scieee Open visual document viewer

Aktualus tyrinėjimas

J. Klimavičius

Full text

ACTUAL TYRINEJIMAS V. Schmid , Die S eck o men des deu schen S eck o men des deu schen S eck o men des deu schen S eck o men des deu schen S eck o men des deu schen S eck o men des deu schen S eck o men des deu schen S eck o men de deu schen S eck o men des deu schen S eck o men des deu schen S eck o men des deu schen S eck o men des deu schen S eck o men des deu schen S eck o men des deu schen S eck o men de deu schen S eck o men de deu schen S eck o men de deu schen S ecken de deu schen S ecken de deu schen S ecken de deu schen S ecken de deu schen S ecken de deu schen S ecken de deu schen S ecken de deu schen S ecken de deu schen S ecken de deu schen S ecken de deu schen S ecken de deu schen S ecken de deu schen S ecken de deu schen S ecken de deu schen S ecken de deu schen S ecken de deu schen Ve bums. Subs an i isch- e bale Wo e bindungen in publizis ischen Tex en de Jah e bis 1948 1967, Halle (Saale), 1968, 144 p. Alemaniaiy kalbininkés Ve onikos Smid es udio sob e eiksmazodziy compues os eiksmazZodiniais su daik a a dziais (pa yzdiiui, Vo ag hal en| Mi eilung machen, En scheid(ung) e en, lie u iy espec i ame- n e hace p anesima, acep a nu a ima) délsio Klausimo p oblemiscumo puede a auk i li uanis y i démesj. Cómo Zinoma, J. Jablonskis, aunque él mismo a ojo da conseja, ob ene pak ie img, ne u é i pasi ikéjimo, Siaip ya panaSius compuños aisé!, Kai que okiam aisymui nep i a é ales compuños gyné. i Panasiai pasielgé y J. Jablonskio Rink iniy a u suda y ojas J. Palionis?, ‘Ta¢iau aún i aho a Sios o mas se alo an di e en em- en e, se o u ilizan aún ski ingiau. Todél, nep e enduodami j isamia ecenzija, no é ume iSkel i una o a eo ine Sio abajo min i, quien galé u bi i ac uali i lie u iy kalbai. Su abajoui au o é ecinko más que mediod lik- o iks angio ejemziu i§ 20 me y (1948 — 1967) pe íodo okieciy publicis ikos. Si u ininga lib o cons a cons a j ado, ijy sep iu i§ g ama inés sin aksinés analizés, — s ilis inés i analizés gausiy s a is iniy duomeny desc end inim- i o, is adu y apedy d iejy egis y: eiksmaZodiniy daik a a dziy eiksmazodziy — i (con daZnumo indicación). VeiksmaZodziy i eiksmaZodiniy daik a a dziy junginiais* V. Smid llama analí icos azeologicos compuños, cons i uídos daik a a dinio abs ac o i§ eikmiskai isblésusio i eiksmazZodzio, a liekan io s uk i inio cen o uZda inj, exis uojan ius pa alag eéiai sin e inémis eiksmazodzio i o momis, seman iskai su apy ik iai ek i alen i$komis. Ju apa iadima au o é aiSkina eiksmazodzio subs an y ac- ión, que sua dan i sakinj neliega con enido, En onces — ayuda a eings o o eiksmaZodis, i que ampas jung imi. Tik eiké y pensa que daik a a déjimas ocu e sen inio iby, sen inyje subs an yyuo as uZ o mas, Sics eiksmazodzio o ans o macione- s, u ilizadas ya lis as. VeiksmazZodine jung imi da? menudo a poliseminiai eiksmaZodZiai, po que ju eikSmiy ki imas yk as konk e iy eikSmés elemen y silpnéjimo abs akéy o aléjimo i di ii imi uo pa iu o aléjas (0 abs ak- F . J, Jablonski, Rink iniai aS ai, . I, Vilnius, 1959, p. 515. * Z . allí mismo, p. 532. * VokiSkai S eck o men, pazodziui bii y es inés o mas. Se puede sólo pasigé é i Sio nejman aus é mino ( ambién analisko juo su S eck e b) con eniumu i deplo es au - i, que noso os al umpo no enemos. 