Žodžių istoriją iškreipiame

Uwagi Historia słów została zniekształcona, wyszła z druku starannie opracowana i zamierzano przedstawić mały zbiór przykładów leksyki różnych dialektów Lietuvių tarmės —II dalis (wydawnictwo Instytutu Języka Litewskiego, 2005 r.), 64 p. (redaktorzy książeczki R. Bacevičiūtė, A. Leskauskaitė, D. Vaišnienė, red. A. Laučka, M. Lučinskienė). Przeznaczona dla szkoły, gdzie będzie można wszystko przeczytać także po angielsku, jeśli nie będzie można przeczytać po litewsku i dowiedzieć się, jak mieszkańcy naszej wsi nazywali i nazywają przedmioty codziennego użytku. Opierano się na materiałach ekspedycji LKA, najważniejszych źródłach językowych — LKŽ, słownikach dialektów itp. W wielu przypadkach osiągnięto dobre wyniki, ale o niektórych kwestiach trzeba również powiedzieć, że budzą wątpliwości. W wierszach dotyczących dzieży wspomina się jej synonimy minkytavis, minkytiwas w gwarach północnożmudzkich. Niestety, minkytuvis (i minkytuvé Ms) zapisany opublikowany ir LKA, 25 Zem., LKZ, 222-223, wszyscy zapytani Żmudzini najczęściej mają formę m't. uv"s /min’ ki. tov's, który w książeczce nie został nawet wspomniany (pytani Żmudzini wzdrygali się, zwłaszcza wariant minkytivo uznawali za wymysł studentów). Zapożyczenie z języka łotewskiego — ar ne abrė o i§ Skn, Zc według dr. A. Jonaitytė wymawiane „po łotewsku” ab'r'e, także w ir gwarze dūnininków ab'r'i (DonZ 21) bez żadnych dowodów wskazuje na łotewskie pochodzenie tego słowa (ale pozostanie ono nieznane badaczom). Podobnie wszystko powiedziano o ludzie, nawet doktorzy nauk filologicznych i po prostu znający gwarę wodzie ne i8 Naczyniu wyciąganym ze studni. To Historia słowa jest jasna. Przyleśni Litwini używali słowa kibiras (co pokazują pisma Schleichera, F. Jurkaičio, Kuršaičio, LKŽ, 725, J, J. Jabl; mężczyzna redaktor K. Ulvydas, stara Zodynininké B. Vosylyté 1958 m. nawet nie znalazła j LKZ, w miasteczku kibiras z su akcentem przesuniętym, ponieważ była to dla nich forma nieodziedziczona, sam słyszałem rozmowę w dziale Słownika). Na płytce (t. y. na dyskietce) wspomniano ir starą formę kibiras, ale jej nie wyróżniono, odsunięto do synonimów. Jakby nie było nowych badań ir (dawniej, do roku, 1975 trzeba było zapisać kilka Sc, Rs (nawet i8 kaznodziei M. Deivelaitio), Sv (Badviediy, Pempiskiy, Tvasku¢iy k.), było ir Vvr, dalej W Birbin¢iuose koło Kłajpedy, nawet 1965 m. luteran Buikikés k. przy Vainuto (forma miasteczkowa — kibiras, według K. Baga turis ma nowy akcent na przystosowanie, tylko on został przedstawiony dzieciom do nauki). Historia wskazuje, że obszar użycia słowa kibiras był dość duży (Priisy Litwa — — kolebka naszego wspólnego języka litewskiego), chociaż ty unikamy nawet wspominania o gwarze. Szkoda, że nie wspomniano o formie słowa valgio kastinis drugiego wzorca akcentowego (por. LKZ, o 395), KIp bd.ltas's s'v'é-sc irgi negirdeta, nebus ar kitas valgis, prastesnis 125 Uwagi masło (formy zaimkowe są tam zapewne prastas's, Zal'és'is, p'é.rmds's i in. To w zanikających ar Gwarach (wiele miejscowych ludzi z powodu nieporządku, nasza niekultura teraz ucieka ze ir swoich rodzinnych miejsc), albo z powodu nieuchwycenia fonetyki gwary dość słabo utrwalone). Védaras (i degra) o Prx, Kin, Siu nazywana po niemiecku vé.rsk'is / vé.rsts ~ vurskis, vurstas (tak podano również w LKZ,.. 986, lecz tam także nie rozpoznano, czy żmudzki dźwięk o nie został zrozumiany, przynajmniej nie usłyszany 0, por. jeszcze LKA, 85 Żm. 32). Ciekawe, czy gdziekolwiek na Litwie wymawia się ropé (s. 61), jak twierdzi się uczącym się angielskiego dzieciom lub naukowcom — jest tylko ré-p' ré-p* /rdop” i tym podobne, również wątpliwe grustiivas, grustikas s. 48 (= gristivas, griistikas). Bądźmy uważniejsi... Vytautas Antanas Vitkauskas Instytut Języka Litewskiego ul. P. Vileisio 5, 10308 Wilno, Litwa 126