país, museios, ciência e ins i uições públicas e especialis as de ins i uições p i adas. A pa icipação na ac i idade do comi é écnico é inegá el o ma de pa ce ia e in eg ação in e psec o iais de ins i uições de memó ia, e as biblio ecas não só p imei as en ol e am-se em ac i idades de no malização nacional o ganizadas de aco do com os p incípios de no malização a ní el in e nacional e eu opeu, mas ambém coo denando e cob indo mui as ac i idades de no malização no domínio da in o mação e documen ação ealiza am a LSTK 47 ans o map (Bliūdžiu ienė 2010: 150). 20002015 m. Comi ê écnico LST TK 47 In o mação e documen ação p epa ou 23 e sões li uá icas de pad ões in e nacionais des a á ea, nas quais o am incluídos 1678 e mos (Bliūdžiu ienė 2016: 203). 2016– 2019 m. O conjun o de no mas de in o mação e documen ação da Li uânia complemen ou 35 no mas, das quais apenas 2 são Li u iškos a p au inių s anda ų e sões (LST 2019). 2019 m. segundo semes e, dados LST TK 47 In o mação e documen ação a ibuídos 167 pad ões igen es, dos quais 15 são em língua Li uânia. In elizmen e, apenas 10 p oc. dos pad ões in e nacionais na Li uânia ansi ados manei a de adução, ou os a gaminimen o manei a, i. i. não aduzi em língua li uãs, ou aduzi em ambien e p o issional, mas o icialmen e não legi isin i, po ém cai em essencial a uodão de e mos p o issionais. 1 Es e a igo baseia-se na no ma in e nacional LST ISO 1087[…]1:2005. T abalho de Te minologia. Exškinamasis diccioná io. Pa e 1. Teo ia e aplicação ( apa us ISO 1087[…]1:2000) da de inição da e minog a ia e da sua escla ecimen o mais ap o undado, no qual se acen ua que šiuolaikinė e minog a ia inclui qualque ipo de acumulação, ges ão e p epa ação de dados e minológicos: ap esen ação de diccioná ios, c iação de bases de dados e minológicos e bancos, pad onização de e mos (Gai eny ė[…]Bu le 2018: 27), a aiendo a a enção ao ac o de um pad ão de e mos pad onizados de e minologia, se o ganizado com base nos mesmos p incipais nomes de e minologia (Gainy ė[…]Bu le 2018: 32). 214 Nijolė Bliūdžiu ienė Te minog a ia di ecções de desen ol imen o na Li uânia nacional Viole a Če niauskai ė Ma yno Maž ydo biblio ekoje Po an o, espa us c iação de no mas egulamen ando a i idades biblio ecas bem como in e nacionais de pad ões e ou os documen os imas na Biblio eca Nacional cons i ui a o á eis condições de desen ol e minologinių duomenų bazę i su eikia daugiau galimybių in eg uo is į a p au inius p o esinės e minijos kon eks us. S a bu i ai, kad p o esiniai e minų s anda ai suda omi sis eminių žodynų p incipu, ad juos len- g iausia in eg uo i į e minų bazes a ki us duomenynus. Tad spa ūs a nacional biblio ekininkys ės e s anda ização p ocessos e escalas mais pau ou a e olução da a ual biblio ekininkys ės, no os e minos e mudanças apa ecimen o. Além disso, os biblio ecá ios êm cons an emen e que pionei os iden i ica e desc e e com p ecisão cada no o imp usdin inho ou de o igem digi al de ex o, som, ídeo ou in eg o o ecu sos, po an o c ia e mos des a á ea de em se ap o ados kalbininkų e bem conhecidos oda comunidade. TERMIN ORDYN RENGIMAS No en an o, a e minologia biblio ekininkismo nes e complexo complexo de ciências da in o mação se dis ingue pelas suas ex emamen e an igas e icas adições, aspi ando não só esc i inas, mas ambém e bais empos de comunicação da