Teisės terminai 1936 m. ir 2013 m. lietuviškuose tarptautinių žodžių žodynuose: lyginamasis tyrimas

Te minología Te minology / 2025, No 32, p. 118 Re e encia del con enido Con en s link / ISSN 2669-2198 (elec óninis / online) Copy igh © 2025 Dalia Gedze ičienė. Published by he Ins i u e o he Li huanian Language. This is an Open Access a icle dis ibu ed unde he e ms o he C ea i e Commons A ibu ion Licence, which pe mi s un es ic ed use, dis ibu ion, and ep oduc ion in any medium, p o ided he o iginal au ho and sou ce a e c edi ed. // Isleido Li u ians idioma ins i u o. Es e a ículo es de acceso abie o, dis ibuido bajo los é minos de licencia de C ea i e Commons a ibución, pe mi iendo sin lími es usa , dis ibui y ep oduci el con enido en cualquie sopo e, indicando au o es y uen e. Recei ed: Gau a: 2025-04-30. / Accep ed: Adop ado: 2025-07-21. / 1 LIGS TERMINAI 1936 M. IR 2013 M. LIETUVIŠKUOSE TARPTAUTINI VOZŽI VODYNUOSE: LYGINAMASIS TYRIMAS Legal Te ms in he 1936 and 2013 Li huanian Dic iona ies o In e na ional Wo ds: A Compa a i e S udy DALIA GEDZEVIČIEN Cen o de Ciencias Sociales de Li uania Teisės ins i u o El. e-mail: [email p o ec ed] ORCID ID: h ps://o cid.o g/0000-0001-8285-9692 Mokslinių y imų di ecciones: leyes habla, de echos e minija, socialmen e ulne ables pe sonas į a dijimas, concep ualiosios me a o os eo ia. h ps://doi.o g/10.35321/ e m32-06 ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ANOTACIÓN el A ículos in es igados y compa ados é minos ju ídicos y sus būd a diniai dėmenys, зафиксированы в 1936 г. и 2013 г. изданных литовских международных сложях (TŽŽ 1936 и TŽŽ 2013). In es igando ecopilada ma e ialá p e ende e alua el signi icado de es os dicciona ios co espondien e al pe íodo de de echo independien e de Li uania. En ambos dicciona ios se encuen an semejan es é minos ju ídicos y su can idad de dedemenes a ibu i os (TŽŽ 1936 738, TŽŽ 2013 748). El a ículo hace la conclusión de que TŽŽ 1936 ue cualib iamen e p epa ado, ú il y signi ica i o uno de ese me o la e minía de de echo uen es, y TŽŽ 2013 í aka y signi icado al lenguaje de de echo ku kas menkesnė, po que, p ime o, TŽŽ 2013, en compa ación con TŽŽ 1936, el núme o ela i o de é minos de de echo disminuyó, segundoly, en el pe íodo a dío la e minija de de echo ijada y anunciada a muchos o os públicos en uen es especializadas. ESMINIAI VOODŽIAI: de echos e mas, de echos habla, in e nacionales palab as de dicciona , e minijos uen e. ABSTRACT Los Es ados miemb os debe án: The a icle analyses and compa es he legal e ms and hei adjec i al componen s eco ded in he Li huanian dic iona ies o in e na ional wo ds published in 1936 and 2013 (DIW 1936 and DIW 2013). The aim o s udying he collec ed ma e ial is o e alua e he signi icance o hese dic iona ies o he legal language o he espec i e pe iods o independen Li huania. A compa able numbe o legal e ms and adjec i e componen s was eco ded in bo h dic iona ies (DIW 1936 738, DIW 2013 748). I may be concluded ha 2 1936 DIW was a me iculosamen e p epa ed and aluable sou ce o legal e minology o i s ime, dondeas he impac and signi icance o DIW 2013 o legal language a e conside ably lesse , po que, p ime o, he ela i e equency o legal e minology dec eased in DIW 2013 compa ed o DIW 1936, and secondly, du ing he la e pe iod, legal e minology had al eady been ex ensi amen e eco ded and dissemina ed ac oss a wide- anging públicamen e accesibles uen es especializadas. KEYWORDS: legal e m, legal language, dic iona y o in e na ional wo ds, sou ce o e minology. ĮVADAS Ti i y compa a los é minos de de echo, зафиксированные в двух литовских международных словных словах, которых отделяет почти восемь десятилетий, incen i ou одна общая обстановка выпуска этих словных an o du an e el pe íodo de independencia, llamado in e cuka io, cuando apa eció en 1936 el p ime ino de palab as in e nacionales ( TŽŽ 1936), an o en el pe íodo de la independencia ecu en e (nuo 1990 m. has a 2013), cuando apa eció m. TŽ 2013), no ue edi a hoy un dicciona io de é minos de de echo. Mi ando desde al pe spec i a de ci cuns ancia e minologicamen e signi ica i a, en es e a ículo asumido obje i o sob e la base en dicciona ios encon ado ma e ial ( eisės e minim y sus a ibu a diniais dėmenimis) e alua dos Li u iškos a p au inių žodžių dicciona ios como uno de en oncesos de é minos de de echo signi ica i os al lenguaje ju ídico y es udios de la his o ia de concep os ju ídicos. A in de log a es e obje i o se escogie on las siguien es a eas: 1) compa a los é minos de ambos dicciona ios de de echo y las mane as de su p esen ación en dicciona ios calculando