Naujausias senovės baltų ir finų kalbų kontaktų tyrimų penkiasdešimtmetis

102 ac a Linguis ica Li huanica LXXI esMiniai ŽodŽiai: bal ų i inų kalbų kon ak ai, inų kalbų bal izmai, inoug is ika, e i- mologija, compa igamoji kalbo y a, kalbo y os e a queologijas elações, algi das sabaliauskas. keyWo ds: bal ic- innic con ac s, bal ic loanwo ds in innic, inno-ug ian linguis ics, e ymology, compa a i e linguis ics, ela ions be ween linguis ics and a chaeology, algi das sabaliauskas. san e i jun iLa uni e sidade de helsinkio Di eções de pesquisas acadêmicas: e imologia e compa adoji linguo y a, bal ų e inų kalbų kon ak ai. mais ecen es an igoVés baL e in kaLb kon ak ano ação os mais an igos con a os en e bal as e inas línguas o am p incipalmen e in es igados de linguis as de línguas inlandesas e y iMŲ PenkiasdeŠiM Me is he La es i y yea s o s udies in o he P ehis o ic con ac s be ween bal ic and innic u alo. Nes eas pesquisas, os bal is as mais equen emen e ci am algi do sabaliausko 1963 m. o apj algão da língua li uânica. u alo línguas pesquisado es de conhecimen o sob e línguas con ac os du an e o úl imo cinqüen a anos signi ica i amen e pagausceu. discu e a mais ecen e si uação ge al de odos os qua o subg uppias, os quais desc e eu sabaliauska: emp és imos de línguas inas em línguas bal as, bal iços emp és imos em línguas inas, semelhanças g ama icais en e os dois g upos de línguas e linguís icas e ci cuns âncias a queológicas no con ex o de con ac os p é-his ó icos. anno a ion he oldes con ac s be ween bal ic and innic languages ha e mos ly been esea ched by innic and u alic linguis ics. When e e indo o hese s udies, bal ologis s mainly quo e a Li huanian-language e iew by sabaliauskas 1963. howe e , he u alicis knowledge on he con ac s has subs an ially inc eased du ing he las hal a cen u y. his a icle p esen s an upda ed o e all iew o all ou sub- ields sabaliauskas ea ed: innic loanwo ds in bal ic, bal ic loanwo ds in innic, g amma ical simila i ies be ween he wo language g oups, and linguis ic and a chaeological conside a ions on he p ehis o ic con ex o he con ac s. naujausias seno ės bal ų i inų kalbų kon ak ų y imų penkiasdešim me is 103s aipsniai a icles / An es de cinquen a anos alen oso e mui o bem alando suomias ap esen ação kalbininkas algi das sabaliauskas publika o s aipsnį „bal ų i Pabal ijo suo- mių kalbų san ykiai“ žu nale Lie u ių kalbo y os klausimai. sabaliausko emos naquela época e a mode nus e baseadois melho is do me o inoug iskai ki oks negu ikos skolinių y imų šal iniais. bėgan dešim mečiams inų kalbų kon ak ų y i- mai spa čiai obulėjo i šiandien požiū is į seno ės bal ų i inų kon ak us isiš- 1963 anos. Li u iškoje bal ų kalbos is o iją i p iešis o ę nag inėjančioje li e a ū oje kon ak ai ainda assim aindaė a desc i os baseado sabaliausko esc i os. em pa e comp eende-se que os bal is as li uanos não es ão escalamados a ní el da discussão inoug is as, uma ez que sob e bal os e inos con ac os desde jalo kalima ado ėlio I äme ensuomalais en kiel en bal ilaise lainasana (bal iški skoliniai inių kalbose, abaixo ibL, 1936) não es á esc i a apž algų, e o mais impo an e eikalas ebė a Vilhelmo homseno Be ö inge mellem de inske og de bal iske (li auisk- le iske) en e (san ykiai suomių i bal ų (lie u ių-la ių) kalbų, abaixo b b, 1890). No en an o, nos úl imos anos apa eceu alguns cu os des e ema apj algos: sob e udo angliški Lembi o Vabos (2011b) e san e i jun ilos a igos e es ų kalba pa ašy as Vabos (2011a) a igo. as mais ecen es lis as de emp és imos cons i uí am seppo suhonenas (1988) e Vaba (1990a), po ém es as lis as en e si não coincidem e são em pa e desa ualizadas, plg. jun ila 2011. O obje i o des e a igo o e ece aos cien is as li uanos meios de lacunas do pe íodo de cinquen a e cinquen a anos p eenche em. nele são ap esen adas as p incipais di eções de pesquisas de con ac os do úl imo meio século e as mais impo an es on es. colhendo on es es endeu-se a concen a -se em idiomas indoeu opeos esc i os ex os, po ém a alguns e imologijas lembinimi ambém suomias e es as línguas esc e e on es. sabaliauskas seu a igo di idiu em qua o pa es: Ge as ano ações, G ama ís icas peculia idades, Bal as línguas skoliniai Pabal ijo suomios línguas e Pabal ijo suomios skoliniai bal os línguas. se á analisadas odos os qua o emas, po ém a buline o dem, deixando mais impo an e men is, . y. conclusadas, pabaigai. sabaliausko Pabal ijo suomios idiomas (i äme ensuomalaise kiele , lääneme esoome keeled, die os see innische Sp achen) signi ica o mesmo, o que mais a de consumida są oka inų kalbos (Finnic languages). Pabal ijo suemii pe ence ao mesmo passinhos concep os do conjun o como Pa olgio suemii. ambos es es concei os podem se inco ec amen e en endidos como desc e en es dos ma es Bál icos e Volga cos ei as esiden es inlandeses, po an o nenhuma delas aqui não a osiu. Em ez da p imei a concei os melho usa inai, em ez da segunda mo d iai e ma iai. De aco do com con empo âneo pon o de is a mo d iai e ma iai nesuda o de uma Pa olgio suomias (ou Pa olgio inas) g upo, além disso, mo d ių língua é ap oximότερη inas línguas negu ma ias línguas. 