humanidade. Exis e acumup a e quase ês cên imos aspi an es e mos de expe iência de elabo ação de diccioná ios. Já 1804 m. oi edi ado 3 omos abėcėlinis Bibliologijos aiškinamasis žodynas (Peigno 18021804) em língua ancesa. A p óp io e mo biblio ekininkys ės oi po p imei a ez pau o ado pabe meços biblio eca iano Ma ynas Sch e inge is, desc e endo po ele conhecimen os sob e biblio eca o ganiza im (Sch e inge 1834). An iga aos concei os biblio ekininkismo e e miniação da aida a maio in luência e e li ogo y as ciências da aida, polig a ias e li os publicação p á ica. O p imei o Dicioná io de Polig a ia, publicado em 1735, já e a imi os (Ba ow 1735). XIX a. pab.XX a. p . biblio ekininkismo e sua e miniją mais complemen ou documen alis ika, expandida concei o de documen o, conhecimen os e publicações classi icação, sis eminimo es u u as e miniją, ca ac e ís ica não só biblio ekoms. O pa adigma da in o mação biblio ekininks e em adquilėjo já após o Segundo gue a mundial, quando mui o mais dep essa passadas a implan a sis emas ecnológicas de in o mação. Tadikinė biblio ekininkys ė é conside ada uma pa e mode na das ciências da Todėl kelis šim mečius siekian i daugia eikšmė biblio ekininkys ės sam- in o mação e comunicação (VLE 2003: 161). a iedade de p a ões e his o icamen e chin an i sujeikinė ab êp is a ende ambém a p á ica de elabo ação de e mos de hoje em dia. Iden i ica ais on es é pe inen e, po que biblio eca inas e in o mação, e ainda mais li go y as e 215Te minologia | 2019 | 26 Dic ioná ios, conhecynas, enciclopedijas e ou os ins umen os e minologia de á eas de publicação núme o e con inua c escendo, o nando escolhe on es de in o mação adequadas e con iá eis o na-se cada ez mais complicado. Paspe inou e pa imônio da e minologia a digi alização de on es, po ém e abe os acesso ele ônicos de e mos mui as ezes não e le em a e dadei a si uação da e minologia, não são a ualizados, ap esen am-se sem on es ou ou as necessá ias explicações. A Biblio eca Nacional do Depa amen o de Ciências da In o mação ealizando on es li uanas e es angei as de lexicog a ia especializada ipológica, me odicos e sanda os p incípios, con eúdo e ex e nos sinais de análise (Če niauskai ė 2017), explicou, que en e 110 iden i icados ac uais biblio eca inas on es a maio ia cons i uí am elas adições que con inuam, edi ões de alguns sulaukam aiškinamei pala as e enciclopédias. Po an o, ão impo an e con inua a pesquisa e bem sabe a his ó ia das on es de e mos dessas á eas. Nas biblio ecas nacionais acumulam undos ce ca de 70 p oc. de á ios ipos de imp usdin os es angei os e minos s i ies šal inių y a a i osios p ieigos žodynai, o jų skaičius spa čiai auga – biblio ecinkís icos, diccioná ios e enciklopedías. Mais 20 po cen o. des as isso cons i ui a o ankią e pę de ol e a á ea da e minog a ia em á ias o mas. En e os úl imos anos biblio ekinismo e on es de in o mação p e alece anglakalbiai ocodynai isso elacionados e com in e nacionaline es es p ocessos de pad ização. No en an o, li os igy os e publicação á eas gausu on es em línguas ancūzų, usų e okiečių. Subykinių e minų gausa com explicações de alhadas e abundan es e e ências a on es ilus ações ispecia-se um do mundo mais ci ados diccioná io Biblio ekininkys ės i in o mações ciências inglês (Online Dic iona y o Lib a y and In o ma ion Science, ODLIS). No en an