Dėl skaitvardinių būdvardžių su priesagomis „-(i)okas (-a)“ ir „-(i)opas (-a)“ kilmės

ACTA LINGUISTICA LITHUANICA XLV (2001), 3-9 O pochodzeniu przymiotników liczebnikowych z przyrostkami -(i)okas (-a) i -(i)opas (-a) SAULIUS AMBRAZAS Instytut Języka Litewskiego, Wilno Artykuł dotyczy pochodzenia przymiotników utworzonych od liczebników za pomocą przyrostków -(i)okas (-a) i -(i)opas (-a). Analiza potwierdza, że derywaty tego typu z przyrostkiem deminutywnym -(i)okas (-a) są rzadkie już w starolitewskich tekstach z XVI–XVII wieku. Mają odpowiedniki w językach słowiańskich i są znacznie starsze niż przyrostek -(i)opas (-a), który jest powszechnie używany w języku litewskim do tworzenia przymiotników od liczebników i w odniesieniu do którego w niniejszym artykule sugeruje się związek genetyczny z postpozycją po. W dawnych pismach obok derywatów z -(i)opas (-a), szeroko rozpowszechnionych także we współczesnym języku litewskim (np.: dvejopas, trejopas, a także tūleriopas itd., zob. Valeckienė 1994: 220), używano odpowiednich przymiotników liczebnikowych z -(i)okas (-a), które we współczesnym języku litewskim niemal zanikły. Tendencja zanikania wspomnianych derywatów z -(i)okas (-a) i umacniania się odpowiednich przymiotników z -(i)opas (-a) zarysowała się jeszcze przed początkiem piśmiennictwa litewskiego. W przeanalizowanych dawnych pismach! derywaty tych dwóch typów słowotwórczych pozostają w następującej relacji: MZ 2: 0; VLNE, VLNEE 4:1; BP, | 7:4;C11:1;DP9:3;SP__ 3:3; 'SD, SD 3:5; CHNT 1 (odpowiednie przysłówki z -(i)opai 2): 2 (odpowiednie przysłówki z -okai 2); SE 2: 0; W Ewangeliach Jaknavičiusa z 1647 r. odnotowano tylko przysłówek ketveriopai 201, *. Z przedstawionej statystyki wynika, że liczebnikowe przymiotniki z -(i)okas (-a) w pismach Sirvydasa, Chylińskiego, częściowo Bretkūnasa występują mniej więcej tak często, jak odpowiednie derywaty z -(i)opas (-a). Gdzie indziej liczebnikowe przymiotniki z -(i)okas (-a) są znacznie rzadsze albo w ogóle nie są używane. Różni się także rozpowszechnienie samych derywatów z -(i)okas (-a). Najpowszechniej znane są tylko dwa z nich: dvejokas (-a) ‘dvejopas’ BP, 4x; C 1111; *SD 56; SP, 2x; (ponadto [K]; P, por. dvejokai ‘dvejopai’ *SD 56; N; GR2), dvejokias (-ia) SP, 6x; CHNT 4x (ponadto Ds, por. dvejoks | dvejoks, -ia DAUK; P; KLVRZ; PLN, dvejokiai VALANC, dvejokiaip RoD —*LKZ, 944); 1 Przy gromadzeniu materiału korzystano z wydań dawnych pism oraz indeksów słów i konkordancji komputerowych form wyrazowych Postylli Bretkūnasa (BP, „), Enchiridionu Vilentasa (VLNE), Ewangelii oraz Epistołów (VLNEE), Punktów Kazań Sirvydasa (SP, „), Ewangelii Jaknavičiusa z 1647 r., opracowanych w Instytucie Języka Litewskiego i finansowanych w ramach programu Republiki Litewskiej dotyczącego używania i rozwoju języka państwowego na lata 1996–2005. Derywat o nie całkiem jasnej budowie vienokas (-a) /vienokias (-ia) nie został uwzględniony w przedstawionej tu statystyce (zob. o nim dalej). 