Svarbus latvių dialektologijos žingsnis

Zmine DP 31314, 31415, Sune Mit II 40 (pierwsza z tych form jest ir wspomniana przez I 139, II 171). Be samego autora podstawy p. 295 krytykowany akademicki „Słownik języka litewskiego” už tym, że M. forma Daukšy nuentiėmus DP 592 jest w nim uznawana za imiesłów; autor uważa, że ji jest zapisana błędnie, ir rozkłada ją į imiesłów ir nieodmienny na celownik zaimka (nuefit iemus). Tu najprawdopodobniej mamy taki sam imiesłów zaimkowy w absolutywnbe ym celowniku, jak bekalbancžėm regintiėmus DP 159,,, DP 2285,, tarintiemus BB Apd 27, 13 ir itp., zob. LKK V 106—107. Do pozytywnych cech książki należy zaliczyć staranny dobór przykładów, doskonałe techniczne opracowanie i zredagowanie całego tekstu, umożliwiające czytelnikowi szybkie i ir łatwe odnalezienie potrzebnych danych. Kończąc, chciałoby się życzyć, aby „Podręcznik języka litewskiego” A. Zeno otworzył bramy języka litewskiego dla jak największej liczby jego przyjaciół i badaczy na całym świecie. V. Ambrazas WAŻNY KROK DIALEKTOLOGII ŁOTEWSKIEJ M. Rudzite, Latviešu dialektologija, Ryga, 1964, 432 s. Ostatnie lata były rzeczywiście bardzo owocne dla dialektologii języków bałtyckich. Na tle licznych artykułów i monografii poszczególnych dialektów wreszcie ukazały się od dawna oczekiwane dzieła dialektologiczne o charakterze syntetycznym: lituaniści mogą cieszyć się „Dialektologią języka litewskiego” Z. Zinkevičiusa (Wilno, 1966), a łotewiści — „Latviešu dialektologija” M. Rudzytė. Te dwie napisane wprawdzie odmienną metodą i częściowo dla różnych celów książki są niejako swoistą encyklopedią dialektologii języków bałtyckich, bez której nie obejdzie się żaden badacz tych języków. Marta Rudzytė od kilkunastu lat z powodzeniem pracuje na niwie dialektologii łotewskiej: w 1958 r. opublikowany został jej obszerny opis kilku sąsiednich dialektów północnej Łotwy?" (praca ta już w 1954 r. została obroniona jako rozprawa kandydacka*- ), w 1963 r. ukazała się opracowana przez nią, przeznaczona do celów dydaktycznych chrestomatia tekstów gwarowych języka łotewskiego- ®. Ponadto wielką zasługą M. Rudzytė dla dialektologii łotewskiej jest to, że kierowani przez nią wychowankowie Uniwersytetu Ryskiego opracowali niemało dobrych opisów swoich rodzimych dialektów, które pod względem wartości dla nauki o języku nie ustępują wielu opublikowanym łotewskim badaniom dialektologicznym. Jednak największym wkładem M. Rudzytė w łotewskie językoznawstwo, a w ogóle w bałtystykę, jest jej książka „,Latviešu dialektologija“. Już sama objętość tego dzieła —432 strony —wystarczająco wskazuje, że autorka wykonała rzeczywiście ogromną pracę. Według dość ścisłego planu opisuje ona główne dialekty języka łotewskiego —środkowy (vidus dialekts, 59—146 s.), liwski (libiskais dialekts, 147—255 s.), górnołotewski (augšzemnieku dialekts, 257—405 s.). בסדר. ✦👌. סוף. perf. ✿. „. 译. پایان. ✅. done. 🌿. fin. ᚠ. завершено. 🟢. τέλος. —.]]} unerquicklich. נכון. 🕊️. over. ✨.]]} sorry. [end] 🔚 Prawdę mówiąc; szczegółowo opisuje się tylko fonetykę i morfologię gwar, natomiast kwestie składni są tu niemal pomijane (znamienne, że ta „bieda” nie ominęła również „Dialektologii litewskiej” Z. Zinkevičiusa — widocznie dla składni języków bałtyckich wciąż jeszcze nie nadeszły jaśniejsze dni!). 1 M. Rudzite, Zieme]vidzemes izloksnes Braslava, Vecatė, Baunos un Vilzėnos,,,Valodas un literaturas instituta raksti“, VI, Riga, 1958, s. 101—256. * M. Pyasur, T'oBopki ceBepHoO¥i uacrn Buzeme Bpamissecal; Beuarckuit, bBayubckuii, Bua. 3eHckHii), Astopedepar, Pura, 3 M. Rudzite, Latviešu izlok§gu teksti, Riga, 1963, 108 s. (wydane rotodrukiem). 