104 ac a Linguis ica Li huanica LXXI in skoLiniai baL kaLbose como sabaliauskas san e i jun iLa ašė, a maio pa e inų skolinių andama só naqueles la ių pode aze a conclusão, que esses skoliniai são signi ica i amen e mais no os do que elhei os bal iški skoliniai inų kalbose. que eles são mais ecen es, pode-se e ambém a pa i do kalbos dialek uose, ku ių a ealai geog a iškai ibojasi su ly ių i es ų kalbų a ealais. ki i andami ik la ių kalboje, kele as jų oliau pa eko i į lie u ių kalbą. iš o a o de que nelas não se no a semelhan es de elações de sons como nos elhos skoliniuose. Esses mais no os emp és imos de la ias de línguas inas do sul são nuodugniai y ęs Vaba (plg. Vaba 1997a, 2006). Todo o mais ecen e abalho sob e eles é ka eřinas kolle o os (2013). do sabaliausko lis os de dí idos esama pag indo emo e só uma pala a, . y. lie. kadagys ~ la. kadiķis ~ p . kadegis. Lie u iškas e p ūsiškas pala as não podem se se emp es adas de la ių kadiķis e la ių pala a não é de inų, mas de Pabal ijo okiečių Kaddik, de qual eio es. kadakas. do mesmo signi icado inoug ichas pala as suo. ka aja, es. kadakas, no e samių gaskkas, komių kač e mansių a mių köös e koś impossí el deduzi nenhuma o ma comum pi mykš ės. eles são, que bem, subs a o emp és imos de línguas desconhecidas, pelas quais alado na egião, e da mesma o igem, pode se , são pala as das línguas li uãs e p ūsų. po ém lie. na ios < la. nai a < inos idiomas, como aço sabaliauskas, mas i. na io não há < ge m. *hlaiwa-, só ge m. * lauja- (koi uleh o 1970: 178). sabaliauskas o nece não sólida a Paulo a is es alegação, que a in luência inas línguas a bal as línguas menca in es igada, mas p ocu ando ainda é possí el encon a ambém mui o elhas skolinių. A ualmen e sabemos que a is es hipó ese não es á apoiada po a os: dezenas de pala as de línguas li uãs e p ūsų o am p opos as como inizmas, mas nenhuma dessas o igens pode se p o ada (jun ila 2014). pesquisado es de con ac os inões e bal as línguas são mencionėję duas possí eis azões, po quê em bal as línguas não há elhas inas dí idas. P imei o, sem du ida , con ac ada a língua bal os é ex in a e não ansmissa seus possí eis inisms a ou as línguas bal as. segunda, ge almen e oi man ido que o p es ižas da língua con ac ina bal os oi signi ica i amen e maio negu inos p okalbės. po ém, ano Vladimi o opo o o (1990) e ambém Pe i kallio (2014: 113), bal izmas elhos de línguas inas são não supe s a as, mas subs a os. baL skoLiniai in kaLbose sabaliausko bal izmos lis a p incipal on e oi ibL 1936, como secund aeiliai on es usa : b b 1890, suomių kalbos e imologinio žodžio pi mosios d i dalys ( oliau skes 1955 i 1958) e Lau io hakulineno suomių kalbos sanda a i aida e imas in o usų kalba su Paul a is e‘s apêndis (a is e 1953 i 1955). sepa adas e imologiijas sabaliauskas ėmė de ka lo abeno (1947), eino niemineno naujausias seno ės bal ų i inų kalbų kon ak ų y imų penkiasdešim me is 105s aipsniai a icles / (1955 e 1963b) e opo o o e ubačio o (1962) eikalos. Os p incipais des e emas eikalos pag indo sabaliausks publicou lei o es li uãos um a igo que ap esen a uma isão ge al. não se pode alega que algum qualque isolado suomiškas on e i esse sido melho do que sabaliausko lie u iškas a ikulas. do o al sabaliauskas ap esen a am 109 neabejo inus e 116 abejo inas inas skolinių. ele ambém ap esen ou du bal izmos, dos quais al a ibL: hei iä ~ heide ~ hedelmä ( opo o as e ubačio as) e sii (niemienenas). além disso, mui o kalima dispu ijados e imologiões sabaliausko lis ache indicado como equío inos (ka s a, ka a, kekäle, ki s u, a si, lai a, lielo, liika, ii a (sabaliauskas klaidingai pa ašė ii a), uskea, sammas, ee i, es. ka is ama, es. kuk u, ly . kē ) ou a é como neabejo ina e imologija ( eps. hähk). de ibL abejo inas e imologijas sabaliauskas explicino como neabejo inus pala as hä kä, uohi e es. ku b. sabaliauscas ambém ma cou kalimos neabejo inados conside ado e imologias como dú idosos, especialmen e se qualque ou o pesquisinė ojas jomis duejojo: homseno b b conside y us dú o inais a a, me i, a is a e ly . āis a , SKeS elki, kelle, kääppä, laiska, lunka, napa e mä kä, a is es hanhi, hihna e kappale e sem on e sapa, inka e uona. sabaliauskas não ecebeu de odos kalimas skolinių e imologijų. de odo ele não menciou 11 bal iços skolinių e imologijų de ibL, dos quais no en an o são ce as me sä, halme, luhis ua e ohla. ibL al a ela i amen e mui o homseno e ou os in es igado es desc i os bal izmos. po an o o núme o de emp és imos e imologijas no a igo sabaliausko icou ganė inai pequenos. se ele i esse cole ado odas as e imologias de p imei os skes duas pa es, e ia ido 11 e imologiías mais, dos quais possí eis se iam aa kela, a i o, kampi, kiiliäinen e lii a. sem isso, sabaliausko a igo al axa homseno pa eik as ge as e imologijas ha a, juh a, oka, umma, a pa e i a. alguns queė ini ou possimi bal izmai icou sabaliausko nepas ebė i: jä i (būga 1922b: 29295), es. (endzelīns Ku a 1912: 7172), ku sua (Mägis e 1923: 3536), malo (Loo i s 1929: 17576), es. nuum (nieminen 1959: 204), o hi (ojansuu 1921: 29), od. äüdäs (ojansuu 1921: 38), ly . ē bikš ~ eps. bä bi ada (Pos i 1946: 386) e i ka (kalima 1941: 21011). Du an e o úl imo cinqüen a anos mui os sabaliausko menė ų e imologijas o am ejei ados e a as a no os. de no as e imologias li uãs língua o am examinadas ka i Liukkoneno (1999) e ee os elinos uo ilos (2000) ap esen adas e imologias (Vencku ė 2001 e 2002; a k . dėm. ambém kaplas e eikä, Liukkonen 1973). discu ida oda ia apenas maça pa e du an e os úl imos cinquen a anos encon ados ikė inų bal iškų skolinių e imologijų. mais bal izmos são encon ada Lau i Pos i (siikanen 1969, kaus a ehma o 1970, 1972, lah i, ohdake i ly . kilandõks 1977), jo ma koi uleh o (ka si, ki