4 | SAULIUS AMBRAZAS trejokas (-a) ‘trojaki’ BP, | 4x; 'SD 182 (także N; KŽ; STR; Ap; _VRN), trejokias (-ia) SP, 6x; 'SD 18; SD 446; SLG, 80 (także Su, por. trejokis- ,-ia KZ; M; PRNG; KLT; PLS -LKZ... 741). Inne znacznie rzadsze, np.: keturokas BP, 3x, ketveriokas (-a) „czworaki” WP 213b; SP,,, 5x (por. ketveriokai „czworako” CHNT LK 19,8), penkiokas „pięcioraki” *SD 291, Sra liokas „siedmioraki” "*SD 401 (także Sut; N; [K]), SeSeriokas (-a) „sześcioraki” BP, 21, (także KZ; NDZ), Seseriokia DP 352, (por. Seserioks, -ia M; NDZ), simter(i)- okas (-a) *„stokrotny” DP 2x; SP, 338; CHNT 2x (por. simterokai CHNT 2x, Simteruokai SD 353, simteliuokai „stokrotnie” SD 423), vieneriokas „jednaki” DP 445, (także N, por. vieneriokis,-¢ KZ; M). Liczebnikowe przymiotniki z -(i)okas (-a) mają odpowiedniki w językach słowiańskich, por. lit. dvejokas i scs. sł. dvvakw, dvvojakws, lit. ketveriokas i scs. sł. četverakv, lit. SeSeriokas i scs. skrót Sesterakw, lit. trejokas i scerk. cerk. skrót trojaks» (Vaillant 1974: 327). W językach litewskim i słowiańskich podobnie tworzy się także zaimki jakościowe, por. lit. t6k(i)s i scerk. cerk. słow. tak». Różnica polega tu tylko na tym, że tego typu litewskie zaimki, oprócz przyrostka *-ako-, mają dołączony jeszcze zaimek (j)is (Rosinas 1988: 214-216). Najprawdopodobniej pod wpływem tych zaimków niektóre wspomniane litewskie liczebnikowe przymiotniki z -(i)okas (-a) mają tendencję do przyjmowania form z tematem (i)io/iū. Należy zauważyć, że derywat vienok(i)s (-ia) w gwarach jest używany zarówno jako zaimek „taki, jeden”, jak i jako przymiotnik „podobny, jednakowy” (LKŽ.. 225,226-227), por. także vienokias (-ia) „podobny, jednakowy” VLNE 2x; 'SD 46; *SD 7, 87; DP 9x; CHNT 4x; VD; KZ (por. nevienoki „niejednakowi” SP, 184,, przysłówki vienokiai „jednakowo” SP, | 2x; SE 2x, nevienokiai ‘niejednakowo’ SP, 357 >, vienokas (-a) “podobny, jednakowy' LEX 27a; O 142; B 389; H; MŽ; PosK; P; N; K; JN; L; RTR. Właściwie z przyrostkiem *-4-ko-(podobnie jak z innymi przyrostkami wywodzącymi się z ide. *-ko-) w językach bałtyckich najczęściej tworzy się deminutywy. W języku litewskim szczególnie rozpowszechnione są deminutywy przymiotnikowe z -(i)okas (-a). Znajdujemy je już . w piśmiennictwie XVI–XVII w., zwłaszcza w Dictionarium Sirvydasa i w XVII-wiecznym rękopiśmiennym słowniku Małej Litwy Clavis Germanico-Lithvana, np.: atstokus *SD 246 (co do formy u-tematowej -okus por. Skardžius 1943: 134; Palionis 1967: 131), baltokas *SD 13, bėrokas C, 389, girtokas *SD 311, ilgokas BP 147,,; C, 1150, juodokas SD 361; C,, 515, laibokas *SD 360, lipokas C, 1130, minkstokas C, 936, raudonokas *SD 41, 164; C, 331, rūgštokas C,, 372, riugstokus *SD 145, saldokas C,, 573, saldokus *SD 366, 409, siaurokas *SD 360, silpnokas *SD 366; C507, 524, sunkiokus *SD 360, Siltokas C, 1159, šiurkštokas C; 560, tamsokus *SD 360, tolokas *SD 268, Zalokas *SD 546; C,, 331. W języku łotewskim z takich przymiotników z *-akowyniknęły formy stopnia wyższego, por. lit. mažokas i łot. mazūks ‘mniejszy’ (Endzelins 1951: 360; Fennell 1996-1997; Vykypėl 2001: 212 i n.). Podobne przymiotniki z *-ūko