a) can idad de é minos legales y sus dėmenas y su elación con el núme o de odos los í ulos de palab as del dicciona io; b) núme o de é minos ju ídicos y sus dėmenos según aišką ( e minos compues o, pa e de lengua); c) núme o de é minos ju ídicos y sus démenos po lenguas de o igen y di e encias de e e encias de lenguas de o igen; 2) dis ingui ambos dicciona ios comunes y di e en es é minos de de echo, sus dėmenos masi os así como sus undamen os es ablece esenciales e minos aiškos y de iniciones cambios. Así, el obje o de es udio de es e a ículo es uno de los e miníos de de echo uen es dos di e en es pe íodos publicados dicciona ios in e nacionales de palab as, y en es os dicciona ios a ixada e minija de de echo es ma e ial in es igable, ayudan e a de e mina signi icado del é mino uen e a la lengua de de echo de ese me o, aidai de concep os de de echo y sus in es igaciones. Teisės é minos de ambos dicynos ecopila manualmen e, en el a ículo aplica cálculo, compa a i os y desc ip i os analí ico mé odos. Es impo an e señala a la a ención el hecho de que los dicciona ios de palab as in e nacionales en gene al no son p incipales uen es de e minía ju ídica po dos azones. P ime o, las uen es más con iables de e minología ju ídica son leyes de a ios ni eles, dicciona ios de é minos ju ídicos, abajos de ciencia ju ídica y bases de da os especializadas; segundo, los dicciona ios de palab as in e nacionales son no oda la e minología del de echo, sino sólo de cie a speci inés su pa e de los é minos in e nacionales del de echo uen e. Sin emba go, el a ículo plan ea hipo e ica p esunción de que po p ime oj pe íodo de independencia, en ausencia publicuo o li e iško eisės e minų žodyno, juolab eks yno o da abasės, TŽŽ 1936 jun o a li e iškų eisės ak ų y eisės mokslo da bų al menos algunos años (has a la ocupación del país) puede habe sido uno de los p incipales uen es de e minología. 3 m. apa ecido Dicciona io de palab as in e nacionales (TŽŽ 1936 1936) no es el p ime dicciona io in e nacional li u iško de palab as, pe o el p ime de al olumen (1 064 psl.) de su ámbi o un 1 abajo p epa ado p o esionalmen e po un colec i o de especialis as. Šį žodyną cons i uyó esc i o Kazys Bo u a, conocido his o iado y enciklopedionis a P anas Čepėnas con su esposa Albina Si u y e-Čepėniene, edaga o his o iado y li uanis a Juozas Žiugžda, pe žiū ėjo, aisė eisininkas, biblio ilas p o . Vaclo as Bi žiška y ilóso o p o . P anas Do ydai is. Del o al dicciona io explicado ce ca de 22 000 di e sas palab as, e minos y posabios. Así, es e dicciona io, como obje o de es udio del p ime pe íodo, elegido debido a su bene diez eces pi m akus p anoks ančios alcance y de ese me o in elec uų suda y ojos. Alku osios pe íodo de independencia ambién apa eció no un único dicciona io de palab as in e nacionales. De ellos como el segundo obje o de es e es udio compa a i o seleccionado el au o es colec i o elabo ado y en 2 2013 h. edi ado In e nacional de palab as dicciona io (TŽŽ 2013). Jun o a a ículos indi iduales se explica unas 28,000 palab as. Es e dicciona io compues o en 2004 m. isleis o In e nacional de palab as dicciona io. Has a šiol no hay más de allada in es igada, como é minos ijan se en dicciona ios de palab as in e nacionales. Cie os asgos legales de plazos de p esen ación TŽŽ 2013 es á discu ida po Dalia Gedze ičienė (2023). De las sepa as á eas, cuyos e minija ecogidos de las palab as in e nacionales dicciona ias y analizados uno u o o aspec o, menciona polig a ía (Pe ė ienė, Mikalajūnai ė 2010) y medicina (B iaukienė 2004). También examina ambién en la lengua adminis a i a usa o cambios semán icos de palab as in e nacionales (Vlada skienė 2004; Rudai ienė 2006; Vlada skienė 2014; Vlada skienė 2019) y el uso de cie as palab as in e nacionales en la lengua de abogados (Koženiauskienė 2004). El es ado de la e minog a ía del de echo li uano de los dis in os pe íodos es examinado en de alle en sus publicaciones Al ydas Umb asas (2001; 2008; 2010; 2021; 2024 y k .). Aunque en la e minología li uanas susiklos é adición é minois conside a sólo daik a a džius y daik a a dinius palab as compuños, sin emba go la ciencia y la p ác ica habló, en la cual e mininai uncionuoja, esas o mas insu icien es, aquí imposible esol e se sin especial signi icación de accionesmažodžių (Umb asas 2010: 14), po lo que en es e a ículo y accionesmažodžiai a ados como su a ankiški e miniai. Būd a džiai en es a publicación sa a ankiškais e minis no cuen an y se in es igan como é minos compues os de las ladmenas secunda ias. Así, es e abajo ma e ial in es iga i o la cons i uye TŽŽ 1936 y TŽŽ 2013 зафиксировать право понятия рекиющие даik a a džiai, действимажоджие и их соединения (судетные термина) así como en el campo ju ídico especialąja signi icado u ilizados a ib zii, . y. y. sa a ankiški право термина и их возможные побойнные dėmenys, dicodyne зафиксировать как отдельные слова. Todo es e ma e ial in es igado abajo en ex o desc end in ai se llama é minos legales. 