Lietuvių kalbos gramatinių ypatybių įsisavinimo anglų kalbos aplinkoje sunkumai

BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 AGNĖ BLAŽIENĖ Uni e si é Vy au as le G and LIETUVI KALBOS GRAMATINI YPATYBI INSATISABINIMO ENGL LANGUES DEPARCOGE SUNKUMAI ESMINIAI VOODŽIAI: langue danssisa isa ion, d ikalbys ė, išlusis con ejimas, aikų kalba. ĮVADAS De niè e décennie, en a i an l'a en ion su les Li uiniens i an dans d'au es pays, commença à ou e is a aux, lesquels isen à é abli les liens des Li uiniens i an en émig a ion a ec d'au es na ion ieux e bâimosi dans une nou elle espagne expé ience (Liubinienė 2009), pe cep ion d'iden i é, connexions a ec Li uanie (Čiub inskas, Kuzneco ienė 2008). G e a socialines hèmes discu ée su les Li uiniens de langue, qui es aussi considé ée un Li u iškos apa ybės b uožų, išsaugojimą, a ojimą šeimose, bend uomenėse. Plus sou en examinés, li uanis inis ugdymas e li uanis inis éduca ion dé is (Dau a as 2005; Celešiū ė 2008; Aleksand a ičius, Kuzmickai ė 2008; Tamošiūnai ė 2009 2012), la a i ude des pa en s e s li uanis inį ugdymą (Šu inienė 2009), p emiè e, an os, oisième géné a ions emig an s l'uni é de main ien de la langue hé eldée (Tamošiū ė 2008), les modes de ges ion des langues dans les amilles (Jbukakai ė-Bulienė 2014a, 2015b) e e c. Men ionnés quelques é udes de plus g ande en e gu e, dans lesquelles on che chai à é abli dans les g andes illes li uaniennes le appo des langues usées e de l'iden i é na ionale (p oje 1 Mies ai i kalbos, Ramonienė 2010), examine le compo emen , le épe oi e linguis ique, les disposi ions linguis iques des émig an s li uaniens (p oje Emig an ų kalba, Ramonienė 2015), ennag ine les pa icula i és de la langue li uanienne dans la diaspo a, le ni eau de la langue, nykimo 2 e k . 3 De plus en plus équemmen , les eche ches se concen en en linguiniens des deux langues in e connec ions e de la langue dominan es aspec s d'in luence hé eldė ajai ou maison langueba. Pa exemple, Lionginas Pažūsis (2009) a é udié les codés Li uiniens de l'Amé ique du No d, les ca ac é is iques de l'in luence anglais des Li uiniens su la langue, en pa ie déc i quelques-uns des signes nykimo des langues Li uanies. A in de é abli les langues li huaniennes 1 Le p oje éalisé 20072009 m. Vilniaus uni e si é, di ec ionée p o . d . Meilu ė Ramonienė, a inancé le Fonds na ional li uanien de science e é udes (ž . si e in e ne du p oje : h p://p ojek ai. u.l /mies aii kalbos). 2 P ojek as ykdy as 2011–2013 m. Vilniaus uni e si e e, ado ė p o . d . Meilu ė Ramonienė. 3 P ojek as ykdomas 2015–2017 m. Vilniaus uni e si e e, ado ė p o . d . Meilu ė Ramonienė (ž . p ojek o in e ne o s e ainę: h p://wp.eln.l /apie-p ojek a/). AGNĖ BLAŽIENĖ. Lie u ių kalbos g ama inių ypa ybių įsisa inimo anglų kalbos aplinkoje sunkumai BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 aux acquisi ion d'une au e langue en i onnemen , ca ac é is iques, dé eloppemen de la langue s imulan e a ê an ac eu s, a i é l'a en ion en en an s langue. En appliquan di e ses mé hodes d'obse a ion longue du ée e expé imen ales, examinées des en an s b ikalbių na i es des langues li uaniennes danssisa issemen okiečių (Balčiūnienė, Kalniny ė, K i ickai ė 2011) e anglais langues en i onnemen koje leksinės, g ama inės ypa ybės (Blažienė 2015). Aussi compa ée d ikalbių (lie u iųanglų, usųlie u ių) e uneakalbių en an s langue (Kalniny ė 2013; Balčiūnienė, Kalniny ė 2013; K i ickai ė 2014;), i es Li uaniennes, comme ma e nelles e secondai es (s e imosios), g amma icales, codes kai os ca ac é is iques (Dabašinskienė, Čubai ė 2009; Dabašinskienė, Balčiūje a, Kalniny ė 2013), la pe e ma e nelle des Li uaniennes dans la jeunesse, la langue accélé an l'au e, dans les cas d'adop ion in e na ionale (Ramonai ė 2013). Bien qu'augmen e des a aux, dans lesquels son examinés les pa icula i és de la langue li huanienne i an en émig a ion, manque une plus app o ondie e plus g ande po ée de eche ches, qui aide aien les p épa a eu s de ou ils mé hodiques, p épa an des Li uanies langue d'enseignemen , ma é iel(si) de enseignemen , se concen e dans ces linguis iques pa icula i és, auxquelles se ca ac é ise d'au es langues en i onnemen en assinai . De elles eche ches son aussi impo an es les enseignan s des li uanis ines écoles, les