występują także w innych językach pokrewnych, por. łac. meracus: merus ‘niezmieszany, nierozcieńczony, czysty; prawdziwy’ (Brugmann 1906: 498-500). W litewskiej gwarze wschodnioauksztockiej z *-akoszeroko tworzy się zdrobnienia także od rzeczowników, np.: berniokas, ančiokas, akmeniokas (Skardžius 1943: 133-134; Urbutis 1965: 279-280). Derywaty tego typu występują również we wschodnich gwarach języka łotewskiego, tylko w mniejszej liczbie, por. lit. berniokas i łot. dial. bėrnaks, bėrnaks (Rūke-Dravina 1959: 289-294). O POCHODZENIU PRZYMIOTNIKÓW LICZEBNIKOWYCH | 5 Przyrostek *-ko-(oraz niektóre inne afiksy charakterystyczne dla form zdrobniałych) w językach indoeuropejskich od najdawniejszych czasów używany jest nie tylko do tworzenia zdrobnień, lecz także różnych przymiotników niemających znaczenia zdrobniałego (por. Jurafski 1996; Shields 2000). I tak z przyrostkiem *-i-kow językach bałtyckich (zwłaszcza pruskich, zob. Ambrazas 2000: 87-89), słowiańskich (Boškovič 1984: 206-245) szeroko tworzy się rzeczownikowe zdrobnienia, natomiast w wielu innych spokrewnionych językach —przede wszystkim przymiotniki dzierżawcze (Brugmann 1906: 488 i n.; Ewald 1924). Z drugiej strony przyrostek *-is-ko-(o jego pochodzeniu zob. Ambrazas 2000: 101 i lit.) w językach bałtyckich, słowiańskich, germańskich (być może także celtyckich, trackich, częściowo tocharskich, luwijskich, zob. Porzig 1954: 201-202; Ivanov 1988: 53) używany jest do tworzenia przymiotników”*, natomiast w języku starogreckim —przeciwnie, rzeczownikowych zdrobnień (Petersen 1913; Chantraine 1933: 405-413). Ponadto stara może być tendencja do tworzenia za pomocą *-koprzymiotników liczebnikowych, por. scs. słow. inokw "jeden, samotny; vienuolis- ", got. einaha, s. vok. aukšt. einag „vienintelis, s. ind. ekaka-, ekaka- „vienintelis, vienišas“, lot. ūnicus „vienintelis, ypatingas“ (Brugmann 1906: 493; Schulze 1966: 75; Vaillant 1974: 462). Tačiau kada baltų kalbose susidarė skaitvardinių būdvardžių su *-ūko darybos tipas, visgi dar ne visai aišku. Mat lietuvių kalbos skaitvardiniai būdvardžiai su -(i)okas (-a) tikslių atitikmenų turi tik slavų kalbose, o kitose baltų kalbose jų nėra. Prūsų kalbos tekstuose tokio tipo skaitvardinių būdvardžių visai neužfiksuota. W języku łotewskim do tworzenia liczebnikowych przymiotników, a także wspomnianych przymiotników zaimkowych, używa się przyrostka innego pochodzenia *-4-do-, por. lit. trejokas, trejopas i łot. trejūds, lit. kitok(i)s i łot. citūds (Endzelynas 1957: 100; Endzelins 1951: 391). W języku litewskim ten ostatni przyrostek jest bardzo rzadki, por. lit. kitddas i łot. citūds, lit. vienddas ir la. viéndds (Skardžius 1943: 100). Przymiotniki z przyrostkami wywodzącymi się z determinatywu *-d(h)- występują także w niektórych innych językach pokrewnych, por. st. bazn. sł. tvred» ‘mocny’, łac. lūcidus “jasny, wyraźny, klarowny- ’, vividus, irl. beode ‘żywotny, żywy' (Brugmann 1906: 471— 472). Jednak użycie przyrostka *-ū-do do tworzenia przymiotników liczebnikowych jest najprawdopodobniej innowacją języka łotewskiego. Z drugiej strony reliktowy charakter przymiotników liczebnikowych z -(i)okas (-a) w języku litewskim wskazuje, że ten typ słowotwórczy jest dość stary. Tymczasem przyrostek -(i)opas (-a), za pomocą którego w języku litewskim najczęściej tworzy się liczebnikowe przymiotniki, w ogóle nie ma odpowiedników w innych językach pokrewnych. Badacze bardzo wątpią, czy w ogóle istniały w prajęzyku indoeuropejskim przyrostki z *-p- (por. Brugmann 1906: 386; Vaillant 1974: 632). A zatem pochodzenia przyrostka -(i)opas (-a) najprawdopodobniej należy szukać w samym języku litewskim. Jak dotąd nie zostało ono jeszcze wyjaśnione. Vaillant (1974: 632) wiąże przyrostek -(i)opas (-a) z postpozycją -p(i), występującą w formach allatywu i adesywu. Jednak z semantycznego punktu widzenia bliższy wydaje się związek tego przyrostka z postpozycją -p(0), którą można dostrzec w przysłówkach z -aip(o) (por. Endzelynas 1957: 209; Otrebski 1956: 300-301). Te ostatnie są niemal synonimiczne wobec przysłówków z -(i)opai, -okai (zob. Ulvydas 1971: 435-436), por. wspomniane dvejokai i dvejopai, dvejaip, dvejaipé TVR (*LKZ,, 946). Niegdyś obok *dvejai po galé egzistuo3 Języki bałtyckie, słowiańskie, germańskie, a być może także niektóre inne, najprawdopodobniej łączy nie tylko przyrostek przymiotnikowy *-isko-, lecz także jego ostatnia posesywna funkcja słowotwórcza, por. st. cerk. sl. božssk», got. gudisks ‘Bożego’ i analogiczne użycie derywatu dieviškas w dawnych pismach litewskich, np.: giwena ij galibes Die=wifkos SP, 227, „„Jednakże to już temat innego artykułu. 6 | SAULIUS AMBRAZAS ti i konstrukcja *dvejo po“, przy której przysłówkowieniu powstało dvejopai. Później, w wyniku konkurowania przysłówków z -(i)opai oraz -(i)okai, na wzór liczebnikowych przymiotników z -(i)okas (-a), jak się zdaje, utworzono odpowiednie derywaty z -(i)opas (-a). Te ostatnie szybko stały się bardzo popularne. Ponieważ coraz bardziej umacniało się deminutywne użycie derywatów z -(i)okas (-a), pojawiła się potrzeba posiadania specjalnego przyrostka do tworzenia liczebnikowych przymiotników. Być może z powodu podobnych przyczyn specjalizacji afiksów w języku łotewskim rozpowszechniły się odpowiednie derywaty z *-ado-. SKRÓTY ŹRÓDEŁ Ap — Adutiškis, rejon święciański. B — LEXICON GERMANICO- =LITHUANICVM [...) von Jacobo BRopowsxu (rękopiśmienny słownik z początku XVIII wieku). BP, — POSTILLA Tatai efti Trumpas ir Praftas Ifchguldimas Euangeliu | fakamuiu Bafiniczoie KrikJchcsonifchkoie | nig Aduento ik Weliku. Per lana BRETKUNA Lietuwos Plebona Karalaucjuie Prufifu. Iffpaude Karalauc3uie Iurgis Ofterbergeras. Mata Pono 1591. BP, — POSTILLA tatai efti Trumpas ir Praftas Ifchguldimas Euangeliu | [akamuiu Bafnicjoie KrikJchcsonifchkoie/nūg Weeliku ik Aduento. Per lana BRETKUNA Lietuwos Prufiifu. Iffpausta Karalaucsuie /lurgio Ofterbergera. Mata Pono 1591. C -Clavis Germanico-Lithvana (cituota iš: V. DROTVINAS, sud., Clavis Germanico-Lithvana 1-4, Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidybos institutas, 1995-1997). CHNT transliteruotas