o, o aspec o e minológico exclusi o da biblio eca ia con empo ânea abundância de on es mul iakalbis, nulem a necessidade de aduzi pad ões in e nacionais da p o issão em línguas nacionais, po exemplo, in e público de desc ição bibliog á ica, e do ca alogo mul ilingüe in e nacional de adução de dicção e de concepção su ilezas podem se es udadas em 27 línguas, en e elas o Li uano (MulDiCa 2012). In o mação ciência e minija susis emin a e em sólidas enciklopediações. Algumas delas p emiijuo as e ecebidas dos melho es i ulos de publicações in o macinais. Te miniais a uodai escondem 73 omos Biblio ekininks a e ciências da in o mação encyclopedia, a qual p epa ou 1300 mais signi ica i os sepa ados á eas especialis as (Ken , Lancou 19682003). Além disso, enciclopédias se ca ac e izam cuidadosamen e cons i uídas auxilia es au o ais e sujeikinhas odykles, con enien es e mos iden i ica . Temos dez, se ynių, qua oų, um omo enciclopédias não só ingles, mas ambém okiečių, 216 Nijolė Bliūdžiu ienė Te minog a ia di ecções de desen ol imen o na Li uânia nacional Viole a Če niauskai ė Ma yno Maž ydo biblio ekoje usų, polkų línguas, uma ez que nes as se desc e em não pala as, e os mesmos enóškinhos, acon ecimen os e pessoas, isso é puikus, como e p epa ado e minos ex ynos com de alhes e p ecisos con ex os. No sca sujekinis e minos biblio ekinís ica con eúdo de em mui os casos mui o cla amen e de inido e in e nacionalmen e uni ikuo o, mas lingubinês de exp essões ins umen os nacionais. E isso não signi ica que não enhamos odo o con eúdo emá ico de e mos nacionais, que não pudéssemos ap esen a à comunidade in e nacional, especialmen e ao elabo a dicioná ios de e mos bílabos ou mul ialbios. A e minog a ia de in o má ica e compu ação ca ac e iza-se con ínua aida (Gai eny ėBu le 2018: 33). Isso cons i ui ekoje a liekami e minologijos y imai leido sukaup i unikalią biblio e- kininkys ės i jai g e imų s ičių žinių bei duomenų bazę. Te minologijos p emessas ex emamen e a o á eis e de ou as á eas elacionadas à ges ão e minologia. Desde 1986 m. Na Nacional na bibliosec o es undado Vy au o Rimšos começa his o iog a inhas pesquisas p o issionais de linguagem pe mi e analisa e minologia biblio ekininkys ės já p imei os imp us- din ų knygų kon eks e, sis emingai iksuojan jos augančius i į ai ėjančius šal inius (Raly ė, Rimša 1989). O p imei o dicioná io de e mos biblio ekininkys ės apa eceu em 1956, quando a Casa dos li os da RSL publicou o Izido iaus Kisino cons i uída Biblio ekinės i bibliog a inės e minologijos dicioná io p imei o sąsiu inį (BBT: 1956). Naquela época conseguiu expedi apenas uma suplanado aiškinamojo lie u ių usų kalbų e minų žodyno sąsiu inį, cujo adequamus a o i e minus con i mino en ãoinė Lie u os TSR mokslų akademijos Lie u ių kalbos i li e a ū os ins i u o Te minologijos komisija. Apenas depois de qua o décadas no amen e conseguiu uni ica biblio ecas nacionais li uanas, ins i u o da língua li uânica e uni e sidade de Vilniaus, e 19901999 m. o am lançados qua o aiškinamojo Biblio ekinys ės i bibliog a ijos e minų žodino sąsiu iniai com 2237 susis eminhos e minis (kalbos edak o ius S . Keinys), des inados aos campos de documen os e publicação, bibliog a ia, ca alogação e o mação e ges ão de undos de biblio ecas (BBTŽ: 19901999). Naquela época a i amen e oi a ada e minija de li