si, ko si, a si 1979a, siula 1979b, iš a 1986, huoli, pola i ilja, 1987, peu a 1988, jou aa, lie e 1989, lapa i akka 1990b, s. mõskma Šiasko 1953), como uma 1990a, huone 1992, äljä 1993, kaukalo 1994, kii e 1998, sy jä i es. ma ma 1999, 106 ac a Linguis ica Li huanica LXXI pä e 2001b, uo o ssa iii 475 e hii a LÄgLos i 10203), olli san e i jun iLa nuu inen (suo a 1987a, seipi 1987b, sa o e alkama 1989, päl i 1992), Vaba (es. lohm, es. loja e es. ahu 1989, es. käblik, s. käh 1992a, es. nä i 1992c, a mo, ehmas, s. älmäs 1994, es. ihne 1996a, yhmä 1996b, es. hü n 1997b, es. suga 1997c, ampa 1997d, es. 1998, es ang. 2012 agel e mui os ou os y ėjų (hai a o man 1993: 99100, halea e lenko suhonen 1989, hanka Linde 1994, ha en hahmo 1990: 212, heijas aa uibo helma aikio 2012: 107, kuhis a i laukea e en je 1990: 30, 2007, leina sköld 1982 e a as nieminen 1963a). Vabos (1990b) e ecke o (1990) conclusões sob e comum sla ų, bal ų i inų bi ininkys ės leksiką ambém são mui o in e essan es. sabaliausko pa eik ų bal iškų skolinių e imologiją nega an ys ni i 1964: 138–64, muhea salmela 1965, paukama hahmo 1998: 228, peijas ~ peikko i e 1977, säe ä sammallah i 1998: 123, sä ky i e 1993: 14, aljaa a gumen ai de odo nepa eko à Li u iška li e a u a. isso pa icula men e lamen o po ais pala as, que o am usadas como p o as p e es o es de bal os. no li o Tau os kilmė (zinke ičius, Luch anas, Česnys 2006, adian e k) esc e e: inams emp es ado a pala a pi i ‘gy enamoji dūminė oba indica que, no momen o do emp és imo, bal ų gy enamoji e a oba dūminė e sem la ei a, na qual as pessoas não só i iam, mas ambém pė ė k (2006: 41). No en an o já nieminenas (1940: 384) p o ou que pi i é sla iškas skolinys: ele pe ence suomių kalbos i-kamienams, que são mui o mais ecen es negu con a os com os b ancos (plg. ambém nieminen 1953:21617, Vah os 1966:6168). suomių ai as ‘dangus é ėlgi de aco do c i é ios one icos e semân icos a ijų skolinys (La sson 1984b: 132, koi uleh o 1990b: 149, an ila 2002: 97), po an o po es e mo i o não se pode dize nada sob e o elho bal o ės bal ų pan eônio, como en a aze k (49 p.). impo an es e mosdi bys ês annas ‘no agas e äes ‘akėčios são ge maniški skoliniai (ka s en 1915: 8485, Vilkuna 1971: 4755, koi uleh o 1971: 591). exa a ambém jus i icadas c í icas a es as sabaliausko ap esen adas como neabejo inas skolinių e imologijas: eps. hähk (Wichmann 1911: 253, kipa sky 1972), jää ä (nieminen 1944), ka sina (jun ila 2012: 278), ku ko (aikio 2009: 189191), kypä ä (nilsson 1996), i. kä pima (Mägis e 1977: 16768), panu (Mägis e 1966: 117), salo (anke ia 204: 11920, saa iki i apa i 20 sii (Linde 2007: 14950), 1934 (ke unen 22425, koi uleh o 115118), es. (Mägis e uba 1977: 17374), aaja (ho s a 1985: 189), aikku (Mägis e 196061: 29698) e i pi (Mägis e 1962: 26). dú ida sob e as e imologias das escolas issaki as enkais, oi ejei ada junes i: a (Linde 2007: 1719, 283, ju ila: 283, Lydén 2011: 201, ju ila: 103, ju ila: 191) kabu a (Mägis e 1977: 16263), kale a (eisen 1910: 1113, Mikkola 1934, oi onen 1955: 10922, jun ila 2011: 107), es. ka is ama (ibL 107), ka el. ka a (jun ila 2012: 278), kina (koi uleh o 2001b: 51), ki s u (kalima 1919: naujausias seno ės bal ų i inų kalbų kon ak ų y imų penkiasdešim me is 107s aipsniai a icles / 11314, būga 1922a: 17071), kyy ö (Ma ikainen 1962), kyäs (LÄgLos ii 138 39), lai a bescha enhei (ka s en 1937: 183, ska džius 1957: 377, LÄgLos ii), lai a ‘sei e (ka s en 1937: 183, LÄgLos ii 1577, jun ila 2012: 283), es. mulk (Vasme 1920), my y i (jun ila 2012: 284), ka el. nau i (jun ila 2011: 103), paa e gis e 1977: 16970, jun ila (Wiklund 1904: 156), ahna (nieminen 1940: 380, jun ila 2011: 103), ah u (Mä- 2011: 113), aisu (jun ila 2011: 103), as i (nä hi 1960), a a (nieminen: 381), ii a (ibL 156), uopas (jun ila 2011: 10 uskea (ibL 158), suo a (nuu inen 1987a), a pa (jun ila 2012: 2703), ee i (La sson 1965b: 3739, Linde 2007: 1656) e a si (ibL 17771) é p eciso pega i Li u iakalbėje adição apacinhando com bal izmų pesquisas is oseną pa ašiusiam do nemažus e imologinius žodynėlius 1879 anos. homseno abalho na ija susijusią klaidingą są oką, ku i a si ado ik po sabaliausko s aipsnio, susijusio su kazimie o jauniaus ank aščio pa iešinimu. klima ičius (1977: 6) ašo, kad y imo p adžioje „pi menybės palmę eikė ų į eik i k. jauniui, da p ieš V. om- pesquisa bal izmos iniciou isgi não com o seu p incipal depósi o isleção 1890, mas já 1869 anos, quando apa eceu a sua disse ação sob e ge manos skolinius inos línguas. nele ele conseguiu ca ac e iza inos camoksmos bal izmos na mesma manei a, como sob e isso ap oximadamen e um cen o anos mais a de esc e ia sabaliausks. g aMa icas yPa idades sob e possibilidades de mudanças g ama icas sob e (p ieš)his ó icos con ac os de línguas con empo âneos pesquisado es êm mais que dize do que seus p ede akai há 50 anos, de odos monias de con ac os kylan iem pi ma odėl, kad daba žinome daug daugiau apie pasaulio kalbas negu ais laikais. ypač homseno i kau mano pi mieji da bai šioje s i yje da ė y inė ojams p ie- mudanças de linguagem a alia . homsen e kau man di idiam in luência dos con ac os em supe s a o susel ada bo owing (bo owing) e em subs a o in luência (shi -induced in e e ence): no p imei o caso a comunidade linguís ica não desapa ece nos con ac os e a comunidade que ansmi e o ma e ial linguís ico ocupa uma posição mais o e do que a comunidade que ecebe o ma e ial linguís ico, no segundo caso os consumido es da língua que acei a a linguagem mudam pa a a língua skolinimosi a eju iš ienos kalbos į ki ą plin a isų pi ma leksika, o ik po o ki a kalbinė medžiaga, okia kaip one inės i sin aksinės sa ybės. senų inų sko- que ansmi e o ma e ial. linių lie u ių alboje não há, po an o não se pode aze p essupos os sob e ou ookią in luência skolinių. po ém nas línguas inas há ão laidą apie bal ų kalbų į aką aip pa sin aksei i one ikai. apie bal išką supe s a o į aką inų kalbų one ikai ašė Lau i Pos i (1953–54), mui os leksinių bal izmos que é possí el aze p ie ačiau de suas pesquisas sabaliauskas nepaminėjo (Pos i k i iką c . ambém kallio 2000). 