scieee Open visual document viewer

Neapibrėžiamieji laiko prieveiksmiai „kažkada“ ir „kada nors“: reikšmės santykis ir vartosena

Jūratė Pajėdienė

Abstract

    Straipsnyje aptariamas kažkada vartosenos poslinkis nuo tradicinio modelio, skirto nusakyti neapibrėžtu praeities momentu vykusio faktyvaus (specifiško) veiksmo laikui, link mažiau įprasto modelio, kai kažkada pasirenkamas nusakyti ateityje galimai vyksiančiam (irealiam, nespecifiškam) veiksmo laikui, tradiciškai apibūdinamam prieveiksmiu kada nors. Remiantis Martino Haspelmatho (1997) atliktais tipologiniais neapibrėžiamųjų įvardžių, apimančių ir įvardinės kilmės prieveiksmius, implikacinių universalijų tyrimais ieškoma šio poslinkio paaiškinimo ir prognozuojama tolimesnė kažkada vartosenos slinktis. Kažkada vartojimo modelių analizė pagrįsta dviejų tekstynų – Dabartinės lietuvių kalbos tekstyno ir Sakytinės lietuvių kalbos tekstyno - teikiamais duomenimis.

Full text

BENDRINĖ KALBA 94 (2021) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204 JŪRATĖ PAJĖDIENĖ Lie u ių kalbos ins i u as NEAPIBRĖŽIAMIEJI LAIKO PRIEVEIKSMIAI KAŽKADA IR KADA NORS: REIKŠMS SANTYKIS IR VARTOSENA ESMINIAI VOZŽIAI: neapib ėžiamieji iempo p e eiksmiai, į a diniai p ie eiksmiai o į a dis como p o o ma, ad e bialai, neapib ėž umo indiciklis. ANOTACIÓN el El a ículo abo da alguna ez la expė imasis de la s e as de consumo pasando desde el adicional modelo, dis o pa a unsaki a inde inido momen o pasado del iempo de la acción ( ac i aus) que ocu sio en el u u o, hacia menos acos umb ado modelo, cuando alguna ez paselenkamas posiblemen e del iempo de la acción (i ealaus) que adicionalmen e desc údiamo an e eiksmiu alguna ez, unsaki a . Ma ino Haspelma ho (1997) ealizado un ipológico p e i eiksmius de en e gadu as inde inibles, comp imen es y en e gadu as de o igen (PRO-ADVERBS), un es udio de implicicacines uni e sijas mues a que alguna ez pasándose po al o i ealausmo al iempo desc ibi se ulne a el p incipio de coope ación con pašneko u (angl. he coope a i e p inciple; plg. G ice 1975). Po o a pa e, al elección sin emba go iene que a a y con gene al polinkiu de cambios de signi icados y unciones de indicado es de inde e minación g e iminę posición en el mapa de implici aciones uni e sales ocupan es de indicado es de inde e minación pe imamumo de la impo ancia a cie a di ecciónmi posibilidad (plg. Haspelma h 1997: 63). ĮVADAS P ie eiksmių alguna ez y alguna ez a osena de p ime a is a pa ece undada p ie eiksmio kon as iniu laiko si uacijų išdės ymu (p aei is–a ei is) 1 . Pas a uoju me u is dažnėjan is alguna ez, nusakančio iempo si uaciones en el u u o neap edėž umą, elecciónis luga 1 Plg. en uno si io web de In e ne encon ada no a: kada aunque se u iliza a eičiai de ini , y kažkada p aeičiai. Algún día se é ico; alguna ez ui u ingas (h ps:// ais ininkouz asai.l /skai y oju-klausimai/pas aba-kada-no s a ojama; žiū ė a 2020-12-29). In e esan e es que en los ex os de es a página web esan ys alguna ez y alguna ez adecuadamen e ma ca pasado y u u o ski į, po lo que lengubinis lección conside á inas a cie o si io web publicidad. JŪRATĖ PAJĖDIENĖ. Neapib ėžiamieji laiko p ie eiksmiai kažkada i kada no s: elación de signi icado y a osena | 2 doi.o g/10.35321/bkalba.2021.94.01 BENDRINĖ KALBA 94 (2021) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204 laukiamo kada no s odo, kad nyks a kalbančiųjų su okimas, jog šis laiko p ie eiksmis ski as sólo si uaciones del pasado desc ibi pa a, plg. : 1) Kažkada esc ibi é lib o a sob e es o, con qué clase de pe sonas es esę abaja en la ida. 2 2) es poco p obable que ales sis emas in o má icos alguna ez uncionen mejo , que lo cap a homb e <...>. 3 3) Es necesa io <...> deci alguna ez S op. 4 4) si pensamos en la si uación económica aquí y aho a, y no alguno en 10 años, es los más impo an es ac o es ella de e minan es <...> son las expec a i as de los consumido es y sus de e min a bienes de consumo y paslaugų paklausa. 5 5) Ka je a nė a p ocesas, ku is p asidės kažkada po s udijų baigimo. 6 6) El ea o es a e momen áneo, él no pe manece. <...>. Po lo an o odos dainininkai, ak o iai, ežisie iai – jeigu jau y a p ipažįs ami, ai čia i daba , o ne kažkada a is as de escena después de la mue e. 7 7) Ese dine o puede u iliza se y <...> ayuda a niños po o os medios. No in en ando apoya aquellos que sólo nace án alguna ez p óximos años, pe o mi ando de e dad, donde hay socialines p oblemas, cuáles necesi a apoyo inancie o. 8 Los abajos de no mminimo de Li u ias mucho a ención ebeski iama neapib ėžiamųjų p ie eiksmių (en e ellas y kažkada, alguna ez) samplaikų con es o consumo e o es. Aunque de 9 ales acos umb ados alguna ez con ex o de consumo. Kalbo y os abajos en no as de alguna ez samplaikų a ojimas nebė a in ensy us, jų pa yzdžiai s a būs ki u aspek u – jie yškina y alguna ez queis a-nes-pas-mus- ik ai-saugiau-nei-uzei i-i-pa duo u e-1224-1409156 ( isualizada 2 h ps://www.15min.l /max/naujiena/ e slas/ e smes-sana o ijos-di ek o e-apie-135-a saukimus-pe -sa ai e- 2020-12-29). 3 h ps://kauno.diena.l /naujienos/nuomones/nuomones/snekamoji-kalba-mi ai- ealybe-i - y imu-galimybes- 8672 ( e is ada 2020- 12- 29). 4 h ps://m.del i.l /lie u oje/a icle.php?id=86384825 (žiū ė a 2021-02-12). 5 h ps://www.ll i.l /naujienos/ekonomine-poli ika/o-gal-ekonomikos-p ognozuo ojai-ne- aip-jau-i -klydo-l inka (žiū ė a 2020-12-29). 