S. B. CHYLINSKIO Naujojo Testamento vertimo leidimas: Cz. KUDZINOWSKI, J. OTREBSKI, Biblia litewska Chyliniskiego, Nowy Testament 2, Tekst, Poznan: Zaktad Narodowy im. Ossolinskich, 1958 (naudotasi ir, Cz. KUDZINOWSKI, Biblia litewska Chyliriskiego. Nowy Testament 3, Indeks, Poznan: Panstwowe Wydawnictwo Naukowe, 1964). DAUK -Simono DAUKANTO (1793-1864) raštai. DP —Poftilla CATHOLICKA. Tai eft: Isguldimas Ewangeliu kiekwienos Nedelos ir fwgtes per wiffiis metis, Per Kiniga MIKALOIV DAVKSZA Kanonika Médniku /iš i¢kifsko pergaldita. [...] W Wilniui / Drukéarnioi Akadémios SOCIETATIS IESV. A. D. 1599 (naudotasi: Cz. KUDZINOWSKI, Indeks-słownik do „Daukšos Postilė“ 1-2, Poznań: Wydawnictwo Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Ds —Dusetos, rej. zaraski. 1977). GRŽ —Grūžiai, rej. poswolski. H -VOCABVLARIUM LITTHVANICO-GERMANICVM ET GERMANICO-LITTHVANICVM [...) Sporządzone przez Friedericha Wilhelma HaAck [...] Halle, [1730] Stephanus Orban, Univer[. Buchdr. JN —pisma Kazimierasa JAUNISA (1848-1908- ). K —E. KURSCHAT, Słownik litewsko- -niemiecki. Halle a. S.: Verlag der Buchhandlung des Waisenhauses, 1883 (znakiem [K] oznaczono słowa podane przez Kuršaitisa w nawiasach kwadratowych). Krr —Kaltanėnai, rej. święciański. KLVRŽ —Žemaičių Kalvarija, rejon Płungė. KZ —A. KURSAITIS, Słownik litewsko- -niemiecki 1-4, Getynga: Vandenhoeck & Ruprecht, 19681973. L -Słownik języka litewskiego i angielskiego. Opracował Antanas LAs [...] Chicago, 1915. 4 Należy mieć na uwadze, że przyimek po w języku litewskim od dawna łączy się z kilkoma przypadkami. Niektóre konstrukcje po prostu konkurowały ze sobą, np.: po desinei i po dešinės, po tam i po to itd. (o tym wszystkim zob. Fraenkel 1929: 144 i n.). Podobnie niegdyś mógł być używany także odpowiedni postpozycja po, por. związek miejscowników z postpozycją -p(i) z konstrukcjami z przyimkiem prie(g) w dawnych pismach (zob. Rosinas 2001: 136 i n.). O POCHODZENIU PRZYMIOTNIKÓW LICZEBNIKOWYCH | 7 LEX —Lexicon Lithuanicum (cytowane za: V. DROTVINAS, red., Lexicon Lithuanicum, Wilno: Mokslas, 1987). LKZ -Słownik języka litewskiego 1-17, Wilno. M —M. MIEZINIS, Słownik litewsko- -łotewsko-polski, Tylża, 1894. Mz —Pisma Martynasa Mažvydasa (1520-1563) (oparto na: D. URBAS, Słownik pism Martynasa Mažvydasa, Wilno: Wydawnictwo Nauki i Encyklopedii, 1996). MZ -Litewsko-niemiecki i niemiecko-litewski słownik |...) powiększony i poprawiony [...] przez Chriftiana Gottlieba MIELCKEGO, kantora w Pillckallen. [...] Królewiec, 1800. W drukarni i nakładem Hartung[skiej drukarni dworskiej. N —Słownik języka litewskiego G. H. F. NESSELMANNA. Królewiec: Verlag der Gebriider Vorntrager. 1850. NDZ —M. NIEDERMANNAS, A. SENNAS, A. SALYS, Słownik języka litewskiego 15, Heidelberg: Carl Winter Universitatsverlag, 1932-1968. P —Pisma Jurgisa PABREZY (1771-1849- ). PLN —Plungė. PLNG —Połąga. PLs —Pelesa, rejon werenowski, Białoruś. PosK —Pisma Dionizego Poški (około 1757-1830). PRNG —Paringys, rejon ignaliński. O -—Rękopiślny słownik z XVII w. (zbliżony do Lexicon Lithuanicum i Clavis Germanico-Lithvana), przed Drugą wojną światową znajdujący się w bibliotece Uniwersytetu w Królewcu (Msc. 83). Rop -Rėdūnia, rejon waranowski, Białoruś. RTR —J. RYTERIS, Lietuviskai-latviskas žodynas, Ryga, 1929. 