108 san e i jun iLa ac a Linguis ica Li huanica LXXI despei ando isso sabaliauskas su ašė mais impo an es como con a o de in luência a ap esen ados (mo o)sin aksės eiškinius: eiksmažodžių sudu ines bū ojo empo o mas, pažymininko kong uenciju, įnag u ilização como na a i o e kilmininko como nega i o sen inhei o suplemen o. além disso, ele mencionou duas ca ego ias mo ológicas: lie u iškas supamosios nuosakos e ilia i i o galūnes. inas açõesmažodžių sudu inas o mas (es. olen lugenud, olin lugenud) endo em con a o seu uso são mui o mais p óximas ge manas do que bal as línguas empos. as seie ina com con ac os bal os sumanė a is e, que não inha ou o undamen o como no ą (uus sumenkin i ge manų kalbų į aką inų kalboms. aip pa pažyminio kong uencija maja; uuele majale) é mais sie ina com ge manų negu com bal ų į aka. ou a de suas mencionadas g ama icas p op iedades sabaliauskas ap esen a am como possí el inas subs a o in luência à línguas bal as. Segundo os concei os a uais subs a o in luência ge almen e começa a pa i sin aksês e onologia e oca apenas conhecidas sa ea do ocodino, ais como na u eza e localidade e mos. uma ez que na língua Li uânia não há one icos inoug ismos (kallio 2001) nem inoug iškos o igem pala as nem pode indica opo ios nomeiamen os, isso é mais ácil aze p essupos ão, que seman inas p op iedades são bal os in luência em línguas inas se ela não há subs a o comum de alguma desconhecida língua passada. pelo menos já da língua li uãs aonagininko como a inho u ilização é não inoug ų subs a o, mas an es melho polkų língua in ocada. Mįslinge enómeno é inų pa i y as, cujo uso bas an e bem co esponde ao uso do pa i y o kilmininko da língua li uânica. em ou as inoug ų línguas não há pa i y o ca ego ia, mas semelhan es eiškinias oco em polkų kalboje bem usų kalbos a mėse. ais isso pode se conside ado bal os in luen e inas línguas, con a iamen e, negu manė sabaliauskas. Pa i y ą e seus laços com língua li uãs kilmininku são mui o y ęs La sas-gunna as La ssonas (1981a, 1984a e 2001). Menos p o a elmen e, que a in luência de ambos os ipos de con ac os é mo ologicas das ca ego ias poslinkis. aigi línguas li u ias k-liepiamoji nuosaka menkai elacionada com inas línguas, ambém como ilia y o galūnė, po causa da qual já sabaliauskas oda jus amen e duejou como po causa casualmen e emenanças suomias ilia y ą. po ém na amília de línguas indoeu opeias unikali línguas li uanianas secundá ios luga linksnių sis ema le a à explicação algum que seja subs a u, que da a in luência e inas luga linksnių sis ema aidai . y. isso não é comum inoug ų línguas bend ybė. ge al No as a mais impo an e, conclusão ap esen an e sabaliausko a igo pa e é, deja, mais a jų no en kaimynais Pabal ijo suomiais anumo são de á ias opiniões. gy enusi. Pačioje s aipsnio p adžioje sabaliauskas eigia, jog „dėl bal ų san ykių su inicialmen e ele ap esen a a ybinių a cheologų b iuso o e Moo os opinião, de aco do com a qual daba inių naujausias seno ės bal ų i inų kalbų kon ak ų y imų penkiasdešim me is suomios-ug ões p o ê iai i iam iii milênio an es de m. e. . eu opos mix os da aixa, apêmusio e Pabal ijį, e é onse p incipalmen e caça e pesca e p oduzi am duobė ąją-y dan ąją, ou šukinę, ce amiką. 109 / Mais a de, iii milenme ie an es m. e. ao Pabal ijį chega am daba inių bal ų p o ê iai, que bem conheciam gy ulininkys ę bem como žemdi bys ę e usa am co d elina ce amiką. Es a eo ia, diz sabaliausko, é man ida i ou os consybiniai his o iikai e cien is as (sabaliauskas 1963: 109). al começo pa a os lei o es de e le an a ques ões c í icas. como os a queólogos podem sabe , que ce âmica p oduziu dos a uais suomios-ug ões ou bal os an epassados, em qual pa e do mundo eles i iam e qual língua eles ala am? como eles podem sabe que alguns usuá ios de língua p abal as não muda am ė sua língua com a mudança de ci cuns âncias e seus descenden es hoje não alam em ou as línguas? como nós podemos sabe que odos os ab ican es de ce âmica co d elinas, e só eles, ala am bal iškai do começo a é o im, po milanmeios? a gí bal ai e inoug ai não são g upos linguis icamen e de inidos, cujas de e minação pe ence à linguo y as, e não à á ea da a queologia? desg aça, es as ques ões liga šiolei não são exal adas lingüo y o dos li uanos, só ainda décadas após sabaliausko a igo discussão dominam a cheologiniai ex ai, nos quais bal iškumas e inoug iškumas são ap esen ados como conhecidos p é-his ó icos a queologicos cul u as qualidades não obs an e a gumen os linguís icos. se os concei os bal ai e inai são de inidos como albedo es de línguas bal as e inas, en ão não se pode sabaliausko manei a c i ica eino niemineno (nieminen 1934 e 1956) min ies , k ad bal iški skoliniai são o igę não de bal ų p okalbės, mas de sua šiau inių a mių, pelas quais alėjusius nieminenas