6 h p://www. p pmc.l /ka je os-ugdymo-cen as/580-ka je os-plano-nauda-siekian -ka je os- iksl.h ml ( e 2020-12-29). 7 h p://www.lk i.l /apie_mus/knygynas/ ea as/gin a o- a no- ea as.h ml ( isualizado 2020-12-29). 8 h ps://www.del i.l /news/daily/li huania/maciulis-apie-10- uks -eu u-mokejima-gimusiam- aikui-siulymas- galin is- u e i-neigiamu-pasekmiu.d?id=86100285 (žiū ė a 2020-12-29). 9 Plg. h pwww. lkk.l /ak ualiausios- emos/didziosios-klaidos/zodyno/ne eik ini- e iniai (espec ada 2020-12-29). JŪRATĖ PAJĖDIENĖ. Neapib ėžiamieji laiko p ie eiksmiai kažkada i kada no s: elación de signi icado y a osena | 3 doi.o g/10.35321/bkalba.2021.94.01 BENDRINĖ KALBA 94 (2021) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204 con usiones de signi icados casos encon a no es ácil, po lo que el obje i o de es e a ículo neapib ėžiamųjų laiko p ie eiksmių kažkada i kada no s inkamo – su jų seman ika acla a el elacionado posibilidades de consumo. Tam son unas esjopi a eas: 1) asumi , en qué ilus aciones basadas es os p e eiksmių y sus sinónimos signi icaciones p incipales de los kalbos žodynuose: akademiniame Lie u ių kalbos žodyne (LKŽe), Daba inės lie u ių kalbos li uanos dicciona io (DŽ), Bend inės kalbos dicciona io (BŽe) y Sinonimų dicciona io (SŽe); 2) 10 discu i , cómo es os indicado es de inde inidez de iempo g ama ical es a us y signi icado se desc iben en abajos lingüo y os; 3) iznag ina alguna ez la dis ibución de la ecuencia de consumo Daba inės lie u ių kalbos eks yne (DLKT) y Saky inės lie u ių kalbos eks yne (SLKT). La es uc u a del a ículo e leja las espues as a las siguien es p oblemá icas eiliškumą: 1. Kažkada y alguna ez en dicciona ios; 2.Cazada y alguna ez g ama ical es a us y semán ica; 3. Kažkada, kažin kada consumo DLKT y SLKT. Teo icas medžiagos apž algai bei empi inės medžiagos y imui pasi elkiami anali inis i lyginamasis me odai. 1. KAZKADA Y KADA NORS VOODYNUOSE Mencionadoji alguna ez y alguna ez consumo di e is a acon ecimien os del pasado o del apibūdin i įž elgiama DŽ i BŽe pa eik uose šių p ie eiksmių eikšmės paaiškinimuose i u u o ilus aciónos en ejemplos (ž . 1 abla dada la dicciona ios encon ados alguna ez y alguna ez y posibles sus sinónimos desc ipciones sug e amien o). DŽ se dis inguen dos alguna ez signi icados: nežinia kada y seniai, las cuales ilus ojadas ejemplos de acciones lle adas en el pasado. BŽe p e eiksmių kažkada, kažin kada uso ambién se sopo a el ac o pasado (sin signi icado desc ipo). LKŽe esan ys alguna ez y algunain cuando inculamos uno del o o e e encias: algunakada signi icado explicada e e encia a kažin cuando, y kažin cuando en desconocia cuando y kažkada. 1 de la abla ejemplos se en no sólo SŽe, sino ambién LKŽe, en kažkada sąsajos su neapib ėž ą p aei ies eiksmo laiką nu odančiais kažin kad, kadáise, kada pa e y DŽ p opo cionadas p ie eiksmio kadà, cuandos. P ie eiksmio alguna ez signi icadomei explici a en dicciona ios pasibalgada ca ac e izacin del momen o elección o (i ) neap edėž umu, plg.: en cualquie iempo 10 D Ž y BŽe son no minamieji ocodynai, plg. h p://lkiis.lki.l /lkz-p a a me, h p://lkiis.lki.l /lkz-i adas y h p //bkz.lki.l /?pg=bend os_zinios. JŪRATĖ PAJĖDIENĖ. Neapib ėžiamieji laiko p ie eiksmiai kažkada i kada no s: signi ica i as elacionesis i a osena | 4 doi.o g/10.35321/bkalba.012021.94. BENDRINĖ KALBA 94 (2021) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204 (LKŽe), cualquie momen o no de inido (DŽ), momen o no de inido (BŽe). BŽe alguna ez consumo ilus ándose más de alladamen e: es e p ie eiksmiu desc ibido no solo el iempo de acción desa ollancio u u o, sino y acción en el pasado posibilidad. 1 LENTEL. Kažkada, cuandoquie a y algunos aspec os del signi icado a ellos sinónimicos de iempo p ie eiksmių p esen a án en los p incipales dicciona ios de la lengua Li uania LKŽe BŽe DŽ SŽe kažkad z . kažin kada 1. desconoc kada: Kažkad Kažkada jis čia 2. Noso os ya alguna baigėme da bus. či bù o pa duo ù ė. kadaise i o. kaži(n) 1. desconocía a sid usi panašiojè cuando, kažkada Àš kad eninys a eis, nusibos y espe a . 2. hace iempo: Nos ya kažn cuando pabaigamos bul'bas kas <...>. muy hace iempo: Kažn cuando Kupišky. kadaise: an iguamen - mokėjau ši aip siu inė <...>. kažin kad esù kad kažkada: Kažin si uãció como ù na u aleza. – kadáise kažkada, hace hace iempo <...> nusišibsojo, emembęs, jog y mismo cuandoise <...> Kadise aquí ciudad), ki ad, Kadise y yo bien daina au. <...> kadaise kadai an iguamen e: ki ados, seniai: e: Kažn ez i imos. Kadaise čia bu o gi ios. Kadáise s k ãš as cuando y yo ókiečiams. iempo, no aho a, ki ados: Tilindis p aėjusiais laikais: K. aquí augo ąžuolynas. ue cuando, ki ads nenuo ama. (Gi eno k. es aba en la gi ios. <...>. k ąsyk, k ąka (K. i iés al senel), kadų kažkad, kada, muy kanakads, kada kadà an iguamen e: jaũ kada lo que yaa menu. cuando bėsu bu us kdės, cuando kdžių p . šnek. seniai: Kadaise di e en e pe eneũsė Kada kãdės uel oju. Kada kãdžių a e mačiau. Kada kad Ta bù o ue, kadà. JŪRATĖ PAJĖDIENĖ. Neapib ėžiamieji laiko p ie eiksmiai kažkada i kada no s: elación de signi icado y a osena | 5 doi.o g/10.35321/bkalba.2021.94.01 BENDRINĖ KALBA 94 (2021) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204 Fue kadų kadaise poe a Mačys. cuando ks p . hace iempo, no ki ada la gas, no m ais senia, senia (S. aho a: aquí gi ių Nues a cuandos nupjo ė ugius Ki ados él kdės <...>. conocem- cuando(s) 1. z . kadaise: Tep cuando p . → <...