1 An e io men e conocidos Li u iški a p au inių žodžių žodynėliai: Šlapelis Ju gis 1907: S e imų i nesupo amų žodžių žodynėlis: skai y ojams paleng inimas, Tilžė: Š iesa, 110 p.; M. y S. 1923: S e imų y in e p au iškų žodžių žodynėlis, Šiauliai: Vil ies d -jos leidinys, 84 p.; No kus Jonas 1924: S e imų y desen endibles palab as de ocynėlis, Kaunas: Vai os b- ė, 95 p. 2 P z. : Macke ičienė Aldona 1999: In e nacional de palab as dicciona io, Vilnius: Gim inė; Vai ke ičiū ė Vale ija 2007: In e nacional dicciona io de palab as, Vilnius: Ve dynas; i k . 4 Siendo de en e los discu ibles dicciona ios escoge los é minos de de echo, an e odo e a necesa io es ablece el é mino de de echo econocimien o y selección c i e ios. Pues o que el é mino es no algún especial palab a o pas o us conjuninys de palab as, sino į a dijamasis unidad lingüís ica, cuyo con en o e ela la de inición de la signi icación e minínsa (Gai enis 2002: 13), en es e a ículo condicionalmen e el signi icado de la palab a, p esen ada TŽŽ 1936 y TŽŽ 2013, p ilygin a a de iniciones de la signi icación e minínsa. Guiándose es a disposición el p incipal c i e io de econocimien o de é mino de de echo así como é mino de de echo a ibu o elegido de inición del concep o de de echo, o signi icaciones, p esen ación dicodyne. Eligiendo é minos de de echo de dicciona ios de palab as in e nacionales, buscado ab e e lo más posible con la lexis elacionada con el campo del de echo: su ink de di e sos de echos šakų, o os países sis emas legales se u ilizan (p z., bes as), ambién y pasenę (p z., abjudikacija) y bažny inės eisės (p.ej., conco da ) e mininai. TEIS TERMIN KIEKIS 1936 M. IR 2013 M. TARPTAUTINI VOODŽI VOODYNUOSE El é mino en es e a ículo se en iende como la denominación del concep o de ciencia, écnica, a e o o a s i a. De las decla aciones signi ica i os de palab as in e nacionales, las cuales condicionalmen e aquí asemejadas a e minos de ini ims, se de e minó que TŽŽ 1936 738, y TŽŽ 2013 748 las palab as in e nacionales į a dija concep os ju ídicos o en el ámbi o ju ídico son usados en signi icado especialąja. TŽ 1936 encon a 738 é minos de de echo y sus dedemenes cons i uyen 3,35 po cien o de odos es e dicciona io de i ula es (22 000), y TŽ 2013 de ec a 748 é minos de de echo y sus dedemenes cons i uyen ap oximadamen e 2,67 po cien o de odos es e dicciona io de i ula es (28 000). Compa ando el núme o de palab as i ula es en abos dicciona ios (22 000 TŽŽ 1936 y 28 000 TŽŽ 2013), se e que después de 77 años en la segunda dicciona ia edi ada sus aumen ó 6 000, i. y. 27 p oc., sin emba go absolu usis núme o de é minos ju ídicos en esencia no cambió, y ela i o núme o incluso disminuyó. Es o mues a que TŽŽ 2013 o ganizado es a ención al ámbi o de echo no ha igualamen e aumen ado como a o as á eas concep os. De pa e al si uación puede alo a se como des inada aún so ie meciu 3 susiklosčiusios si uaciones ęs inumą: en onces p epa ados en dicciona ios in e nacionales de palab as ex emadamen e poca a ención e a a ales ciencias sociales como sociología, psicología, y o as di ecciones, ej., economía, poli ología, e a ue emen e ideologizuadas. Po o o lado, dicciona ios de palab as in e nacionales se p epa an, en e o as uen es, basado en dicciona ios de e minos, aiií ex emadamen e limi ado núme o de concep os de ciencias sociales TŽŽ 2013 alėjęs de e min i y escasez de dicciona ios de é minos de ámbi os co espondien es. 3 Du an e el pe íodo so ié ico de ocupación o iginalus lie u iškas in e nacionales de palab as dicciona io ue p epa ado sólo a dly uoju so ie mečiu 1985 m. (K ie kauskas Valdema as 1985: In e nacional de palab as diccionas, Vilnius: Vy iausioji enciklopedijų edakcija), has a ese iempo p ackoje u ilizo asi usiškais in e nacional de palab as dicodynais o e ais de usų kalbos y kiek p i aiky a osenai de Li uania, p z. : Lemchenas Chackelis 1951: In e nacional de palab as dicciona io, Vilnius: Es adoybna poli ická i nauko á li e a u y edykla; Lemchenas Chackelis 1969: In e nacional de palab as diccionas, Vilnius: Min is. 5 738 TŽŽ 1936 y 748 TŽŽ 2013 De as os é minos ju ídicos y sus dėmenos 562 palab as son en ambos dicciona ios a ixa el mismo concep o ju ídico in oduje ijan es y neben sólo cie os o males é minos con di e encias de aiškos. Es o es a ambos dicciona ios comunes de é minos ju ídicos masi as. Ha de no a se que ales mismas aiškos leksemų hay mucho que más, sin emba go a los é minos comunes no asumidas las que 1936 m. aún no enían o 2013 m. ya no enían signi icado del concep o ju ídico. Se de e minó que po bene ocho años decenios pe maneció es able al menos 77 po cien o. la base e minología de de echo in e nacional Li u iška, y los es an es 178, o 23 po cien o., los é minos de de echo componen: 1) é minos, a apados sólo en uno de los dicciona ios: a) TŽŽ 2013 es ales é minos legales, de los cuales aún no había TŽ 1936, es a si uación nulyó an o nue os enómenos sociales como legal egula o io obje os, an o nue os concep os legales apa ición, ej.: alimen inis, disc imininua , genocid, lobizma, p eambulė, esocialización y pan. ; b) TŽŽ 1936 e a ales é minos legales, de los cuales ya no exis e TŽ 2013, es a si uación nulyó legal egula o io cambios, cambios de concep os y e minos ju ídicos joms in oca i, al e a, noac ualidad de concep os y e c., ej.: ak iminación, a eš an , azilis, egzeku y a, ilegališkas, impuni e as, nunkupuo i, obse ancia, pe i akcija y pan. ; 2) palab as, egis adas en ambos dicciona ios de in es igación, pe o e minine signi icado solo en uno de ellos: a) 2013 m. dicciona io del concep o de de echo ampliado en signi icado el dicciona io de 1936 ya hubye on, pe o los concep os de de echo undebinijé palab as, po ejemplo, colizija TŽŽ 2013 iene la segunda signi icación įs a ymų, egulando los mismos o ce canos elaciones sociales, con aš a a imas, y TŽŽ egis ada 1936 el único signi icado de colizión ko a, choque de ue zas, asun os, condiciones, sen imien os, opiniones; ambién una de los signi icamien os nacional TŽŽ 2013 es pe enecido oda al es ado, odos los es ados, y TŽŽ 1936 nacional signi icé sólo au inis; b) 1936 m. dicciona io зафиксировать понятие права слова или сложиния слов, которые в 2013 г. словнике такого значения уже не имеют, например, TŽ 1936 deg adacija означала понижение, степени или других прав лишение, а TŽ 2013 deg adaция определяется только как постепенный какой-либо хороших свойств nykimas, ко ухудшение, ухудшение; una de los signi icados de e acción TŽŽ 1936 ue modi icación del allo judicial debido a su e óneo, y TŽŽ 2013 e acción e ep esión sus aukimą, disminución; 3) TŽŽ 1936 en la lis a de palab as de i i ulación za ixia 53 compues os é minos ju ídicos, ej.: de echo adminis a i o, de echo ci il, pe sona na u al, pe sona ju ídica, casacinis complaas, no a ialines con a os y . . La mayo ía de es os TŽŽ 1936 exis en es de compues os e minos es apę nea siejama pa e de la e minía mode na de la Li u iška de echo. TARPTAUTINI TEISS TERMIN RAIŠKA An es de deba i qué ipos de e minos aiškos se encuen an en los dicciona ios in e nacionales de palab as, se señala que los é minos de los é minos legales o puedeis dėmenimis en es e a ículo in ie an se adje os u ilizados en signi icado especial en el campo del de echo, de los dicciona ios in e nacionales de palab as e minos an esc i os en las lis as de é minos no como é minos de la palab a compues o (su é mino), sino como leksiniai unidades sepa adas, de las cuales se dis ingue la in e p e ación o el signi icado 6 dichoas de a osenos ejemplos. Según o maliąją aišką ( e mino sudė į) más adelan e en el a ículo ales adje i os asignados a e mos dėmenim, ikslus su ing esamiimn se ía būd a diniai sudė inių e minų dėmenys. De odos TŽŽ 1936 зафиксированных 738 e minos ju ídicos y sus dėmenų 53 son compues os e mininos y 685 una ozodžiai e mininos y sus dėmenis. 52 de 53 compues os e minos son d ižodžiai, 1 é mino − ižodis (ac i i elkamoji p a o). De odos es os é minos compues os el p incipal dėmen es daik a a dis, y las secunda ias dėmen de esama d ejopų − la mayo ía de ellos son a) combininamie pažyminiai, p onunciados būd a džiu (35), ej.: ac os adminis a i os, come cialcinis ibunal, se i u inė eisė, e balinė no a, o daly iu (1), ej., ac a acusada, o b) mandomieji pažyminiai, en exp esš i daik a a džio kilmininku (17), ej.: ak edi y o aš as, ekzilio de echo, ga an ijų su a is, policijos p iežiū a. Es as TŽŽ 1936 зафиксированные сложных право терминов группы невозможно сравнить с TŽŽ 2013 соответствующая e minная группа, ya que en la úl ima dicciona ia en e i aš ных сложей нет юридических понятий į a dijanших сложей соединенных сложных терминов. 4 Es necesa io señala que TŽŽ 1936, además ya mencionados 738 de los é minos de de echo in e nacional y sus dėmenos, dada y 10 Li u iškų eisės e minų: 3 de ellos son una ozodžiai (akis a a, an s olis, impacul inamumas) y 7 sudė iniai e miniai (pe sones neliečiamybė, especiales leyes, ibunal de campo mili a , sen encia equi a i o, ne eses is mokėjimo, in e nacionalinė eisė, ibunales e ce os). Aunque a p ime a is a es o pa ece como labo nenuosclima de los edac o es del dicciona io, sin emba go de edac o del dicciona io J. Žiugždos (1936: 6) esc i os P akalbos (G e a in e nacionales de palab as en el dicciona io <...> explica y algunos e minos de la ciencia Li u iška) se e que es o ue conscien e y anuome , al ando e minos, ex emadamen e necesa ia la decisión de los edac o es del dicciona io algunos e minos Li u iškus (ne a inius) y explica las palab as en el dicciona io in e nacional. TŽ 2013 odos 748 é minos ju ídicos y posibles sus dėmenes son una ozodžiai. Según aišką ellos pe enecen ims clases de palab as: daik a a djiam, eiksmažodjiam y būd a djiam. Se ha calculado que de 738 é minos ju ídicos y sus dėmenos, as os TŽŽ 1936, una ozodžių e minų, eiškiamų daik a a džiu, son 566, o 76,7 p oc. de odos los é minos ju ídicos p esen es en el dicciona io; eiksmawodžiu 69, o 9,8 po cien o. ; e minos es imenos, eiškiamų būd a džiu, 45, o 6,4 po cien o. ; é minos compues os 53, o 7,1 po cien o. De 748 é minos ju ídicos y sus dėmenos, as os TŽŽ 2013, daik a a dinių e minų son 573, o 76,6 p oc. de odos los é minos que es án en el dicciona io; accionesmažodinių e minų 92, o 12,1 po cien o. ; e minos dėmenos, eiškiamų būd a džiu, − 83, o 11,3 po cien o. ; e minos compues os de í ulos en una lis a de palab as 0 (Fig. 1). 4 Es necesa io añadi que de los e minos ju ídicos complejos como a osenos ejemplos de TŽŽ 2013 p esen ada a 21 de 83 en el ámbi o del de echo a ojamų ca ac e a džių, ej.: a ju ídico ju ídico di ección, pe sona ju ídica, a c iminalínis c iminalínis deli o imas, a ope a i is ope a i ė in o mación y e c. De o al 27 se da ales ejemplos de é minos compues os. Dado que de ambos dicciona ios ecopila sólo en los í ulos se ijan los é minos de de echo y sus posibles ca ac e a diniai dėmenys, es os ejemplos de é minos compues os no se con abilizan en la gene al TŽŽ 2013 é minos de de echo sumá con abilízanse sólo como i ula es palab as зафиксированы свойства. 7 1 dibujo. TŽ 1936 y TŽ 2013 TARPTAUTINIAI TEISS TERMINAI SKOLINIO IR DARINIO DILEMA An es de p esen a en ambos dicciona ios la es adís ica de las e e encias de los idiomas de o igen de los é minos de de echo compues os y sus es idos, es necesa io de ini los c i e ios bajo los cuales se calculan las e e encias, ya que en ambos dicciona ios TŽ 1936 los é minos di ec os de las monosablos de daik a a dinos y e bodinos, los é minos di ec os y los e minos de adje i os, y TŽ 2013 ma de los é minos de de echos y los e bodinos no es án indicados, además de que TŽ 2013 TŽ debe ía ayuda a en ende el o igen de la palab a po la pa e de la cual se indica su e imología. Aunque ninguna del dicciona io no hay explicacioné, po qué an e pa e de palab as nenu ody a lengua de o igen, se puede hace p esunidą, que aquellas palab as, que ienen lie u išką p iesagą y a las cuales no p esen ada e e encia de o igen del idioma, e ec i amen e ac uándose no como skoliniai, sino como da iniai, cuyo da ybos undamen o es o o palab a in e nacional. También es p obable que TŽŽ 1936 o ganizado es en cie os casos no enían su icien es da os de e mina algunos palab as kilmę, además, pa e de palab as sin e e encia de o igen pudo queda y pe e o . Mágicamen e keblumų calculando é minos según sus lenguas de o igen plan ea una oz de daik a a dinių e minų g upė, ya que en ambos dicciona ios an e mayo ía de ales é minos es á indicada lengua de o igen (TŽŽ 2013 ella es á indicada en odos 573 daik a a džiais, y TŽŽ 1936 no es á indicado solo en 12 de 566 daik a a džių, ej.: alsi ika as, asizmas). Es o es i ica que edac o es de dicynos ellos se conside an skoliniais. Šių daik a a džių odas mo emas, excep o galūnę, son ex animas de o igen. Es espe able que es os daik a o djia en li uáneos lengua en ó ga a i, sólo aquí ellos, adap ando a g ama ines li uáneos sis ema de lengua, ue on adéñadas galūnės. Talas palab as al conside a se skoliniais, no hay 5 5 lingüo y oje Li uáneos pa e de cien í icos ales daik a a džius conside an skoliniais, sin emba go o os in es igado es nelie u iškus baigmenis u inčius daik a a džius, g e a cuyo lenguas Li uáneas es á y co espondien e seman i icamen e 0 100 200 300 400 500 600 700 Daik a a džiai Veiksmažodžiai Būd a džiai Sudė iniai e mininos iene sen ido los da ybiškai Te minų y sus dėmenų aiška TŽ 1936 TŽ 2013 8 di idi y analiza según ca ego ías de da ybos. E aluando desde la pe spec i a mo emís ica análisis se e, que la mayo pa e de es os deik a a džių a lenguas li uanias ino con in e nacionales p ensagas. La mayo pa e de daik a a dinių una oodžių é minos de de echo in e nacional, зафиксированных в обоих словниках, iene in e pau inę p eesagą -acija (ap oximadamen e 20 p oc. de odos los daik a a dinių e minų) y -ija (ap oximadamen e 19 p oc. de odos los daik a a dinių e minų), ap oximadamen e 40 p oc. de daik a a dinių e minų ca ac e ís ica una de es as p e ixagas de o igen s e ima: -alas, -(i)an , -a as, -(i)a as, -ažas, -ek as, -enas, -en as, -e is, -ė, -esas, -e as, -ika, -is as, -ė, -is ika, -i as, -izmas, -y a, -y as, -( )o ius, -ė, -(i)ū a, -u as, -umas; po uno o dos as a e minos con los siguien es apéndices: -ada, -anas, -an as, -ends, -e is, -e a, -ezė, -ėja, -ids, -ie ė, -ie ius, -ik as, -ina, -inas, -ingas, -ionas, -isas, -izė, -y as, -olas, -onas, -o as, -ulas, -usas. 20 p oc. de los es an es é minos de de echo in e nacional de obje os cons i uyen é minos Sob e a) con o igen ajena p e iedlio y aplazamien o, ej., coalición; b) sólo con an eceden e de o igen ajena, ej., p eambulé; o c) que no engan ni p e iedlicio, ni p ecesagos, ejemplo: ak as, cenzas, ak as, no a, pasas, en a, s igma. Apibend inan en a ėž ina, que a ículo discu i daik a a dinía é minos se conside an skoliniais y sus clasi icación así calcula ciación según lenguajes de o igen no ue p oblemá ico. Cuán dis in a si uación eme giza jaleando en los é minos de de echo de acciones y en el ámbi o del de echo especialía signi icado us o de los adje i os mo emínico compues o donde que mayo pa e de es os leksemos, di e en emen e que an es de es o discu i aik a a dinia e minos, es án compues as de un componen e in e nacional (pama o) y pa e de un componen e Li u iško (pagos ies), no con ando galūnė, ad ales e minos y sus lecmenos pueden se basados no con p és amos, sino con hechos. Que al g upo de accionesmajodines e minos y ca ac e a džių ambos edac o es de dicciona ios ž elgė p ecisamen e desde al pe spec i a, i. i. in en ando de e mina , cuáles de ellos a la lengua li uanas a kelia o lis os, y ac o de da ybas ocu ió en lenguas li uanas, de los cuales se puede e lo que a no mucha pa e de accionesmajodžių y ca ac e a džių en gene al no hay e e encia de o igen de la lengua, y da a pa e TŽŽ 2013 accionesmajodžių y a ib a džių indicikle se e ie e a o a. Todos los TŽŽ 1936 encon ados 69 accionesmažodiniams e minos ca ac e ís ica p eesaga -ou i, например.: apelia se, jus i ica , p o oguo i. 91 de 92 eiksmažodinių eisės e minų, as ų TŽŽ 2013, iene lie u išką p iesagą -uo i, p z.: amnes uo i, ink iminuo i, eglamen uo i, suspenduo i, y 1 eiksmažodis p iesagą -au i: ad oka au i. En las lenguas Li uanias ales apéndices, adjun ados a ex año kamieno, p incipalmen e cumple unción de adap ación mo ológica, po medio de ellos la palab a se incluye en el sis ema kai ybos, ambién en cie os casos, cuando į kalbą puede se lendado no un solo palab a que enga el mismo kamieną, y en onces, cuando uno de ellos mo ológicamen e más complejo, ya es posible á con empla sinch oninį da ybos yšį (Pake ys 2013 2014): Así, en onces, cuando leksema da ybiamen e deshace se imposible, po que en lenguas li uáneas ella no iene undamen o de palab a, y apesaga desempeña sólo la unción de adap ación mo ologicas del p es inio, así como o malmen e elacionada palab a, iempo co eliaciniais da iniais. D ejopą ales daik a a džių ac a imą plačiau discuia Jolan a Vaskelienė P ak inėje bend inės lie u ių kalbos g ama ikoje (Balčiūnienė and k . 2024: 366371). 9 y en onces, cuando en lengua li uanias se encuen a bend akamienios daik a a džių o būd a džių, se puede hace p esunidą, que al apesaga cumple no sólo la palab a adap aciones g ama ical en sis ema de lengua li uanas, sino y da ybos unción, y al eiksmažodis ya puede se in e p e ado como da inys. A igosnyje se hace p esunción, que p ecisamen e a ales edac o es de dicciona io da iniais a uojados accionesmajodžių e e encias de o igen no se p esen an, y a aquellos, que a a uá onse como skoliniai, se p esen an. TŽ 1936 de 69 accionesmažodinių eisės e minų e e encia de o igen se p esen a a 60 palab as, ej.: ap obui , no i ica , y a 9 no se p esen a, ej.: bank u ua , codi icua , con ola , legaliza . Aunque en es e momen o se ía complicado adi ina , cuáles palab as palab as undamen ales TŽ 1936 o ganizado es conside a on de ales accionesmajodžių como codi ica y compensa casos, adelan e, calcula calculando e minos según sus lenguas de o igen, al decisión de edac o es del dicciona io no se á k es ionuojamo y es as palab as se án asignadas a aquellos, a