chama a os an igos ku šiais. Unin in in elo a gumen o sabaliausko e a, que sunku imagina a que ii milenme ie an es m. e. bal ų p okalbė podia se des ilusi em sepa ados idiomas, pois ii milenmeciu an es m. e. a queólogos da a am co d elina ce amiką. po ém nieminenas conside a a con ac os signi ica i amen e ju enis e não elacionou deles com i eline ce âmica. ele ėmese a gumen os sob e emp és imos one ines p op iedades, que con i ma am que a sua on e oi mais ecen e do que bal ų p okalbės. é e dade que o pe íodo dos bal os p okalbės não pôde se concluído co d elina ce âmica epochoje, mas isso signi ica que e seus con a os com ug is o opiniões sob e bal os e inos con ac os peikando, inų p okalbe u ėjo į yk i ėliau. oliau sabaliauskas pa eikia „užsienio kalbo y ininkų“ . y. homseno i ino- que elas apoiadas apenas lingubiniais a gumen os. Aqui sabaliausco engus a: be linguá ios a gumen s, suomias inoug is as opiniões o am apoiadas e a queólogo al edo hackman eo ia sob e suomias mig ação nossa e os p imei os seculosiais (hackman 1905). naquele pag indu se älä e ou os inoug is ai da a am con ac os empo an es mig ação, . i. nosso e os começo. com isso de a o oi o emen e apoiada homseno opinião, que inų p okalbe alė a eas e n usijoje liga pa sla ų ekspansijos Vii e Viii a. (plg. jun ila 2012). 110 ac a Linguis ica Li huanica LXXI sabaliauskas menciona que kazimie as úga e a san e i jun iLa endęs encel i bal os kon ak os em quan o anks esnius empos (1000500 p . k .), mas esqueça que úga isso passeibou do suomių o ois o e e o ka s eno e suedos inoug is ų ka lo be nha do Wiklundo (būga ge mana 1921). ka s enas, Wiklundas e bóga p ocu ou da a baseando-se a queologia. aigi Moo os eo ia não e a ão no a e unikali, como sabaliauskas que ia ap esen a . a e dadei a e olução nas línguas inas an esis o ê signi ica a só ge manis o jo mos koi uleh o (19342014) abalhosi no inal do ois uno ano dez. inicialmen e koi uleh o (1972) apoiou Moo os eo ia da con ínuidade, mas abandonou sua obse ado em línguas inas e em ou as oca inas inoug as línguas po bal iškąja skolinių sluoksnį anesnį šiau ės aka ų indoeu opie išką, p iešbal osla išką-p iešge manišką sluoksnį. A base de disseminação do no oes e indoeu opie iški skoliniai são ob idos da egião do Ma Bál ico, de modo que eles podem se elacionados com a chegada p a inos a Pabal ijski e p imei os con a os com locais indoeu opiečiais (koi uleh o 1983). po azões one ís icas bal iški skoliniai de e se signi ica i amen e mais no os. aigi, inoug is ai já há mui o empo nebesieja inos e bal os con ac os da as com ba cos de comba e ki ias cul u a apa ecimen o. koi uleh o e seus amžininkai in oduzino eles no neoli o inal kiukaineno cul u a, mas seus núme os de anos (ca pelan-Pa pola (2001: 8990) mencionou 23001600 m. b. k .) mui o não di e iam do Moo os da e imen os. isso oi possí el de ido a que na no en a década os a queólogos começa am a usa calib u os c14 da e imos, que indica am cul u as p é-his ó icas exis en es anesnes, negu man a (ca pelan-Pa pola 2001: 5558), i. i. odas as da as nusikėlė em anks esnius empos. Moo a inicialmen e ma inhei os combas machados ( i elinas ce âmica) cul u a da a a 20001800 m. BC. k ., po ém de aco do calib ados da imos eles começa am já 32003000 m. BC. k . (Pa pola 2012: 129). queis a, quando em algum luga lie u iškoje li e a ū oje ( . p. k 2006) ainda minimi senieji nekalib uo i me ų skaičiai. Con empo âneos calib ados da imas indicam cla amen e que bal os p okalbės não de e se ece com i eline ce âmica, is o que naquela época li uãs língua e ia de ha e pe manecido quase inaki usa milha esmeios (koi uleh o 1983: 136). mečių sandū oje inoug is ų nuomonės spa čiai kei ėsi pe pas a uosius dešim me ų i ūks an- ei as gene alizações, ais como ca pelan-Pa pola 2001, é kinė-duobelinė ce âmica, jau pasenę (ž . Pa pola 2012: 119–21). be eik isi šiais laikais p ipažįs a, kad šu- di undida desde 4200 b. k ., é demasiado dis an e pa a que a possa se ligada com inų p okalbe (aikio 2012: 9899). língua não pode pe du a imu an e ão po mui o empo. além disso, nas línguas inoug ões há e comuns me alú gica e mos de, emo endo da as idas da idade da ped a, e compa a no os a ijų skolinių, que i e am de se ob idos an es inos chegada à cos a do ma Bál ico (Pa pola 2012). maio ia da jo em ge ação inoug is as abandona am a suposição de que a disseminação das línguas semp e deixa a pegadas a queológicas (aikio 2012: 81, 97102). pa e deles ko i uleh o jo naujausias seno ės bal ų i inų kalbų kon ak ų y imų penkiasdešim me is 117s aipsniai a icles lio (eds.): Ea ly Con ac s be ween U alic and Indo-Eu opean. / Linguis ic and A chaeological Conside a ions. Pape s p esen ed a an in e na ional symposium held a he ä minne esea ch s a ion o he uni e si y o helsinki 810 janua y, 1999. Mémoi es de la socié é inno-oug ienne 242, 23563. ma 2001b: Pä ekö pä äh ämises ä, u ako u isemises a? Tie eessä acon ece 5/2001, 4851. ko i uleh o jo ma 2006: Wie al sind die kon ak e zwischen innisch-ug isch und bal o-sla isch? juhani nuo luo o (ed.): The Sla iciza ion o he Russian No h. Mechanisms and Ch onology. sla ica helsingiensia 27, 17996. kolle o á ka eřina 2013: Bal o inské ýpůjčky bal ských jazycích. Magis e ská diplomo á p ace. Ús a jazyko ědy a bal is iky, ilozo ická akul a, Masa yko a uni e zi a. La sson-gunna 1981a: S udie i de ös e sjö inska sp åkens pa i i b uk. uppsala: insk-ug iska ins i u ionen. La sson-gunna 1981b: Th ee Bal ic loanwo ds in Fennic. ac a uni e si a is upsaliensis. ac a socie a is Linguis icae upsaliensis, no a se ies 3: 2. uppsala: almq is & Wiksell in e na ional. s La son La sgunna 1984a: he ôle o bal ic in luence in he aspec ual sys em o innish. c. de g oo , h. ommola (eds.): Aspec Bound. A oyage in o he ealm o Ge manic, Sla onic and Finno-Ug ian aspec ology, 97109. do d ech . La sson-gunna 1984b: es nisch piim und innisch piimä ein bal isches Lehnwo ? Fenno-Ug ica Suecana 7, 12940. La ss on La s -gunn a 2001: bal ic in luence on innic languages. The Ci cumBal ic Languages. Typology and Con ac . Volume i: Pas and P esen , 23753. ams e dam Philadelphia: john benjamins Publishing company /. Lid én e ald 1911: bal isch-sla ische wo e kla ungen. Le Monde O ien al V, 197204. a.