> 2. alguna ez: Y nos odos kadais gi mi siančius ik ai os BPII6. cuando p . 1. kadis Ya él kadai namie. <...> 2. kadaise: kada Augo miškas čia kadaise. saniai: Àš conducinėjo. cuandos š en a seniau, o a ez, p . p óxima ez, Noalsiu eni i ni ki ados: <...> ki ada umpos es snaus a), que sabe, lo ki ads 1. knyg., que BPI 232. ki ada: <...> ki ada o o duodica hadynos, kadaise: Ki ada zádes mumus nė él i o al homb e adà, nei ki adà. – iẽ oje Vi o ki ados ey. <...> 2. Slogą eces: Ki adõsjè és e Madaž bù o i ános el kapini ės. – cuando n s a cualquie iempo: Y iempo: u iempo: A cuando a cualquie engažiuok cuando nó s ẽsa e aunque. pikęs qué nó s in e ne è? Àš ap inde inėž u inde inėž u J. Jabl. n s Kada al nosi iksim. A eik cuando n s. nó dá iu cuando nó s Kadai e espe é. ikjau méile. nu ỹk i Pa ỹžių. Ta pode íááos nó s kadaise ki ad de onn os 290. no įs ùž aisas. - JŪRATĖ PAJĖDIENĖ. Neapib ėžiamieji laiko p ie eiksmiai kažkada i kada no s: eikšmės san ykis i a osena | 6 doi.o g/10.35321/bkalba.2021.94.01 BENDRINĖ KALBA 94 (2021) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204 Así, DŽ p esen ados ejemplos p opo cionan sólo con as iblemen e pe cibido (neap ehensible iempo en el pasado: inde inido iempo en el u u o) alguna ez y alguna ez consumo; BŽe es os indicado es de inde inición del iempo el espec o de signi icado se p esen a más de alladamen e: alguna ez se elaciona con ik omis ( ác icas) si uaciones del pasado, y alguna ez no sólo con el u u o yksiancio, sino y con un de e minado momen o de acción posible ocu ido en a ka p de iempo. An es de comenza a habla sob e es as palab as g ama ical s a usá y semán ica impo an e discu i , con las cuales modalumo de acciones y p ecipaca ca ego ías es án elacionadas menė ieji ik o ėje ykusio ( ac y aus) acción y posible (ne ac y aus) acción desc ipúciones. Fak y ius ( ealius acon ecidos) acciones gene almen e nosakome epis eminio 11 ( alina o io) modalumo eiksmažodžiais. Desde el pun o de is a de la ca ego ía nuosaka ellos se elacionan con li e aline nuosaka: Epis eminis modalumas es á elacionado con los conocimien os de las pe sonas sob e el mundo <...>. Epis eminiai p edica os modi ican a i maciones que se pueden e alua desde el pun o de is a de la jus icia, y el esul ado de es a ope ación ambién es una a i mación cuya e acidad se puede de e mina (Hol oe , Judžen is 2004: 82, 85). Ne ac y ius acciones nosponeamos deon inio (i ealio) modalumo modalumu di e en emen e que epis eminio se 12 desc úben no a i maciones, sino abs ac a p opoziciones, eiškiančios acciones de algunos eiksmažodžiais. Ne ak y ūs deon inio modalumo eiksmažodžiai pasi enkami pe eikian su a ei imi – ke inimais, aginimais, liepimais, po eikiais – susijusius eiksmus: „Deon iniu suje os o poelgius (Hol oe , Judžen is 2004: 83). Desde el pun o de is a modalum exclusi o es el iempo u u o. En él se despojan u u as acciones, po lo que es e iempo accionesmajodžių o mas eiškiami a i maciones momen o hablado no son e i icables: expipia se, po lo an o y se 13 e i icadas, ellos pueden sólo en un cie o momen o como planes, po que suposados u u os sucesos pueden se disuel os, y el e en o p e is o en el u u o (Hol oe , Pajėdienė 2004: 123). A ei is y a siejama su ke inimais 14 , ku ie pap as ai pa eikiami gali neį yk i. Todėl būsimų dalykų į a dijimas negali bū i siejamas ien su laiko aiška – a ei ies dalykai u i i numa ymo (p anaša imo) elemen ą, i am ik ą su modalumu susijusią 11 Plg. Vladimi o Plungiano p opo cionada de la modalidad e aluable de inición: ai p esen ados po el o ado si uaciones ik o iškumo (a ikė inumo laipsnio) e inimas“ (Plungian 2011: 192). 12 V. Plungian a gumen ando, desde el pun o de is a cogni i o y comuniccino, po uno de los signi icados más impo an es conside í inas modalidad i eal signi icadas, u ilizadas desp endiendo i eales si uaciones cuando los indicado es modales desc iben cie a al e na i os mundo, exis en e en el momen o del mensaje en la conciencia del hablado (Plungian 2011: 193). 13 Más sob e el u u o iempo concepción p oblemá ica y e e encias a li e a u a é. Hol oe , Pajėdienė 2004: 122 124. 14 Sob e ke inimų in e p e aciónción é. Lyons 1993: 814 . JŪRATĖ PAJĖDIENĖ. Neapib ėžiamieji laiko p ie eiksmiai kažkada i kada no s: elación de signi icado y a osena | 7 doi.o g/10.35321/bkalba.2021.94.01 BENDRINĖ KALBA 94 (2021) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204 signi icado (plg. Lyons 1993: 677). En el habla Li u ias del u u o iempo accionesmažodžių o mas eiškiamus eiginos se pueden conside a modumo pun o de is a nežymė ais 15 (plg. Hol oe , Pajėdienė 2004: 123). 2. KAJKADA Y KADA NORS GRAMATINAS STATUS Y SEMANTICA 2.1. En los abajos de Kalbo y os alguna ez y alguna ez (y sus a ian es y sinónimos) pueden 16 se desc i os como pe enecien es a ims di e en es poklasios g ama icales p ie eiksmių (plg. Senn 1966; Ul ydas 1971, 2006; Paulauskienė 1976; Fo ssman 2003), ad e bialų klasi ikacija ne ienodumus lemia pobūdis apim ies g upa imo i iamosios medžiagos. T adicialmen e (plg. Makauskai ė 2016, 2019) a ba neapib ėžiamųjų į a džių (plg. Haspelma h 1997). Šiuos acos umb à alguna ez y alguna ez ski s sa a ankiška pa e del lenguaje conside adosam 425; 2000: 1; 2006: 410), es basada la unción mos a eiksmažodžiu en eikš o ac o o es ado de p ie eiksmiui, ku iam būdingas „leksinės eikšmės sa a ankiškumas“ (plg. Ul ydas 1971: ci cuns ancias (plg. Ul ydas 2006: 410). Ad e bialo są oka pasie kama desc ibiendo