1954. 197 Bałtystom może trochę żal, że M. Rudzyté napisała nie studium dialektologii łotewskiej, lecz podręcznik dialektologii dla studentów. Cele dydaktyczne skłoniły ją do wykładania niektórych elementarnych zagadnień nauki o dialektach, ponadto profil podręcznika niejako krępował myśli autorki, ograniczał jej samodzielność. Wydaje się, że świadomie unikała bardziej złożonych zagadnień historii dialektologii, najczęściej zadowalając się odsyłaczami do prac swego wielkiego nauczyciela, akademika J. Endzelina. W ten sposób autorka, nie chcąc krzywdzić swoich studentów, czasami nieco „skrzywdziła” badaczy języków bałtyckich. Jednak każdy zapewne zrozumie, że w tej samej książce niezwykle trudno dogodzić zarówno jednym, jak i drugim. Tak czy inaczej praca M. Rudzytė ze względu na swój bogaty, bardzo systematycznie przedstawiony materiał (pod tym względem zdecydowanie wykracza poza granice podręcznika) stanowi znaczący krok w rozwoju dialektologii łotewskiej, a jej autorka zasługuje na szczerą wdzięczność wszystkich bałtystów. Chciałoby się jeszcze zwrócić uwagę na parę drobiazgów, które rzuciły się w oczy podczas przeglądania stron tej pracy. Autorka przy każdym opisanym zagadnieniu dość szczegółowo podała literaturę dotyczącą tego zagadnienia, jednak mówiąc o problemie Kurów (por. s. 32, 64), z jakiegoś powodu nie wskazała najobszerniejszej pracy poświęconej temu problemowi — V. Kiparskiego „Kurenfrage“ (Helsinki, 1939). Ponadto być może niepotrzebnie stawia Kurów w jednym szeregu z Prusami (por. s. 20), jak gdyby oddzielając ich od takich plemion bałtyckich, jak Selowie czy Zemgalowie. Termin krustoties w znaczeniu, w jakim używa go M. Rudzytė (por. s. 34), nie jest całkiem odpowiedni, ponieważ ostatnio w językoznawstwie używa się go w nieco innym znaczeniu*. A. Sabaliauskas NOWY SŁOWNIK TOPONIMÓW B. A. Huxouos, Kparkni Tononamuueckuii caosapb, Mocksa, 1966, 510 s. W naszym kraju wydano niemało słowników toponimicznych. Ukazały się również takie, które ze względu na swój profil mogą być uznane za poprzedników recenzowanej pracy'. Jednak większość z nich wyraźnie przestała odpowiadać wymaganiom toponomastyki naszego kraju i światowej, choć niektóre ukazały się stosunkowo niedawno. Dlatego przygotowanie nowego słownika, opracowanego na podstawie współczesnej nauki toponimicznej, było bardzo aktualne. Niedawno wydany „Krótki słownik toponimów” W. Nikonowa obejmuje około czterech tysięcy nazw miejscowości, rzek, jezior, mórz i oceanów, krain, narodowości oraz innych nazw z całego globu ziemskiego. Nietrudno sobie wyobrazić, jak ogromną pracę wykonał autor, wybierając, a czasem także objaśniając nazwy miejscowe z dziesiątków języków świata. Literatura toponimiczna jest bardzo bogata, jednak jej jakość jest nierówna. Ponadto poziom toponomastyki w poszczególnych krajach jest bardzo zróżnicowany. Dlatego trudności związane z „przesiewem” i oceną literatury są w praktyce trudne do przezwyciężenia. Wymienione przyczyny niewątpliwie sprawiły, że również w słowniku W. Nikonowa nie wszystko jest doskonałe, nie wi1 Por. O. C. Axmanosa, CjioBnapb JiKHTBHCTHUEeCKHX TepMHHOB, Mocksa, 1966, s. 417. i M. H. Measxees, T'eorpagduueckue umena. TonokumMuueckuiėt cJioBapb, Mocksa, 1961; M. C. Boanapckuii, Crosaps reorpaduuecknx Haspauuii, Haj. 2-oe, Mocksa, 1958; A. A. UsanoBckHu it, leorpaduueckne umena, Mocksa, 1914 i in. Por. także. J. Haliczer, Stownik geograficzny. Pochodzenie i znaczenie nazw geograficznych, Tarnopol, 1935. 198