-b. uppsala: akademiska bokhandeln. Lin de Paul an 1994: zu e ymologie on hanka, hanko. Linguis ica U alica 30, Linde Paul an 2007: 255–8. The Finnic ocabula y agains he backg ound o in e e ence. P oe sch i e e k ijging an he doc o aa in de Le e en aan de ijksuni e si ei g oningen op gezag an de ec o Magni icus, d . . zwa s, in he openbaa e e dedigen op donde dag 25 ok obe 2007 om 14:00 ho as. g oningen. Liu kkon en ka i 1973: Lisiä bal ilais-suomalais en lainasanasuh eiden u kimiseen. – Vi i äjä 77, 1732. Liukkonen ka i 1999: Bal isches im Finnischen. Ms ou 235. helsinki. Loo i s osk a 1929: Mõningad lä i laensõnad ees is. Ees i Keel Viii, 16889. 118 san e i jun iLa ac a Linguis ica Li huanica LXXI Läglos a. d. kyls a si kka-Liisa hahmo, e e ho s a, osmo nikkil ä 19912012: Lexikon de äl e en ge manischen Lehnwö e in den os see innischen Sp achen. ams e dam a lan a: odopi. Ma ikainen hanna 1962: suomen kyy ö-sanan alkupe ä. Vi i äjä 66, 3747. mik kola joosepp i julius 1934: kale a. Kale alaseu an uosiki ja 14, 10610. Mäg is e julius Mäg is e julius 1923: e ümologisee imiska seid. – Ees i Keel 2, 33–39. 1927: Lmsm. keel e ku adinimes ikus . Ees i Keel 6, 6684. Mäg is e juli us 1953: zum i. ha akka ‚els e und seine sippe. U al-Al aische Jah büche 25, 29699. Mäg is e us juli 1959: gib es im sche emissischen bal ische Lehnwö e ? U al- Al aische Jah büche 31, 16976. Mäg is e ju liu s 1960–61: Os see innische und wolga innische e ymologische Be ach un- gen ii. commen a iones bal icae 8/9, 4. Mägis e julius 1962: Äld e yska låno d i es niskan, sä skil i de gamla es niska sk i s- p åke . Lunds uni e si e s Å ssk i . a d. 1. bd 55. n 1. Mäg is e ju liu s 1966: Me jalais en kansallisuusnimi ja me jalaisp obleemi. Vi i äjä 70, 114−20. Mäg is e juliu s 1977: zu einigen e mein lichen bal ischen Lehnwö e n in den os see innischen sp achen. S udies in Finno-Ug ic Languages In Hono o Alo Raun. indiana uni e si y u alic and al aic se ies. Volume 131, 15575. nie min en eino 1934: de s ammauslau de ins u innische en lehn en bal ischen ā- eminina und die he kun s age. Finnisch-Ug ische Fo schungen 22, 566. nie minen eino 1940: i äme ensuomalais en ja bal ilais en kiel en älis en koske us en u kimukses a. – Vi i äjä 44, 376–84. nieminen eino 1944: Jää ä ja uona sanojen ole e uis a bal ilaises a as ineis a. – Vi i äjä 48, 2431. nie min en e ino 1953: ein bei ag zu de os slawischen und os see innischen bade e minologie. Lingua Posnaniensis 4, 21128. nie minen eino 1955: die bal ischen und os see innischen ausd ücke ü segel. Zei sch i ü e gleichende Sp ach o schung au dem Gebie e de indoge manischen Sp achen. neue olge, 72. band, 128–60. nie min en ein o 1956: Übe einige eigenscha en de bal ischen sp ache, die sich in den äl es en Lehnwö e n de os see innischen sp achen abspiegel . Vo ag, gehal en am 9. Xi. 1956 Si zungsbe ich e de Finnischen Akademie de Wissenscha en 1956, 185206. naujausias seno ės bal ų i inų kalbų kon ak ų y imų penkiasdešim me is 119s aipsniai a icles abalho gadu a ce ei, 20110. / īgā: La ijas Ps zinā nu nie min en ei no 1959: bei äge zu den bal isch-os see innischen be üh ungen. – Rak- s u k ājums. Vel ījums akadēmiķim p o eso am D . Jānim Endzelīnam iņa 85 dzī es un 65 akadēmijas izde niecība. nie min en ein o 1963a: ausb ücke ü bau-, a bei sund nu zhölze emden u sp ungs im innischen Zei sch i ü sla ische Philologie 31, 23341. nie min en ein o 1963b: innisch sii. Li u ians kalbo y os ques ões 6, 17782. nil sso n o bj ö n 1996: is bal o- innic kypä ä ‘helm, casque eally a loanwo d om bal ic, o is i indigenous? Wo d, olume 47, numbe 2, 18591. ni i uben 1964: Sanoja ja käy äy ymis ä. Sanahis o iallisia u kimuksia ii. suomi 111: 1. helsinki: suomalaisen ki jallisuuden seu a. nuu in en olli 1987b: kalannimi seipi Fennis ica es i a in hono em Gö an Ka lsson sep uagena ii. ennis ica 9, 10715. nuu in en olli 1987a: bal ilais en lainojen subs i uu io apauksia. – Vi i äjä 91, 52–63. nuu in en oll i 1989: sa akunnan syn y ja kainuun ka o Vi i äjä 93, 1149. nuu inen olli 1992: Päl i bal ilainen laina Vi i äjä 96, 40306. nä hi ee a Ma R i a 1960: ien ii aa me ki se is ä sanois a as i, ikka ja os ii a. – Sananjalka 2, 6277. ojansuu heikki 1921: Lisiä suomalais-bal ilaisiin koske uksiin. Vähäisiä ki jelmiä 59. o man j aakko 1993: Mahdollisia bal ilaisia e ymologioi a: hai a, hu u, o io. Vi i äjä 97, 99101. Pa p ola asko 2012: o ma ion o he indo-eu opean and u alic ( inno-ug ic) language amilies in he ligh o a chaeology: e ised and in eg a ed o al co ela ions. iho g ün hal, Pe i kallio (eds.): A Linguis ic Map o P ehis o ic No he n Eu ope. Mémoi es de la socié é inno-oug ienne 266, 11984. Po s i La u i 1946: e ymologisia huomioi a. Vi i äjä 50, 38586. Po s i L au i 195354: om P e- innic o La e P o o- innic. Finnisch-Ug ische Fo schungen 31, 191. Po s i La u i 1969: siikanen sinun nimesi Juhlaki ja Paa o Si on äy äessä 60 uo a 2. 8. 1969. suomen kielen lai oksen julkaisuja 1. ac a uni e si a is ampe ensis se . a ol. 26, 14648. Po s i La u i 1970: een kaus a Vi i äjä 74, 1657. Po s i Lau i 1972: Vehma o ja kysymys i äme ensuomalaisen e ohä käkul uu in iäs ä Ko iseu u 1972, 1536. Po s i Lau i 1977: some new con ibu ions o he s ock o bal ic loanwo ds in innic languages Bal is ica 13, 26370. 120 ac a Linguis ica Li huanica LXXI i e al -Pe e 1977: zu age de innischen san e i jun iLa e idenz ü die sie e ssche egel im ge manischen. Die Sp ache 23, 1719. wadowsk i ja n 1913: kilka uwag do p zedhis o icznych s os unków wschodniej eu opy i p aojczyzny indoeu opejskiej na pods awie nazw wod. Rocznik Slawis yczny . i e al -Pe e 1993: S udien zu den äl es en ge manischen En lehnungen im Os see- innischen. opuscula enno-ug ica go ingiensia V. ank u am Main: Pe e Lang, Vi, 3973. saa es e alb e 1923: e ümoloogilised mä kused iii. Ees i Keel 2, 1015. saa iki i jan ne 2004: is he e Palaeo-eu opean subs a um in e e ence in wes e n b anches o u alic? Jou nal de la Socié é Finno-Oug ienne 90, 187214. saa iki i j ann e 2007: on he u alic subs a e oponymy o a khangelsk egion: P oblems o esea ch me hodology and e hnohis o ical in e p e a ion. i a Liisa Pi känen, janne saa iki i (eds.): Bo owing o Place Names in he U alian Languages. onomas ica u alica 4, 45109. deb ecen helsinki. saa iki i janne, L a e n o Mika 2012: Linguis ics and a chaeology: a c i ical View o an in e disciplina y app oach wi h e e ence o he P ehis o y o no he n scandina ia. cha lo e damm & janne saa iki i (eds.): Ne wo ks, In e ac ion and Eme ging Iden i ies in Fennoscandia and Beyond: Pape s om he con e ence held in T omsø, No way, Oc obe 1316 2009. Mémoi es de la socié é inno-oug ienne 265, 177217 sab ali auska s alg i das 1963: bal ų i Pabal ijo suomių kalbų san ykiai. Li uá io linguo y os ques ões 6, 10936. salmela al ed 1965: suomen muha ja muhi. Vi i äjä 69, 28991. sam mal lah i Pekka 1977: suomalais en esihis o ian kysymyksiä. Vi i äjä 81, sammallah i Pekka 1998: 119–36. The Saami Languages. An in oduc ion. ká ášjohka: da i gi ji. ska džius P anas 1957: zum Wandel ai, ei > ie im Li auischen. Zei sch i ü sla ische Philologie 26, 37582. SKeS Suomen kielen e ymologinen sanaki ja 17. helsinki: suomalais-ug ilainen seu a, skö 1955–1979. ld yg g e 1982: innish aljaa ‘ha ness a bal ic loanwo d. Fenno-Ug ica Suecana 5, 292304. SSa Suomen sanojen alkupe ä 13. helsinki: suomalaisen ki jallisuuden seu a, 19922000. suh one n s eppo 1988: die bal ischen Lehnwö e de innisch-ug ischen sp achen. The U alic Languages. Desc ip ion, His o y and Fo eign In luences, 596615. Leiden new yo k københa n köln: e. j. b ill. naujausias seno ės bal ų i inų kalbų kon ak ų y imų penkiasdešim me is 121ipsniai a icles suhs a one n seppo 1989: bal ische und sla ische e ymologien. / Jou nal de la Socié é Finno-Oug ienne 82, 21121. e en e V. 1990: co ec ions o he suomen kielen e ymologinen sanaki ja conce ning he ge manic, bal ic and sla ic Loanwo ds U alo-Indoge manica. Bal o-sla- вянсие языки и проблема урало-индоевропейских связей. Материалы 3-ей балто-сла- yanской конференции, 1822 junho 1990. g. Часть ii, 3032. Москва: Институт ведения и балканистики АН СССР. славяно homsen Vilhelm 1869: Den go iske sp ogklasses влияние на den inske. En his o isk unde søgelse. københa n: den gyldendalske boghandel. sp og k zigmas zinke ičius, aleksiejus Luch anas, gin au as Česnys. O igem da nação. Vilnius: Mokslo e enciklopedijų leidybos cen as, 2006. oi onen y jö hen ik 1955: Sana sanas a, kaksi pa haas a. Po oo: Wsoy. opo o 1990 В. Н. То поров: О характере древнейших балто-финноугорских контактов по материалам гидронимии. U alo-Indoge manica. Bal o-sla ianсие línguas и проблема урало-индоевропейских связей. Материалы 3-ей балто-славянской con e ências, 1822 junho 1990. g. Часть i, 10107. Москва: Институт славяноведения и балканистики АН СССР. opo o , ubače 1962 b. h. oпopoв, И. o. h. pyb aчeв: Лингвиcтичecкий анализ гидpoнимoв вepxнeгo Поднeпповья. Moscou: Ida s o Académie Наук СССР. uib o udo 2007: e ümoloogilisi mä kmeid (iii). Keel ja Ki jandus 50, 57175. uo ila ee a elina 2000: Selec ed loans in o Finnish and Bal ic-Finnic (and some aspec s o Finnish g amma ). a memo ial olume published on he 60 h anni e sa y o he bi h. napoli: is i u o uni e si a io o ien ale. Vaba Lembi 1983: bal ische Lehnwö e de Wolga-sp achen im Lich e neue e o schungse gebnisse. So ié ico ínno-ug o edeção 19, 13845. Vaba Lembi 1989: bal i laenud lääneme esoome maas ikusõna a as. Keel ja Ki jandus 32, 13841 ja 20618. Vaba Lembi 1990a: die bal ischen sonde en lehnungen in den os see innischen sp achen. I äme ensuomalaise kielikon ak i . I äme ensuomalainen symposium 7. in e nacionalizada enno-ug is ikong essissa Deb ecenissa 27.8. – 1.9.1990, 125–39. helsinki: Val ion Paina uskeskus, Vaba L embi 1990b: gib es ein bal isches agmen im es nischen Wo scha z de Waldimke ei? Linguis ica U alica 26, 1739. Vaba Lembi 1992a: käblik on ahjulind! Keel ja Ki jandus 35, 45962. Vaba Lembi 1992b: a. d. kyls a, si kkaLiisa hahmo, e e ho s a, osmo nikkilä, Lexikon de äl e en ge manischen Lehnwö e in den os see innischen sp achen. Linguis ica U alica 28, 21923. 