dis in a o igen (da ybos) ipos de iempo signi icación medios. Ind ės Makauskai ės ealizada en la in es igación de las posibilidades posicionales ad e bialų del iempo ac ual de la lengua li uana 17 en ad e bialams co espondimenos, ambién casi sup ie eiksmėję palab as o palab as conjuniniai (Makauskai ė 2019: 76). Cabe señala que An anas Sme ona y Au elija Usonienė, p iski iami „laiko p ie eiksmiai i o maliai p ie eiksmiais nelaikomi jų seman iniai au o es, los p ime os en a izan que seman inė- unkcinė ad e bialų klasė nė a iden i icable con p e eikmiais como adicional pa e del lenguaje g ama icale o en o noybėmis como p akalbę apie po eikį ski i ad e bialų klasę ap ašan kai ku iuos lie u ių kalbos eiškinius 18 , adicional pa e del enunciado sin aksėje y al elección nė a k es ionuojamas el s a us de los enómenos del idioma en discusión desde el pun o de is a de pa es del lenguaje o del enunciado (Sme ona, Usonienė 2012: 124). 15 Plg.: Lie u ių kalba iene del sis ema modalinės ma cadamen e sepa adas o mas de iempo, po lo que deic ino iempo ca ego ía p iski inos ys e ės – esamasis, bū asis, būsimasis laikai“ (Hol oe , Pajėdienė 2004: 124). 16 Plg. kalbo y os abajos indicomus kažin kad, kažin kuomè , kažkuomè , kuomè nó s (Ul ydas 1971: 454; 2000: 30) a kažkadais, kaži(n) kada, kaži(n) kuome i kuome no s (Makauskai ė 2019: 77, 91, 107, 108). 17 Sob e lenguas li uanas de iempo aiškos ins umen os, laiky inų ad e bialais, seman ines in es igaciones é. Makauskai ė 2016. 18 Ž . Sme ona, Usonienė 2012: 124, 128131, 136. JŪRATĖ PAJĖDIENĖ. Neapib ėžiamieji laiko p ie eiksmiai kažkada i kada no s: elación de signi icado y a osena | 8 doi.o g/10.35321/bkalba.2021.94.01 BENDRINĖ KALBA 94 (2021) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204 Al conside a del adecuado alguna ez y cuandoquie a las posibilidades de elección es impo an e ene en cuen a y en las in es igaciones ipológicas. A és os indicado es de inde inėž umo de las lenguas li uanas especialalus a ención se asigna ma ino Haspelma ho en abajo Inde ini e P onouns (1997), en el que p esen an los esul ados de un es udio de 140 lenguas imp e inéjiables y nomb es implicacinių uni e salijų. M. Haspelma has in odujo el samp a del nomb e no solo e imologine (PRO-NOUN), sino y pla esne o ma inicial (PRO-FORMA) sen ido, como e minó, desc ibindo di e sos de i ados del nomb e, en e ellos y in é iksmius 1997: 10–11). Pasi inkimo e in i kažkada i kada no s kaip į a džiams p iski inų žodžių isumos iene us po eikį odo i lie u ių kalbos g ama iniuose ap ašuose, ku šie žodžiai bei (angl. p onominal ad e bs; plg. Haspelma h sus sinónimos o da ybiniai a ian es se p esen an como p ie eiksmías, en a izada į a dinė kilmė, samplaikinis delicioso de a ios į a džių būdas y se p esen an o as simila es desc ipúciones (plg. Senn 1966: 313; Paulauskienė 1976: 202, 204; Valeckienė 1979: 130 19 ; Kniūkš a 2001: 161; Fo ssman 2003: 284). An es de pasa a Haspelma ho el es udio de des aca ían alguna ez 20 y cuandoquie a (y pa a ellos sinónimo de a ian es) signi icados y posibilidades de consumo es impo an e menciona anks esnios (Ul ydas 1971, 1985) y más ecien es (Fo ssman 2003; Makauskai ė 2019) li uanis inės ma e iales en los es udios p esen ados desc ipcionas de la signi icación de es os indicado es de inde inición del iempo. 2.2. Lie u ių kalbos g ama ikoje (LKG) pa eik ame p ie eiksmių eikšminių g upių ap aše alguna ez, algúnkuome y alguna ez, cuandoe que e son a ibuidos al edybines 21 iempos p e eiksmių, señalincios daba į o comoy gene ales concep os de iempo (Ul ydas 1971: 454; 2000: 19 Adelė Valeckienė (1979: 131133) discu e cuando e imologías, ambién mini y ka o a kada no s ( en pa , 130), ku is LKŽe šia eikšme ilius uojamas a miniais pa yzdžiais (plg.: Ka un a gal i aš būsiu laimingas; Ka u a u pap ašysi manęs). 20 Plg.: „Daba pami š ama nežymimųjų į a džių i juos a i inkančių p ie eiksmių į ai o ė i p adedama enkin is o mas con alguna-: algo, algúnkoks, alguna ez... A. Vienuolis o mas con kaži kažin po oja así, como acos uma en i ojoj habla cuando se dice un cual nolambai cla o asun o: <...>. Donde se habla de una de a ias desconocidas cosas, el esc i o su ilmen e elige o a palab a: <...> Kiek ienas ecue da, que y él alguna ez (an e io men e o más a de) eiks mo i (R II 84). Desde la li e a u a ac ual pod íamos p i ink i cien os de sakinių, donde y ales ocasiones ya kišami kažkoks y kažcada. Apsi ėlusios signi icados de la palab a alguna ez A. Vienuoliui en absolu o necesi a, neapib ėž ą p aei iempo él nusko p e eiksmiais kadaise y ki ados <...> (Kūkniš a 2001: 161). 21 Plg. LKG indicaodó que bend esnę pasado signi icado iene p e eiksmiai <...> kadaise, <...>, ki ada, ki ada <...> (Ul ydas 1971: 455; 2000: 31). JŪRATĖ PAJĖDIENĖ. Neapib ėžiamieji laiko p ie eiksmiai kažkada i kada no s: signi icaciones elaciónis y a osena | 9 doi.o g0.35321/bkalba.20/121.94.01 BENDRINĖ KALBA 94 (2021) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204 30), pog upiu, aunque eiginí apoy i u in ys ejemplos no lo indican: alguna ez 22 ilus uojamo ases con del u u o iempo, y alguna ez, cuandoe que e ases con del u u o iempo accionesmažodžių o mas, plg. : 8) Kažkuome <...> zamynė en numes o dalgio <...>. 9) Kažin cuando y yo mokėjau ši aip siu inė <...>. 10) Algún ez yo e con a é sob e Damuliené. 11) Vis cuandoe pa a end á que lanza <...