logopedes, a aillan an a ec des en an s, ép ou-nan s des di icul és au es langues en i onnemen soi à é udie na i es des langues li uaniennes, an a ec des en an s e enus à i e en Li uanie, don les connaissances e compé ences des langues li uaniennes ne co esponden pas aux communes en Li uanie des capaci és de la langue li ou ienne. Comp e enu de ces quelques en an s men ionnés e de nomb eux au es aspec s, e ec uée une g ande po ée d'é ude, pa lequel che chai à dé e mine les en i onnemen s anglais des g ama ines ypa ybes 4 . S aipsnio ikslas – ap a i kele ą gim osios lie u ių kalbos, įsisa inamos lexicines de langues li uaniennes e anglais, des ca ac é is iques g amma icales (linksnia a ion pa adigmas choix, de ina ion e ges ion, neiginio kilmininko usage), qui causen des di icul és. 1. TRIMO MEDJANGE ET MÉTHODOLOGIE L'enquê e menée d'a ilbi juin 2013 a ecueilli des données dans qua e qua ie s de Lond es. En appliquan la c éa ion li uanis inėse mokyklose, ku ios eikia nuo ienų iki dešim ies me ų ski inguose Londono du éci išlious selon la âche de pic slėlius on é é assemblés 156 en an s con esima, aussi bien e ec uée des pa en s (globėjų) socioling is inė app iseuse, que se ai leksinės e g ama ines ca ac é is iques. Dans ce a icle 4 Ty imo pag indu engiama dise acija, ku ios ienoje dalių išsamiai ap a iamos d ikalbių aikų lie u ių kalbos appicies se limi e aux ca ac é is iques g amma icales, pa iculiè emen omis, qui pose des di icul és e aux en an s monolingues dans l'assimila ion de la langue Li uiniens. AGNĖ BLAŽIENĖ. Lie u ių kalbos g ama inių ypa ybių įsisa inimo anglų kalbos aplinkoje sunkumai BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 dé e miné l'en i onnemen de ie de l'en an , les langues u ilisées dans les amilles, la équence de la langue co espondan e, e k . Des données de l'enquê e ques ionnai e cla i iè en que les enquê és son ès di é en s, donc l'é ude sélec ionne ces en an s, don les deux pa en s langue ma e nelle son Li uiniens, e en an s née anglais dans le milieu (95% de ous les enquê es) ou iki ienų me ų amžiaus (5 p oc. isų i iamųjų). Taigi iš iso a ink a 100 aikų, ku ie a i iko née en Li uanie, mais dans anglais dans le milieu es a i é men ionnéus c i è es, e examine c ée leu s išlieji pasakojimai. Selon amžių i iamieji sca e s y i pamečiui en 6 g oupe de siècle (ž . len elę). LENTEL. Des données su les enquê és G oupe Nomb e G upės amžiaus idu kis G upės amžiaus idu kis G upės amžiaus idu kis G upės amžiaus idu kis G upės amžiaus idu kis G upės amžiaus idu kis G upės amžiaus idu kis G upės amžiaus idu kis G upės amžiaus idu kis G upės amžiaus idu kis d'Age d'En an s Ly is Pays de Me gai-B- Naissan- e niu-Ju- ce ės kai ng inė Royaume (LT Li uanie) 44;11 m. 4;7 15 9 6 15 -55;11 m. 5;4 27 13 14 27 -6 mois) 88;11 m. 8;3 16 10 6 16 -99;11 m. 9;3 10 3 7 10 - 66;11 m. 6;4 15 10 5 14 (LT i ao 1 en an 711 m. 7;5 17 15 2 137; 4 en an s (LT habi ao: 3 mois ; 6 mois ; 7 mois ; 10 mois.) Du o al: 100 60 40 95 5 Au cou s de l'é ude che ché à enquê e au an de en an s que possible, donc leu nomb e en chaque g oupe d'âge n'é ai pas limi é e es uni o me. La plus pe i e i iables (10) es 910 m. âge g oupeée, ca de ce (i senio ) âge en an s li uanis ines écoles dans beaucoup diminue donc, que les en an s se choisissen isi e d'au es, géné alemen angliškose écoles ou d'au es ugdymo é ablissemen ses anglų kalba ykdomus bū elius. Men ionnée, que la na e langue Li uiniens les en an s en endaien de les deux pa en s, dans les kalba, aikai bu o ska inami šia kalba kalbė i iek su ė ais, iek su b oliais i (a ) sese imis. Anke inės apklausos duomenys su eikė žinių apie ai, kad isi aikai gebėjo bend au i anglų amilles p é alaien Li uiniens langue, e ce e langue la plupa des 48 m. g oupes de siècle i iables a o e pusée jou née, e 99;11 m. en an s 75 p oc. jou s. La plupa de ous les g oupes d'âge en an s li uanis ine école équen aien su d ejus années, en Li uanie iskyda osi une ois pa année e y passaien su d i semaines. Lankydamiesi Lie u oje aikai lie u iškai bend a o su seneliais, ki ais šeimos na iais, bend aamžiais. AGNĖ BLAŽIENĖ. Lie u ių kalbos g ama inių ypa ybių įsisa inimo anglų kalbos aplinkoje sunkumai BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 Les données de l'é ude ecueilli en u ilisan la mé