ogo y os. Uni e sidade de Vilniaus 1997 m. edi ado em enciclopedís ico dicodyne Knygo y a en e bibliog a ia e ak ualių knygos is o ijos bei knygo y os e minų bu o pa eik a nemažai biblio ekininkys ės e minos com á ias ex ensão explicações e exemplos. Na Li uânia con inuando desen ol endo li ogo i a adições da ciência, consis en emen e a koma e des as á eas e minija: anuncibiam a ualiza e apildy i no as de inições lis as dos e mos mais impo an es em á ias e amen as de ensino, nou as publicações. Mui a a enção à ha monização da e minologia especial é dada pela Faculdade de Komunikação da Uni e sidade de Vilnius 217Te minologija | 2019 | 26 e o cien is as em abalhos, nelas mais de alhadamen e analisam isolados e mos ou o necem ugdymo p ocesso mui o impo an es e minos ocynėlia. Ac ualmen e na Biblio eca Nacional pode dis ingui -se á ias di ecções mais impo an es da ges ão da e minologia biblio ekinís ica: iden i icação da e minologia p o issional biblio ecá ios; con ex ual e compa a i a análise e sis ema ização; c iação de e minologias de dados; a aliação e ap o ação de e mos; pad onização de e mos; no a edação de glossá io de e mos; ha monização de e mos com os documen os de ní el nacional e in e nacional que egulam o domínio; suno min ų e mos anúncio, e minos in eg ação em ou as Li uânia e es angei as ou in e nacionais on es de e minog a ia e bases de dados, bankus, ex ynus. Na Biblio eca Nacional, a uan e in e psek o inė Te minologijos komisija ecomendou cons an emen e acumuladas, p eenchidas e p ecisadas on es da base de dados de e mos publica a mais ampla cí culo de usuá ios acessí el e cla a o ma de dicioná io de e mos. Juk publicados abalhos de e minologia biblio ekininkys ės são apenas insigni icė a ualmen e pa e de dados publicamen e acessí eis. P ielaida no o biklabiam Biblio ekininkys ės, in o macijos i knygo y os (BIK) lie u iųanglų kalbų e minų žodynui (au o es d . Nijolė Bliūdžiu ienė e d . Jonas Vy au as Valiukėnas) p epa ados 2019 m. cons ė in ensi ūs p ocessos de pad onizações de e minos p o issionais de comunicação dos úl imos anos, de pesquisa e no mminho e de luu ai de li e a u a anglakalbės li e a ū os. P epa ado no no o diccioná io de e mos oi ealizada de alhada in en o ização de e mos da á ea biblio ekininkys ės. P aėjus 20 anos após o úl imo aiškinamojo Biblio ekininkys ės i biblio g a ijos e minų žodyno (BBTŽ 19901999) publicação conseguiu susis emi i mais do que oi o milha esčius lie u iškų e minų su a i ikmenimis anglų kalba. Biblio eca Nacionalas 100mečio one aki aizdu, como ía c escido e em quais di eções desen ol ojosi e minija bibliokininkys ės, man endo-se glaudžius ligšius com e minais de in o mação cien í icas e li ogo y os. Eles são ele an es e bem mais amplos cí culo de consumido es cien is as, especialis as, pesquisado es, ou as pessoas in e essadas, pe manen emen e en ol idos em in o mações cien í icas, comunicação documen á ia, pa imônio e memó ia ins i uições. Com es e diccioná io p e ende con ibui e à gene inês no mminho da língua li uãs, a k eipiando a enção a cons an emen e besi andanços no os e minos, e le inços essenciais ecnológicos e ge enciais mudanças das a i idades biblio ecas. Àquele im J. V. Valiukėno inicia i a oi escolhido o habi ual diccioná ios abėcėlinis lizdinis p incípio de ag upamen o de e mos e c iado um no o