223 umasine en i la leksiné neces8méje- ). Jie, o, be son muy junglis (daugia elen- Giai), odél i anali iniy junginiy cons i u- ye mucho. Esas uniones daZ suelen denomina se semiauxilia es ac umazodias*. Alemaniaiy kalboje es á jy bas an e mucho, igualamen e como en ella es á s ip esné ayudbiniy y modaliniy i eiksmazodziy ca ego ía. Dél os p iezas ia, que eiksmaZodinés unión de eikSmé es suabs ak éjusi, iSblésusi, compuinio eik$mé né a komponen y eikSmiy suma. jo Cia pasi ei8kia un cie o idioma i8k- umas, eikSmiu isoliación. O es esan i una p ieZas iy, iS que Sios anali inés o mas su eiksmémis né a isiskai equi alen iSkos sin e inéms. PanaSiai pa ican i o os au o es. Sin e iné o ma es pas o i, acciones bend esnés, — pla esnés eiksmés. O en el compuñado acción de alizuado conc e izuado, i semán ica máximamen e es eu a anal®. Cia enemos ealmen e idomy eiSkinj: suabs ak éjusio acciónma- Zodzio i eiksmazodinio abs ac o compuinys duoda conc e e esn- e, es eu esne eikSme, negu sin e inés o mas eik8mé. V. Amb azas ició. que dicho compues o p espone solo acacia, ne pe o i jo obje o a esul ado®. Toliau au o é mues a, como más maziau modi icada analí ico a compues o eikSmé, cambii us allí. compa a- su ndo sin ine o ma, accionlui (ing esi , du a i , eg esi , inchoa i , con inua i , esul a i , cauza i ) ambién a o os g ama inéms (ac i o, pasi o, e lexi o) i sin aksinéms (pe soninio a inpe sonio ase cons uccia) ca ego ías. Veiksly cambio en los analí icos i8 conjun os ik yjy p opo ciona naujy a ian iniy galimybiy. Es o mues a i lie u iy lengua ejemzdzia- i, plg.: ko o ii p adé i ko a, isi auk ij ko a es iko a, — es i ko a baig i ko q, nu auk i ko q. V. Smid es o conside a el más impo an e g ama ical i sin ác ico analí ico mo i o de elección de o ma. Subs i ución (pago e) en ales casos no. eikSmingas ak ualus es i au o és obse é as muy pazyminio papel, plg. p anes i i hace idomy p anesimq, nu a i i acep a s a by nu a ima. Subs i u- ción Siais casos son isiskai no. Au o és es adís i- cas mues a que paZyminiy (a ki y iSplé iniy, ej.: hace p anesimq sob e...) puede ene é i sob e 70 po cen - ay caso. Es iliaus campo, analí icas sin é icas i o mas a ada como acul a i as, apy ik iai equi alen eiska- s, Smid i8kelia V. Siuos eiksmaZodZiy junginiy su eiksmazodinia- is daik a a dZiais mo i os de consumo: p aneSimo o icialumas, iSkilmingumas, ieSumas, ak ualumas k . i Au o é señala que, al e alua Sias o mas, cada ez más enuncioma bea odai isko, pa i su inisko sme kimo, nepag is y kal inimy. Siu junginiy gauséjimas esas elaciones o as endencias de la lengua subs an y ación, su nominalización k . — i La ciencia, écnicas, ‘educa i cul i os desa olla- más heikias i mas ymo p oceso, y po ji i kalbq. Cada ez más o aléja moksliSkumo, abs ac oum- o, sa okiskumo endencias. * Dado que ellos a menudo bina simplemen e deseman iza , se con ie e como cuan os g ama izuados o man es, cuando ku iy i y iné ojy son llamados uS iaisiais eiksmazZodZiais (plg. M. A. Tlek.aep, AnaauTH3M H HAWOMAaTH3M coyeTaHHil c,nycTbiMH aa onamn,,. ]po6embl eKCHKONO HH pamma uku, H pe m, Il, Munck, 1967, p. 137. 