Įterpiniai, jų aiškinimas Jono Jablonskio gramatikos darbuose

G. AkelAi is. Į e pinia, sus explicación en los abajos g ama icales de Jono GINTAUTAS AKELAITIS Mykolo Rome io uni e si e as Jablonskio 57 ĮTERPINIAI, J AIŠKINIMAS JONO JABLONSKIO GRAMATIKOS DARBUOSE ĮVADAS Į e piniai sin aksės del enunciado de la lengua li uánica y esa sin aksės desc ibeo pašalio asun o. Sin emba go sin su a amien o la desc ipción de la sin axis del enunciado se ía no sólo neišcomple o, sino y incomple o. Y comple amen e no impo a, cómo ellos se án nomb ados y e aluados: si adicionalmen e į e piniais, o okiečių, inglesas lenguas, donde dis in o que los li uanos de la ase miemb os o maliųjų aiška, inkančiais e minis y concep os Sa zad e biale, Sen ence ad e bs sen inio p ie eiksmiais (ž . Hol oe , Pajėdienė 2005: 107 y k .), o de la clásica e ó ica he edė u pa en ezė (ž . Koženiauskienė 2001: 176 y Rulíko á 1973). Aho a ob iamen e, que į e pinia, independien emen e sen inio b anduoliui, asignanami sen inio como pasakimo g adopai, įsi e pia en di e sos sen inio y incluso ex o angos es o y modalumo o ma imo ins umen o, y sen inio disku siškumo iz aiškos elemen os, a ex e y sen inio cohesijos, . y. g ama inio išlumo, ins umen o. Pa a en ende nos, cuál ue y qué signi icación u o desc ipción į e pinių Jono Jablonskio en abajos g ama icos, necesi a al menos glos os Li uanian lengua sin aksės y inėjimų his o ia de esumen qué has a J. Jablonskio ue con ado sob e į e pinius. 1. Las g amá icas de la lengua Li u ias has a J. Jablonskio kokio aunque į e pinių ap ašo no hubo. No Li uania habla esc i os en g amá icas incluso Augus o Schleiche io, F id icho Ku šaičio p opio desc ipción del sen encia maža ebu o; la sin axis de los obje os ue on o denados po el llamado p incipio de sin axis de las pa es del lenguaje (plg. Būda 1987: 13 y k .). Pe o p immi ejemplos, aho a conside adas į e pinías, ya apa ecie on. Po ejemplo, A. Schleiche is, discu iendo p ielinksnį ano , us ojamą sólo į e p inėse kons ukcjach, esc ė: ano signi icado me es neaiški; él 58 LEBROS CULTÚRA | 83 ( . y. ano . G. A.) consumido ales conjunciones: ano e o, ano su zodzo (Schleiche 1856: 280). 2. Lie u ių kalba en los publicados ap ašuos g ama icos An ano Ba anausko Pe o G ažbylio (Po ilo Januše ičiaus) (1905), Adomo S uob io (1906) aunque į e piniai neap ašomi, pe o en los sky elios de los asun os del di o cio apa ecen pi mi é minos, en los cuales į a dijama lo que aho a se llama į e piniais (1896). Especialmen e: palab as in oducinai, sakynei įmes inai (A. Ba anauskas); palab as añadidos, sakynjai įb uk i (G ažbylys-Januše ičius); inse ados palab as y sen inelas (Adomas S uob is). Esos e mininos con exp esi ías de inamaisiais dėmenimis ni ilgesnį iempo ė ė, ni cuál de ellos p igijo. Tad oda y asen i inusių e minos, y į e pinių como sen inio sin aksės iene ų ap ašo p ime um pe enece Jonui Jablonskiu. INPINININ PATRIMENTO JONO JABLONSKIO GRAMATIKOS DARBUOSE Jono Jablonskio g ama ícos abajos de ( . y. ado ėlių) į e pinia, sa aime en endama, de alladamen e es á desc i i en 1911 m. Sin aksėje de la lengua de Li uania. 