modelo de diccioná io de e mos, que biblio ekininkas p akspecialis ai no amen e oma mais alo iza con íns ina e consis eklią a qualidade da 224 Nijolė Bliūdžiu ienė Te minog a ia di ecções de desen ol imen o na Li uânia nacional Viole a Če niauskai ė Ma yno Maž ydo biblio ekoje p epa ação de diccioná ios de e mos. Teks inė e minų a kyba ainda que po menkai coo denada e é a menos desen ol ida pa e do abalho e minog a ia da Biblio eca Nacional. Em á ios ecu sos de in o mação p o issional, pabi ê e mos ainda são di íceis es u u izados e a asou-se de ec am, embo a digi al ou digi izada sua o ma pe mi i ia aplica ecnologias de econhecimen o au omá ico de e mos. Nessa a i idade ale ia expandi e p eenche já exis en es ex os e in eg a a eles ex os de biblio equinismo e ciências da in o mação, que signi ica i amen e complemen a iam e ala ga iam possibilidades de análise da linguagem esc i a de comunicação cien í ica, ajuda iam a ap o unda no os domínios sujei á io en endimen o, e sequen es de exemplos e on es de linguís ica p o issional au ên icas pode iam usá-los como enciclopédias ou diccioná ios con ex uais. Ac ualmen e acumulada ma e ial da e minologia biblio ecinkís ica p asa mui o os adicionais e minos de ocabulá io, pad ão ou ou osokias já exis en es es u u as e minog a ias, po an o, e ec uando pesquisas adicionais, in ensamen e p ocu a-se no as manei as e meios, como conse a e u iliza dados já acumulados. Pa a esse im analisadas possibilidades c ia di e sosi esnius ins umen os de e minog a ia: e minų duomenynus, azynus, eks ynus, es udojamas skai a inių kalbos iš eklių in o macional sis ema de desen olidas endências. P e ende-se que ac ualmen e a maio pa e já pad onizada e minologia biblio eca inís ica osse consis en emen e e em adequadas o mas publici ada, ainda examinada e c iada, andando in e aces di e as com consumido es, ugdoma cul u a de consumo de e mos no ma i os a a és de á ios p og amas e meios educaacines. Analisando desen ol endo-se di eção de manejo da e minologia biblio ekinís ica e p ocu ando no as es a égias e minog a inas de a i idades, impo an e a alia e o a o de que p o essional biblio ecá ios ala, como e maio ia ou os, nebeegzis uoja isoliuo ai, a liepando só de uma comunidade. Tolesnė bem sucedida desen ol imen o de ecu sos e minologicos de linguagem in eg o á ias na Li uânia necessá io buscando e sepa ado de á eas e minijos de ha naus desen ol imen os, e mú uo coope ação e expansão ŠaLTiniai bb 1956: Biblio ekinė i bibliog a inė e minologija, Vilnius: Lie u os TSR knygų ūmai. BBTŽ 19901999: Biblio ekininkys ės e bibliog a ijas e minos dicciona . Sąs. 14, Vilnius: Lie u os nacionalinė Ma yno Maž ydo biblio eca. Gai enis K. 2002: Lie u ių e minologija: eo ijos e a kybos me menys, Vilnius: LKI leidykla. 225Te minologia | 2019 | 26 G igas G., Pedze ičienė S. 2015: Kompiu e ijos azynas, Vilnius: Vilniaus uni e si e as. P ieiga pe in e ne ą: ://ims.mii.l / h p azynas/enciklo.h ml. janonis o. 2009: Bibliog a ijas eo ija, Vilnius: Vilniaus uni e si as. Keinys S . 