hode de c éa ion de éci lišlioye. Les en an s on é é demandés pajais i pasek i pasaką selon ci-ap ès données six six siuže inių pain ingslėlių, išdėlio ų de an l'en an ho izon alia eile de la gauche à la d oi e, seką (ž . pa eikslą). Le emps d'app écia ion c ée na a ion, la du ée de na a ion n'é ai pas limi és, à l'en an c éan na a ion, l'enquê eu ne l'in e aignai pas, ne demandai pas de ques ions, qui pou aien pasu le e le siuže ą du éci , ne aisée di é en s pe sonnages du en an , mais encou ageai pa le p i a iamaisiais mo s ( aip, mhm, bien). Quel que soi le éci c éé pa en an es é alué posi i emen , l'en an li é. Tan a an l'enquê e, que pendan l'enquê e a ec l'en an l'enquê eu communiqua Li uiniens langue. PAV. Rišliojo na a ion siuže inių pa eikslėlių seka (Hickmann 2003; Gaga ina e k . 2012) La mé hode Du éci selon pa eikslėlių seką a é é choisie pa ce que ce e ac i i é es habi uelle, econnue, appliquée an aux en an s ikimocklinium, an à l'éduca ion scolai e, ne c ée pas de ensions. En ou e, la c éa ion d'un éci lišlio […] kalbinė ac i i é, quand il au choisi des mo s, o mes mo phologiques, ègles g amma icales, moyens de liaison de ex e e au es s a égies de c éa ion de éci , que l'audi eu comp as ų pasako ojo is o iją. Rišliųjų pasakojimų kalba i jos analizė ou ni des données su la ma e nelle Li uanie, les langues anglaises, les lexicines, g amma icales e au es linguis iques (ž . kelių i iamųjų papasako as is o ijas): 5 INF14: une ois il y a ai quelquequ'un des qua e oiseaux e il é ai mama oiseau e ois au es oiseaux oulaien mange pu sui mama oiseau s'en ui p end e slieké e a p is slieké Ici e pa la sui e ka é i e oulû su oly ces oiseaux e pa la sui e i e e exemples ci-dessous au débu es p ésen é l'ab é ia ion INF (in o man ) e jusqu'à 5 indique que dans la eche che les in o man ai es les plus jeunes on é é susc i s, chaque homme es é udié, isan l'anonymisme. Pas i ieji b ūkšniai sépa e pasakimes, c'es es con e sa ion a ka pas a an e (ou) ap ès en an ai es pauses ou a sik ėpimo, e le signe +... ma que nebaig ée pasakymą. Dans ces e d'au es exemples les signes de sépa a ion composés selon la Commission de la langue li huanienne, e g amma iques pa la sui e le chio a u aussi e pa la sui e pou la queue p is p isiau [= a p is] e pa la sui e ka ė bègo e pa la sui e le chio chez ka ę bèga klaidos palik os okios, kokias pasakė aikas. AGNĖ BLAŽIENĖ. Lie u ių kalbos g ama inių ypa ybių įsisa inimo anglų kalbos aplinkoje sunkumai BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 (4;11). 6 INF81: un jou ceux-là i ai ois balandges, une mama balandis e alo s mama a il s'es en olée mange i paî e e alo s ka inas a u: il es pe i s de balandges paikučių e alo s ce cha ine es mon é su un a b e puis le chio alo s ien ensui e alo s ka inas a ega dé e s le hau , e s puis les henus, dans ces balandjiuks e puis a commencé à g impe dans le a b e puis un shuniuk es enu e ega de que mama... e mama + ega de, peu -ê e qu'il a p is ces oiseaux e puis ap ès cela le shunaudan an inous uoduni [/ka inaudou] a il s'es éc oulé e a donné des sui es e des balandjis [/ka inaudou] Rišlieji éci sima é aien en egis és dans dic o onà, qui aux en an s n'é ai pas isible. Les en egis emen s ecueillis ansc ibés en enan in e na ionaux en an s langue ansk iba ion s anda ds CHAT (angl. Codes o he Human Analysis o T ansc ip s), mo phologiquemen codés, i.e. indiquées de chaque éci usé dans le mo ca égo ies g amma icales (pa ie de la pa ole, nomb e, giminée, emps e e c.). Ce a ail e ec ué semi-au oma iquemen , 7 cependan en aison du langage mo phologique mul ia eikšmičnos i che cheu s on eu besoin de pe oi mul ia eikšmius mo s e de choisi app op iée mo ologines kodio ės a ian . Chaque con ej ou éi g ama icalemen dé aisykligne mo ou combinainys de mo s ma qué specialia jyma, indiančia g ama ines e eidos langues ni eaumenį (mo ologija, sin aksė) e ipą (caičiaus de inimo aida, linksnių managemen aida e k .), que, e ec uan des e eu s analyse, le p og amme au oma iquemen epognin ų du ype co espondan e eids. Dans ce e é ude che chai à discu e ce aines ca ac é is iques du ni eau g amma ical, les e eu s g amma icales ou ées dans les éci s qui mon en le plus sou en une ce aine phase du dé eloppemen du langage e ses signes ca ac é is iques. 