1901 m. Li u iškos kalbos g ama ikoje, cuya esc i u a y de la publicación his o ia de los li uanos lingüo y oje uni e somemen e conocida, sob e į e pinius žinių nė a: como desc ibidos obje o ellos nepa eko á capí ulos Keli sin aksio įs a ymai (ž . Jablonskis: 158177), po que ame capí ulo nesiek a pa eik i sis emá ico, que y glas o sin aksės lie u ių kalbų ap ašo, a no ė a oca ik ai más impo an es cues iones de g ama ica, beje, aún no jablonskinės g ama ikas, sino más emp anos g amamoks sob e la base de p incipios. Aunque hay un capí ulo Keli žodžiai apie g ama ikos ašybą, pe o nė neužmin a apie sky ybą adieja, y es e camino en 1901 m. g ama ika ą į e piniai negalėjo pa ek i. (Ne i Lie u os kalbos sin aksėje (p. 102) J. Jablonskis a i mó: Ski iamieji ženklai i jų mokslas, iesą sakan , y a ne iek sin aksės dalykas, kiek apie ašybą, ši aipė pab ika, kad ašyba i į e binija žinių ašy u kalba suda o iene ą.) Eso que sob e į e pinius J. Jablonskio esc i a Pi mųjų sin aksės dalykų en capí iuos y sky ybos dalykų ap ašuos, que es án 1922 m. (y 1919 m.) Lie u ių kalbos g ama ikoje y 1925 m. Lie u ių kalbos ado ėlyje, lle ando a cabo el es udio, ue compa ada con 1911 m. Lie u ių kalbos sin aksės co espondien e ma e ial. Y accesi a a la conclusión: an o g ama ikoje, como guíaė- G. AkelAi is. Į e piniai, su explicación en los abajos g ama ícos de Jono Jablonskio 59 lyje sob e į e pinius J. Jablonskis p esen ó, su akimis, más impo an es emas, omándolos de Lie u os kalbos sin aksės. Sólo una peulkmena: 1922 y 1925 m. en abajos g ama icales él ya no usaba an edėlio in e minos dėmenise in e p inis, in e p iniai esos dėmenis él ya p esen ó con an edėlio į- (ž . Jablonskis 1957: 412413). Así ul e io obje o de análisis es lo que sob e į e pinius J. Jablonskio es esc i a 1911 m. Li ujų kalbos sin aksėje. TERMINAS, CLABICACIÓN Y INSTALINI VIETA SINTAKSS APRAŠE J. Jablonskis ien isinio é mino į e piniai ne a ojo él, como ya zazmin o, us ojo compues os e minus con de inamuoju dėmeniu į e p inis. Labes amen e su dis inguido é mino į e p iniai sakiniai. De la explicación, que y a no solo sakinių in e p inių, es in e p inių y a ski ųjų pasakymų, žodžių (Lie u jų kalbos sin aksė, p. 76; adelan e u ilizada san umpa S 1911), se puede cla amen e numany i e minus į e p iniai žodžiai y į e p iniai pasakymai. Es os é minos ienen signi icado clasi icacinę. O į e p inių eiškinių klasi ikacija en ealidad es d ina ė: 1) į e p iniai sakiniai, 2) į e p iniai pasakymai y palab as. El que an os ūšies d ejopus į e pinius J. Jablonskis ėmė como singula idad, lo mues a jau us, que į e p iniai pasakymai, que según ac ualiniimo in e p e inimi se conside an aps aba ėjusiais, son ce canimi į e p iniams žodžiais. Sa i as cosa como J. Jablonskis en ókompona o į e pinius en sin aksės ap ašą. Į e piniams él o o gó muy impo ancia de, que y o malų, s a us: chalia sakinių p ijungimo, sujunimo, su apimo (daba sakiniai con iena ūšėmis sakinio dalimis) dėjo sakinių in e pimą. Pudiesi, la ase con į e piniu, en endimien o del lingüis a, es ase compues o. Es o es él cla amen e dicho: Sudė iniame sakinyje dis inguemos: 1) sakinių p ijungimą, 2) sakinių sujungimą, 3) sakinių su apimą y 4) sakinių in e pimą. (S 1911: 87). Sin emba go, po o a pa e, pamien o sin aksés ap aše į e piniai es án no Sakinių sudės ymo, i. y. no sakinių g ama inių ipų ap ašo, sky iuje, y de allamen e ap a i sky iuje Ki i sakinių sa o iškumai i jų į ai ybės. I se i i ellos p imis, sólo después de ellos a di ec a lengua, sus a mainas a min iniai sakiniai y pasakojamoji, o ne iesioginė kalba, llamadamoji daly ių kalba. Así cau elosamen e puede a i ma J. Jablonskį jau us į e pinius p esen e y ien isinio sen encia o apsk i ai sen encia como unidad de lenguaje, y pašalio obje o. 60 KALBOS KULTÜRA | 83 ĮTERPINI SAMPRATA Del desc ipú imo (apib ėž imi apenas o se puede llama ) se e, que J. Jablonskis į e pinius sup a o muy ampliamen e y algo con a a ingai. Apibúdinim bien dependió de lo que y é mino él p incipalmen e en a izó į e pinius esan sakinius, y sakinius con į e piniais laikė, como