Iš kur „Kniūkštų“ pavardė

P. KŪNIKŠTA. Da do e Kniūkš ų pa a dė 27 PRANAS KNIŪKŠTA Lie u ių kalbos ins i u as DALL UFO BUCHUKSHT PAVARD Kniūkš à a ibuisce a più a i su nizzi li uani. Come indica i diziona i dei su nizzi Li uani, in e cuka io in Li uania c'e ano 60 quella su name's amiglie (LPŽ I 1034). Tokia su name e a di usa in una modes a a ea di e maici, p incipalmen e Salan (19 amiglie), Plùngės (14), Kuli (11), Ka enos (10) apalinkėse; izu al ou insieme di lo o engono menziona e solo sei. Ve odine da a e o ma con umpuoju u Kniukš a. Del o ale ali amiglie p iscičiuo a 45, appena ne me à di lo o da K e ingõs, al e da un'ampia a ea da Mažekių e Sedõs ino Klapėda. A causa dell'o igine cau amen e de o: A ende che i sop annome con umpu u balsiu sono seconda ie, a dinè, ce i icombinamen i da sop annomi con kniūkš -. In eal à quel cau elo qui nemmeno se e, si può co aggiosamen e di e, che ques e pã a dè con amppuoju u sono dis o s e, e anco a più di e amen e pa lando con e o e di o og a ia asc i e o me. Più ampiamen e ne è sc i o in un sepa a o a icolo Kniūkš a, non Kniukš a1. Si può aggiunge e, che o ma con umpuoju u po e a sklis i e da lenkiških o usiških os pa a dės už ašų Kniuksz a, Кнюкшта, da lo o no malmen e ic ea a Kniukš a. Menziona e anco a due discusse pa a des a maine Kniùkš as e Kniukš ys, isc i e ul e io men e dal p incipale pa a des di usa a ea: Kniukš as 4 ol e ( a di lo o due da Kauno), Kniukš ys una ol a, e lo s esso icku ą da pe cepie in a o ma Kniuks ies. Tai più elocia accadu oiniai Kniūkš os pe di binie, do e cambia a non solo balsio u lungume, ma e galūnė. Poodyne pa a dė Kniūkš a si collega con būd a džiu knikš as, kniūkš à, donando il suo signi ica o, sinonimiška con būd a džiu kniūbsčias pasilenkęs, e a modo pe seguan i. P esen i a e di e amen e con būdwa džiu kniūbsčias (kniūbščias) si collega pa a dė Kniūpš à (iš Kniūbš a), e i à, isc i a solo una ol a dal Ga gžd. La a ės Kniūkš à e Kniūpš à susie os i e imen oada s . : Kniūkš à ž . Kniūpš à; Kniūpš à ž . Kniūkš à. Il e nyno li collega secondo a iby e signi ica i 1 G . K n i ū k š a P. Kalbos a osena i a kyba, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u o leidykla, Žiū in is o iškai, ques e pa žių san ykiai quan o 2001, 576–578. 28 KALBOS KULTŪRA | 82 somiglianza, ma indica dis in i o lo o sa a ankišką kilmę: Kniūpš à kildinama da kniūbsčias, Kniūkš à da kniūkš as. al okie, sudė ingesni, li a sek i aiu a on i dei empi più an ichi. Più an ico ale on e è Salan ų bažnyčios 16411659 anno ba is o eco dų knyga, cus odi o Salan ų bažnyčios a chy e. Gius o, in ques o lib o non c'è pa ès Kniūkš a; non iuscì o a e né sop annome Kniūpš a, ma lei buonis indica lì isc i e e ė a nžiai Kniūpš ai is, Kniūpš ai ė (esc oma lenkiška spellazione Kniupsz ay is, Kniupsz ay e lo o a lie u inęs a icolo au o ius ašo su ilgąja ū). Il lib o ha un paio di ol e menziona o Amb aziejus (Amb ozius) Kniūpš ai is: 1657 m. 28 augpjūčio isc i o m. 1659 d. 1 ma zo, quel gio no pak iš i a Ma inas Kniūpš ai ės iglia (sc i ono ikisan uokinės ma ines su namės). En ambi quei Kniūpš aičiai da Ba zdži, bisogna oks k ikš o ė as; 1658 m. asa io 28 d. pak ikš y a me gai ė, ku ios ė as aip pa ( ik iausiai as pa s) Amb aziejus Kniūpš ai is. Kniūpš ai ė už ašy a suppo e che Ba zdžiuosè i e a lo o pad e Kniūpš a. Da al i luoghi né Kniūpš aičių, né Kniūpš ų non už ašy a, possibile daik as, che allo a al u di lo o e non c'e a. Toks con eiksmažodžiu kniup i e il suo ediniu connesso kniūpsčias cognome o igina iamen e do e a esse e p a a dė e eikš i uno conc e ų klumpan į o klupinėjan į žmogų. Toks uomo do e a i e e Ba zdžius, al o e ali p a a dès po e a e non esse , simile ca a e is ica umano po e a esse e non a dijama o indica a di un al ookios da ybos pa ola. Analoghi signi ica i pa ė Knius is, sie ina con klupimą eiškiančiu eiksmažodžiu knius i (LKŽ VI 270), 1641 m. luglio 28 d. į aše è isc i a da adiacimo Pesči illaggio. Dopo di e se ol e isc i a sulenkin a pa onė Knius o ič (esc i a lenkiškai Knius owicz) e ė a žiai Knius ai is, Knius ai ė (pas a ieji non solo da Pesčių). I nomi i usius pe son a džius Knius is e Kniūpš a is ico di e en e baig is. Knius is col passa e del empo silpo: Knius is isc i o due ol e, pe uno Knius ai ė ( ašo a Knius owna) e Knius ienė ( ašo a Knius owa) nella lis a dei esiden i della pa occhia Salan ų dell'anno 1853; anno 1896 lis aše imasęs solo uno Knius is (sc i a usiškai Кнюстис). Po qualche decenmeci Knius is del u o scompa so LPŽ ale su nameè nebeminima. Il nome Kniūpš a man enne ino al XIX a., successi amen e acquisì un'al a pa idalà e di enne Kniūkš a. La ecchia o ma anco a la o iamo Kalnalio chiesa 17931821 anno ba is o eco d del lib o (l'edizione cus odi a K e ingos muziejuje). Joje pa ė Kniūpš a ( ašo a Kniupsz a) e me gau inė pa ė Kniūpš ai ė ( ašo a Kniupsz owna) pe XVIII a. ul imo decenme o isc i a da e illaggi P. KŪNIKŠTA. Da ku Kniūkš ų pa a dė 29 Ba zdžių, Klių Sodõs (daba Klsodis) e Nas nų. Da Ba zdžių 1796 m. isc i o pad e ba is o Juozapas Kniūpš a e lo s esso bambino mad e Ko yna Kniūpš ai ė; da Kūlių Sodos 1794 m. iglio pad e Juozapas Kniūpš a; da Nas ėnų 1794 m. ba is o mad e Julija Kniūpš ai ė, 1796 m. ba is o mad e Ko yna Kniūpš ai ė, 1799 m. ba is o pad e Lau ynas Kniūpš a. Knygoje si o a un po' di al iokių pau anžių a ian . Dal Nas ėnų 1794 m. isc i o S anislo as Kniupš as. Pa icola men e in igan e 1820 m. egis azione, annuncian e che pak is s i o bambino mad e è Ma ina Kniuš o na (Kniusz owna), e bap š o mad e Ona Kniuš o na abi da Klupėnų. A lie u in a il lo o su name sa ebbe Kniūš ai ė, e la co isponden e su name del ma i o Kniūš a. Tali o me po e ano so ge e come isc izioni ik a, ma esse indicano e il a o che con l'anąja pa a dės o ma ėmė conco ce e al e pa a dės a maini e al e pa a dės, a le quali e a e Knius is. Salla Kniūpš os appa sa Kniūš a e a a si il elis da Kniūpš os p esso Kniūkš os. Passa e da una o ma all'al a e a acile pe ciò che o malmen e (pagal s ambesį) esse e ano simili, e il lo o pi minè signi ica o e connessione con eiksmažodžiu kniup i es incosa. Kadniūš a e Kniūkš a possono esse e pe cepi e come della s essa pau nè a ian i, indicano qualche mio pad e documen i, uno di lo o 19281938 anni p ie olių a likimo knygu ė. Alla sua cima e alle pagine dei p imi e anni incisa Kniuš a, nelle pagine successi