>. Ac ualmen e en la g amá ica de la lengua li uanas (DLKG) se e al ec i icación de al desc ipción: daba į o como así los gene ales concep os de iempo indican es en pog upio de p ejeiksmių ambien ybinių beminimas sólo cuandoquie a, y pasa i o indican es en pog upio de p ejeiksmių de ya menė ų se indica sólo kadaise (plg. Ul ydas 2006: 426). 23 En las más ecien es in es igaciones a aeciense a la deik iškumo de es as palab as. Be holdas Fo ssmann (2003: 51, 264) kažin kada kažkada kažkuome i gendwann (el con ex o de la desc ipción pe mi e pensa , que y alguna ez) a ibuye punk iniams, pe o nedeik iniams 24 neapib ėjiamiesiems iempo an e eiksmiam, y I. Makauskai ė (2019) deik iniams ad e bialams. 25 Las di e encias de alo ación sie ini con la de inición de deik iškumo nulem a de las mane as de in es igación de la ma e ia: en el p ime caso mo oseman iniame p ie eiksmių sis ema ap aše i iamieji elemen os alo ados como ana o inė (i. e. luga en su común pe cepción del discu so) e e encia, y segundo según desc i os elemen os seman iką ealiame disku se o subjec i iąją deiksę. Laiko ad e bialus desc ibiendo según ina į deik inės, in insinės y 26 22 Da plg. en o o abajo samplaikai kuome pa a a ibui inco ec amen e la signi icación be kada, ilus uojamą sakiniu Oi, klius él de manęs kuome no in (Ul ydas 1974: 23; 2000: 320). 23 Plg. G amá ica del li uánico dado a la aducción en usas lengua: alguna ez koгда-либо, kadaise некогда, когда-то (Ul ydas 1985: 341). 24 Kada aunque la asignación a es e punk ines nedeik inių neap inėžiamųjų p ebeiksmių g upoe numanos de okiečių kalba indicadas signi icanzas, plg.: kadano in (kadanon s, kadano s, kadanõ s) i gendwann (Fo ssman 2003: 200). Aquí puede eco da se Al edo Senno (1966: 313) p opo cionados discu iamos p i eiksmių e imus, plg.: kažkada, kažkuome , kaž(n) kada, kaži(n) kuome se aduciama ‘i gendwann einmal, o lange Zei einmal, we weiβ wann, y alguna ez ‘je, einmal. 25 B. Fo ssman a i ma que, nedeik iniai iempo p iweiksmiai deno a la posición absolu a basada en el conocimien o del mundo, que puede clasi ica se como más emp ana, a desnę o coinciden e con el indicado iempo de e e encia, o deno a la posición en la que el iempo de la acción se conside a conscien emen e abie ou o nes e biu (plg. Fo ssman 2003: 51). 26 Deiksę y ana o ą más sob e plg. Lyons 1993 [1977]: 673 ; 1983 Le inson: 5455. JŪRATĖ PAJĖDIENĖ. Neapib ėžiamieji laiko p ie eiksmiai kažkada i kada no s: elación de signi icado y a osena | 16 doi.o g/10.35321/bkalba.2021.94.01 BENDRINĖ KALBA 94 (2021) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204 3 LENTEL. La ecuencia ela i a o al de consumo alguna ez DLKT alguna ez puede indica el o al no de inido de la acción de ela i o aiška 15 (~0,3 45 (~0,92%) indica el iempo no de inido de la iempo posiblemen e desa ollado en el u u o, (~59,1 % (~1,38%) ) (~2,08%) (~0,0%) (~1,14%) G ožina) (~1,12% (~1,09%) Li e a u a, Neg o pa celamien o, la can idad de DLKT ocu ido y su pasado, el iempo acción, ocu ido en el pasado, Adminis acinė 81 12 108 74 12 91 4 749 105 (~6,1 % (~0,28%) (~0,22%) (~28,37%) li e a u a (~6,37%) (~6,85%) (~0,24% de la acción, 1 394 1 3 4 4 4 4 4 4 4 4 4 (p i ilegio y condiciones en con ex os) ( u imo iempo como no o, galėjimo aiška) Po ciones DLKT Publicis i- 2 904 ka 10 (~0,2 %) 19 (~0,39 %) 68 3 001 2 (~0,04 %) 5 (~0,1 %) 3 (~0,06 %) 1 (~0,02 %) 15 (~0,3 %) Saky inė kalba 5 (~0,1%) Visame ex yne 4 914 (100 %) 4 764 (~96,95 %) 150 (~3,05 %) Al compa a dos casos de uso alguna ez la ecuencia ela i a en di e en es pa es del ex o se e que nespeci iškoms, con la desc ipción de acon ecimien os u u os elacionadas a si uaciones p esaci alguna ez en la lengua esc i a se u iliza mucho lo que menos que la lengua saky inę ansmi iendo en DLKT pa es (ž . ablas 4 y 5). Rašy inės kalbos eks ose de 4 715 n . (ese DLKT cons i uye 95,95 % odas kažkada im ies) u u os si uaciones nusako 106 n . (~2,25 %): 87 n . (~2,9 %) andami publicis ikoje, 16 n . (~1,1 %) g ožinės li e a ū os y 3 n .n (~0,9 %) neg ožinės li e a ū os ex os pa iciikianci en DLKT pe e. Saky inės kalbos eks us pa eikiančiose DLKT pa es de 199 n . (ese DLKT cons i uye 4,05 % odas kažkada im ies) u u as si uaciones p esc ibi des inados 44 n . (~22,11 %) kažkada: 27 n . % (25 encon ados en la pa e DLKT Adminis acinė li e a u a y 17 n . (~18,7 %) Saky inė kalba. JŪRATĖ PAJĖDIENĖ. Neapib ėžiamieji laiko p ie eiksmiai kažkada i kada no s: eikšmės san ykis i a osena | 17 doi.o g/10.35321/bkalba.2021.94.01 BENDRINĖ KALBA 94 (2021) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204 4 LENTEL. P ie eiksmio alguna ez casos de consumo apa amien o o al y esc i a en el lenguaje p esen ando DLKT pa es alguna ez indica inde inėž ą acción, posiblemen e pa o ojimo u u o DLKT pasado iempo de acción yksiančio, can idad y su Adminis acinė indica inde inėž ą o al iempo ela i a aiška li e a u a iempo li e a u a DLKT Publicis ika 4 609 (97,75 %) 106 (~2,25 %) 4 715 (100 %) G ožinė Neg ožinė li e a u a 155 (77,89 %) 44 (~22,11 %) 199 (100 %) li e a u a Saky inė kalba Visame eks yne 4 764 (~96,95%) 5 LENTEL. P ie eiksmio alguna ez la ecuencia ela i a de los modelos de consumo DLKT pa eise alguna ez pasado del ac o DLKT can idad y su indica inde inėž ą o al iempo de pasapo e ela i a aiška yksiančio u u e, Neg ožinė li e a u a 317 (~99,1 nu odo neapib ėž ą eiksmo, galimai %) 3 (~0,9 %) 320 (100 %) acciones DLKT acciones 150 (~3,05%) 4 914 (100%) Publicis ika 2 914 (~97,1%) 87 (~2,9%) 3 001 (100%) G ožinė li e a u a 1 Adminis acína 81 (~75 %) 27 (~25 %) 108 (100 %) 378 (~98,9 16%) (~1,1%) 1 39 (100%) Saky inė kalba 74 (~81,3%) (100%) 91 100 17 64 4 7 (~96,05%) 150 (~3,18%) 4 914 (100%) SLKT p ie eiksmio alguna ez 44 po consuogio no hay muchos casos (kažin kada, kažkuome neuž iksuo a), nedaug i jo a ojimo būsimojo laiko kon eks uose – 3 a ejai (7,3 %) iš 44 Fuen e del es udio mo ológicamen e ano ado Vy au as Maggiojo uni e si e e caupiamas (saky inis eks ynas. du.l ). Teks yno kū imą ėmė Lie u os als ybinis mokslo i s udijų ondas (2006–2008 m.), Lie u os JŪRATĖ PAJĖDIENĖ. Neapib ėžiamieji laiko p ie eiksmiai kažkada i kada no s: SLKT signi icaciones elaciónis y a osena | 18 doi.o g/10.35321/bkalba.2021.94.01 BENDRINĖ KALBA 94 (2021) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204 41 ( éase Tablelę 6). Chama la a ención al con ex o si uacinį de es os casos: es comunicación mediosie 1 ases de la p og ama de ele isión (2,4 %) y spon aninė ins i ucinė kalba 2 empleados del banco deci sakiniai (4,9%). 6 LENTEL. P ie eiksmio alguna ez ecuencia ela i a de modelos de consumo SLKT alguna ez de acción, ocu ido delksančio u u o, indica una acción no de inida, posiblemen e en el pasado, iempo iempo ( aiska de iempo u u o) 50 nu odo neapib ėž ą 714) 68 493) 2 100) 78 121 40 478) 297 798) núme o de casos pa a ojimo pa e SLKT Akademinė komunikacija ( o as núme o de 4 (9,8 %) – 4 (9,8 %) Comunic- žiniasklaidoje palab as ( o as núme o ación 2 (4,9 %) 1 (2,4 %) 3 (7,3 %) Teologinė komunikacija ( o as núme o de – – – Spon aninė palab as ( o as núme o p i a kalba 27 (65,9 %) 27 (65,9 %) Spon aninė kalba de palab as ( o as núme o de palab as ins i ucinė 5 (12,2 %) 2 (4,9 %) 7 (17,1 %) Visame eks yne de palab as ( o as núme o de palab as 38 (92,7 %) 3 (7,3 %) 41 (100 %) Así, DLKT po ciones Adminis acinė li e a u a y Saky inė kalba mues an que el léxico concep o NEŽINOMAS LAIKAS ATEITYJE e e enciaodai se alguna ez elige mucho que más ecuen e que el consejo de ciencia bajo la Nacional li uanis ikos expansión 20092015 m. p og ama (LIT-9-11) y bajo la Es a u ina li uanis inių y imų i dislaidos 20162024 m. p og ama (LIP-201-0856). JŪRATĖ PAJĖDIENĖ. Neapib ėžiamieji laiko p ie eiksmiai kažkada i kada no s: elación de signi icado y a osena | 19 doi.o g/10.35321/bkalba.2021.94.01 BENDRINĖ KALBA 94 (2021) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204 esc ibiendo: en habla en público ales casos cons i uyen 25 %, o en comunica se en p i ada 18,7 % (ž . Tabelę 5). SLKT ija el consumo alguna ez en con ex os de iempo u u o sólo en el en o no público 7,3 % (ž . Tablę 6). 3.2. Pe žiū ėjus p e eiksmių alguna ez, cuandoquie a, algunain cuando, cuandoe aunque consumo DLKT modelos se puede hace o a una hipo é ica suposición: alguna ez y alguna ez sua ėjimą gali ska in i i kažkada su apdinimas su mažiau sug ama in u samplaikiniu signi icanzas p ie eiksmiu algunain cuando, adecuamu y en el pasado ykusio ( ac y aus), y en el u u o yksiančio (i ealaus) ac o iempo momen o a unsaci . Samplaikinio kažin kada el uso de DLKT ela i amen e 45 nousus (54 n .). Se halla sólo en la lengua esc i a ansmi iendo ex yno pa es (21 n . g ožinės, 4 n . neg ožinės li e a u a y 29 n . publicis ikos ex os): 44 casos 46 (81,5 %) p esc ip el iempo no de inėž um de la acción (especi icada) ocu ida y 10 casos (18,5 %) el iempo posible (no especi icado) de la acción u u a inde inėž um ( éase los da os 7 en abla DLKT). En con ex os de acción ac ual u ilizado algúnin cuando signi icado seniai puede se pa yškin a acen uaziamaja delely e ya, y signi icado nežinia kada ases con dis in osiguiis odikliais (ž . 20–21 sakinius). Būsimo (i ealaus) eiksmo kon eks uose kažin kada da kaž ipo aúnebu i sob e i ida e imologica cues ionamąja signi icado qui sabe, cuando, ap opiama y lexiciniam concep o NEŽINOMAS LAKAS A LAITTEY nusaky iž ( . 2223 sen ininius), plg. : 18) Po ilas jau kažin kada sūnaus akyse nebu o ma ęs. DLKT 19) Juk ya Kazio kažin nunca nema ei. DLKT 20) Una saloná puošė u kiška palapinė, kažin cuando kažin kieno pa gaben a. DLKT 22) su ila ya 21) Tė as bu o kažin kada kažin ką sakęs <...>. DLKT al inal aquí pa , a pušies aún kažin cuando. DLKT Así, aunque DLKT kažin cada a osena 91 23) pažadais neno i enkin is – ji laukian i pagalbos daba , be ne kažin kada. DLKT eces menos ecuen e que kažcada (plg.: 4914: 54), pe o los con ex os de consumo mues an que menos agama ado kažin cada mucho más a menudo (~18,5 %) 45 Tokį modelo de consumo mues a y LKG se p esen an ejemplos, plg. : Y él lo kazi cuando es aba conocido en la ciudad; Aniolus (=angelus) kažin cuando pama ysma <...> (Ul ydas 1971: 454). 46 DLKT encon ados 55 kažin cuando pa a ojimien o casos, pe o un caso es a samplaika es pa e de la p egun a di ec a, plg. : Monia, algunain cuando yo pod éis esa ele isión pa seneš i casa? Klausiamoji azė, cons i uída de g e iminėje posición apa ece andančių kažin kada, más a menudo sie ina con con ex os de iempo u u o (así is o de ci ado ejemplo), pe o puede se pasi elkiama y a ando de escla ece el iempo de ya ealizada acción, plg. al sen encio: Kažin klausiamųjų i neapib ėžiamųjų į a džių a ojimo ski į i panašumus ž . Bha 2007: 231–232. JŪRATĖ PAJĖDIENĖ. Neapib ėžiamieji laiko p ie eiksmiai kažkada i kada no s: cuándo aquí a kup inė apa eció? elación de signi icado y a osena | 20 doi.o g/10.35321/bkalba.2021.94.01 Sob e BENDRINĖ KALBA 94 (2021) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204 que alguna ez (~3,05%) ape ándose a desc ibi a los con ex os elacionados con si uaciones u u as (i ealaus acciónmo). 7 LENTEL. Seman iniai p ie eiksmio kažin kada modelos de consumo DLKT kažin kada acción, ocu ido Del odo indica desconocą en el pasado, iempo indica desconocą yksiančio iempo en el u u o, Adminis acinė eiksmo, galimai li e a u a Pa e Teks yno Publicis - ika 21 (38,9 % ) 8 (14,8 % ) 29 (53,7 % ) G ožinė li e a u- a 19 (35,2 % ) 2 (3,7 % ) 21 (38,9 % ) Neg oži- nė li e a u- a 4 (7,4 % ) 4 (7,4 % ) Saky inė kalba Visame eks yne 44 (81,5 %) 10 (18,5 %) 54 (100 %) IŠVADOS Sug e inos p incipales dicciona ios de la lengua li uanas p opo cionados an e eiksmių alguna ez y alguna ez desc us e , que es os inde inėjibles indicado es de iempo signi icado espec a más pa eikia Bend inės kalbos žodynas: jame eikiami pa yzdžiai odo, kad kažkada a ojimas de alladamen e se elaciona sólo con e dade is ( ac íes) si uaciones del pasado, y alguna ez no solo solo con el momen o en el u u o yksiančio, sino y con un de e minado momen o en a ka pje del iempo al ez ykusio. En los abajos de Kalbo y as se encuen an ejopos es os iempos inde indu a de los indicado es g ama ical s a usus p iesky os p ie eiksmių, ad e bialų o neapib ėžiamųjų į a džių (plačiąja p asme) clases. Clasi icación desiguodumas lemb a sólo di e en e ma e ia de es udio g upamien o alcance. Šių palab as signi icado ambién se desc ibe desiguodai. Exis e y engañan e (en imágenes p opo cionadas sen encias semán ica opos aujancio) alguna ez y cuandoquie a de la desc ipción del signi icado, cuando ellos se a ibuyen a p e eqmenes, ma cados daba į o como así gene ales concep os de iempo (Ul ydas JŪRATĖ PAJĖDIENĖ. Neapib ėžiamieji laiko p ie eiksmiai kažkada i kada no s: 1971: 45/4), y solo basado en el consumo DLKT ac iškumu (neap a ian al elación de signi icado y a osena | doi.o g/10.35321092.022.2021.04). BENDRINĖ KALBA 94 (2021) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204 modelo de consumo de ecuencia ela i a) alguna ez desc ipción del signi icado, pe mi iendo és e palab a asigna a plu iazones, i. i. y pasado, y u u as si uaciones nusakan iemos, ad e bial (plg. Makauskai ė 2019: 82). Explica škin i con imp edecibles iempos an e eiksmių alguna ez y alguna ez semán ica inculado modelo de consumo ayuda M. Haspelma ho (1997) ealizado un es udio ipológico de imp edecibles į a džių, comp imančių y į a dinės kilmės p ie eiksmius, implikacinių uni e salijų. Basándome en él, adecuada puede se conside ada sólo alguna ez, pa ai o ak y ių (speci iškumo ypa ybėmis pasižyminčių) si uaciones iempo neap edėž umui nusaky i, a osena. Kažkada elegidos i ealiam (nespeci iškam) ac o iempo pa a desc ibi , se ía ulne ado coope ación con pašneko u p incipio. Di e en es g ama ical-semán ico alguna ez casos de uso ecuencia del Es udio Texyne de la Lengua Li uana P esen e mues a que alguna ez, indicando inde inėž a posible iempo de acción que se desa olle en el u u o, cons i uye ~3,05 % (bend a casos de uso 4 914 n .). Al compa a ales ecuencias en di e en es pa es exyno se e que i ealaus (nespeci iško) a la acción iempo desc ibi alguncas mucho más ecuen e se usa en ex os de lengua saky inė (~22,11%), que no en ašy inėje lengua (~2,25%). Saky inės lie u ių kalbos eks yno p opo cionados da os (bend a casos de uso oma sólo 41 n .) análisis mues a que algúnda i ealaus (nespeci iško) ac o al iempo desc ibi elegido al habla no p i adamen e, sino en el espacio público: nousi a osena зафиксирована этого текyno dalyseunica Komcija žiniasklaidoje (2,4%) y Spon aninė ins i ucinė kalba (4,9%). Las causas, es imulan es i ealaus (nespeci iško) iempo de acción nusakančio kažkada elecimąsi luga de alguna ez, puede se di e sas: y algunos idiomas ex anje os modelos de consumo de imp e inėjiamų į a džių, y lenguas Li u ias sis ema de indicado es de imp e inėž umo o gene alos endencias de desa ollo de indicado es de consumo. Sin emba go se les acla a necesi a más in es igaciones. ŠALTINIAI BŽe – Bend inės lie u ių kalbos žodynas ( engiamas), y . ed. D. Liu ke ičienė, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as. P ieiga in e ne e: h p://bkz.lki.l . DLKT – Daba inės lie u ių kalbos eks ynas. P ieiga in e ne e: h p:// eks ynas. du.l [žiū ė a 2021-02-15] JŪRATĖ PAJĖDIENĖ. Neapib ėžiamieji laiko p ie eiksmiai kažkada i kada no s: eikšmės san ykis i a osena | 22 doi.o g/10.35321/bkalba.2021.94.01 BENDRINĖ KALBA 94 (2021) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204 DŽ – Daba inės lie u ių kalbos žodynas (in e ne inis), y . ed. S . Keinys. 7-as pa ais. i papild. leid., Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 2015 (a naujin a e sija, 2017). P ieiga in e ne e: h p://lkiis.lki.l . LKŽe – Lie u ių kalbos žodynas, . 1–20, 1941–2002 (elek oninis a ian as 2005, a naujin a e sija 2017), y . ed. G. Nak inienė. P ieiga in e ne e: www.lkz.l . SLKT – Saky inės lie u ių kalbos eks ynas. P ieiga in e ne e: h p://saky inis eks ynas. du.l [žiū ė a 2021-05-26]. SŽe – Sinonimų žodynas (elek oninis a ian as). A. Lybe is. 2-asis pa ais. leid., Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 2015. P ieiga in e ne e: h p://lkiis.lki.l /sinonimu. LITERATŪRA Bha Da bhe Na ayana Shanka a 2007: P onouns, Ox o d: Ox o d Uni e si y P ess. C o William 2003: Typology and Uni e sals, Camb idge: Camb idge Uni e si y P ess. Decle ck Renaa 2006: The G amma o he English Ve b Ph ase 1: The G amma o he English Tense Sys em. A Comp ehensi e Analysis, Be lin, New Yo k: Mou on de G uy e . Fo ssman Be hold 2003: Das bal ische ad e b: Mo phoseman ik und Diach onie, Heidelbe g: Uni e si ä s e lag Win e GmbH. G ice Paul H. 1975: Logic and Con e sa ion. – Syn ax and Seman ics 3: Speech a s, 41–58. P ieiga in e ne e: h ps://www.ucl.ac.uk/ls/s udypacks/G ice-Logic.pd . Haspelma h Ma in 1997: Inde ini e P onouns, Ox o d: Ox o d Uni e si y P ess. Hol oe Axel, Judžen is A ū as 2004: Nuosakos es uc u a de ca ego ías. Axel Hol oe , Lo e a Semėnienė, ed., T abajos g ama ícos de Li u ias 2: G ama inių ka ego ijų y imai, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 77104. Hol oe Axel, Pajėdienė Jū a ė 2004: La ca ego ía del iempo y las o mas del iempo. Axel Hol oe , Lo e a Semėnienė, ed., T abajos g ama ícos de la lengua Li uania 2: G ama inių ka ego ijų y imai, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 121–140. Kniūkš a P anas 2001: Kalbos a osena i a kyba, Vilnius: LKI edi o ial. Le inson S ephen C. 2005: [1983]. P agma ics, Camb idge: Camb idge Uni e si y P ess. Lyons John 1993 [1977]: Seman ics 2, Camb idge: Camb idge Uni e si y P ess. JŪRATĖ PAJĖDIENĖ. Neapib ėžiamieji laiko p ie eiksmiai kažkada i kada no s: elación de signi icado y a osena | 23 doi.o g/10.35321/bkalba.2021.94.01 BENDRINĖ KALBA 94 (2021) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204 Makauskai ė Ind ė 2016: Ad e biales de iempo de las lenguas Li uanas: posición de iempo aiškos ins umen os en el sis ema y análisis de in es igaciones seman ines. Lie u ių kalba 10. Acceso en In e ne : h pwww.lie u iukalba.l index.php://lie u iu-kalba/a icle/ iew/209/163. Makauskai ė Ind ė 2019: Lie u os kalbos laiko ad e bialų seman inė s uk ū a (humani a inių mokslų dak a o dise acija), Vilnius: Vilniaus uni e si e as. Paulauskienė Aldona 1976: P ie eiksmis. Lie u ių kalbos mo ologija, Vilnius: Mokslas, ( ilologijos mokslų kandida o 201–211. Pilka Al onsas 1984: Lie u ių kalbos nežymimieji de e mina y ai (g e inan su anglų kalba) dise acija), Vilnius: Vilniaus uni e si e as. asociación Academia Salensis. Plungian Vladimi as 2011: G ama inių ka ego ijų ipologija 2, Vilnius: Vilniaus uni e si e as, Rosinas Albe as 1981: Kelios no as pa omųjų y nežymimųjų į a džių e oliucijos klausimu. – Bal is ika 17(1), 16–27. Rosinas Albe as 1988: Bal ų kalbų į a džiai, Vilnius: Mokslas. Rosinas Albe as 1996: Lie u ių bend inės kalbos į a džiai, Vilnius: Mokslo i enciklopedijų leidykla. Sa kauskai ė Danguolė 2011: Ling is inė p agma ika. Sa kauskai ė Danguolė 2011: Ling is inė p agma ika. Acceso en In e ne : h ps:www.kn . u.l documen ai/ ailai://ka ed u/ge manu/Sa kauskai e_LINGVISTINE_PRAGMATIKA_e lek onine.pd . Sme ona An anas, Usonienė Au elija 2012: Au o iaus pozicijos ad e bialai i ad e bializacija lie u ių mokslo kalboje. Kalbo y a 64(3), 124139. Iden i y Issues Li e a y and Linguis ic Toyo a Junichi 2010: Iden i y- ela ed Issues in Con ac -induced His o ical Changes. – Landscapes, Camb idge Schola s publisching, Vilnius: Min is, 425576. 127–138. Ul ydas Kazys 1971: P ie eiksmis. – Lie u ių kalbos g ama ika 2, y . ed. Kazys Ul ydas, Ul ydas Kazys 1974: Desde lie u ians lengua p ie eiksmio y inėjimų. Li uáneos lingüo y os p egun as 15, 728. Ul ydas Kazys 1985: Наречие. G amá ica del li uano lengua, y . ed. Vy au as Amb azas. Vilnius: Mokslas, 327414. JŪRATĖ PAJĖDIENĖ. Neapib ėžiamieji laiko p ie eiksmiai kažkada i kada no s: elación de signi icado y a osena | 24 doi.o g/10.35321/bkalba.2021.94.01 BENDRINĖ KALBA 94 (2021) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204 Ul ydas Kazys 2000: Lie u os kalbos p ie eiksmiai, sud. Elena Valiuly ė, Vilnius: Mokslo y enciklopedijas ins i u o de publicación. Ul ydas Kazys 2006: P ie eiksmis. Daba inės lie u ių kalbos g ama ika, y . ed. Vy au as Amb azas, Vilnius: Mokslo y enciklopedías ins i u o de publicación, 410431. Valeckienė Adelė 1979: Tada, cuando, šiada, andai, idan . Bal is ika 15(2), 130134. Recibió 2021 02 24 Adop ado 2021 05 18 JŪRATĖ PAJĖDIENĖ. Neapib ėžiamieji laiko p ie eiksmiai kažkada i kada no s: elación de signi icado y a osena | 25 doi.o g/10.35321/bkalba.2021.94.01 BENDRINĖ KALBA 94 (2021) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204 INDEFINITE TEMPORAL ADVERBS KAŽKADA AND KADA NORS: RELATIONSHIP OF MEANING AND USAGE Summa y El a ículo discu e he shi in he usage o kažkada ‘some ime om he adi ional momen in model unde which he ime o he speci ic ( eal) ac ion, which ook place a an inde ini e he pas , is desc ibed owa ds a less usual model whe e kažkada is used o desc ibe he ime o he non-speci ic (i eal) ac ion, which may po en ially occu in he u u e and Haspelma hs (1997) which is adi ionally exp essed by he ad e b kada no s ‘some ime’. Re e ing o Ma in ypological esea ch add essing he implica ional uni e sals o inde ini e p onouns, which also include p onominal ad e bs, he a icle a emp s o explain his shi and an icipa es he u he shi in he usage o kažkada. The analysis o kažkada usage pa e ns is based on he da a p o ided by wo ex co puses he Co pus o he Mode n Li huanian Language and he Co pus o Spoken Li huanian. KEYWORDS: inde ini e empo al ad e bs, p onominal ad e bs o p onoun as p o- o ma, ad e bials, inde ini eness ma ke . JŪRATĖ PAJĖDIENĖ Lie u ių kalbos ins i u as Pe o Vileišio g. 5, 10308 Vilnius [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed]