Rytų ir pietryčių vilniškių kalbinės nuostatos

63s aipsniai / a icles esMiniai ŽodŽiai: kalbinės nuos a os, domenas, diglosija, a i asis p es ižas, paslėp asis p es ijas. keyWo ds: language a i udes, domain, diglossia, o e p es ige, co e p es ige. joLi a u banaVičienė Lie u ių kalbos ins i u as Les di ec ions de eche ches scien i iques: dialec ologie, expé imen ale phoné ique, phonologie, lexicog aphie, bal es e sla es langues con ac s. y e Pie yči ViLniŠki kaLbinės disposi ions Language a i udes o esiden s o eas e n and sou h-eas e n Vilnius (Vilniškiai) ano a ion a icle p épa é basé su 20112013 m. p oje e ec ué à l'Ins i u de langue Li uanien Šiuolaikiniai geoling is ikos y imai Lie u oje: op imisa ion du éseau de poin s e in e ac i ioji a minės in o macijos sklaida medžiaga. Dans le cad e du p oje emplies ques ionnai es socioling is ées pe me en d'é udie les langues e les dialec es en onc ion de di e s ac eu s sociaux, cou an les plus impo an s so s de consomma ion de langue e g oupes d'âge (jaunesniè e (jusqu'à 30 m.), moyenne (3150 m.) e senio iè e (nou 51 m.) géné a ion). dans l'a icle analysés 34 eas e n hau š aičių ilniškių poin s données, assemblés e ẽčiaus, adù iškio, Š enčioni, Š enčionlių, Mielagnų, s ūnáičio, sa i apylinkėse. é udié les langues commun ines, ilniškių pa a mės e sla ų (bal a usių, lenkų, usų) dans ois domaines: indi idualiojoje (mąs ymas), p i ačiojoje (homo, šeima) e iešojoje (paimo zajednica, o iciali komunikacija, škola, c kča). anno a ion he a icle a é é dé eloppé su la base de he ma e ial unde he P ojec Mode n esea ch o geolinguis ics in Li huania: op imiza ion o ne wo k o Poin s and in e ac i e sp ead o dialec in o ma ion éalisé à he ins i u e o he Li huanian Language in he yea s 20112013. he sociolinguis ic ques ionnai es illed in du ing he P ojec enable he explo a ion o he use o languages and dialec s aking in o conside a ion di e en social ac o s co e ing he mos impo an domains o language use and age g oups (younge (unde 30 yea s old), middle (3150 yea s old) and olde ( om 51 yea s old) gene a ions). he da a o 34 poin s o eas e n aukš ai ian sub-dialec o Vilnius ga he ed in he locali ies o e ečius, adu iškis, y iMo P obLeMa ika i Me odai 64 ac a Linguis ica Li huanica LXX Š enčionys, Š enčionėliai, Mielagėnai, s ūnai is, sa iai, which a e joLi a u banaVičienė a ibu ed o eas e n and sou h-eas e n sub-dialec s o Vilnius by dialec ologis s, a e unde analysis. he ela ions be ween he s anda d language, sub-dialec o Vilnius and sla ic languages (bela usian, Polish, ussian) amily) and public ( illage communi y, o icial communica ion, school, chu ch). we e analysed based on hei use in di e en domains: indi idual ( hinking), p i a e (home, Ces de niè es années eu opoe populia ėjan i egionalisa ions (kaip con eingi és globalisa ions) idéologie encou age les a minių nuos a ų, a mių sociale aleu Lie u oje daugiausia dėmesio ski iama mies o gy en ojų (kadangi didžioji dalis – eche ches. deux ie sdaliai des Li uaniens i en dans les illes) e jeunesse (ci âge g oupe pe me de e ec ue p ognos inius socié é kalbines egsenos eche ches) (ž . Vaicekauskienė, saus e de 2012; amonienė 2013) 1 . kaimo ie o ėse dialek ų socialinė e ė da nė a išsamiai i a, y a a lik a ik pa ienių a ealų analizė, pa yz- lingubines disposi ionses djiu, jonišklio, Pãs alio . ( amonienė 2006: 1372013147), Lyduõkių, (aliūkai ė 2005: 38–47). geoling is inius (ho izon aliuosius) i socioling is inius ( e ikaliuosius) (dėl e minų ž . aliūkai ė 2013 i en min. li .) kaimų dialek ų ukme gs . eche ches de aien encou age 2011m. p oje mené à l'ins i u de langues as Šiuolaikiniai geoling is ikos y imai Lie u oje: punk ų inklo op imizacija i in e ak- Li uaniennes p oje i ioji a minės in o macijos sklaida ( o di igė danguolė Mikulėnienė, jek o kodas n . VP1-3.1-ŠMM-07-k-01-028), ku iuo siekiama su ink i i išanali- p ozuo i les de niè es données des poin s du a las des langues Li uaniennes. Dans ce d inama ykdan p ojek ą su ink a socioling is inė medžiaga iš 34 punk ų, ku iuos a icle déc i endialec ologues a ibue eas e n e pie yčių ilniškiams 2 : adù iškio (485), Pi š ẽliškės (4582), ka a iškės (460), jakẽlių (4602), ju gelškės (457), bãčkinų (4572), ečinų (484), Milkùškų (484), Š enčioni (4583), Zboliškės (508), s ūnáičio (5082), ópiškės (509), ideu nės (509), Melagnų sa i (5072), Šū ų (527), Š enčion (482), k e uon (455), ešku (45575), ceikin li (4517), ceikinų (417), ceiknų (4172), Š enčioni (4562), Mielag (418), Š en ų (46), Minu es de la langue de la Li uanie (502), Kalbėnų Minu es e l'iden i é na ionnelle (509), les p oje s de l'équipe de l'uni e si é de Li uanie on é é nominés à l'aide du numé o 2 du p oje . si Lka poin sunykęs (nyksdeksą 2) dans ce cas le ma é iau es ecueilli des deux ieux e nou eau poin s. 2010–2013 ( ykdė Lie u ių kalbos ins i u as, p ojek o ado ė Lo e a Vaicekauskienė). an is), i jo apylinkėse (8–12 km a s umu) iškilusi ki a s ambesnė gy en ie ė, punk o s a usas su ei- kiamas pas a ajai ie o ei ( oks naujasis punk as žymimas p ie senojo punk o nume io p idedan in- y ų i pie yčių ilniškių kalbinės nuos a os 65s aipsniai a icles ãdiškės (459), gil ų (4592), e ẽčiaus (420), Laznkų (423), na kų (4232), se koni (421), didžiãsalio (4212), Vosinų / (422). dans des eche ches an é ieu es su y ų aukš aičius ilniškius esama socioling is inių données (plg. ka delis 2009; ka delis e al. 2003), analysé le a mes, nona mines langues e sla es langues a maines u ilisa ion ilniškių plo e (ka delis 2013), cependan les disposi ions kalbinės ilniškių enco e n'on pas é é é udiées. mé hode di ec enquê e app o ondis in e iew (~1,5 h. du ée), au cou s duquel in e oge 17 in o man a pa lan Li uaniquemen 3 , choisi au p incipe de sélec ion aléa oi e mul iiapakopée. choisissan in o man s comp e a é é p ise à l'âge (in o man es ep ésen e ois géné a ions: jaunesniè es (jusqu'30 m.), médiu iniaies (3150 m.) e senio iales (neu 51 m.)), éduqua ion (en chaque poin , si possible, pakalbin a un un in elligen lieu) e sexe ( en asi se enquê e po égaliai c i è es mâles e emmes. Au cou s de l'in e iew, à cô é des au es anke es, 4 ) a é é emplomas socioling is inis pa eikėjo ques ionnnn, qui a composé Laima kalėdienė e dai a aliūkai ė. Ce a icle ma é iel d'in es iga ion se compose de 120 ques ionnys, empli és Š enčionių e ignalinas dis ic s ( ikslų punk ų są ašą ž . aukščiau), données. Le bu ini ial de l'é ude é ai de dé e mine ilniškių pa a mės e bend inės langue de consomma ion s i is (domains): dans lesquelles si ua ions de communica ion plus équemmen es u ilisée bend inė langue, dans lesquelles pa a mė. n'hési ez pas, el o mula ion de p oblèmes ė a condi ionnel, ca la on iè e en e le langage s anda d a ian e la a ia ion linguis ique e i o iale ne isada aiški 5 . be o, oks y imas, a lik as iesioginių in e iu me odu, pa odo seulemen les disposi ions linguis iques des consomma eu s de a mes, e non pas la éelle a oseną. Tou e ois, les che cheu s con iennen que les disposi ions linguis iques dé e minen le plus sou en le compo emen linguis ique des indi idus (ž . amonienė 2013 e là min. li .), e le change des disposi ions linguis iques es l'un des plus impo an s ac eu s du change linguis ique (Vaicekauskienė, saus e de 2012). lo s de l'enquê e champ des p oblèmes a dû ê e éla gi en aison de la égion é udiée spéci ique: in o man a dans les si ua ions quo idiennes on u ilisé non seulemen commun inée langue e ilniškių pa a mę, mais e sla ų (lenkų, bal a usių, usų) langues. donc l'enquê e coupée non seulemen diglosies (bend ines de langues e a mes), mais e du biling isme (pèles di é en es langues) le nomb e de cas in o man es dépend du poin i an ali é: nyks ančiame punk e en egis e 12 in o man a, i an ingame 67 in o man a. 4 Le nomb e de emmes in o man i es es légè emen supé ieu à celui des hommes en aison des objec i s (mo e es popula ion, pa iculiè emen la géné a ion plus âgée, p opo ion ela i emen supé ieu e que hommes) e en aison ex aling is ines (d'une plus g ande na u elle communicabili é des emmes, un p éalable a o acus a i ude à l'enquê e e e c.) aisons. 5 Pa exemple, dai a aliūkai ė (2010: 41) dis ingue ois a ian es de pa le mi du a minio: 1) a minį kalbėjimą (nuosekliai eiškiasi a mės ypa ybės), 2) demi a minį kalbėjimą (nenuosekliai eiškiasi a mės ypa ybės) e 3) naują dialek ą (jį a mės ypa ybių nesi eiškia). joshua ishman dis ingue 8 a mes nykimo ( adinasi, e le passage à un code s anda d) ni eaux ( ishman 1991: 88109). a mė e bend inė langue, susiklosčius diaglosisie si ua ion, susilieja dans a pinę langue (in e media e language) (ž . aue 2011; plg. Vaicekauskienė, saus e de 2012). 66 ac a Linguis ica Li huanica LXX jus. dans l'a icle son u ilisés ésumés des e mes joLi a u banaVičienė de langues sla es: lenkų kalba, bal a usių kalba, usų kalba, cependan dans des é udes plus dé aillées à l'a eni de ai aussi dis ingue commun inę langue e le local de sa 6 a ian e, pa exemple, lenkų kalba (qui es enseignée à l'école, enues des pommades) e ie inė lenkų šnek a (qui es pa lée chez, dans la communau é u ale). P idu ine que i as a mės poin de ue homogeniškas plo s, donc dans l'a icle e me a mė dans ous les cas signi ie y ų aukš aičių ilniškių pa a mę. objec i inal de l'é ude dé e mine les disposi ions linguis iques d'es e sud-es ilniškių en e mes de a mes, de langage commun ines e de langues sla es. ise à éclai ci , quels codes linguis iques associons a ec di e s domaines de consomma ion des langues. sépa émen son analysés ois p incipaux domaines ou domaines: indi idualusis (mąs ymas), p i a usis (namai, šeima) e iešasis (paimo komunė, o iciali komunikacija, skkola, c kčia) (ž . ka aliūnas 2008: 316). indiViduaLioji s i is in o man des ei au asi, quels langages (kalbų a mainomis) ils mèns o, skaičiuoja e kalbina gy ūnus. didžioji dalis (78 %) y esniosios ka os in o man ų eigia asmeninėje e d ėje pa lan a miquemen . jaunesnesses g oupes d'âge dans la consomma ion a mie diminue: se con esse a miquemen pa lan seulemen qu'un second (50%) 3150 m. in o man e 15 % de la jeunniè e géné a ion in o man ų. la consomma ion de la commune langue es égalemen in e semen p opo ionnelle à l'âge des in o man s: s anda dine langues a maina eigia pa lan s 10 % senio s, 15 % médiu inioses e 50 % des ep ésen an s de la jeunniè e géné a ion. p opo ion nonge (10 % plus âgée, 31 % in e médiai e e 30 % plus jeune géné a ion) des in o man s dans le domaine indi idualioje on indiqué u ilisan e la langue commune, e ilniškių a mę 7 : a miquemen plus équemmen pa binés animaux, e communeine langue plus équemmen calculée. non aible pa ie (3 % la géné a ion âgée, 4 % la moyenne e 5 % la plus jeune) in o man es indi idualiojde communica ion nécessi e e sla es langues a maines. Ces indi idus, u ilisan plusieu s (deux ou ois) a ian es de langues même alo s que la communica ion indi iduali, soien considé és comme des ep ésen an s du bilinguisme indi idualio (ka aliūnas 2008: 334). Pa exemple, in o man ée (g. 1969 m.) de Midu inės (5092) poin e on animal pa lébinan ilniškių a me ou lenkų kalba, e skaičiuojan i e mąs an i lenkų a ba bal a usių kalba. de els pe sonnes son géné alemen issues de amilles mix ies, où les a ai es de communica ion d'une langue ne su i pas. indi idualioses s i es lingubines disposi ions ésend ées dans le ableau 1. 6 d'au es che cheu s dans des a aux similai es des langues sla es plus inemen nedi é encien […] appié ée au e me sla es langues a mainos (ž . ka delis 2013). 7 a mes e commun inès langue l'u ilisa ion dans ce cas ne signi ie leu conjugaison en un seul con inuum (diaglosies, plg. aue 2011). les in o man s indiquen que ous pou ez pa le à la ois en langue commune, e a miquemen (diglosijos si uacija). y ų i pie yčių ilniškių kalbinės nuos a os 67s aipsniai a icles / 1 Len eLė. linguis iques disposi ions dans domaine indi idualiojede kalbų a mainos Va o ojų dalis (p ocen ais) Vy esnioji ka a Vidu inioji ka a jaunesnioji ka a Vilniškių bend inė kalba Vilniškių pa a mė, bend inė kalba Vilniškių pa a mė, lenkų kalba bend inė kalba, lenkų kalba bend inė kalba, usų kalba Vilniškių pa a mė, bal a usių kalba, lenkų kalba pa a mė 78 10 10 1 1 50 15 31 4 15 50 30 5 l'enquê e éclai iscino pa ie des in o man es l'incompa ibili é lingubinée e e hnique iden i é. an la lingubinée idéologie, que la na ionnelle sa imoné susi o men é iées de di é en s sociopoli niques ac ions (plg. sa ille- oike 1990, 181182). eas e n pak aščiams, au cou s XX a. expé imen és polkų, usų (an ojo gue e mondiale années e bal a usių, okiečių) langues domina ion, pa iculiè emen ca ac é is ique si ua ion cia, quand au ybė ne coïncide pas oujou s a ec gim ąja kalba (ka delis 2009, 60; su les na ionali és o icielles e la langue u ilisée inadéqua ion adu iškio kamojų a eale u bana. oi ičienė 2011: 109110). ous décime h (11 %) enquê e pa icip ès Li u iquemen pa lan in o man o iciellemen ne décla au la Li u iškos apa ybės. de els cas зафиксирована seulemen pa mi la géné a ion plus âgée e in e médiai e de l'in o man . la plupa d'en e eux 85 % dans les documen s insc i e polonais, e le es e de la o ali é ne décla aien iden i és, ca nedécisen laquelle choisi . Pa exemple, in o man ė (g. 1933 m.) de adu iškio (485) p é end, que pou ai se a ibue e aux Li uaniens, e aux Bal a usiens. in o man (g. 1940 m.) de s i kų (4582), aupa a an ancien polonais, main enan au lieu de iden i é ašo b ūkšnį. in o man ė (g. 1969 m.) de sa ių sa ęs nelaiko niekuo. jauneniè es géné a ions in o man es g oupeée de non-conco dances en e kalbines e na ionnelles iden i és nepas aquée. indi idus, leu iden i é lian non a ec linguine communau é, mais seulemen a ec habi a ion, peu ê e considé és ep ésen an s de locale iden i é. P iVai an e s i is P i aτική s i is l'une des plus impo an es indi ido langbinée iden i é o moian s domaines, ca chez l'espace assu é ansmission de la langue de géné a ion en géné a ion e sa i ybingume. elle conce ne a ec qua e des di é en es géné a ions (g ands […] pa en s en an s pe i sūkų) des besoins de communica ion, a ec les ela ions in e humaines e leu s dimensions (in imumu é angimumu, chaudumu šal umu). Unique a ié de langue peu ê e po o- 68 joLi a u banaVičienė ac a Linguis ica Li huanica LXX jama a ec namiškiais, al okia a ec ečiau isomais a imaisiais. Les in o man s de la géné a ion moyenne e jeunesse dans le domaine p i é p é enden consomme a mę d igubai dažniau negu indi idualiajame (plg. idu inioji ka a – 50 % i 27 %, jaunesnioji ka a – 30 % i 15 %). Vy esnioji ka a – a i kščiai – šeimoje mažiau kone pa le a miškai negu indi idualiojoje domaine ( espec i emen 55 % e 77%). un qua adalis (25 %) des géné a ions senio s e jeunniè es e ečdalis (34 %) de la géné a ion médiu iniè e in o man des eigia chez diglosiquemen u ilisan an la langue commun inée, que a mę. a miquemen p incipalemen pa lé a ec les g ands-pa en s e les pa en s amille (b oliais, sese imis), aip pa su sa o pa ne iu ( y u, žmona), jei jis y a os pačios a mės a s o as, o su aikais i anūkais – bend ine kalba 8 . Plg.: commune langue a ec les en an s communique 7 % des géné a ions plus âgées in o man , a ec les pe i sūkis 14 %. p esque ous les deuxièmes (44 %) ep ésen an de la géné a ion moyenne a décla é a ec ses en an s pa lan en 9 . langue commune au ega d de Įdomu, que les plus a o ables disposi ions de la langue commune ép eškia les ep ésen an s de la géné a ion supé ieu e. Plg. : Main enan engi de ces [ a miques] mo s, lie u iškiau sakai, à g ažesnė langue... G ažiau se ai bend ine kalba [kalbė i], laikai changeasi. Il au co ec emen éc i e, doi ê e jus e une langue, g ama iška. (Pa eikėja (g. 1945 m.) de Vidu inės (5092) pun o.) Reikia plus g a iquemen [kalbė i], kul u niau (kul ū ingiau). (Pa eikėja (g. 1942 m.) de Šu ų (527) poin .) La géné a ion ieillie à la langue commune donne un a an age social elle es associée à un plus hau s a u de socié é, plus g andes possibili és de ca iè e, plus bonne éduca ion (plg. amonienė 2013). o la géné a ion moyenne e la plus jeune au con ai e dans le domaine p i é u ilisen une langue commun inée deux ois moins sou en que dans le domaine indi idualio (plg. au oye espec i emen 4 % e 25 %, dans le domaine indi idualio 15 % e 50%). Hé é iquemen , accommoda iona ion ( aikymosi p ès pašneko o) p ocessus encou age la ieilliè e ois passe à la bend ines langue, e la médiu iniè e e la jaune de niè e ois à a mės. La communica ion amiliale se heu e esniosios ka os, 35 % idu iniosios ka os i 15 % jaunesniosios ka os in o man- sou en a ec le phénomène du biling isme: 21 % y ų maison en i onnemen que p é enden pa lan non seulemen Li uiniens, mais e sla es langues. dans le milieu domes ique un in o man peu u ilise en e deux e qua e di é en es langues des a hanges (ž . able 2ę). 8 Plg. si uaciją Vilniaus mies e: „ a mė a ojama su os šeimos na iais, ku ioje gimė i augo. sukū ę les amilles ilniečiai où kas čiau a ec leu s pa enai es pa le a miquemen e seulemen un su cinq son a mum ansme aux en an s, ce décim s aux pe i sūk (guda ičienė 2010: 226). da plg. Laimos ne inskai ės ema quan su klaipėdiečių amilles langue: Pa aimen peu de pe sonnes pa len almiquemen a ec les en an s moins sou en que a ec des amis, des memb es plus âgés de la amille e même au a ail (ne inskai ė 2010: 265). 9 le plus sou en les pa en s pensen que les in e en ions peu en en a e bien app end e la langue communeé (balčiūnienė 2007: 153). y ų i pie yčių ilniškių kalbinės nuos a os 69s aipsniai a icles / 2 Len eLė. disposi ions linguis iques dans le domaine p i é kalbų a mainos Va o ojų dalis (p ocen ais) Vy esnioji ka a Vidu inioji ka a jaunesnioji ka a Vilniškių bend inė kalba Vilniškių pa a mė, bend inė kalba Vilniškių pa a mė, bal a usių kalba Vilniškių pa a mė, lenkų kalba Vilniškių pa a mė, usų kalba bend inė kalba, lenkų kalba bend inė kalba, bal a usių kalba bend inė kalba, usų kalba Vilniškių pa a mė, bend inė kalba, lenkų kalba Vilniškių pa a mė, bend inė kalba, usų kalba Vilniškių pa a mė, bend inė kalba, bal a usių kalba Vilniškių pa a mė, bend inė kalba, usų kalba, lenkų kalba Vilniškių pa a mė, bend inė kalba, bal a usių kalba, usų kalba pa a mė 54 25 4 6 4 3 2 2 27 4 34 4 4 4 7 4 4 4 4 30 25 25 5 10 5 Pa exemple, in o man (g. 1937 m.) de Lazinkų (423) se sou ien des pa en s en amille pa léés a miquemen , a ec g andeliai lenkiškai, a ec usų au ybės emme communicua usiškai, a ec Vilniuje i an ais des en an s bend ine kalba, a ec dé ykusius à La iją usiškai, a ec anūkai lie u ių bend ine kalba a ba usiškai. in o man (g. 1937 m.) de didžiasalio (4212) a indiqué a miquemen pa lėjęs a ec g andeliais, pè e ais, usiquemen a ec emme, Li uiniens bend ine kalba a ec en an sis, anūkais. Les in o man es de la géné a ion médiu inioses, nées su 19601980 m., de ous i es ois on p incipalemen des con ac s a ec sla es langues. in ensy esnée ce e géné a ion de plusieu sakalbys é peu ê e liée à leu pé iode de c oissance e de ma u a ion p ospes ėjusiu socialisme, b ikalbėmis écoles, in ensi s con ac s a ec paimynes bal a usius e équnoms ma iages a ec sla es. Plg.: in o man ė (g. 1962 m.) de s ūnaičio (5082) eigia a ec g andeliais pa lée bal a usiquemen , a ec pè e ais, b oliais, sese imis bend auja ilniškių a me, a ec ma i de bal a usijas usiškai, a ec en an s bend ine kalba. in o man ée (g. 1969 m.) de Midu inės (5092) a indiqué que les pa en s dans la amille pa lai lenkiškai, a ec la pa en he de la mè e lie u ių bend ine kalba, e a ec l'homme e les en an s kalba selon y ą ilniškių a me. la jeunesse géné a ion de sla es linguis iques a maines u ilisai seulemen uses e polkų langues. du épe oi e linguis ique jeuneimo dispa aî bal a usių langue. elle es ai ée comme nep es ižinė e non p ospek y i, donc jeunesse sa nemoka bal a usių kalba keičiama usų kalba. 70 ac a joLi a u banaVičienė Linguis ica Li huanica LXX si uacija, kai namų aplinkoje kasdien a ojamos ne ik lie u ių, be i kelios (d i a ys) sla ų kalbų a mainos, y a būdinga daugiakalbys ei10. VieŠosios e dVės La communica ion de l'espace public cou e di e s domaines de ie e ôles sociaux. Dans ce a icle, sépa émen son analysées les disposi ions lingubiques des consomma eu s de a mes qua e des domaines de la ie publique communau é u ale, é ablissemen s e assemblemen s (o icialioses communica ions), école e église . la communica ion de la communau é u ale, comme e indi iduelle e p i ée, a ibuable au quo idienam communic a emen , e des é ablissemen s, assemblemen s, écoles, église communica ion es considé ée p es ižine (ž . ka aliūnas 2008: 345). il es seulemen p é u que pou la communica ion quo idienne in o man a plus sou en choisi a a mę, e pou la communica ion p es igieux commun inée langue. 1. la communau é de illage le langage pa lemen es plus adap é à la communica ion de la communau é de illage comme plus sincè e, plus chaleu eux, plus ou e que s anda dine bend iné langue (plg. gi denis 2000: 250; aliūkai ė 2005: 42). in o man es demande, quelle langue a maine leu milieu de illage ils pa len a ec di e s de âge kaimynais, a ec connus e inconnus humains. l'espace du illage es semi public, ca les in o man s soi puikiai connaî pašneko ą, ou pa le s dans amiliįs amoje en i onnemen . de des locu eu s mu uelles ela ions (a imumo é angimumo) dépend le s a u de l'ac e de communica ion ( amilia us o malus) e le choix de a maine de langue. pe sonne de l'au e milieu linguis ique ac i e ou passi e pa icipa ion à la con e sa ion peu encou age le code s anda d […] commun ines u ilisa ion. é ude a mon é que dans la communau é u ale seule commun inée langue es u ilisée nedidelė dalis in o man ų: 6 % y esniosios ka os, 8 % idu iniosios ka os i 20 % seulemen pa la jeunesse géné a ion (plg.: dans les indi iduels e les p i és domaines commun inée langue es u ilisée plus sou en 11 ). Un a miquemen a i ma pa lan s son aussi une pe i e pa ie 10 Vy au as ka delis a i e l'a en ion que en déc i an la si ua ion socioling is ine il es nécessai e de dis ingue clai emen la maî ise d'une langue é angè e e ais d ikalbys ės ai s (ka delis 2009: 66). il p é end que des no d eas e n ilniškių lie u iškųjų a ealų kaimiškose loco ėse negalima įž elg i jokių didelių d ikalbys ės ap aiškų (ka delis 2009: 68), cependan econnaî que des sud y iniuose zones mix iues les con ac s linguis iques peu en ê e maximus. No e é ude indique que a ec le mul ilabalbis e p i ée espace en encon e une qua (25 eas e n e pie yčių ilniškių %) ep ésen an . 11 Dès lo s, il ne peu s'acco de à l'a i ma ion de Lo e os Vaicekauskienės e Ē ikos saus e dės que a mių usage en Li uanie es essen iellemen a an ou diglosnique e uni eikšmiškai lié à p i a ia, su ou amille, espace e plus a ec les pe sonnes âgées (Vaicekauskienė, saus e de 2012). eas e n aukš aičių ilniškių plo e a mės posi ion es la plus o e dans la communica ion de la communau é u ale. y ų i pie yčių ilniškių kalbinės nuos a os 71s aipsniai a icles médiu inioses géné os (4 %) e jaunesnioses géné os (10 %) in o man ų. cependan p ès de la moi ié (41 %) des ep ésen an s de la géné a ion plus âgée dans le milieu u al pa le seulemen a miquemen . chaque second in o man , indépendammen du âge, diglosiquemen u ilise a mę e commun inée langue: en communiquan a ec des pe sonnes inconnues p é é ence es donnée à la commune langue, e a ec kaimynais a mei. le choix du moyen de communica ion es p is en comp e e en oisins agés, pa exemple, les in o man s de la géné a ion plus âgée a ec leu s con empo ains pa len a miquemen , e a ec les oisins de la géné a ion médio inienne e jeunniè e une commune langue (plg. analogique communica ion des g ands e des anūkos). a mę, comme y aujancée de la communau é u ale communica ion ou il, į a dija eux-mêmes in o man a, pa ois a ec un non-lespiamu eg eles a im, que es o cé de pa le a miškai. Plg. : Ta miquemen pa lez a ec paimynais. ils Tous a miquemen pa len , c'es comme moi ici seule se ai Li u ai ée [...]. Peu ê e se ai mieux que ous pa lés une commune langue, mais le illage pa le a miquemen . e ce que gi main enan e as, nepe e si déjà eux. (in o man ée (g. 1933 m.) de Šiūlėnų (419).) a mė pe çue comme g upinė apa ybė ( amonienė 2006: 145), saus g oupe kalbinės elgsenos a ibu (Vaicekauskienė, saus e de 2012), socialinis solida umas ( amonienė 2013). la communica ion de la communau é u ale es cons i uée de indi iduels ac es de communica ion, dans lesquels le choix de la langue nulimine pas un indi idu homme, e la communau é des no mes e social s a us. indi idus, isan à ê e égaux pa les memb es de la communau é u ale, ne se sen en sépa és, u ilise a mę. e à l'in e se oulin ys main eni le social dis ance, accen ue son plus éle é éduquemen , la sociali é ou kilmę les pe sonnes usaien commun inée langue. giluminius a mę galima laiky i konsoliduojančiu kaimo bend uomenės kodu, o sudė ingus p ocessus, sou enan le a mes usage […] paslėp uoju a mės p es ižu12 ( udgill 1972: 179195; Miliūnai ė 2010: 241; amonienė 2006: 145). Une e us, eigiamas požiū is į a mę iešai nedemons uojamas (a i kščiai, nemažai esponden ų p ipažįs a, kad a mė „neg aži“, „p as a“), ki a e us, a mė a ojama į ai iose kaimo bend uomenės si uacijose. bend uomenės na iais, nekalbančiais a miškai, nepasi ikima, o su kalbančiais a miškai – solida izuojamasi. Plg.: Kaime appa audissi ponia, si nepa lais oi a miquemen . (in o man ė (g. 1962 m.) de Šiūlėnų (419) punk o.) kaimo bend uomenėje a mė e inama kaip bend uomenės na ių komunika- cijos p iemonė. asmenims, ku ie nep ipažįs ami kaip ik ieji bend uomenės na iai 12 P aslėp ąjį palankumą a mės a ž ilgiu joniškėlio (Pas alio .) apylinkėse y a ap ašiusi Meilu ė amonienė: neo ialiée en i onnemen s de langue commun inė l'u ilisa ion géné alemen olé ée, en leu s p op es lingubinės communau é memb es, pa lančius nea miškai, ega dée comme en sus e imėjusius, de eux šaipomasi, jais nepas con ianceima ( amonienė 2006: 145). 78 ac a Linguis ica joLi a u banaVičienė Li huanica LXX kalba, a mė ka a domaines de consomma ion du langage indi idualioji s i is P i aτική s i is Public s i is du illage communieko- kacija o icielle de munimenė baž-Monyčia kykla pa le à pa i bal a usių de 51 m. + + + 3150 m. + + + jusqu'à 30 m. uses pa le depuis 51 m. + + + + 3150 m. + + + jusqu'à 30 m. + + + + Ve icale (ou quali a i e) l'é alua ion des ésul a s ob enus mon e la aleu de la langue déclinan , qui co élue a ec les in o man s jeunėjim: les ep ésen an s de la géné a ion moyenne e la jeunesse dans ous les domaines de consomma ion é udiés choisi se moins a min le discou s que la ca e plus âgée (j . 1 e 2). 1 e 2 PaV. lingubiques su la a mie e la commune langue de consomma ion indi iduelle, p i ée e publique dans les domaines (pe cen ais) au es conclusions de ce e é ude: 1. pa ielle in o man es es ca ac é is ique diglos ique langue e de la langue commun inée, qui es o mé pa des obs acles sociaux, pa exemple: p i é dans le domaine amžius ( ė ų aikų, senelių anūkų komunikacija), public dans le domaine éduqua ion, socialinė klasė, socialis dis anci (pazįs amų nepažįs amų, o iciali p i a a komunikacija). y ų i pie yčių ilniškių kalbinės nuos a os 79s aipsniai / a icles 2. si des obs acles sociaux n'exis e, a mes posi ion de posi ion es enco e o e, pa iculiè emen au publicoje communau é u ale espaceée, dans laquelle elle la di idualiojoje, iek p i ačiojoje s i yje a mės engiama dėl u ili a inių p iežasčių: ge esnė ka je a, aukš esnis socialinis s a usas asocijuojasi su bend ine kalba. sou ien paslêp asis a mes p es ijas. an in3. l'ou i le a mes p es igou démons e seulemen la jeunesse géné a ion, qui enduse a mě inclu e dans son linguines ins umen s épe ua ą, en ai e sa pa ie de son iden i é. 4. l'é ude décou i sumenkusį langues sla es socialemen s a us. jeune géné a ion usų kalbos socialinė e ė. 5. iš yškėjo in o man ų, gy enančių daugiakalbiuose a ealuose, kalbinė ole an- complè emen abandonné bal a usių langue, de la sphè e publique aîne si la polkų langue, édui a cija e akomodacinis compo emen : moyen de communica ion pe mis choisi is pašneko ui. 6. chaque décimum (11 %) in o man ne décla ai Li u iškos iden i és. une pe i e pa ie in o man es (3 %) lien leu iden i é non à linguine communau é, e a ec le lieu de ésidence. ce son des ep ésen an s de l'iden i é locale. Li e a ū a aliūkai ė dai a 2005: a minis kalbėjimas: (galimi?) socialiniai kalbėjimų ko elia ai. – Li uanis ica 1(61), 3847. aliūkai ė dai a 2010: nou elasis dialec as: possible scéna io d'é alua ion du pa lemen a minio. Respec us Philologicus 18(23), 4157. aliūkai ė d ai a 2013: ho izon alusis e e icalalusis skaidums du con inuum du langage: XXi siècle a ian es de pa lemen s pa le poin de ue du simple in e p è e du langage. Taikomoji kalbo y a 2. accès In e ne : www. aikomojikalbo y a.l . aue Pe e 2011: dialec s. s anda d: a ypology o scena ios in eu ope. The languages and linguis ics o Eu ope. A comp ehensi e guide, 485500. balčiūnienė ing i da 2007: gim osios kalbos įsisa inimas. La cul u e des langues 80, dabašinskienė ine a, ga uckai ė amin a 2010: kalbinis kauno passé e p ésen ies spéi umas. Villes e langues, 153–158. 231249. ishman joshua a. 1991: Re e sing Language Shi . cle edon: Mul ilingual Ma e s. Pe e ga e 2010: A i udes o Language. camb idge: camb idge uni e si y P ess. guda ičien ė eglė 2010: socioling is inis po ai de Vilniaus ille. Villes e langues, 207229. gi denis aleksas 2000: a mės i mokykla. – Kalbo y os da bai 2, 249–253. 