mencionada, sudė iniais. Nep iklausomasis aseys, que, siendo in e p as a o o, no iene con él g ama icos jung ies ( . y. g ama inio yšio. G. A.) y apo a en oda pasakymą šiokį- okį min ies paaiškanimą, pažymėjimą, sus au inimą, llama in e p inis aseys, š ai ši aip J. Jablonskis desc ibino (na, de iniė) į e pinius. Jus icia, inmedia amen e aún añadió que in e pjami y šiaipjau pasakymai y sepa adas palab as (S 1911: 76). Debido a al a i maciones nede amien o no hay nada explicado. Como mismo a i mó ėmėsi ano me o pap as aisiais sin aksės ado ėliais. O, po ejemplo, usų kalbininkai Dimi ijus O sianiko-Kuliko skis, más a de y Aleksand Peško skis señala on į e p inius palab as y posakius esan o incomple os sen encia, o su umpėjusio sen encia elemen en ais. Así, cau elosamen e a i mando, el p incipal J. Jablonskio į e pinių desc ición pa ece ía igual y con adic o ingo. J. Jablonskio se indica que į e piniai son, aho a iškai hablando, sólo inciden al cosa ellos neiš eiškia sen iniu con en o del dichoomo cosas. es o el lingüis a esc ibo: In e p inis ase ácil algunas y oda edi ada, y ese edi ado ace ca nė cuán nemaino sin aksés pilna ies signi icanzas. El dicho: Tu, dice, aye en la ciudad es ado signi ica an o como la ase Tu aye en la ciudad es ado. (S 1911: 78). Desde luego, alamejzdy en, palydė ame eškinamuoju palab aju ka ais, į e pinys dice dubliuoja, J. Jablonskio é mino poniendo, pa y jų kalbą. Pe o como el con enido y sen ido del enunciado modi ica modi ican į e pinaya, él no nesiėmė acškin i. De es os días esc i os de la sin axis de la lengua li uanas mi ando, J. Jablonskis p esen ó sa i ą plačiąją į e pinių samp a ą. Į e pinių concep os y į e pinių como conc e os elemen o de sin axis sen encia ampli ud de los elemen os de e minó lo que en onces, cuando sus abajos g ama ícos esc ibé J. Jablonskis, adqui ió o malioji di ección g ama ica ( iene e dad, él quedó leal logina g ama icaos k ypčiai). Debido a es a azón los au o es g amá icos poca a ención des ina on a los enómenos semán icos de la lengua. Tas polinkis aki aizdus y J. Jablonskio en abajos g ama ícos. Po lo an o y į e pinių seman iką, o signi icados, como ue is o de la dada desc ipción, señaló muy apibend i ai y apy ic amen e: įnecha a oda pasakymą šiokį- okį min ies paaiškanimą, pažymėjimą, susiau inimą. No gaina eso, ese desc ibini- G. AkelAi is. Į e piniai, su explicación en los abajos g ama ícos de Jono Jablonskio 61 mas nea spindi J. Jablonskio p incipalmen e pa eik ų būdingiausių lie u ių kalbos į e pinių dice, oye, adinas, odos, egis, mi ėk, ma y i, ano (ko no s) gi di, su asim, qué aquí culpa. Tú, pa ezco, no habías i pan. – eikšmių. Plg. pa eik us pa yzdžius (S 1911: 76–78) su šiais bū- dingiausiais lie u ių kalbos į e piniais: „Daba eiki “, sako, „namo“, „paskui“, ese día ni de casa salido. P iėjo huš a, kiaulė o qué cal ijas j i bliu nė mo ais, lesa a sí g e ymais con ellos y aún, mi ek, sob e la espalda a sis os. Tú nada, e , de eso noalame as. En onces y de pe sonas, es, pocas habé. Reikėjo pačiupinė i, ano ma ynos, y noebū ų lindęs. Reque i ían a él, una palab a, galas hace e pan. J. Jablonskis, di e en e que ue hecho en pos e io es abajos de sin axis de la lengua li uanas, nė nebandė į e pinių ski s y i o como sea los ap a i según signi icamos. De g ama icales į e pinių señas ambién es impo an e es o, que J. Jablonskis señaló į e pinius u in lais ą ejopą poziciju: In e p iniai sakiniai puede pa a se a menudo y o os sakinių al inal y al p incipio, no mix os en el medio. (S 1911: 78). Así in e pozición ca ac e ingiausia į e pinių luga . Pe o lo