5 Z . B. MW. Augpycenxo, sonpocy K cunodopmun o anH BocTHAMCTHYeCKOM (0 Xapak- Tepe CHHOHHMHYeCKHX OTHOMeHHTi M@KAY ia osiomM H Tla OJIbHO-H MCHHBIM cmopocoueTaHHeM), Pyccxuii #3bik, e o u3yuenne B BBIcuiell H cpequei uKone, Ac paxanb, p. 22. 1970, Z . ® V. Amb aza- s, Daba in- és lie u iy lengua sin aks- és cues ion- es,,Lie u- iy habla adybinia- is me ais. Vilnius, 1967, p. 132. 224 Siekiama kalbiniy o mas s abilum- o. Y esa es abilu- ma como jus y laiduoja junginiai con paso iu daik a a- diniu b anduol- iu. Es o con i ma no solo las nue as lenguas. An ai H. Jakobis (H. Jacobi) panaSy eiSkinj da 1903 m. es obse éjes sansk i o en el es ilo cien í ico, donde él, ano H. Jakobio, ue iSauges has a ex ao din- s a, di íamos, gasdinan io g ado. En el habla ambién o aléjas anali iskum. VeiksmaZod- ziy y eiksmazod- iniy daik a a d- ziy junginiai o ecenqg más posibilybiy nue oam con eniniui eiks i, po que keliy eikSminiy elemen y sujunción suku ias más a i a iy, a los cuales né a sin e iniym- eny. Zinoma, Sis p oceso u js y a i kS¢iq- ja pa e. Au o é sakosi e usi k i iSko acen o, Ta iau ella is dél o paziem, que es y ipes iy y pa ojy. Gauséjan anali Siyiniy junginiy, o aléjan- i endencia a byi i dominandoj s uk inj eiksmazod- zio aidmeni sakinyje, didéjas eik8minis su iSblésimas. Exis e noag js o caso de consumo. A eces es di ícil deci , si eiksmaZod- zio y eiksmazod- inio daik a a d- zio compuinys es samoningai s ilis i$kai elegido, o se u iliza sólo i$ analogías. Es ese e dade o pelig o al lenguaje. Pe augancia abs acakc- ija galis bi i pe dido imagdumas y aiskumas. Taéiau au o é conside a, que el desa ollo de la lengua se puede in lui , y él más e icaz, cuan o kul i inges- né sociedadé. Tals pensamien - os dudaoniy no su gen. No s p ak iSkai lie u iy kalboje y con inua ac uali liks s ilis Siyiné o my a osena, bi y muy ú il y eó ico Sio eiSkinio pa y inéji- mas. V. Smid abajo Gia bi y didelé paspi is y no cani¢iamas Sal inis mic o ipolo- giniams g e inimam- s, iS ku iy se puede ob ene impo an iy iS ady sob e kalby p oximuma y leksinj sa i uma. Pa yZiui, semia auxilibiniy eiks naZo- dZiy okieciy en el idioma es incluso ce ca 300. Taiau sólo une o jy lie u iSki co espond- imenas al nea silik y daznumu y junglumu (geben duo i, machen da y i, haben u é i y k .). Oi y jungluma mucho maZe io o incluso nulo, ej. : Vo si z iih en pi mininkau- i, Un e suchu- ng iih en a dy i (no s Kamp iih en ko o i es i ko q); Ve zich leis en a sisaki i; So ge agen ipin is, Ve an wo - ung agen a saky i, bi i a sakingam; Op e b ingen