80 ac a Linguis ica Li huanica LXX ka aliūnas simas 2008: La consomma ion des joLi a u banaVičienė langues e le con ex e social. Vilnius: Li u iens ins i u de langue. ka delis Vy au as 2009: No d y ų aukš aičiai ilniškiai: limi es e di e enciacija. Vilnius: Vilniaus uni e si é édi eu . ka delis Vy au as 2013: langues consomma ion dans l'a is des ilniškių de l'es . Lieka delis u ių kalba 8 (į eik a). in e ne o p ieiga: www.lie u iukalba.l . Vy au as, bi u ė sinočkina, Wieme bjö n, Zielińska anna 2003: sy uacja językowa na e enie od Wisagini do hoduciszek na Li wie ( apo z badań ne i ns ka i ė La ima 2010: e enowych). – Ac a Bal ico-Sla ica 27, 33–52. ka delis Vy au a s, n a ickai ė agnė 2006: Šiau ės y ų ilniškiai 1920–1930 m. socioling is inės pas abos. – Bal is ica 41(3), 489–496. Miliūnai ė i a 2010: kalbos p es ižas i jo plana imas. – Kalbos kul ū a 83, 231–256. klaipėdiečio socioling is inis po ai : kalbų mokėjimas jis. Cul u e de la langue 79, 137147. i a ojimas klaipėdoje. – Mies ai i kalbos, 251–267. amonienė Meilu ė 2006: nuos a os dėl bend inės kalbos i a mės: joniškėlio a e- amonienė Me il u ė 2013: a mės socialinė e ė: Lie u os mies ų jaunimo kalbinės disposi ions. Taikomoji pa lo y a 2. accès In e ne : sa ille- oike Mu iel 1990: www. aikomojikalbo y a.l . The E hnog aphy o Communica ion. An in oduc ion. ox o d: basil blackwell. udg ill Pe e 1972: sex, co e p es ige and linguis ic change in u ban b i ish english. Language in Socie y 1, 179195. u bana ičienė joli a 2010: S i kų šnek os onologinė sis ema: ocalismes e p ozodija. Vilnius: Li u iens ins i u de langue. u bana iči en ė joli a 2011: adu iškio kamojų a ealas: kalbinė apa ybė lie u ių i bal a usių pa ibyje. Kalbo y a 63(3), 95114. Va i c e kausk i e n ė Lo e a, s a us e d e Ē ika 2012: Li uanie a mių ése a as. sociales e géog aphiques limi a ions de la mobili é a mes données de eche ches di ec es. Taikomoji kalbo y a 1. accès In e ne : www. aikomojikalbo y a.l . y ų i pie yčių ilniškių kalbinės nuos a os 81s ai sniai a icles / Language a i udes o esiden s o eas e n and sou h-eas e n Vilnius (Vilniškiai) suMMa y he olde gene a ion, 50% o he middle gene a ion and 15% o he younge gene a ion he esea ch e ealed a dec easing use o he dialec in he indi idual domain: 78% o in o man s hink (calcula e, speak o animals) in he dialec . in he p i a e domain ( amily) he use o he dialec and he s anda d language is p ede e mined by he communica ion needs o di e en gene a ions (g andpa en s pa en s child en). dans le g oupe de la géné a ion plus âgée le besoin pou le s anda d language augmen e no ablemen (54% des in o man s u ilisen le dialec e seulemen e 25% - à la ois le dialec e e le s anda d language), alo s que les in o man s de la jeune géné a ion au con ai e iennen de e ou à u ilise le dialec e lo sque pa len à la maison (30% u ilisen le dialec e seulemen , 25% à la ois le dialec e e le s anda d language). in public domain ( illage communi y) he use o he dialec and he s anda d language depends on amilia i y-un amilia i y be ween he communica ion ac pa icipan s: 81% o he olde gene a ion, 65% o he middle gene a ion and 60% o he younge gene a ion ep esen a i es choose he dialec o he s anda d language in e changeably (based on he alke ). in public domain he p es ige o he s anda d language is di ec ly p opo ional o he in o man s age in o ices, mee ings, shops 15% o he olde gene a ion, 31% o he middle gene a ion and 55% o he younge gene a ion ep esen a i es use he s anda d language. l'u ilisa ion de he s anda d language in chu ch es enco e plus équen e e es aussi liée à l'âge des in o man s: while p aying o communica ing wi h a p ies , 26% de he olde gene a ion, 65% o he middle gene a ion and 85% o he younge gene a ion ep esen a i es use he s anda d language. ne e heless, i is impossible o unambiguously s a e ha a nega i e a i ude owa ds dialec s is unde o ma ion (especially among he you h). he dialec is s ill: 1) common in many communica ion ac s o indi idual, p i a e and some public domains; 2) as dis inc om he p es igious s anda d language, i is associa ed wi h in imacy, in o mali y, amilia i y; 3) he dialec is suppo ed by a co e dialec p es ige (indi ec p essu e om he illage communi y); 4) a endance o he young gene a ion can be obse ed o include he dialec in o he epe oi e o hei linguis ic ools and o make i pa o hei local iden i y. Į eik a 2013 m. lapk ičio 4 d. joLi a u banaVičienė Lie u ių kalbos ins i u as Pe o Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius, Li uanie [email p o ec ed]