los cuales lengua de o igen no anudida. Desde TŽ 2013 exis en es 92 accionesmažodinių eisės e minų ies 36 palab as ambién no nenu ody a lengua de o igen, p z.: ad oka au i, con iskuo i, licencijuo i, pa en ua i. Es eos g upos de palab as en el a ículo a ibuye a aquellos, en los cuales la lengua de o igen nou ody a. Es espe able que los edac o es del dicciona io es os accionesmaodyj se conside an da iniais. Pone de elie e, que í el llamado in e nacional de accionesmajodžių da ybinį s a usą en lingüo y ia de los li uanos más a menudo se mi a con cau ela, po que his ó icamen e ellos y com acamiños obik a a džiai pueden se apodados independien emen e, ad el p opio de la acción de acciones en las lenguas de los li uanos puede y no bū é, y sólo iendo sinch oniamen e esa conexión en is a (Pake ys 20132014: 9). TŽ 2013 sob e la pa e accionesmajodžių, cuando jélgian sinch onialmen e ambién se ía posible á con empla da ybos eiksmą, indicykle se p opo ciona e e encia á numanomi a baseño palab a, ej.: amnes uo i [↑ amnes ija], con ojuo i [↑ kon ojus]. Tokių eiksmažodžių TŽŽ 2013 es 13. S aipsnyje es os accionmajodžių lengua de o igen se á de e minado según skliaus os p opo cionado numanomo base palab a de lengua de o igen. Que el o igen y da ybinė in e nacionalinių eiksmajodžių análisis es compleja y diskusija s i is, demues o y a menudo di e en e la pe spec i a de ambos edac o es de dicciona ios al mismo o igen de la palab a, po ejemplo, TŽŽ 1936 a la palab a alsi ica no hay e e encia de o igen, y TŽ 2013 se indica que p o iene del la ín k. de la palab a de o igen alsi ica , y a la in e sa TŽŽ 1936 2013 se esc ibe que iz izui del ancés k., y TŽ 2013 izu umanikiama inco ec amen e en la e e encia, sin ningún nin , que es o puede se un p és amo en el in e io . Teisės e minos būd a dinių dėmenų g upo mo eminės sudė ies pun o de is a clela en dos pa es. Al p ime g upo a ibuí nisen a ib e zii, los cuales o man es animas o igen kamienas y lie u iška galūnė. Mi ando en ales kamienus inse imos, se pueden dis ingui dos p isajas in e nacionales -y us, -i y -alus, -i. Es as p isajas cla amen e se puede e y TŽ 2013 al lado del é mino e imone, ad e iden e, que el ac o de da ybos con es a p isaja, si en gene al al ue, acon eció no de Li uania, sino de uen e o in e mediinkė kal: p e en iy us ( anc. p e en i ), impe a i us (lo . impe a i us), legalus (lo . legalis). TŽ 1936 del o al de la p ime a g upo de būd a dží se egis ó 8 de 45, o 18 po cien o. de odos los būd a dinių dėmenų: 3 de ellos con in e nacionalene p eesaga -y us, -i, po ejemplo, obje i us, y 5 con p eesaga -alus, -i, 16 po ejemplo, eks e i o ialus. TŽ 2013 lengua de palab as y posacías, que de ese iempo li uáneos en el idioma unciona o como es animas palab as ci as. Za queada y bas an e di e en e de la esc i u a e minos. TŽ 1936 ue cuali a i amen e p epa ado, alioso y ú il dicciona io, al p ime pe íodo de independencia, en ausencia de publicado li iško eisės e minų žodynas, juolab eks yno o e minų duomenų bazės, al lado li iškų eisės ak ų i mokslo da bų mažiausiai kele ą me ų (has a la ocupación del país) puede es a ėjęs uno de las uen es de é minos básicos de de echo, y TŽ 1936 en 2013 aka y signi icado en kalbai menkesnė, po que aquí el núme o ela i o de é minos de de echo, calculado en compa ación con el núme o de odas las palab as de independen no, es meno que TŽ 1936. además, la e minología del sis ema de la República de Li uania es un sis ema especializado y dino. ŠALTINIAI TŽŽ 1936: Ta p au inių žodžių žodynas, K. Bo u a, P. Čepėnas, A. Si u y ė-Čepėnienė, [Kaunas]: Sakalas. TŽŽ 2013: Ta p au inių žodžių žodynas, A. Kaulakienė, S. Keinys, B. Ku kulis, V. Račiūnai ė, V. Žalkauskas, Vilnius: Alma li e a. LITERATŪRA Balčiūnienė As a, D uk einis Albinas, Kazlauskai ė Rū a, Vaskelienė Jolan a 2024: P ak inė bend inės lie u ių kalbos g ama ika [P ac ical G amma o Common Li huanian Language], Vilnius: Vilniaus uni e si e o leidykla. Bendo ienė Aldona, Bogušienė Vi ginija, Dagy ė Emilija, Da žinskai ė Toleina, G igas Gin au as, Gudžinskas Zigman as, Jukna Feliksas, Kinde ys Algiman as, Ku kulis B onislo as, K ie kauskas Valdema as, Mo kūnas Vaido as, Mudėnienė Regina, Ski man as Pe as 2004: Ta p au inių žodžių žodynas [Dic iona y o In e na ional Wo ds], Vilnius: Alma li e a. B iaukienė Bi u ė 2004: Medicinos e minai Ta p au inių žodžių žodyne [Medical Te ms in he Dic iona y o In e na ional Wo ds]. – Žmogus kalbos e d ėje [elek oninis iš eklius]: a p au inės mokslinės kon e encijos mokslinių s aipsnių inkinys, 2003 m. gegužės 8–9 d., Kaunas, 3(1), 559–565. Gai enis Kazimie as 2002: Lie u ių e minologija: eo ijos i a kybos me menys [Li huanian Te minology: Ou line o Theo y and Regula ing], Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u o leidykla. Gedze ičienė Dalia 2023: Dėl eisės e minų pa eikimo „Ta p au inių žodžių žodyne“ [On he Submission o Legal Te ms in he Dic iona y o In e na ional Wo ds]. – 17 Respec us Philologicus 43(48), 24–35. P ieiga in e ne e: h ps://www.zu nalai. u.l / espec us-philologicus/a icle/ iew/29669/30792. Koženiauskienė Regina 2004: Ta p au inių žodžių a ojimas eisininkų kalboje [In e na ional Wo ds in he Language o Lawye s]. – Skoliniai i bend inė lie u ių kalba, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u o leidykla, 189–196. K ie kauskas Valdema as 1985: Ta p au inių žodžių žodynas [Dic iona y o In e na ional Wo ds], Vilnius: Vy iausioji enciklopedijų edakcija. Lemchenas Chackelis 1951: Ta p au inių žodžių žodynas [Dic iona y o In e na ional Wo ds], Vilnius: Vals ybinė poli inės i mokslinės li e a ū os leidykla. Lemchenas Chackelis 1969: Ta p au inių žodžių žodynas [Dic iona y o In e na ional Wo ds], Vilnius: Min is. Macke ičienė Aldona 1999: Ta p au inių žodžių žodynas [Dic iona y o In e na ional Wo ds], Vilnius: Gim inė. M. i S. 1923: S e imų i a p au iškų žodžių žodynėlis [Dic iona y o Fo eign and In e na ional Wo ds], Šiauliai: „Vil ies“ d -jos leidinys. No kus Jonas 1924: S e imų i nesup an amų žodžių žodynėlis [Dic iona y o Fo eign and Incomp ehensible Wo ds], Kaunas: „Vai os“ b- ė. Pake ys Ju gis 2013–2014: Naujųjų skolinių duomenų bazės eiksmažodžių mo ologija [Ve bal Mo phology in he Da abase o New Bo owings in o Li huanian]. – Taikomoji kalbo y a 3, 1–26. P ieiga in e ne e: h ps://www.zu nalai. u.l / aikomojikalbo y a/a icle/ iew/17480/16652. Pe ė ienė Angelika, Mikalajūnai ė Ži ilė 2010: 1936 m. „Ta p au inių žodžių žodyno“ polig a ijos e minai [P in ing T ade Te ms in In e na ional Wo ds’ Dic iona y o 1936]. – San alka. Filologija. Edukologija 18(4), 93–106. P ieiga in e ne e: h ps://www.ceeol.com/sea ch/a iclede ail?id=125445. Rudai ienė Vida 2006: Dėl a p au inių žodžių seman inių pokyčių adminis acinėje kalboje [On he Seman ic Va ia ion o In e na ional Wo ds in he Language o Managemen ]. – Specialybės kalba: y imas i dės ymas, Vilnius: Mykolo Rome io uni e si e o Leidybos cen as, 123–133. Šlapelis Ju gis 1907: S e imų i nesup an amų žodžių žodynėlis: skai y ojams paleng inimas [Dic iona y o Fo eign and Incomp ehensible Wo ds: Help o Reade s], Tilžė: Š iesa. Umb asas Al ydas 2001: Teisės e minijos padė is Lie u oje 1918–1940 me ais [The S a e o he Te minology o Law in Li huania in 1918–1940]. – Te minologija 8, 76–94. P ieiga in e ne e: h ps://jou nals.lki.l / e minologija/a icle/ iew/698/789. Umb asas Al ydas 2008: Lie u ių eisės e minog a ija: nuo ank aščių iki duomenų bazių [Li huanian Te minog aphy o Law: om Manusc ip s o Da abases]. – Specialybės kalba: e minija i s udijos: mokslinių s aipsnių inkinys, Vilnius: Mykolo Rome io uni e si e as, 100–109. 18 Umb asas Al ydas 2010: Lie u ių eisės e minija 1918–1940 me ais: pag indinių kodeksų e minai [Li huanian Legal Te minology in 1918–1940: Te ms o he Main Codes], Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as. Umb asas Al ydas 2021: Teisės e minijos a kyba Te minologijos komisijoje (1921–1926): Te minologijos komisijos 100-mečiui [The O de ing o Legal Te minology in he Te minology Commission (1921–1926): on he Occasion o he 100 h Anni e sa y o he Te minology Commission]. – Te minologija 28, 225–238. P ieiga in e ne e: h ps://jou nals.lki.l / e minologija/a icle/ iew/2102/2227. Umb asas Al ydas 2024: Legal Te minology Managemen in Li huania. – Glossa Iu idica XI, 11–28. Vai ke ičiū ė Vale ija 2007: Ta p au inių žodžių žodynas [Dic iona y o In e na ional Wo ds], Vilnius: Žodynas. Vlada skienė Rasuolė 2004: Dėl eisės ak ų e imo [On T ansla ions o Legal Ac s]. – Skoliniai i bend inė lie u ių kalba, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u o leidykla, 177– 188. Vlada skienė Rasuolė 2014: Naujos a p au inių žodžių eikšmės adminis acinėje lie u ių kalboje [New Meanings o he In e na ional Wo ds o he Adminis a i e Li huanian Language]. – Taikomoji kalbo y a 3, 1–16. P ieiga in e ne e: h ps://www.zu nalai. u.l / aikomojikalbo y a/a icle/ iew/17482/16654. Vlada skienė Rasuolė 2019: Ta p au inių žodžių seman ikos pokyčiai adminis acinėje kalboje [Changes in he Seman ics o In e na ional Wo ds in Adminis a i e Language]. – Bend inė kalba 92, 1–13. P ieiga in e ne e: h p://www.bend inekalba.l /?92. Žiugžda Juozas 1936: P akalba [P e ace]. – Ta p au inių žodžių žodynas, [Kaunas]: Sakalas, 5–7.