pasiauko i, in O dnung b ingen su a ky i, zu Ausd uck b ingen is eiks i y pan. Jungéiy lie u iy kalboje maziau es dél de lo que que joje i8 odo maZiau abs acak¢- iy eiksmazod- Ziy. Hadici, lie u iy calboje es daznesnés sin e inés o mas. Ta sin e i8ku- ma como an y o alece lie u iy lengua eiksmazod- zio semán ica conc e um. En o os casos, aunque se u ilizan anali iniai compuiniai, pe o jy eiksmaZod- iniai componen - es son neadek a ii- s, ej. : Beweis iih en pa eik i i odyma; Ge ah b ingen (su)kel i ge äh y, Hil e b ingen (su) eik i hilbq; F age, s ellenkel i klausima, uzda inj; Klage e heben paduo i skundq. Pana iai es á y en o as lenguas. Pa yZiui, usy Oe2ame analís icos compues os co espon- de okie iu machen, un, geben, ziehen, eiben, wi ken, e eilen, b ingen y k . i8 o al ace ca de 60 eiksmaZod- ziy?. Rusy oKa3weam- eo (6ausHue, aibesHocme, nomo {o, npednomen- ue) co espond- einie uk aiy poOumu (6uaue, aacky), nodasamu (donomozy), eiddaéea mu (nepeeazy). Veiksmazod- iniy komponen y neadek a u- mas (igualmen e como y jy cambii iamu- mas, plg. ej.: hace a lik i es udios) con i ma min j sob e ju / 7 Z . M. A. Tlexaep, min. eik., p. 138. 8 Z . JI. H. Wmewés, Ockopan- ie mpouecc- h! BKCHKE COBPEM- CHHLIX BOCTOU- HOCMAB- AHCKHX ASbIKOB, CaBAHC- KOe A3bIKO3H- aHHe, Ae Mocksa, 1966, p. 403. 225 uS uma, deseman ización, al menos pa ine g ama ización. Ca u es o es impo an- eis ac o by peculia i- dad. O as cosa eiksmaZodiniai daik a a diiai. V. Amb azas a i ma que lie u iy kalboje a osenos ju s e a es ge okai siau esné®, abejo, dideliy Be ski umu as u- me i en e apéndice -imas abs acc - i8 y, unas pusés, ki y i p iesagy, especial o galiniy ediniy, o as. i$ Los úl imos ienen conc e e e- sne eikSme. O ik sukonk e éjes abs ac o puede con e i se obje o de acción, lo que es bi ina analinio compuño salyga. Dél lo que que apéndices - edimasini- ai, ejemZiui, sédéjimas, éjimas, ac uación, Sokimas, mul iplicina- ción, sudéjimas, b ézimas, son abs ac a- men e, incapin ys con e i - se en obje os de acción, no decoma, ejemziui, lle a sédéjimq; ealiza éjima, eikima, Sokima, mul iplicini- ma, sudéjima: hace b ézima. Pe o isiskai imanoma deci u é i posédj; ene da , ealiza acción,. Soki, muchosy- bq, sudé j; b ézinj, nes hace Si en los conjun os eiksmazodiniai daik a~ a dziai son conc e e esn- és eikSmés. AnaSí se puede deci de compuños ealiza iajes, debe es; lle a séjq; u é i kosulj, s ajone, iipes i, pé doli; hace p iekais q, manks q, o ma paliaubas, san uokq, sandé j; da pas abq, pazadq; padu i complaq; ayuda bq; alcanza pe gale pan. O si se dice hace p anexima, es i Cia apéndices - edimasinys p anesimas es an o sukonk e éjes, que, digamos, p aneSima pame us, di ícil bi y hace . a ji Be dudaonés, Sis alo ingas Ve onikos Smid abajo en el u u o susilauks de alesnio es udiijamien- o de i e aluación, o lie u iy habla iSsamaus — eiksmazodziy eiksmazodin- i iy junginiy y inéjimo. Jo eque ingum- as es aik aizdus. . J. Klima igius- * Z . V. Amb aza- s, min. eik., p, 137. 226