2012: Biblio ecakininkys ės e minologijos apyb aiža. Lie u ių e minologijos aida, Vilnius: Lie u- ių kalbos ins i u o leidykla, 89–92. Ls iso 5127:2017: In o macija i dokumen a imas. Pag indai i aiškinamasis žodynas ( apa us iso 5127:2017 In o ma ion and documen a ion – Founda ion and ocabula y): pakeičia LST ISO 5127:2008, Vil- nius: Lie u os s anda izacijos depa amen as, 2019. LST ISO 10871: T abalho da Te minologia. Exškinamasis diccioná io. Pa e 1. Teo ia e aplicação ( apa us ISO 1087 1:2000 Te minology wo k. Vocabula y. Pa 1: Theo y and applica ion), Vilnius: Depa amen o da Es anda ização da Li uânia Ls 2019: Li huanian s anda ds, Vilnius: Lie u os nacionalinė Ma yno Maž ydo biblio eka. P ieiga po in e ne : h ps://www.lnb.l /paslaugos/biblio ekoms/no miniaii eisesdokumen aibiblio ekininkui. Miliūnai ė R. 2011: Lie u ių kalbos naujažodžių duomenynas, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as. P ieiga po in e ne : h p://naujazodziai.lki.l /?zodis=bibliomūšis. MulDiCa 2012: Mul ilingual Dic iona y o Ca aloguing Te ms and Concep s, IFLA Classi ica ion and Indexing Sec ion. Acesso po in e ne : h ps://www.i la.o g/publica ions/ mul ilingualdic iona yo ca aloguing e msandconcep smuldica . Raly ė A., Rimša V. 1989: Li u ians biblio ekininkys ės e minologijos aida e a kyba: nuo iš akų iki 1989 me ų, Vilnius: Lie u os nacionalinė Ma yno Maž ydo biblio eka. VLE 2003: Visuo inė lie u ių enciklopedija 3, Vilnius: Mokslo i enciklopedijų leidybos ins i u as, 161. LiTE aTŪ a Bliūdžiu ienė N. 2012: Dokumen inės komunikacijos lie u iškieji e minologiniai iš ekliai. – Te minologija 19(12), 70–80. Bliūdžiu ienė N. 2016: Ge oji e minologinė biblio ekų pa i is. – Te minologija 23, 196–206. Bliūdžiu ienė N. 2010: S anda izacijos aidmuo a min ies ins i ucijų in eg acijos p ocese. Dak a o dise acija, Vilnius: Vilniaus uni e si e o leidykla. Bliūdžiu ienė N. 2007: Ta p au iniai s anda ai kaip e minų šal inis. – Šiandien ak ualu 2(37), 62–66. coM 2017: 134 inal: Eu opos są eikumo sis ema. P ieiga pe in e ne ą: h p://eu lex.eu opa.eu/legal- con en /EN/TXT/?qid=1508393747361&u i=CELEX:52017DC0134. Če niauskai ė V. 2018: A i ieji biblio ekininkys ės e minologijos duomenys nacionalinėse biblio ekose: La- ijos, Es ijos i Lie u os lyginamoji analizė. – Šiandien ak ualu 1(58), 106–131. P ieiga pe in e ne ą: h ps://d i e.google.com/ ile/d/15QsXkUIWn6N1CJdJQg3HVTx5a0u wRBJ/ iew a ba h ps://www.lnb. l /a adimai/leidiniai/ki ileidiniai/siandienak ualu. Če niauskai ė V. 2017: Biblio ekininkys ės, knygo y os i in o macijos mokslų e minų žodynų bei enciklopedijų ano uo as bibliog a ijos są ašas su nuo odomis į šal inius, Vilnius: Lie u os nacionalinė Ma yno Maž ydo biblio eka. P ieiga pe in e ne ą: h ps://www.lnb.l /paslaugos/biblio ekoms/no miniaii  eisesdokumen ai biblio ekininkui/ e minologijosda bai#dd. Če niauskai ė V. 2018: In e sec ion o La ian and Li huanian lib a ianship e minology online. – P ocee- dings o he in e na ional con e ence „Biblio ēku noza es un saska noza u e minoloģija: ēs u iskais un mūs- dienu aspek s“, Riga, Na ional Lib a y o La ia, 5 Oc obe 2018. P ieiga pe in e ne ą: h p://dom.lndb. l /da a/obj/ ile/23129961.pd . Če niauskai ė V. 2018: P o esinė e minija: plė os, bend ada bia imo i kū ybos galimybės. – Ta p knygų 2, 17. Če niauskai ė V. 2018: Te minologijos da bai, Vilnius: Lie u os nacionalinė Ma yno Maž ydo biblio eka. P ieiga pe in e ne ą: h ps://www.lnb.l /paslaugos/biblio ekoms/no miniaii  eisesdokumen aibiblio e- kininkui/ e minologijosda bai. Gai eny ėBu le J. 2018: Apie e minog a iją i e minų s anda izaciją. – Te minologija 25, 23–38. Gai eny ėBu le J. 2018: In o ma ikos i kompiu e ijos lie u iškos e minog a ijos i e minijos no minimo bei y imų apž alga. – Lie u iškos in o ma ikos i kompiu e ijos e minijos y imai, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as. Keinys S . 