122 ac a san e i jun iLa Linguis ica Li huanica LXXI Vaba Lembi 1992c: ees i kala õkkenime us nä i ja bal i *ē lääneme esoome subs i- uu ides . – Keel ja Ki jandus 35, 726–7. Vaba L emb i 1994: zu den bal ischen m-de e balen in den os see innischen sp achen. Linguis ica U alica 30, 2417. Vaba Lembi 1996a: Übe die bal ische he kun on es . ihne, ihnus und die subs i u ion on bal . *kš. Linguis ica U alica 32, 1613. Vaba Lemb i 1996b: Übe die bal ische he kun on es . ühm und seinen os see innischen en sp echungen. Linguis ica U alica 32, 2412. Vaba Lembi 1997a: Uu imusi lä i-ees i keelesuhe es . allinn – ampe e. Vaba Lembi 1997b: Übe die bal ische he kun on es . hü n. – Linguis ica U ali ca 33, 1–3. Vaba Lemb i 1997c: e gänzungen zu subs i u ion des bal ischen wo anlau enden *s . Linguis ica U alica 33, 17780. Vaba Lembi 1997d: Übe die bal ische he kun des os see innischen ampa-s ammes. – Linguis ica U alica 33, 2813. Vaba L embi 1997e: os see innisches me i ‘Mee - doch ein bal isches Lehnwo Finnisch-ug ische Sp achen in Kon ak . Vo äge des symposiums aus anlaß des 30-jäh igen bes ehens de innoug is ik an de ijksuni e si ä g oningen, no embe 1996. Maas ich : shake 1997, 225-231. Vaba Lembi 1998: die olle des al p eussischen sp achma e ials in e ymologischen un e suchungen os see innische bal ismen. Wojciech smoczyński (ed.): Colloquium P u henicum secundum. Pape s om he Second In e na ional Con e ence on Old P ussian held in Mogilany nea K aków, Oc obe 3 d-6 h, 1996, 17785. k aków: uni e si as. Vaba Lembi 2006: Übe P obleme bei de e o schung de os see innisch-le ischen lexikalischen beziehungen. P oceedings o he 4 h In e na ional Cong ess o Dialec ologis s and Geolinguis s, 4909. īga. Vaba Lembi 2011a: bal i laenude uu imine a ab meie kauge mine ikku. Keel ja Ki jandus 54, 73463. Vaba Lembi 2011b: Language con ac s be ween bal ic and innic languages an exhaus ed issue in linguis ic esea ch? Cong essus XI. In e na ionalis Fenno-Ug is a um Piliscsaba, 914. 2010. VIII. VI Pa s. Disse a iones symposio um ad linguis icam, 4452. Piliscsaba. Vaba Lembi 2012: Vagel: que é e ümoloogiline umbsõlm? Keel ja Ki jandus 55, 20210. Vah os igo 1966: Zu Geschich e und Folklo e de g oss ussischen Sauna. communica ions n:o 197. helsinki: suomalainen iedeaka emia. naujausias seno ės bal ų i inų kalbų kon ak ų y imų penkiasdešim me is 123s aipsniai a icles / Vanaga s aleks and a s 1966: suomiški ie o a džiai Lie u oje. Ciência e ida 1966: 4, 28–29. Vasme Max 1920: indo-ge maani laensõnad ees i keeles. Ees i Ki jandus 14, 34346. Max Vasme 1934: Bei äge zu his o ischen Völke kunde Os eu opas ii. Die ehemalige de Ausb ei ung de Wes innen in den heu igen sla ischen Lände n. be lin: Ve lag de akademie Wissenscha en. Vencku ė e g in a 2001: ka i Liukkonen, bal isches im innischen. Bal is ica 36, 125–30. Vencku ė eg i na 2002: e. e. uo ila, Selec ed Loans in o Finnish and Bal ic-Finnic. – Bal is ica 37, 172–77. Vil kun a ku s aa 1971: die P lugge ä e innlands. – S udia Fennica 16, 5–178. Wic hma nn y jö 1911: zu geschich e de innisch-ug ischen anlau enden a ika en, bes. im unga ischen und im innischen. Finnisch-Ug ische Fo schungen 11, 173290. Wik lun d k a l be n ha d 1904: en insk me a es i låno d. No diska s udie illegnade Adol No een på hans 50-å sdag den 13 ma ch 1904, 15367. uppsala: k. W. appelbe gs bok ycke i. zinke ičius zigmas 1984: His ó ia das línguas Li uãs I. Línguas Li uãs o igem. Vilnius: Lógico. zinke ičius zigmas 2005: Li uânia nau os o igem. Vilnius: Mokslo e enciklopedijas ins i u o de publicação. he La es i y yea s o s udies in o he P ehis o ic con ac s be ween bal ic and innic suMMa y in e ms o innic loanwo ds in bal ic and bal ic loanwo ds in innic, he main conclusion o sabaliauskas is s ill alid: he oldes bal ic bo owings ha e eached he P o o- innic s age, whe eas all innic bo owings in bal ic languages a e much mo e ecen . howe e , se e al loanwo d e ymologies p esen ed by him ha e been p o en e oneous, and many new e ymologies ha e been p esen ed. he e o e, some claims, which s ill occu in ecen Li huanianguages ha e globally enabled e alua ion o he g amma ical simila i ies be ween bal ic and innic languages in language li e a u e on cul u al his o y, ha e become obsole e. he de elopmen o linguis ic ypology and inc easing knowledge o he s uc u es o lan- a way ha was no possible e e be o e. some sha ed ea u es men ioned by sabaliauskas ha e been shown o be acciden al, bu some o he s a e s ill being conside ed con ac -induced. 124 ac a Linguis ica Li huanica LXXI con ac s, has become obsole e o wo easons, which ha e no san e i jun iLa eached he Li huanian o bal ologic discussion so a . i s ly, he e ymological s udies o jo ma he mos subs an ial pa o sabaliauskas pape , dealing wi h he p ehis o ic con ex o he koi uleh o since he 1970s ha e e olu ionized ou unde s anding o he ela i e ch onology o p ehis o ic con ac s be ween u alic and indo-eu opean languages. secondly, he 20 h cen u y p ac ice o equa ing language, a chaeological cul u e and gene ic ( acial) ea u es in he pas has p o en o be e y p oblema ic. ins ead o sabaliauskas neoli hic da ing, he b onze age seems a mo e likely con ex o he bal ic- innic con ac s. Į eik a 2014 m. ou ub o 26 d. san e i jun iLa Uni e sidade de Helsinki Ins i u o das línguas inomias, inų-ug ų e escandina os e li e a u as Lepiku 8-4, 51007 Ta u, Es ônia [email p o ec ed]