2. LITUVI LEGAVOS GRAMATIKOS INSATISATIONKUI des p oblèmes de g ammai e qui son liés à l'u ilisa ion de la langue li uanienne. La langue Lie u ių es iche e complexe langue de mo phologie, cependan , comme mon en des é udes d'en ée de langue (Sa ickienė 1999, 2003; Wójcik 2000; Balčiūnienė 6 2009; Kamanduly ė Žymėjimas 4;11 indique que l'en an a 4 années e 11 mois. 7 Lo s du codage des données de l'enquê e, on u ilise Ine os Dabašinskienės e Lau os Kamanduly ė dé eloppée Saky inės lie u ių kalbos eks yno kū imo me odologija (Kamanduly ė, Sa ickienė 2007, Dabašinskienė, Kamanduly ė 2009). AGNĖ BLAŽIENĖ. Lie u ių kalbos g ama inių ypa ybių įsisa inimo anglų kalbos aplinkoje sunkumai BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 2009), bien e ép ou an ce ains pé iodes de di icul és, les en an s inissen pa éussi à abso be la ma e nelle langue. Nag inėjan cen d ikalbių 49 m. en an s Li u iquemen pasek ų išliųjų pasakojimų langue, dans di e s (lexikos, mo ologijos, sin aksės, mo s de da ybos) ni eaux ou és des pa icula i és, ca ac é is iques aux unicalbiens danssisa inan gim ąją langue, aussi bien appa us exclusi emen due aux deux langues in e éac ions. Comme men ionné, ensui e a ail l'inse ion de la langue ma e nelle dans le milieu anglais es discu é en examinan ois aspec s qui soulè en di icul és le choix, la ha monisa ion e la ges ion des pa adigmes di e niaissemen ainsi que le neigino kilminink usage. 2.1. Choix d'un mau ais pa adigme de di e issemen Ac uelle dans les pa oles Li uaniennes (DLKG 2006: 69) dis inguées cinq daik a a džių linksniuo ės, dans lesquelles selon sépa és linksnių o mų pa icula i és esama 12 pa adigmų. des langues Li u ias 8 daik a a džio įsisa inimo eche ches mon en (Sa ickienė 1999, 2001) que la plus p oduc i e mâ iškosios giminės pa adigma es la p emiè e, quelque peu moins p oduc i s oisième e cinquième, e la plus p oduc i e eme iškosios giminės huš un oji pa adigma, quelque peu moins p oduc i s sies oji, sep ième. D'au es pa adigmes (neu ième, onzeolième, qua ième, deuxième e 9 décimième) considé i inas nonp oduc i es. Menė ų pa adigmes p oduc i umă dé e mine le ai que leu s galūnées son le plus sou en u ilisées en in ég an des déblins, o man de nou eaux mo s, ainsi que en elles se p odui galūnių kai a (D essle e k . 19951996; D essle , Tho on 1996; Sa ickienė 2001, 2003; Sa ickienė, Kazlauskienė, Kamanduly ė 2004). Ce de nie phénomène galūnių kai os des cas ou d ikalbių aikų išliosiues éci s. L'un des cas les plus équen s, ou s dans des his oi es de ous g oupes d'âge, daik a a džio chuo di e niemen pas selon onzeième, mais oisièmeja pa adigme, pa exemple: (1) INF22: e ca in s'es en ui de chiunio (5;9). (2) INF16: e di mama: es - ous ne pa léėjo a ec ca inu e a ec chien? (5;5). (3) INF62: e ce chiunis ka ino uodegą p enai e en ée nu emp (7;7). (4) INF82: e chiunis nukando uodegą (8;0). (5) INF99: quand ka ė a g impé su la b anche d'a b e, shunis mo dando ka ei dans uodegą (9;6). 8 (i)a gaisniuo e son a ibués 13 pa adigmes, (i)u gaisniuo e 45 pa adigmes; i(o) di e niuo ei 67 pa adigmes; ė heu euxniuo ei 8 pa adigme, i heu euxniuo ei 912 pa adigmes. 9 Vy iškosios i mo e iškosios giminės linksnia imo pa adigmos nu ody os p adedan nuo p oduk y iausios. AGNĖ BLAŽIENĖ. Lie u ių kalbos g ama inių ypa ybių įsisa inimo anglų kalbos aplinkoje sunkumai BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 Iš pa eik ų pa yzdžių ma y i, kad dalis aikų daik a a dį šuo pasi inko linksniuo i pagal dažnesnę i p oduk y esnę linksnia imo pa adigmą. Daik a a džio į ai ių linksnių aiška ( a d. chiens; kilm. šunio; įnag. chiuniu) indique que les en an s son bien en 'assise de la oisième pa adigme di e nių galūnes. D'au e pa , ces (e plus loin dans ce e sousky ie discu és) mau ais choix de pa adigmes cas pou aien ê e liés a ec les pa en s a me. En en endan les 10 pa en s a miquemen di e niage s ce ains mo s, l'en an pou ai assimile el du mo co espondan modèle de di e niemen . Ce ains éci s y u ilisen au lieu du daik a a džio ka inas (ka ė) di e s di e sniais le mo ka is, exemple. : (6) INF12: ka is eu s'alimen y (4;4). (7) INF30: e ka is es a i é (5;8). (8) INF24: plus a d es enu le chio , ega dai à ka į, ce que ai (5;7). Les de nie s cas peu en ê e expliqués de plusieu s açons. Il a pu ê e que le mo ka inas en an s