'SD —K. Pierwszy słownik SiRVYpo (oparto na: K. PAKALKA, oprac., Senasis Konstantino Sirvydo žodynas, Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidybos institutas, 1997). *SD —DICTIONARIVM TRIVM LINGVARVM In Yum Studidg'e Iuventutis, AVCTORE CONSTANTINO SZYRWID [...] Trzecie wydanie przejrzane i uzupełnione. VILN/E, Typis Academicis Societatis JESV. Anno Domini M. DC. XLII. (oparto się na: K. PAKALKA, oprac., Pirmasis lietuvių kalbos žodynas, Vilnius: Mokslas, SD —DICTION1979). ARIUM TRIUM LINGVARUM In ufum Studiofee Iuventutis, AVCTORE R. P. CONSTANTIN SZYRWID [...] Piąte wydanie przejrzane i uzupełnione. VILN/E, Typis Academicis Societatis JESU. Anno Domini M. DCC. XIIL SE —SUMMA Aba Trumpas ifzguldimas EWANIELIV | SZWENTU Per Wifus meatus | dienomis Nedelos | Bdi=niciofe Krikscionifikofe [kaytomu |...) KIEDAYNISE, DRVKAWOIA, IOCHIMAS IVRGIS RHETAS, Meatu Pond, 1653 (oparto się na: A. JAKULIS, „Knygos Nobažnystės“ leksika 1, Klaipėda: Sauliaus Jokuzio leidykla-spaustuve, 1995). SLG —GIESMES TIKIEIMVY KATHOLICKAM PRIDIARANCIAS |...] Auctore SALOMONE MOZERKA SLAWOCZYNSKI [...] VILN/E, Typis Academicis Societatis IESV, Anno Dni 1646 (cytowane za: J. LEBEDYS, oprac., S. M. Slavocinskis. Giesmes tikėjimui katolickam priderancios, Wilno: Państwowe Wydawnictwo Literatury Politycznej i Naukowej, 1958). SP —PVNKTY KAZAN od Adwentu aj do Poftu, językiem litewskim, z wytłumaczeniem na polski PRZEZ Księdza KONSTANTEGO SZYRWYDA [...] wydane W WILNIE W Drukarni Akademii Societatis IESV Roku M. DC. XXIX. STR —Strūnaitis, rej. święciański. Sur —Zodinikas Letuwiszkay-Lotiniszkay-Lenkiszkas. Przez Księdza Dominika SUTKIEWICZA Dominika prawdziwego Litwina z wielkim trudem Sporządzone (1848) (rękopis). TvR — Tverečius, rejon ignaliński. VALANC — pisma Motiejausa VALANČIUSA (1801–1875). VD — pisma Vypūvno (Viliausa STOROSTY, 1868–1953). 8 | SAULIUS AMBRAZAS VINE — ENCHIRIDION Katechizm mały | dla rozproszonych proboszczów i kaznodziejów / języka wockiego spisany przez doktora Marcina Lutra. A z języka wockiego na litewski w pełni i wiernie przełożony / przez Baltramiejusa WILLENTHĘ, proboszcza w Królewcu na Steindammie. Wydrukowany w Królewcu przez Jurgisa Osterbergera / Roku Pańskiego M. D. LXXIX. VINEE — Ewangelie i Epistoły | na niedziele i dni świąteczne przeznaczone do czytania | w kościołach chrześcijańskich | w pełni i wiernie przełożone na język litewski / przez Baltramiejusa WILLENTĘ / proboszcza w Królewcu na Schteindammie [...] Wydrukowane w Królewcu przez Jurgisa Osterbergera / Roku M.D. LXXIX. VRN — Varėna. WP — XVI-wieczny rękopiśmienny Postylla wolfenbüttelska: ISCHGVLDIMAS EVANGELIV PER WISVS METVS, SVRINKTAS DALIMIS ISCH DAVGIA PASTILLYV |...) (cytowane za: J. KARACIEJUS, red., Wolfenbüttelski Postylla, Wilno: Zara, 1995). LITERATURA AMBRAZAS, S. 2000: Daiktavardziy darybos raida 11. Lietuvių kalbos vardaZodiniai vediniai, Wilno: Instytut Wydawnictw Naukowych i Encyklopedycznych. Boškovič, R. 1984: Ocnuoebi cpasnumenvHoil zpamuamukxu chaesanckux A3biKo6. ODonemuxa u ch06006paszosarue, MockBa: Beicuias mkona. BRUGMANN, K. 1906: Zarys gramatyki porównawczej języków indoeuropejskich t. 1. cz. 2, Strasburg: Karl J. Triibner. CHANTRAINE, P. 1933: Tworzenie nazw w języku starogreckim, Paryż: Librairie ancienne Honoré Champion. ENDZELINS, J. 1951: Latviešu valodas gramatika, Ryga: Latvijas Valsts izdevnieciba. ENDZELYNAS, J. 1957: Dźwięki i formy języków bałtyckich, Wilno: Państwowe Wydawnictwo Literatury Politycznej i Naukowej. EwALD, EF. 1924: Rozwój przyrostka kw językach indoeuropejskich, Heidelberg: Carl Winter Universitätsverlag. FENNELL, T. G. 1996-1997: Comparatives and superlatives in early Latvian grammars. Linguistica Baltica 5-6, 115-127. FRAENKEL, E. 1929: Składnia litewskich postpozycji i prepozycji, Heidelberg: Carl Winter's Universitätsbuchhandlung. Ivanov, V. V. 1988: Banto-ciaBsHO-TOXapcKue M30rI0cChl. barmo-crasanckue ucciedosanus 1986, Mocksa: Hayka, 45-60. JURAFSKI, D. 1996: Uniwersalne tendencje w semantyce deminutywów. Language 72 (3), 533-578. OTREBSKI, J. 1956: Gramatyka jezvka litewskiego 3. Nauka o formach, Warszawa: Panstwowe Wydawnictwo Naukowe. PALIONIS, J. 1967: Litewski język literacki w XVI–XVII w., Wilno: Mintis. PETERSEN, W. 1913: Grecki przyrostek zdrobniały -.oxo-, -toxrį, New Haven-Connecticutt: Yale University Press. PoRzic, W. 1954: Podział obszaru języków indoeuropejskich, Heidelberg: Carl Winter Universitätsverlag. RosiNas, A. 1988: Zaimki języków bałtyckich, Wilno: Mokslas. RosINAs, A. 2001: Semantyczna i morfologiczna struktura zaimków w tekstach Mikołaja Daukšy, Wilno: Instytut Wydawniczy Nauki i Encyklopedii. RUKE-DRAVINA, V. 1959: Diminutiva w języku łotewskim, Lund: Hakan Ohlssons Boktryckeri. ScHuLze, W. 1966: Drobne pisma, Getynga: Vandenhoeck & Ruprecht. SHIELDS, J. K. 2000: Hetyckie słowo oznaczające „syna” i pochodzenie praindoeuropejskiego przyrostka deminutywnego *-lo-. Indogermanische Forschungen 105, 17-142. SKARDŽIUS, P. 1943: Słowotwórstwo języka litewskiego, Wilno: Litewska Akademia Nauk. O POCHODZENIU PRZYMIOTNIKÓW LICZEBNIKOWYCH | 9 ULvypas, K. 1971: Przysłówek. Ulvydas, K., red., Gramatyka języka litewskiego 2, Wilno: Mintis, 425-542. URrBUTIS, V. 1965: Słowotwórstwo rzeczowników. Ulvydas, K., red., Gramatyka języka litewski261-473. ego 1, Wilno: Mintis, VAILLANT, A. 1974: Gramatyka porównawcza języków słowiańskich 4, Paryż: Editions Klincksieck. VALECKIENE, A. 1994: Słowotwórstwo przymiotników. Ambrazas, V., red., Dabartinės lietuvių kalbos gramatika, Vilnius: Wydawnictwo Nauki i Encyklopedii, 141–238. VYKYPEL, B. 2001: Dwie uwagi lettonistyczne. Sef¢ik, O., Vykypél, B., red., Grammaticvs. Studia linguistica Adolfo Erharto quinque et septuagenario oblata, Brno: Uniwersytet Masaryka w Brnie, 211–223. Saulius Ambrazas Otrzymano 2001 12 10 Instytut Języka Litewskiego ul. Antakalnio 6, 2055 Wilno, Litwa [email protected]