1994: Žodis bibliog a ijos e minų a o ojui. – Biblio ekininkys ės i bibliog a ijos e minų žodynas. Sąs. 3. Bibliog a ija, Vilnius: Lie u os nacionalinė Ma yno Maž ydo biblio eka. 226 Nijolė Bliūdžiu ienė Te minog a ia di ecções de desen ol imen o na Li uânia nacional Viole a Če niauskai ė Ma yno Maž ydo biblio ekoje dE ELopmEnTs T Ends o ThE Lib a ianship TE minog aphy aT ThE ma Tynas maž ydas naTionaL Lib a y o LiThuania Summa y Na Ma ynas Maž ydas Na ional Lib a y o Li huania, con ol o he lib a ianship e minology has been aking he ollowing ends since 1986: iden i ica ion o he p o essional lib a y e minology, i s con ex ual and compa a i e analysis and ca ego iza ion, c ea ion o e minology da a, e alua ion and app o al o e ms, adminis a ion o he e minology da abase, s anda diza ion o e ms, p epa a ion o e minology dic iona ies, con o ma ion o e ms o special na ional and in e na ional no ma i e documen s, publica ion o s anda dised e ms and in eg a ion o e ms in o o he e minog aphic sou ces and da abases in Li huania and ab oad. O a icle p esen s consis en analysis o he main esul s o he e minology wo k: apid p ocesses o e minology s anda diza ion and p epa a ion o he Dic iona y o Lib a ianship and Bibliog aphy Te ms (19901999) and he Li huanianEnglish Dic iona y o Lib a ianship, In o ma ion and Book Science Te ms (2019) as well as sou ces unde p epa a ion. A new mul ilingual dic iona y o lib a y e ms in English, Li huanian, F ench, Russian and Ge man is unde p epa a ion and looking possibili ies o being a subjec in p o essional coope a ion. The mos e ec i e pe iod o in ensi e s anda diza ion o p o essional lib a ianship e minology d awing on ich expe ience o lexicog aphic con ol by Li huanian specialis s. The lib a ianship e minology, which has been de eloped o se e al cen u ies, aced many encoun e s, and many mo e challenges in d a ing, con ol, s anda diza ion and usage o e ms a e o be me du ing he con empo a y globaliza ion and echnological leaps. One o he mos u gen issues in he ha monisou ces and hei choice as well as za ion o he p o essional e minology has become expedien de elopmen o p ope hei pe manen upda ing and echnological main enance. Such de elopmen o he in eg a ed e minology sou ces in Li huania is essen ial also o he e olu ion and in e ac ion o e minology o a ious p o essional domains. Tomando em con a que e minologia p o issional é c iada e desen ol ida em ci cuns âncias de comunicação uni e sal, quando a language é conside ada only a communica ion ool he ac ha impedes he comp ehension o i s undamen al unc ion, ha o p ese ing cul u e and iden i y. Fo his eason, unique e minological solu ions o lib a ians a e o g ea impo ance o os e ing na ional e minological da abases and in eg a ing hem in o global in e na ional ne wo ks. Reci a 20190812 Nijolė Bliūdžiu ienė Lie u os nacionalinė Ma yno Maž ydo biblio eka Gedimino p . 51, LT01109 Vilnius E-mail nijole.bliudziu [email protected] Viole a Če niauskai ė Lie u os nacionalinė Ma yno Maž ydo biblio eka Gedimino p . 51, LT01109 Vilnius E-mail iole a.ce niauskai [email protected]