p emiè emen ab égé, abandonnan le p ésage (ka -in-as), alo s choisi ag énie pas selon la p emiè e (plg. ka as), mais la oisième ag éniemen pa adigme (ka is, plg. dan is). L'ab ugemen du mo peu ê e sie ine a ec le p incipe d'économie p op e au langage shnekamaï, quand pou di e plus i e, glangjiau omisen les p iebals, ab égée le mo pabaiga, andasi des balsies eduk ions, assimilia ions, e c. (plus oi Dabašinskienė 2008), e non a di e issemen nia pa adigme pou ai ê e choisie pou cause d'analogie: linksniée selon la oisième pa adigme aussi, comme déjà discu é le mo shuo (pl.g. šunis e ka is). D'au e pa , le mo ka is d ikalbių Li uiniensanglų aikų Li uiniens pou ai appa aî e non ab égan le mo ka inas, e sulie u inan l'anglišką žodį ca addėjus oisième pa adigmas galūnę -is (ca +is). cas exis e dans ous 49 m. g oupes d'âge. Con ai emen , le plus sou en daik a a džio ka inas linksniaissemen selon la oisième pa adigme (ka is) cas ou 45 m. g oupes du siècle (14 cas) e seulemen deux cas en un 99;11 m. Bū ina paminė i, kad daik a a džio šuo linksnia imo pagal ečiąją pa adigmą (šunis) en an con e. Comp e enu de cela, on peu a i me que e jeunnie s, e senio s en an s son endus simpli ie le sys ème di e ni, choisissan équen es e Dans le ques ionna ia de l'enquê e socioling is ine n'a 11 pas é é incluse la ques ion su les pa en s dialec ( a mes), donc des données p écises su chaque a mie des pa en s é udiés n'es pas. Cependan il con ien de men ionne que, en ecueillan les données de l'enquê e, ce 10 Dans Ces g oupes d'âge on ou e 14 cas: 12 cas ns. nom. o ma ka is e 2 casjai ns. peu . o me ka į. dieną bu o lankomasi li uanis inėse mokyklose, bend au a su aikais, ė ais, odėl bu o galima išgi s i, kad kai ku ių aikų kalboje esama panašių a mės, kodų kai os a k . kalbos ypa ybių kaip i jų ė ų kalboje. 11 AGNĖ BLAŽIENĖ. Lie u ių kalbos g ama inių ypa ybių įsisa inimo anglų kalbos aplinkoje sunkumai BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 p oduc esne pa adigme de di e nia ion. O p oduc i s pa adigmes changean (ce e cas p emiè e a ec oisièmeja) é anè e anciens en an s pa oje, aigi danssisa is le sys ème di e niaissemen . De ous les g oupes d'âge dans les éci s des en an s appau aien 11 cas, où les dik a a des de la gimines masculinès ag éniuo selon le pa adigmas de la gimines é iškės, exemple. : (9) INF13: i šuniuka labai bėgo (4;2). (10) INF15: ensui e la cha ine ainsi nubèqua du chio (4;4). (11) INF64: e alo s ils app ochè en à sa nes ée (7;6). INF73: e shunė ien e su ado ka y ę (7; (12)6). (13) INF9: e là ka inei empia (4;10). INF81: jisai zaulpo 12 su medžios (82); (14) (15) INF50: une ois dans un même bojung i en ois oiseaux pe i s leliukai e mama (6;2). dans les exemples donnés les p oduc i s […] p emiè es (shuniuk, ka inas, niddas) e oisième (medis) obje s a e des pa adigmes gimines mâ iškosios aleg niuo i selon p oduc i s les plus eme iškosios gimines pa adigmas six ąją (šuniuka, ka ina), aš un ąją (ka inei), sep in ąją ( ns. kilm. medžios; ns. ie . medžio). Ras i 3 cas, quand eme iškosios giminės dik a a džiai ag éniuo i comme y iškosios giminės mo s, p z. : (16) INF30: 13 mãmas déjà myli (5;8) INF53: o mãmas ien en lui (6; (17)1). INF64: e ils ainsi klykė e di en déjà mamyčiams: je eux mange (7; (18)6). Dans les donnés au 16e e au 17e exemples du ée iškosios giminės six os pa adigmas daik a a dis (maman) ag éniué selon la p emiè e mâ iškosios giminės pa adigmą (mãmas, plg. namas). Tenan comp e du ai que dans l'anglais a dažodžiai n'a pas spéciques mo emų, dis inc i s mâ iškąją e mo e iškąją giminę, discu és cas pou aien mon e des mo s de l'anglais giminės nykimą: y iškoji giminė pasi enkama comme nežymė oji. Un au e cas c ébique (18 exemple) indique que la eme iškosios giminės daik a a dis (maman) y a a ojamas su y iškąja deminu y inės p iesagos -y is, -y ė o ma (mamy is) i a i inkamai 12 Dans les deux exemples (1415) les en an s suki čiaien le p emie mo du skiemenį: medžios, medžioje. 13 Dans les deux cas (1617) les en an s suki čiaien le p emie mo du skiemenį: mãmas. AGNĖ BLAŽIENĖ. Lie u ių kalbos g ama inių ypa ybių įsisa inimo anglų kalbos aplinkoje sunkumai BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 linksniuojamas pagal ečiąją pa adigmą – dgs. naud. mamyčiams (plg. b oly is, b olyčiams). Pas a asis pa yzdys laiky inas indi idualiu a eju, ačiau odo, kad g ama iškai ne aisyklinga di e niaissemen pa adigme peu ê e choenkama e di e niojan deminu i inius dik a a džius. Pélėž ina que bien que 915 e 1618 dans les exemples soi passé en p oduc i esnes ou au es giminées pa adigmas, di e niuojan daik a a džius u ilisées osmos pa adigms linksnių galūnės. Daik a a džių di e niemen selon p oduc i esnes pa adigme es un équen phénoménys daik a a džių en 'app en issage au débu , ca cela pe me aux en an s supp ime complexe sys ème di e niemen . Cependan , comme dé e miné isnag inėjus ce p ocessus eigą, en i on 3;5 en an s ans le sys ème de di e niemen es success ulemen en 'app is (plus oi Sa ickienė 2003). Dans ce e é ude discu és pa adigmes d'amusnia ion pou en an s mon en que bi al es 49 ans en an s son pe cepés sépa és pa adigmes, pa iculiè emen p oduc iens, sys èmes d'amusnia ion, cependan même e aux plus âgés di icile de choisi app op ié obje a zy pa adigme d'amusnia ion. Cela peu indique que le sys ème d'amusniaison n'es pas co ec emen pe p es e, donc moins u ilisés mo s ou ceux don le pa adigme d'amusniaison à l'en an n'es pas éclai , di e nioien selon le pa adigme le plus p oduc i e le plus équen . 2.2. Mau ais cas de concilia ion e ges ion Une des ca ac é is iques des ela ions syn ac iques de la langue li uanienne combina ion, quand dépendomo (s) mo (ių) o mes mo phologées (linksnis, nomb e, giminė) son choisies selon le mo p incipal (DLKG 2006). Pa iellemen les pa icipan s de ce e é ude dépendan s combinaison des mo s a ec les p incipaux mo s kinine e (ou) nomb eciumi a kėlė di icul és. Pa exemple, il y a des cas où ne co esponden pas daik a a džio e būd a džio giminė (19) INF96: ka ė é ai a aman e oulai ès su algy i (9;7), ainsi que des cas où ne co esponden plus e (o ) giminės e (o ) o me du nomb e, pa exemple (20.:) INF14: une ois y é ai quelquekokios qua e oukščiukas (4;11). (21) INF53: elle ois pe i s eu mange (4;11). (22) INF16: e di mama chenčiuk: ous, chenčiuk pe i , nulle pa ne leikin ez (5;5). (23) INF76: e pè e éjoui se que les en an s é aien en sécu i é (8;2). (24) INF83: un jou i ai mama a ec ois oiseaux (8;2). (25) INF86: e shunis a ėję pama ė ka ę (8;5). AGNĖ BLAŽIENĖ. Lie u ių kalbos g ama inių ypa ybių įsisa inimo anglų kalbos aplinkoje sunkumai BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 IŠVADOS Rišliųjų pasakojimų kalbos analizė é èle, a ec quelles di icul és encon e en an s, anglais dans l'en i onnemen de la langue dans l'acquisi ion du pa adigmas de linksnia, g amma icines o mes (linksnio, skaičiaus, giminės) de ina ion, linksnių con ôle e neiginio kilmininko a ojimą. Les données mon è en que en in e ac uan deux langues la ma e nelle langue Li uanienne le sys ème happnia ion peu ê e co ec emen in ég é, en dépi du ai que de ce ains d ikalbių aikų alboje ce p ocessus zasi ęsia plus long emps que ienkalbių aikų jusqu penke ių, šeše ių me ų amžiaus. Pab ėž ina, que an pe i s, an âgni en an s son endue simpli ie le sys ème di e nia ion, donc nonp oduc i es pa adigmes ou čiau us ojamus daik a a džius son endue di e nio e selon p oduc ias pa adigmas. Il exis e des cas, où le pa adigme di e niemen se choisi selon analgie à d'au es mo s, cependan cela ca ac é ingue les plus jeunes pa icipan s de l'é ude. La analyse de la ha monisa ion des o mes g amma icales mon a que les en an s sa en co ec emen choisi galūne, mon an chi es, mâ iškąją, mo e iškąją giminę, linksnius, mais même e âgés de (78 m.) aux en an s oujou s se pose des di icul és dépendomo(ų) mo (ių) de choisi des o mes mo ologines selon le mo p incipal. Analyse Valdymo a mon éé que a ec anzi y iniais eiksmajodžiais u ilisé galininkas obje u eikš i ne e ui es emplacés a dininku, kilmininku ou k . linksniu. Tokio polinkio esama unila biams en an s danssisa inan anzi y inius eiksmažodžius, kol išmoks ama a ec ces eiksmažodžiais u ilise galininką. Cependan , les données de la é ude e ec uée mon en que la consomma ion de anzi y inių eiksmajodžių a ec galininku di icul és pose enco e aux plus âgés (7 e 9 m.) bibilingues en an s. De plus, an aux pe i s, an aux plus âgés (78 m.) en an s di icile co ec emen u ilise neiginio kilmininką. A ec négamaisiais anzi y iniais ac ionmažodžiais indiqué l'obje aikų eikš as pas kilmininko, e galininko linksniu. P ielinksnių e p elinksninių cons uc ions usage se ca ac é ise pa plusieu s pa icula i és. P emiè emen , a ec p elinksniu ein u ilisan des doik a o djies ne peu en pas oujou s ê e é iskiés ceux heu euxniais, a ec lesquels ces p elinksniaiés. Deuxième, peu ê e cons i uée g amma iquemen éguliè e p elinksnio e daik a a džio o muleė (p z. de + kilm.), mais ne aisyklinga p elinksninė cons uc ion, quand p elinksnio e daik a a džio o muleė es u ilisée indépendammen à synaksinį eiksmažodžio junglumą. Cela mon e que des en an s bibilingues plus di icile d'app end e co ec emen u ilise p ielinksnines cons uc ions, que les é abli éguliè emen . T oisième, p élie nie dans les cons uc ions in luence ai AGNĖ BLAŽIENĖ. Lie u ių kalbos g ama inių ypa ybių įsisa inimo anglų kalbos aplinkoje sunkumai BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 anglais g ammika: ce p elinksnis Li uiniens pa langue es passéidalisé dans ces mo s de conjunc ions, où il ne a ojamas e anglais pa langue. Dans ce a icle discu ées quelques ca ac é is iques g amma icales pe me en no e que les en an s dominojances anglais milieu en en e iennen les li uanien langue le pe einam els mêmes (a semblūs) e apai, qui ca ac é is iques e unicalbiens en Li uanie. Cependan ce aines ègles dans un en i onnemen d'au e langue aux en an s bilingues es di icile d'assimile e cela du e plus long emps que aux monolingues. Cela peu e e ai e g e a des langues li ou es quo idiennemen de plus en plus in ensémen e plus sou en , pa iculiè emen à pa i de 4 ans, commençan à équen e école, u ilisée e domineojan e posi ion bep adedan i occupe anglais langue. LITERATŪRA A le ks and a i c iu s D., Kuzmick ai e D. 2008: Emig acija i seima: Vaiku ugdymo p oblemos i issukiai, Vilnius: Ve sus Au eus. B alči ūni enė I. 2009: Pokalbio s uk ū os analizė kalbos įsisa inimo požiū iu. Dak a o dise acija, Kaunas: Vy au o Didžiojo uni e si e as. Ba lčiū nien ė I., K aln iny ė A. 2013: Na a i e p oduc ion in Li huanian TD Mono- and Bilingual 5-6-yea Olds, p anešimas skai y as a p au inėje mokslinėje kon e encijoje Child Language Semina -2013. Mančes e io uni e si e as. B alči ūni enė I., Ka ln iny ė A., K i i ckai ė E. 2011: Lie u ių kilmės aikų, gy enančių Vokie ijoje, kalba: nuos a os, endencijos, ekomendacijos. Vokie ijos šeš adieninių li uanis inių mokyklų ado ų i moky ojų semina as. Hiu en eldas, Vokie ija. B laž ie nė A., 2015: D ikalbių aikų išliojo pasakojimo p oduk y umas i leksinė į ai o ė. – Taikomoji kalbo y a 7. P ieiga in e ne e: h p://mi . u.l /ojs/index.php/ aikomoji- kalbo y a/a icle/ iew/54/50 (žiū ė a 2016 06 25). Ce le šiū ė I. 2008: Li uanis inio aikų ugdymo užsienio šalyse ypa umai. – Oikos 2 (6), 52– 72. Ciub ins kas V., Kuzn eco iene J. (sud.). 2008: Lie u iu iden i e o ajek o ijos, Kaunas: VDU leidykla. D abaš insk ienė I. 2015: G owing knowledge in di e en ial objec ma king: he iew om L1 Li huanian. – Re ue oumaine de linguis ique LX (369–382). D abaš insk ienė I., Balčiū nienė I., K aln iny ė A. 2014: Links be ween lexicon and g amma in na a i e p oduc ion: Li huanian as L1 and L2 in bilingual child en, 13 h In e na ional Cong ess o he S udy o Child Language, Ams e damas. AGNĖ BLAŽIENĖ. Lie u ių kalbos g ama inių ypa ybių įsisa inimo anglų kalbos aplinkoje sunkumai BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 D abaš insk ienė I., Č uba je a i ė L. 2009: Acquisi ion o case in Li huanian as L2: E o analysis. – Ees i Rakendusling is ika Ühingu aas a aama = Es onian Pape s in Applied Linguis ics 5, 47–65. D abaš insk ienė I., Kamanduly e L. 2009: Co po a o spoken Li huanian. – Ees i Rakendusling is ika Ühingu aas a aama = Es onian Pape s in Applied Linguis ics 5, 67– 77. Da bašin skie nė I. 2008: T umpinimas i daznumo po eikis snekamojoje kalboje. – Da bai i dienos 50, 109–117. Da u a as J. 2005: Li uanis inio ugdymo JAV aidos aspek ai. – Pedagogika 79, 189–193. D essl e W. U., T o n on A. M. 1996: I alian nominal in lec ion. Wiene Linguis ische Gaze e 55–57, 1–26. D essl e W. U., D azyk R. D., Dzi ubalsk a-Kołaczy k K., Jagła E. 1995–1996: On he ea lies s ages o acquisi ion o polish declension. – Wiene Linguis ische Gaze e 53–54, 1–21. DLKG 2006 – Daba ines lie u iu kalbos g ama ika, ed. V. Amb azas. Vilnius: Mokslo i enciklopediju leidybos ins i u as. Ga ga ina N., Klop D., Ku nna i S., Tan e le K., Va limaa T., Balciu n iene  I., Bo hnacke U., Wal e s J. 2012: Mul ilingual assessmen ins umen o na a i e analysis (MAIN), Be lin: ZAS. Hickma nn M. 2003: Child en’s discou se: Pe son, space and ime ac oss languages, Camb idge: Camb idge Uni e si y P ess. Ja kai ė -B ulb uk ienė K. 2014: Lie u ių kalbos išsaugojimas emig an ų šeimoje: JAV a ejis. – Taikomoji kalbo y a 5. P ieiga in e ne e: h p://mi . u.l /ojs/index.php/ aikomoji-kalbo y a/a icle/ iew/40/34 (žiū ė a 2016 07 02). Ja kai ė -B ulb uk ienė K. 2015a: Lie u ių emig an ų šeima: kalba i apa ybė. Dak a o dise acija. Vilnius: Vilniaus uni e si e as. Ja kai ė -B ulb uk ienė K. 2015b: Lie u ių kalbos išlaikymą emig an ų šeimoje lemian ys eiksniai: JAV a ejis. – Taikomoji kalbo y a 7. P ieiga in e ne e: h p://mi . u.l /ojs/index.php/ aikomoji-kalbo y a/a icle/ iew/69/62 (žiū ė a 2016 07 02). Kamand uly e L. 2009: Lie u ių kalbos būd a džio įsisa inimas: leksinės i mo osin aksinės ypa ybės. Dak a o dise acija. Kaunas: Vy au o Didžiojo uni e si e as. AGNĖ BLAŽIENĖ. Lie u ių kalbos g ama inių ypa ybių įsisa inimo anglų kalbos aplinkoje sunkumai BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 Kamand uly e L., Sa ickie ne I. 2007: The co pus o spoken Li huanian. – Human Language Technologies. The Thi d Bal ic Con e ence P oceedings, 127–133. Ka ln iny ė A. 2013: Lie u ių aikų, gy enančių anglakalbėje aplinkoje, išliojo pasakojimo ypa ybės, p anešimas skai y as a p au inėje aikomosios kalbo y os kon e encijoje Kalbos i žmonės: dialogas i kon ak ai. Vilnius: Vilniaus uni e si e as. K i i ck a i ė E. 2014: Ne ik ų žodžių ka ojimo es as: lie u ių ienakalbių i d ikalbių aikų kalbos y imas. - Taikomoji kalbo y a 4. P ieiga in e ne e: h p://mi . u.l /ojs/index.php/ aikomoji-kalbo y a/a icle/ iew/33/28 (žiū ė a 2016 07 02). Li ub iniene N. 2009: Mig an ai is Lie u os Siau es Ai ijoje: „sa os e d es“ kons a imas. Dak a o dise acija. Kaunas. Paž ūsis L. 2009: Šiau ės Ame ikos lie u ių kalba (d ikalbys ės sąlygojamų eiškinių y inėjimai). Vilnius: Vilniaus uni e si e o leidykla. R amo nai ė J. T. 2013: I alų kaip an osios kalbos įsisa inimas: į aikinimo iš Lie u os si uacija. Dak a o dise acija. Kaunas: Vy au o Didžiojo uni e si e as. R amo nien ė M. ( ed.) 2015: Emig an ai: kalba i apa ybė: kolek y inė monog a ija, Vilnius: Vilniaus uni e si e o leidykla. R amo nien ė M. ( ed.) 2010: Mies ai i kalbos, Vilnius: Vilniaus uni e si e o leidykla. Sa ickie ne I. 1999: Lie u io aiko daik a a džio mo ologija. Dak a o dise acija. Kaunas: Vy au o Didžiojo uni e si e as. Sa ickie ne I. 2000: Linksniai šnekamojoje kalboje. – Da bai i dienos 24, 89–99. Sa ickie ne I. 2001: Linksnia imo pa adigmų o ma imasis aiko kalboje. – Li uanis ica 3 (47), 58–68. Sa ickie ne I. 2003: The Acquisi ion o Li huanian Noun Mo phology, Wien: Ve lag de Os e eichischen Akademie de Wissenscha en. Sa ickie ne I. 2005: Linksnių a ojimo dažnumas i daik a a džių eikšmė. – Ac a Linguis ica Li huanica 52, 59–65. Sa ickie ne I., Ka zlausk iene  A., Kaman duly e L. 2004: Naujas poziu is i lie u iu kalbos daik a a dzio linksnia imo ipus pagal na u aliosios mo ologijos eo ija. – Ac a Linguis ica Li uanica 50, 79–98. Sk ip kie nė R. 2001: Lie u ių kalbos gebėjimų lygmenys: nelie u ių mokyklų p adinukų kalbinės aiškos als ybine kalba y imai. – Pedagogika 55, 78–86. AGNĖ BLAŽIENĖ. Lie u ių kalbos g ama inių ypa ybių įsisa inimo anglų kalbos aplinkoje sunkumai BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 Šu inienė I. 2009: Lie u ių imig an ų požiū iai į li uanis inį aikų ugdymą. – Filoso ija. Sociologija 20 (4), 310317. Tamosiunai e A. 2012: Li uanis ines écoles issukiai: mokiniu disposi ions e langues a ojimo polinkiai. P anesimo skaid es. Cikagos li uanis ine mokykla. P ieiga in e ne e: h p://www.s ie imo a yba.o g/index.h m (žiū ė a 2016 07 04). Tamosiunai e A. 2008: The Li huanian Language in he Uni ed S a es: Shi o Main enance? – Li uanus 54(3), 60–78. Wójcik P. 2000: The Acquisi ion o Li huanian Ve b Mo phology: a Case S udy, K akow: Qua is. Į eik a 2016 07 26 Adop é 2016 09 07 AGN BLAŽIENE Uni e si é Vy au o Didziojo Humani a iniu mokslu acul é Li u iu langue ka ed a K is ijono Donelaicio g. 52-205, LT-44244 Kaunas [email p o ec ed]