que lemb a į e pinių posición, de ko ella pa eina, como y muchos a desnių sin aksininkų, neišski ian nė daba inių, nepaaiškino. SAVITI ĮTERPINIAI Muy esumido į e pinių eikšmių apibūdinamas, aún como eikian neįž elgus į e piniais einančių žodžių, posakių i e en sakinių aps aba ėjimo, leido J. Jablonskiui an e į e pinių šlie i ales cons ucciones, las cuales ne iko en o os g upos sin aksinių eiškinių, y con į e pinijas elacionadas solo an o, que ašy iniame sakinyje išski iaban sky ybos ženklais, a saky iniame aki aizdu aiškėmis pauzesnėmis o blankesnėmis. Po consiguien e en e į e pinių su gió cons ucciones con be: Fue on sie e homb es, sin Pe o. Además de es as exhibiciones, hubo mul i ud y o os, aún mayo es. Li uania, además li u íos, i e aún polkų, usų (bal ųjų y didžiųjų), žydų, okiečių, nemaža la jų... (S 1911: 78). Po cie o, y ac uales sin aksés, especialmen e disc ybos ap ašues, p incipalmen e basado simili ud a e dade a į e pinį además de eso, es as ūšies cons ucciones aún es án dedamos a į e pinių. Po o a pa e, y el mismo J. Jablonskis po la mencionada ūšies kons ukcijų su be s y a o: Ski iamųjų ženklų sky iuje sakinyje Ki ų š enčių, be sekmadienių, ingleses casi no ienen kons ukciju be sekmadienių laikė p iedė (ž . S 1911: 97). 62 KALBOS KULTÜRA | 83 dak a o pa ež i. Dios sal ook, no neces! baile Juozapas: in oduci é en hoobę, y an o (S 1911: 76). P e į e pinių ambién Į e piniais J. Jablonskis laikė au o iaus žodžius, į e p us į iesioginės kalbos sakinį: „Tu, mo yn, būk p ie ligonio“, a ė ė as, „o aš ažiuosiu asignó y aquellos au o us palab as, que no es án į e pen i en la lengua di ec a, y a después de ella, i. i. del odo ase inal: Reikia pi ma nuplau i, añadió senis (S 1911: 76). Mokslinės lie u ių kalbos sin aksė abajos en J. Jablonskio decisión conside a į e piniais au o iaus palab as no solo que no ue conside s a o, pe o sob e es o nė užmin a. J. Jablonskis į e piniais laikė, aho a iškai sakan , y comple amen e lib es, neaps aba ėjusius, incluso nes anda iškus, p incipalmen e pasakymas de o ma sen encial, į e p us į sakinį. Sólo de ellos ninguna no p esen ó en e 80 į e pinių ap ašo ejemplos, y puso Ski iamųjų ženklų capí ule como b ūkšniai y especialmen e skliaus ai dis inguidos cons ucciones, cla amen e las llamando į e piniais. Aquí los ejemplos: Una ez muchai é ya e a de doce años ėmę šnekė ies d a iškiai. Si el manan ial pequeño y agua en él poco ė a, así sucede muy a menudo, ad be ia unos pe sonas. Veikiai endis me as, cuando ni un okie is išei is (yas saleina cada año de Alemania á Amé ica po cen á miles de), ku s ke ina e s ies Ame icane ie a abajo, neplauks ęnai de Eu opa be na elio con kelias ó unas cua en a z e blias. (S 1911: 100, 101). Pa yzdžių pa eikimo luga indica, que el kalbinis a lib es inse iamai us ojamų cons ucciones nelaikė e dade os į e piniais, a is gy ojoje šnekamojoje kalboje y su es ilaus ex os. Visų J. Jablonskio abajos analizado es especialmen e alo ados ejemplos hoy mucho qué habla á sob e cuidado lenguaje eiškinį, i. y. sob e lo que no ue esc i a manualėlių ex o. I sakinių con inse sos J. Jablonskis p opo cionó no sólo de su pa icula men e alioso conside adas lengua de la gen e, sino y de la li e a u a especial, aunque en a izó, que es o hay que hace con p ecaución; aigi indi ec amen e él cuan o mos ó y especialiajai lengbai ca ac e ingus į e pinius, plg. p z. :La ida de la sociedad ennamijos, como pudėjo no a , ue pa a noso os comple amen e comp ensible. Jü aduc imus yo, como dije, co iau y liñau. Plg. aún sepa i us į e pinius: en ealidad imando, qué es más impo an e, po ejemplo, his o iado es (his o ios) opinión (ž . S 1911: 7779). Į ai ias į e p ines de la misma palab a o mas y posecis con esa palab a s engėsi pone g e a, ej.: dice, dice Ju gis; cuen a, cuen a cuen a iej gen e y pan. Desde J. Jablonskio apo ados ejemplos de qué no qué podemos juzga sob e į e pinių ki imą, aunque casi odo el siglo de desa ollo de lengua no qué G. AkelAi is. Į e piniai, su explicación en Jono Jablonskio g ama icalos abajos 63 aho a enemos sólo quizás, u bū , y J. Jablonskio iempos exis i a incluso į e piamai a ojamų a ian ų: 1) puede se , debe se ; 2) puede se , debe se ; 3) puede se , u se y 4) puede se , u se las úl imas anas de es a ian es one ue on pe cepokiami como d ižodžiai. Plg. ej. : Da , puede se ( u i se ), huéspedes su ajiuos. J. Jablonskis es zapeado aho a sólo de la lengua li uánea el ocodino ginomą p ielinksnio o mą ano e: Qué ese pasileidėlis, ano e ė o, me ha á! (S 1911: 77). Ilgą iempo J. Jablonskio es ablecido į e pinių samp a a, ejemplos de él p esen ada gausios ma e iales (80 sakinių su į e piniais) ue asladeliama comple amen e ó poco qué epakei us en gausius de o me o skolom pa ašy us lie u ių kalbos sin aksės ado ėlius. * epa odo. Aquí Al J. Jablonskio į e pinių ap ašą aki aizdžiai se basa y d i dis in as cien í icas ac uales lenguas li ias į e pinių samp a as. Es e es un concep o es echo, es ablecido en académicos de la lengua li uana sin aksės ap ašuos (LKG III 1976: 701713; DLKG 1997: 641644), aquí į e piniais se conside an aps aba ėję, s anda d iški, de inida, signi ica i os can idad conin ys palab as y sen encias; lib es inse idas cons ucciones, que son nesis emico eiškinys del plano šnekos (DLKG 1997: 645), se llaman įsp audais ( okia concepció es apoya ambién y es e a ículo au o ious į e pinių y inėjimai). J. Jablonskis, ob iamen e, linko en la es eu ąją į e pinių samp a ą, pe o, siendo a idus ma e iagai sin aksės, p esen ó y de ales į e pinių pa yzdžių, que más o menos leido susi o ma se b ečiajai į e pinių samp a ai su más impo an e dis in imasy b uožas es no an o lo que desde į e pinių noa ibuyen įsp audai, y lo que que asignamos y elacionadas con g ama ically į e piniai (ž . Balke ičius 1963: 267281; Labu is 2002: 343353). La Comisión conside a que la ayuda es a al en cues ión no cons i uye ayuda es a al en el sen ido del a ículo 107, apa ado 1, del T a ado. IŠVADOS 1. Jonas Jablonski en sus abajos de g amá ica į e pinius discuyó más de una ez (1911, 1919 y 1922, 1925 m.), y de alladamen e 1911 m. Lie u osjų kalbos sin aksėje specialiame sky iuje; algo de conocimien os adicionales sob e į e pinius es á en es a publicación Ski iamųjų ženklų sección. Dėdamas su umpin us į e pinių ap ašo a ias en a desnius abajos g ama ikos, kalbininkas ni į e pinių samp a os, ni ilius acinės medžiagos nė poco nekeiė. 64 KOLBOS CULTÜRA | 83 2.Į e pinius J. Jablonskis p ilygino del sakinio compues o p edika iniams dėmenims (daba inis e mas), sakinius con į e piniais él conside é sudė iniais, aunque pačius į e pinius ap a ė como sakinių sa o iškumą, su į ai ybę. Pačius į e pinius ambién desc ibió como sakinius ( . y. compos os sakinių p edika inius dėmenis). 3. Además sakininesa, į e pinių desc ipción en J. Jablonskis señaló y ki okią į e pinių o mą pasakymų y a ski ųjų žodžių. Apibujando į e pinius, le an ó es os sus dis in i os g ama icales asgos: g ama a ikos jung ies ( . y. g ama inio yšio) con o as palab as del enunciado ne u ėjimą, libe ad ejopą poziciju sakinyje, la posibilidad de expedi į e pinius de un enunciado (pašališkumas). escasa a ención a los signi icados de las in oducciones ue p emisa al lado de los p e ajuan es ca ac e ís icos de la lengua li uana in oduci ales elemen os de la ase, que, como y las in oducciones, ienen signos de muy in onacinio y pun uacinio excly imo ( o di ec amen e J. Jablonskis neį a dijo). 