e Kniukš a, in un pos o anche Knius a ( isu sc i a umpoji u). In ine e lo s esso au o e dell'a icolo è ice u o siun ų, do e la su name è s a a isc i a non Kniūkš a, e Kniūks as, Knius a, già non pa lando di a ian ą con b e ąja u Kniukš a. Kniūkš os appa izione dal Kniūps os po e a p omuo e e e p iebalsių asimiliacijos polinkis o ma con d iem k a i pa ogesnė, negu nuo k šok i p ie p. Minje Kalnalio non ha il nome di Kniūkš a nel lib o dei egis i del ba esimo della chiesa, ma si o a nella lis a degli abi an i della pa occhia Salan ų dell'anno 1853. Qui già non esis e la ecchia o ma Kniūpš a, la isu sos i uì Kniūkš a ( ašoma Kniuksz a). Kniūkš a appa e e in quegli illaggi, do e Kalnalio lib oge e a Kniūpš a, Ba zdžiuose e Kūlių Sodoje. Kniūpš a šiaip a sé senza pėdsako non po e a spa i e. Aki aizdu, che Kniūkš a qui e a non nuo a su name e lei o mi a a non dalla pa ola kniūkš as, e pe da y a da pa a dės Kniūpš a. L'elenco indica non solo il nuo o nuo o nome della pa idalà, ma e la sua di usa. Da esso si ede che Salan ų pa apijoje a quel empo c'e ano cinque sa a ankiškos Kniūkš ų šeimynos, come šeimininkai isc i e e cinque Kniūkš os. Uno ale pad one di casa P anciškus Kniūkš a i e a E lnuose, due Simonas Kniūkš a e Jonas Kniūkš a Jakš áičiuose, anche due, en ambi Juozapai, Ba zdžiuose. 30 LEGBOL CULTURA | 82 (Dai memb i della amiglia si può accia e che uno di lo o mio p osenel.) P esso al e amiglie egis a e e le p op ie amiglie u in ys kampininkai: Jakš aičiuose An anas Kniūkš a, Kūlių Sodoje Juozapas Kniūkš a, Ba zdži Mẽdsėdžiuose Mikodemas Kniūkš a (anch'essa sc i a Mikodemas). Da du Kniūkš as isc i e e come al i šeimininkų me cdiai: Júodupėnuose Pe as Kniūkš a, Šaũčikiuo se Juozapas Kniūkš a con moglie Ona. Dei amilia i, moglie e igli, isc i e e solo i nomi, quindi del u o non esis e Kniūkš ienių. Tu a ia isc i e sei non nelle lo o amiglie issu e Kniūkš ai ės (esc i u a Kniuksz owna) una Salan ų pa opijos namuose, una Pesčiuose come kampininkė, qua o samdinės (Juodupėnuose d i, Jakš aičiuose e Kūlių Sodoje pe uno). Così Kniūkš ų pe nomė Salan ų pa apijoje è s a a di usa, isc i e no e amiglie, issu e nei se e illaggi, e di u o Kniūkš ų e Kniūkš aičių isc i a anche da no enių locali à. Tu a ia Kniūkš ų non ci sono Nas ėnu, dei quali Kalnalio k ikš o į ašų knygoje è s a o isc i o Kniūpš a e Kniūpš ai ė, ma lì nebelikę e Kniūpš ų. Panašų Kniūkš ų pa a džių imagdą mos a il elenco dei abi an i pa occhia Salan ų, compila o nel 1896. Gius o, esso di e isce es o ialmen e, pe ché sc i o s ampa dei empi del di ie o usiškais sc i menimi, e nomi e pa a des su usin i più che p eceden emen e u ano lenkinami. I Kniūkš a si sc i e con galūne -o Кнюкшто, è così записy ų e emminili, u bū ques o Kniūkš ai ės, a ol a isc i a sposée una donna indican e o ma Кнюкштова. Tokie squalo azioni non hanno impedi o ip is ina e i e i su name e accia e la lo o di usione. Sulla seconda lis a si o ano u e cinque ex au a ankiche Kniūkš ų caseimynas. Ma appa so due nuo e E lėnuose isc i o secondo pad one Pe as Kniūkš a, Ba zdžių Medsėdžiuose bu usį kampininką sos i uì pad one An anas Kniūkš a. Nebelikę Jakš aičiuose e Kūlių Sodoje ex campininkų, Juodupėnuose e Šaučikiuose ex me cdinių, negli ul imi e illaggi Kniūkš ų nien e nebba ome. Samdinys isc i o Didžiuõsiuose Žalimuosè, kampininkas Salan uose. Kniūkš aičių samdinių del u o nuž ašy a, u a ia sono delle donne (Kniūkš aičių o Kniūkš ienių) kampininkių una Šaukliuosè, d i Salan uose. Da u o Kniūkš ų su name è isc i a da se eynių loco ių, o i Kniūkš ų ė onijas sono Ba zdžiai, E lėnai e Juodupėnai, g adualmen e ques a su name iene e in Salan ùs. Kniūkš ų pa a dė alla ine XIX a. neabejo inai è s a a di usa non solo Salan ų pa apijoje, sebbene speci ici di ali da i ques o a icolo au o e e non ha accolęs. Ma e iden e a i indicano che ul e io men e essa si di use sia in nume o, che in a ea. P. KŪNIKŠTA. Da do e Kniūkš ų pa a dė 31 Il diziona io dei su naggi Li uanici indica che ci ca XX a midi į Salan ų apylinkėse c'e ano 19 Kniūkš ų amiglie (žodyne įsi ėlė klaida, in quel luogo da a non Salan ų, ma Sin au ų san umpa). Bisogna suppo e, che p eso Salan ų alsčiaus a ea, e lui app ossima i amen e coincise con Salan ų pa apija. Vediasi, pe mezzo secolo del Salan ų apylinkėse ques a pa a dès dei abi an i mol iplicò doppio. Kniūkš ų sop annome quasi al e an o equen e Plungės e K e ingos apolinkėse (užesc i a po 18 ol e), quan o a ie à, ma anche di usa Ka enos (10) e Kulių (11) apolinkėse. Anche unu lei isc i a con lungaąja, al u con b e eąja u, ma ques o è la s essa pa ė, pe ciò le qui nume iuojame e discussiamo insieme. Il e odyn indica che ques a su name a me à XX c. e a di usa in una modes a a ea della e amma žemaičių a Salan ų, K e ingos, Kulių e Plungės (į quella a ea ien a e Ka ena). Da al i luoghi lei isc i a appena dopo una al a ol a. Del u o a su name, incluso e a ian ą Kniukš as, isc i a 109 ol e, nella plo e p incipale 76, isu ki u 33. L'a uale Kniūkš ų paula ė si può immagina e da ele onų knygų, do e ipo a e s aciona ius ele onus con enen i pe sone paula ė. Secondo il dis e o di Klaipėda 2001 anno ele ona o lib o in quegli anni i ele oni del dis e o di K e inga a e a 15 Kniūkš ų, 26 Kniūkš ienės e una Kniūkš ai ė (mol i di lo o lì sc i e e con b e eja u). Ques o indica che allo a nel dis e o di K e inga do e a esse ci ci ca 40 Kniūkš ų amiglie. P ima di mezzo secolo in ia a ea (K e ingos, Salan ų, Ka enos e Da bnų alschi) lo o isc i a 51, aigi legge men e più. Tele onu lib o del e o nume o non indica, po e a esse e e ali Kniūkš ų amiglie, che ele ono non a e a. Šiaip o sì, nella ecchia Kniūkš ų pa a džių plo e lo o non mol iėjo, e diminuì. Ques o non signi ica che sia diminui o l'insieme nume o Kniūkš ų su namzii. Jä si mol iplicò in al i luoghi, cominciò spa ge si là do e p eceden emen e a a o non c'e a. Anzi nel mezzo del XX a. da Klaipėda e End ieja o ques a su nameè isc i a pe 5 ol e, e secondo il 2001 anno ele onų knygą Klaipėda ci à e dis e o ele oni a e ano anche 55 Kniūkš ų su namės (Kniūkš os e Kniūkš ienės). Al imim indi imim Kniūkš ų pa a dė papli o anco a ul e io men e. Secondo l'appendice del 2004 dell'anno dei ele oni Kaune allo a i ele oni a e ano sei, Kauno ajone due Kniūkš ų amiglie. Qua o ali sop annome sono isc i e dal dis e o di Kaišiado ių. Nel lib o dei ele oni della ci à di Vilnius 2004 anno Kniūkš a egis a o se ei, Kniūkš ienė qua u i ol e. Vilniaus apsk i ii qua ie i quella pa a dès non esis e, qui lei nespėjo di lis i. In gene ale essa di usa nei occiden ali della Li uania e nelle g andi ci à. Come Kniūkš ų pa ė pli o, posso paillus a i dei miei giminesi esempi. all'inizio XX a. Salan ų alsčiaus Ba zdžių i e a il mio nonno Ka- 32 KALBOS KULTŪRA | 82 dji. Né k e ingiškis, né da bėniškis mas iškosios giminės palikuonių nepaliko e pa a dės nep a ęsė, ad lei anco a do e a inizia e sklis i zimie as Kniūkš a. T ečiajame dešim me yje ienas jo sūnus apsigy eno Da bėnų, ki as – K e ingos alsčiuje, o ečiasis, mano ė as, liko Ba z- da Ba zdžių. Qui, in pa o amiglia, noi e a amo e a elli uno imase Ba zdžius, al i due s abilìme ul e io men e, uno K e ingoe, al o Vilniuje. Ques a ol a giminè pa imas pli imas nebesus ojo, olesnė ol a la paskleidè quasi non po u a Li uà. nos i giminè della gio ane gene azione Kniūkš ų sono anche in se e ci à: K e ingoje, Š en ojoje, Klaipėdoje, Telšiuose, Kaune, Rumšiškėse e Vilniuje. Pu oppo, giminės ė onijoje la nebeliko, ul imo Ba zdžių Kniūkš ą, b olį Juozą, eslidda amo in Amžinybę negli anni 2008. Tokia un cen inaio e mezzo di anni ukusa Kniūkš ų pa a dės s o ia. E se con assimo da una p eceden e o ma di pawnes a Kniūpš a, essa cop e anche polke o cen o anni. Kei ėsi laikai, al o pa ė, išsiplė ė e con inua ad espande si la sua geog a ia. Come de o: Tempo a mu an u e nos mu amus in illis i empi cambiasi, con essi cambiamės e noi. LITERATŪRA LK VIŽ 1962 Li u ians kalbos žodynas 6, Vilnius. LP IŽ 1985 A. Vanagas, V. Maciejauskienė, M. Razmukai ė. Lie u ių pa a džių žodynas 1 (AK), Vilnius. Rice u a 2009 10 29 WHERE HAS THE SURNAME BUKŪKŠTA COME FROM? Summa y The Dic iona y o Li huanian Su names (Lie u ių pa a džių žodynas) sugges s ha he su name Kniūkš à should be ela ed o he adjec i e kniūkš as and is compa able o he su name Kniūpš à made om he adjec i e kniūbsčias. Olde sou ces sugges ha Kniūkš a migh ha e o igina ed om Kniūpš a. The Salan ai chu ch book o he 17 h cen u y does no ha e a single en y o Kniūkš a; howe e , i has a pa onymic Kniūpš ai is om he illage o Ba zdžiai, which migh indi ec ly e e o Kniūpš a esiding in he same illage. The su name Kniūpš a was p ese ed un il he beginning o he 19 h cen u y; i s las en y was ound in he las decade o he 18 h cen u y in he bi h egis e o he chu ch book o Kalnalis. P. KŪNIKŠTA. Da ku Kniūkš ų pa a dė 33 The su name Kniūkš a was eco ded in he census o Salan ai pa ish in 1853. Howe e , i had no a single Kniūpš a; he la e su name also disappea ed om he illages p e iously men ioned in he chu ch book o Kalnalis. This migh sugges ha Kniūkš a was no a new su name bu a he made om Kniūpš a. In Salan ai pa ish in he 19 h cen u y he su name Kniūpš a was mos equen in h ee illages: Ba zdžiai, E lėnai and Juodupėnai. In he middle o he 20 h cen u y i was mos ly ound in a small a ea o Lowlande s (žemaičių) be ween Salan ai, K e inga, Kuliai and Plungė; in he 20 h cen u y he su name sp ead o he wes o Li huania and majo ci ies o he coun y. PRANAS KNIŪKŠTA Lie u ių kalbos ins i u as P. Vileišio g. 5, Vilnius LT-10308