4. J. Jablonskis ap ėpė y ejemplos de kiekiu, su mane a de p esen ación expliškino b anduolį del in en a io de į e pinių lie u ių kalbos, en el cual se basa y ac ualínija es eu oji į e pinių samp a a. P e į e pinių šliedamas di e sas alguna que sea la į e pimo žymę con enidas cons ucciones, kalbininkas cons i ué la p elaidą de c eación de la amplia concepción į e pinių. LITERATūRA Balke ičius J. 1963: Daba inės lie u ių kalbos sin aksė, Vilnius: Vals ybinė poli inės i mokslinės li e a ū os leidykla. Būda V. 1987: Lie u ių kalbos p ijungiamieji sakiniai: y imo is o ija, Vilnius: Mokslas. DLKG 1997: Daba inės lie u ių kalbos g ama ika. Red. V. Amb azas. 3-iasis pa ais. leid., Vilnius: Mokslo i enciklopedijų leidybos ins i u as. Hol oe A., Pajėdienė J. 2005: Aplinkybės i jų ipai. – Lie u ių kalbos g ama ikos da bai 3. G ama inių unkcijų y imai. Red. R. Mikulskas, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as. Jablonskis J. 1957: Rink iniai aš ai. Sud. J. Palionis, Vilnius: Vals ybinė po- li inės i mokslinės li e a ū os leidykla. Koženiauskienė R. 2001: Re o ika: iškalbos s ilis ika. 2-asis pa ais. leid., Vilnius: Mokslo i enciklopedijų leidybos ins i u as. Labu is V. 2002: Lie u ių kalbos sin aksė. 3-iasis pa ais. leid., Vilnius: Vilniaus uni e si e o leidykla. LKG III 1976: Lie u ių kalbos g ama ika 3. Sin aksė. Vy . ed. K. Ul ydas, Vilnius: Mokslas. G. AkelAi is. Į e piniai, jų aiškinimas Jono Jablonskio g ama ikos da buose 65 S 1911: Rygiškių Jono Lie u jų kalbos sin aksė 1, Seinai: Laukaičio, D a anaus- ko, Na jausko i B- ės spaus u ė. Rulíko á B. 1973: Pa en eze současné češ inč, P aha: Academia. Schleiche A. 1856: Handbuch de li auischen Sp ache on Augus Schleiche . Bd. 1. G amma ik, P ag: Cla e. Recibió 2010 11 03 INSERTS AND THEIR TREATMENT JONAS JABLONSKIS GRAMMARS Summa y The c ea o o S anda d Li huanian, Jonas Jablonskis, was also a g amma ian who w o e se e al g amma books ha became widely used and ha had a majo impac on he wo k o u u e ex book au ho s and linguis s. The a icle analyzes one g amma ical (syn ac ical) opic, namely, he ea men o inse s by J. Jablonskis. The s udy o J. Jablonskis a icles e ealed se e al issues. The e had been no desc ip ions o inse s in p e-Jablonskis g amma s hough some sou ces had p oposed a ious Li huanian e ms o he inse . These e ms, howe e , we e no b oadly accep ed. Thus he au ho ship o he e m į e pinys should be asc ibed o J. Jablonskis who was also he i s o de ine he e m and explain he p inciples o i s es ablishmen . His de ini ion includes such ea u es o he inse ha do occu in mo e ecen explana ions, namely, he absence o g amma ical ela ion o he o he wo ds o he sen ence, a ee placemen in he sen ence, seconda y impo ance o he basic meaning o he sen ence. J. Jablonskis paid li le a en ion o he seman ics o inse s and he ea ed as inse s such cons uc ions ha only had a o mal in ona ional and punc ua ional ea u e. Algunos de hese aspec s ga e ise o he adi ion o na ow and b oad ea men o inse s in he Li huanian syn ax. An in e es ing ye linguis ically un ui ul was J. Jablonskis unde s anding o he inse : he ea ed inse s as sen ences, and a sen ence wi h an inse , in his iew, was a complex sen ence. GINTAUTAS AKELAITIS Mykolo Rome io uni e si e as A ei ies g. 20, LT08303 Vilnius [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed]