Dėl pragmatinės lingvistinės vietovardžių analizės (remiantis Marijampolės apskrities vietovardžiais)
Full text
166 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIII
DALIA SVIDERSKIENĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
Di eções de pesquisas cien í icas: onomas ika
( ik inių žodžių da ybos, kilmės, mo y acijos y imai).
DL PRAGMATINS
LINGVISTINS VIETOVARJI
ANALIZS (REMIANTIS
MARIJAMPOLS APSKRITIES
VIETOVARDŽIAIS)1
On P agma ic Linguis ic Analysis o Place
Names (Based on he Place Names o
Ma ijampolė Coun y)
ANOTACIJA Es e a igo cien í ica in odução do es udo p agmá ico localo a dzes com alguns
iniciadas análise esul ados. Nele baseia-se LKI Va dyno undos gua dados únicosis en euka io
Li uania anke as oponimiais dados (Ma ijampolės apsk i ies ie o a džiais). Uma e ninês á ea de
nomes de luga es análiseé escolh u aspek u é an e io es localo a djies pesquisas habi uais da
ab icação e o igem pon os de is a ąsa. O a igonyje es abelecidas p incipais p agmá icas
linguís icas de análise de luga eso á ios eo icas e me odológicas disposições, e elam-se
oponimikoje Li uães pouco usa aspec os do es udo. Nes a publicação baseiam-se pa icula men e
in e essan e e aliosa a é ago a inédi a Žemės a dų anke ų pas abų skil ies in o mação, pe mi iu
da uma olhada em i iamąja oponiminę ma e ialá h ough e ninės s i ies kalbos consumido es de
expe iência p izmę. Realizou-se in es igação esum idas, ap esen adas conclusões e
ecomendações. ESMINIAI VOODŽIAI: in e uka io pe íodo, localo a džiai, p agma ická ling is inė
ie o a džių analizė, emocinė e inamoji kono acija, ob azdinė eksp esinė kono acija,
e nokul ū inis kono acinis komponen , 1 Padėka. Au o ê do a igo since amen e ag adeceu po
aliosos comen á ios, conselhos, ge ano iškumą p o . Rū ai Pe auskai ei, p o . Kazimie ui
Župe kai e slap iesiems a igo ecenzen ams.
A igos A icles 167 /
Dėl p agma inės ling is inės ie o a džių analizės
( emian is Ma ijampolės apsk i ies ie o a džiais)
s e eo ipos, in oduzi ijimo si uação, komunikacinė in encija,
pe lokucija, ad esan (į a dy ojas), ad esa as.
ANNOTATION
The a icle is a scien i ic in oduc ion o he p agma ic esea ch o place names p esen ing
se e al esul s o he analysis in p og ess. Ele baseia-se em unique da a o oponymy om sis
he ques ionnai es o in e wa Li huania s o ed a he Depa men o Onomas ics in he
Ins i u e o he Li huanian Language (place names om Ma ijampolė Coun y). The analy-
o place names o a single e hnic egion om he selec ed pe spec i e is a con inui y o he
p e ious place-name esea ch based on he usual aspec s o wo d- o ma ion and o igin. he
The a icle p esen s he majo p agma ic heo e ical and me hodological p inciples o
linguis ic analysis o place names; i e eals he esea ch aspec s which ha e sca cely
been used in Li huanian oponymy. The p esen publica ion is based on especially in e -
es ing and aluable in o ma ion om he commen s sec ion o he “Land Names” ques-
ionnai es, which has no been published be o e. I enabled o app oach he oponymic
esea ch ma e ial h ough he p ism o expe ience o language use s om a speci ic e hic
egion.
The esea ch gene aliza ions we e o mula ed; conclusions and ecommenda ions we e
p o ided.
KEYWORDS: in e wa pe iod, place names, p agma ic linguis ic analysis o place
names, emo ional e alua i e conno a ion, isual exp essi e conno a ion,
e hnic-cul u al conno a i e componen , s e eo ype, naming si ua ion,
communica i e in en ion, pe locu ion, add esse (name-gi e ), add essee.
0. ĮVADAS
Es udis de oponimica egional, g i a nomes de luga es da da ybos, semân ica e
ou as especi icines peculia idades, pode iam se de e minada e mais comuns
linguis icines p agma icas s ičiai a ibui inos emas. Um p agmá ico en oque
linguís ico em nomes de luga es expandi ia as on ei as da análise oponimica.
Também se ia p ese ada e complexo keliaaspec is a ualidade de pesquisas.
Além disso, essas es udos con i ma iam ou negig as decla ada de ce os nomes
de luga es de á eas li uanas peculia idade, ki oniškumą ou comuns, dos quais
al ez pudessem se mais do que di e enças. Pa a isso p ecisa iam inclui em
alá eis á eas de pesquisas e de ou as á eas oponimiação. Rū a
Ma cinke ičienė, ko acho, p imei a da a ual oponimica li uana no con ex o de pesquisas chamou a enção ao a o de que ik inių pala as signi icado semelhan e a
DALIA SVIDERSKIENĖ
168 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIII apelia i os kono acinę signi icado […]...>, não
an o à p óp ia signi icação, quan o em suas za ibį, ab angendo á ios igu a i os,
uncioncines associações e alo aamucios elemen os (plg. Ma cinke ičienė 2000:
137146). Kauno cono ação cien í ica in es igou li e e di ec i o asociaciniu
expe imen o2, ambém oi ealizada con ex ual análise do escolh ojo loco a džio.
Tan o um como ou o mé odo ealizado os dados do es udo pe mi i am linguininkei
aze conclusão sob e ce as ligações en e o con ex o de uso do nome local e sua
cono ação. Es e es udo es imulou e ou os lingu is es Iloną Side a ičiū ę-Mickienę
e Saulę Juzelėnienę ap o eokoloka us e os suski sčius po pa es da linguagem
jus elek onine eks yno analizės p og ama, a ink i Palangos i Nidos mies ų
es uda do pon o de is a da eqüência (Side a-
ičiū ė-Mickienė, Juzelėnienė 2005: 70–75). Pas a uoju a eju naujų eo inių
įž algų, egis, nea si ado.
Kazimie as Župe ka obse ou que nos ex os de es ilos sujei os os locais êm
só in o macinę paski į, ou a é nos ex os de es ilos li es (šnekamojo,
meninio, publicis inio) (Župe ka 2009: 263–271). Pi muoju a eju a ojami
iesiogine eikšme, ie ų a dai neįgyja kono acijų, an uoju – jų eikiamą pa-
g indinį con o no pode nus e i a in o mação suplemen a ji imagem do luga .
Mokslininko a i ma que, loco a džio ak ualização3 a imai elacionados são dois
dėmenys: a pala a (jo ga sinė sudė is, da yba, semân ica) e aquela pala a
pela qual in i uladas luga į aizdis.
Aleksand o Vanago a i ma, obje o de es udação semân ica do hid onimo é aquela speci inė
hid onimo signi icação, que o hid onimo inha de susci ação me a o, ab comp eendeu aožes,
u“ (Vanagas 1981: 9), nes „susida ymo me u hid onimai galėjo eikš i, bu o
mo y uo i, iksliau – u ėjo labai pla ų i konk e ų seman inį u inį (nes kono-
ca ac e ingus e oda espécie de obje os, e aožes, que ainda inha só aquele um ma can e obje o)
(mais ése am mesmo, 617). Po an o a mais impo an e o que signi ica a a pala a i imo nomina
p op ium empo [čia e ou ou exp ess e ida meu D. S.]. Tal abo dagem a uma localo a dzes classe
(hid onimus) se e analisados de odas classes (poklasias) localo a dzes. Ex dės i a es udo de
nomes de luga es p agmá ica da linguís ica indica que são possí eis á ias di eções de pesquisas
de onimen os alá eis, pe mi indo escla ece : 2 Du an e expe imen o Psicholing is inio pessoas
o necem p imei os em cabeça ėjusius pala as dao am pala a-s imului. A pa i delas
explica-se, quais associações lhes causam escu ado, is o e ele ido pala a ( ambém consul e
Ma cinke ičienė 2011: 32). 3 De ido ao e mo s . Župe ka 2009: 263. In e p e ação des a noção o au o
ap esen a e com opos o modo de consumo de meios da linguagem explicação (o que az alamoja
noção melho comp eensí el): au oma ização habi ual uso, e ak ualização uso, a aindo a enção,
pe cebido como incomum, nãocomum ( a e Župe ka 2008: 75). A noção de a ualização, segundo
cien is a, p óxima exp essi idade, exp essiskidade concei os ( en o).
A igos A icles 169 /
Dėl p agma inės ling is inės ie o a džių analizės
( emian is Ma ijampolės apsk i ies ie o a džiais)
(1) como u ilizado nome de luga como sinal linguínico em ce os con ex os
p agma ís icos, (2) associaacinis expe imen o de nome de luga e (3) socialmen e
pe cebido bem encodado ce a pala a no signi icado p agma inio seu
componen e paeseškos. No nosso caso a ual a úl ima di eção de pesquisa. Nes e
caso, o obje o de pesquisa e é o p agma ico componen e onimo signi icado, e a
p incipal concep oka di ecção de pesquisas cono ação.
Kono ação R. Ma cinke ičienė desc e e como leksinės signi icação pa e,
apildança de algumas pala as deno a inę signi icação. Es a cono ação ab ange
udo que é mais do que in é gimen o, e mos a o pon o de is a do alan e em
kai kada i bend aujančių žmonių a pusa io san ykius (Ma cinke ičienė 2011:
31). Mokslininkės eigimu, ji būna 1) sis eminė, pas o i, a sispindin i žodynų
s aipsniuose, i 2) kon eks inė4. Sis eminę kono aciją, emdamasi Juozo Pikči-
mencionado assun o, e lingio di isão, ela di ide em ês espécies: a) isual
exp essi a, b) uncioncinha es ilis ina e c) a emocional a alia i a. Nos nosso caso,
endo em con a a especí ica da ma é ia es udada, se á alado apenas sob e duas
cons o iõs espécies de cono ação: imagininha exp essi a e emocional a aliamąją.
Emocinė a aliadoji kono acija indica, como alado a alia a pala a nomeinado o
assun o ( am mesmo). A aliação emocional como componen e da signi icação da
pala a, chamadoamoji kono acinė sema, não alan ei o di e a emocional
eac ion, e conscien e no i icação sob e al emocional elaçãoį usando ala eis
consolidado, con encionalizu um modo aiškos. Assim emocional signi icância
nen as iš esmės nesiski ia nuo koncep ualiųjų, adinamųjų deno a inių, eikš-
kompomės semų (Guda ičius 2007: 8384). Es a espécie de cono ação pode se (a)
posi i a e (b) nega i a. E alda Jakai ienė dis ingue duas posi i as (maloninė,
pa e inė) e ês nega i as (mencinamoji, pajookiamoji, ulga ioji) espécies de
cono ação linguamosios (Jakai ienė 1988 4857; 2010: 162). Pãs a osas ma cas
(san agens) indicam e em dicioná ios a simplesa eikšmių e plu ia eikšmių
pala as signi icâncias (mūsų caso malon., menk., lg.).
Vaizdinę uma pala a com cono ação exp essi a nusako deno a ą imagem, c ia
á ias associações (Ma cinke ičienė 2011: 30). Es a cono ação espécie lemia sub
jek y ios associações, ela dicynhos ma cados (san umpos) pe pala as
signi ica i as nenu odoma.
O obje i o do a igo iaiškin i componen es da na u eza p agmá ica nos nomes de luga es
signi icmėse. Ciências des e obje i o, não libe ina de olhos opoobje o ao nomeiamen o si uação
impo ância, na qual accen uo ina ad esan e (mossos caso ao nomeado ) in enção ad esa o em
elação bem p óp io ad esa o eacções. 4 Con exs inė cono ação não econhece-se a pa i de uma
pala a isoladamen e omada signi icado, mas emaneiskia de equen emen e ou cons an emen e
pala a en olancio ex o, suas o mas de in es igação elacionadas com os mais equen es
conjun os de pala a analisá el ou pe psicholing is inį ekspe imen ą (plg. Ma cinke ičienė 2011: 32).
DALIA SVIDERSKIENĖ
170 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIII
Visando o al o esboçado, o am le an adas as seguin es a e as: 1) In es igado
ma e ial encon a exemplos de nomes de luga es, cuja base a) emo a i; 2) no
cinio e inimo požymį sa o eikšmėje u in is žodis, b) aizdingasis žodis, c)
e nokul ū inį kono acinį komponen ą sa o eikšmėje u in is žodis, i juos ap-
in e cuka io ma e ial encon a pa a ce as associações baseadas na signi icação
dos nomes de luga es e os discu i .
Žinan , kad emocinis e inimas leksiškai eiškiamas imis būdais: pačia
aiz do e mo como nominação pag indu, da ybiniais a iksais e pe kel iniu pala as consumim (plg.
Guda ičius 2007: 85), emca cons a a que a igo unikūs en euka io Lie u os anke ų duomenys, . i.
už ibyje liko ie ų a dai, u in ys deminu y ų / pejo a y ų da ybai būdingas
p iesagas.
Ti iamoji medžiaga – Lie u ių kalbos ins i u o Va dyno sky iuje saugomi
ie o a džių sankaupa lokaliniu p incipio de aco do ex-os apsk i is. Šių ie o a džių ecolha oi
inicioua o qua ajame passėjusio século década da comissão do Minis é io da Educação Vals ybės
a cheologijos, naquela época pe enusiusas Kauno Vy au as Maggiojo muziejui e Pa a džių e
ie o a džių pe i imo komissies. De aco do p on us olhas de edação de localo a džius, nomeadus
Zemės a dai, p o esso es e gi ininkai das escolas p imá ias, que, di igudamiesi especialmen e
p epa ada Kazio Alminauskio Ins ukcija Lie u os žemės a dynui su ašy i (h p: Ins ukcija) ,
á ios anos (maio men e 19351937 m.) zap ašinėjo localo a dijus, e p eenchus lapus g ąžino men a
komisijai. Anke os sob e i e am e a ualmen e são gua dados Va dyno jun o loco a damen e
зафиксировать триликое валсчий: Balbie iškio, Gudelių, Igliškėlių, Kal a ijos, Kazlų Rūdos, K osnos,
Liuba o, Liud ina o, Ma ijampolės, P ienų, Sasna os, Šila o o e Vei . Cada alsčiaus local de habi ação
onduose. Iš iso jose už ašy a pe 150 000 iene ų ie ų a dų5.
Ty imo pag indu pasi ink i iš gy osios kalbos už ašy i Ma ijampolės apsk i-
pa a locaiso a djs des inada sepa ada anke a. De aco do en ão adminis a i o desmemb amen o
localo a dzes em 640 anke as edaši e de es es alsčių e i o ijai pe enususių kaimų, iensėdžių,
d a ų, bažny kaimių, pali a kų e em 17 gi ininkijų anke ų. Do o al do condado de Ma ijampolė nos
ques ioná ios insc i a sob e 5000 unidades de localo a dzes6. 5 Mais amplamen e sob e localo á dios
ecolhimen o de língua i a no XX a. qua zjame década em c. Maciejauskienė 2002: 57; 2002a: 104; 2002b:
34; LVŽ I XIVXV. 6Nes e a igo luga , endo em con a as obse ações do e iso sec e o sob e a
independankiedade e p imazia das pesquisas ealizadas examinando e publicando en euka io ma e ial
da Dis i o de Ma ijampolė Zemės a dų anke ų ie ėje Lie u oso a džių geoin o macinės duomenų
bazės (h p: www.l gdb.lki.l ; acesso po in e ne ) em elação, explicam de alhadamen e as
linguís icas das pesquisas, o igem, p op iedade, no idade, ac ualidade, limi e de dis inção en e eles e
in o mações o necidas.
S aipsniai / A icles 171
Dėl p agma inės ling is inės ie o a džių analizės
( emian is Ma ijampolės apsk i ies ie o a džiais)
M. início de 2001, o mando indi idualus plans en ão no LKI Va dyno capí ulo, des e a igo au o ai oi
p e is a e con i mada es udos cien í icas, e 2004 m. e como u u os disse ação, ema Ma ijampolės
apsk i ies localo a džių da ybos e o igem polinkiai. Os mais impo an es e habi uais pon os de is a de
pesquisa de pala as e dadei as (da ybos, de o igem) planejada analisa um adminis a i o unidade
localo a džius, en euka iu za ašy us Žemės a dų anke ose. 2005 m. a pa i anke as inaliza a
cole a oponiminá ma e ial da Ma ijampolês comsk i a, apa eceu p imei a publicação (ž .
S ide skienė 2005: 91118). Os esul ados das in es igações e ec uadas baseando-se ma e ial ecolhido
skelbiami ecenzuojamuose mokslo leidiniuose i ėliau, . y. 2006–2012 m. Visų a puka iu
už ašy ų Ma ijampolės apsk i ies ie o a džių sa a ankiškai ykdy ų y imų ezul a ai pa-
skelb i a ski oje publikacijoje (plačiau ž . S ide skienė 2012: 232–243). Joje p is a y a šio egi-
o am oninio es udo de locais a dzes da aças e o igem aspec os expe iência não só con i mou
abalhos e ec uados ak ualidade, mas e is yškino do sudoes e da Li uânia á ea de locais a dzes
pesquisas neišbaig umu e necessidadebę eles con inua . 2013 m. eno inus es udos dou an u ais
Vy au as Didžiojo uni e si e e com Klaipėdos uni e si e u, Li u ių kalbos ins i u u, Šiaulių uni e si e u, minė i da bai Dalios
S ide skienės são ęsiami. Tu i ada oponiminė ma e ial apildy a nomes de luga es,
зафиксированными Ma ijampolės окраины gi ininkijų anke as. Quan o mudou a di eção das
in es igações execu adas e pako egou o nome cien í ica ema Ma ijampolės apsk i ies
luga o a džių da yba e mo y acija. Assim, endo em men e Aleksand o Vanago le an ou pensão
sob e oponimais de es udo ex ao dina iamen e es ei amen e elacionados aspec os da da iba,
o igem e semân ica, menêi as duas pe spec i as a é ago a analisadas Anke as de nomes da Te a
insc i i Ma ijampolês com enc odizes locais e con inua in es igados, mais ap o undando em sua
seman ina mo i ação, do que a é ago a o exigia o ema do es udo. Todos os onimes quali icam-se,
classi icam-se com base não só de sua onomas ica p á ica, i. y. A. Vanago me odologia de análise
seman ís ica de ios e eže ų nomes, mas e usų kalbininkų, e noling is ų abalhosis, en ando
adequadamen e u iliza kalbinėmis uni e salijami conside ado disposições eó icas e p á icas.
Vie o a džių mo y acinė análise baseia-se opoobjec os ao nomeijimo incipų exclusão (dėl deles
consul e S ide skienė 2014: 1617) e pesquisa. Toks aspec o de análise em es udos egionais de
oponimicas li uanas é no o e p ospec i o. Topoobje os da nomeação p incípios de isolamen o e in es igação são impo an es a mui os da língua ciência á eas, po que su elkia e noling is ina,
socioling is inę, psicholing is inę in o maciją kalbos san ykio su ik o e išaiškinimui, a spindi
kalbos pasaulė aizdį.
20082009 m. a uais Te i ó ios dos municípios de Cal a ia, Kazlų Rūdos, Ma ijampolė pe encen es
en euka iu Nomes da Te a incluídos nos espec i os ques ioná ios pa a esc e e
localo a džiai em 2007 m. começou a c ia uma base de in e ne . Aqui eles o am ag upados,
classi icados, desc i os de aul an o linguís icos, quan o ao espaço online adap ados e
adequamais ou os aspec os (plačiau ž . Bilkis 2011: 310). Não escla ece dos olhos isso que
ne o (apsk i ies) i daba inių minė ų sa i aldybių ibos su ampa iš dalies. Taigi in e ne inę
bazę papildė ik dalis šio s aipsnio au o ės iš i os medžiagos (ž . bazės da bams panaudo os
en euka io adminis a i o iemokslinės li e a u a lis a: acesso ia in e ne
h p://www.l gdb.lki.l ie o a dziai/De aul .aspx?pid=5). Além disso, a on ei a dis inguin e
ies oponimų dalies i sa a ankiškai ykdomų egioninių y imų aki aizdi. Pi muoju a eju
en e base de dados publicados Ma ijampolės apsk ibazė é um ce o on e de ma é ia
a puka io anke ų medžiagos dalį, s anda izuo us a ski ų oponimų da ybos, kilmės ap ašus
i k . (plačiau ž . Bilkis 2011: 6, 9). Šią medžiagą galima oliau ūšiuo i i i i ūpimu aspek-
oponiminės, ap esen ando em alguns aspec os a o a o u. No segundo caso, o impac o da
on e p imá ia anke as oponiminé de uma de e minada á ea é p ocessado linguis icamen e de
DALIA SVIDERSKIENĖ
Ac a Linguis ica Li huanica LXXIII 172
Assim, é ób io que keliamam pa a o p opósi o do a igo implemen a u ilizados nomes
de luga es cons i uem apenas minką pa e des e banco de dados. S aipsnyje usados
em sua o igem mis ūs e mos: an o lie u iški, quan o u in ys g eikiškos kilmės
kamienus isso co esponde oponim lie u ių já exis in ojančias adições:
andén a dis hid onmas; adas iẽnamosas iẽ as oikonamas; pélkė os iẽ os adas
helonmas; kálno adas o onmas, laũko, pe os adas ag onmas, mško adas d imonmas;
kẽlio, ãko adas hodonmas. Se o necessá io es es mudam sinonimais locaisnomes e
oponmai. Como já o nou-se habi ual em odos os es udos li uanos de oponimia
egional (Mickienė 2001; Endzely ė 2005; Ba ku ė 2008), os nomes dos e enos:
mon anos, campos, me ios, miškų, caminhos, akų nomes a usa o e mo p opos o
Pe o Joniko (Jonikas 1990: 563). Jį us a a geóg a o li uanos, ašęs e linguagem
ques ões, S anislo as Ta ydas (Ta ydas: 1958 5, 46), ou os li uanos kalbininkai
(Sa ukynas 1963: 235; 1971: 168; Razmukai ė 2003: 67), e nologė Auksuolė Čepai ienė
(Čepai ienė 2013: 112, 129). P igijosas adições seguem-se e nes e a igo.
o ma ab angen e e au ônoma pela au o a des e a igo: analisada do abalho, Uma Olhada em
mus, s aipsnio e minus. Bu o pasi ink i įp as i lie u ių kalbininkų (Čepai-
nomes de luga es a pa i de posições p agmá icas (nu)lėmė e ou os, papildo ienė 2007; Župe ka
2008; Jakai ienė 2010; Ry i y ė 2011) nos abalhos são usados os e mos: p ocessio de
implemen ação da con e sa, o ende ei an e (m. ) e a as7, en endida compe ência capaz de
ansmi i a in enção de comunicação (k. ) do ende ei ado, iloku compe ência do ní el de uma
con e sa.
In e puka io ie o a dzes ag adėjus e записinė ojus заma š in nusinešė empo. Assim, isando
escla ece i onines, alinamąsias e k . nomes de luga es lydinišlikusia a puka io anke ų Pas abų
čias žinias, in o man ų (mūsų a eju i ad esa ų) eakcijas, belieka pasikliau i
skil ies in o mação. Sem es es comen á ios, shumai e especialmen e ski umai, sužinomi e ninės
kilmės, mo y acijos aspek ais, jau duoda apčiuopiamų ezul a ų. Ji y a in o ma y i kaip isu-
ma: paaiškėja a ski ų ie o a džių poklasių da ybos ipų p oduk y umas, iš yškėja jų pana-
s i ies opoobjec os de in oduzi im dėsningumai. Ob i os esul ados do es udo da oponimica
egional são aliosos onomas icos cislui, impo an es p epa ando džių mo i a i ação, p agma icas
sin e inį lie u ių oponimikos da bą Lie u os ie o a džių žodyną, eikšmingi i bal is ikai, i in-
doeu opeis ikai, jais gali pasinaudo i i ki ų mokslo s ičių y ėjai. Be o, aiškinan is ie o a -
na u eza de componen es nos nomes de luga es, especialmen e p a e čia a é šiol nãopublicada e no
acesso públicoja da in e ne não di ulb a Pas abų e ou as In o mações de anke as de nomes da
Te a. (dê-la pla adamen e. e 0 des e a igo. 7 Ki aip Bi u ės Ry i y ės Ling is inės p agma ikos
į ade (2011), onde são usados os e mos alado e ou in e. Sob e o úl imo consumo ainda e Ingos
Hilbig ecenzão (Hilbig 2011).
A igos A icles 173 /
Dėl p agma inės ling is inės ie o a džių analizės
( emian is Ma ijampolės apsk i ies ie o a džiais)
desc iūdinimen os, mo ywacinių ap ašų, . i. unikalių, au en icos dados sob e
anke as Зафиксированные местные названия, opoobjek ų особенности, pa eikėjo
отношения с ними, oponimų анализэ одним или другим аспекту (da ebos,
мотывации)8, p e enduojan e em p ecisão, de aljumu, p eciziškumu, em mui os
casos são impossí el. Além disso, es uda desc i os alamuosius signi icš ų
olha g i em i iamąja oponiminę ma e ialá h ough e ninės s i ies lingu
consumido es de expe iência p ismę. Es a nossa posição é apoiada e R.
Ma cinke ičienės opinião: Iš iesų não pala a, e um homem em na cabeça uma ce a
signi icação concei o, concei o ou samp a á, que pode exp essa uma ou ou a
pala a. Só indi íduos usando pala as su ge associações, su ge igu idiamen e.
Po an o, os signi icados p ecisam se p ocu ados não em pala a ou diccioná io,
mas em seu con ex o u osens, pe gun ando pašneko o e compa ando o p óp io
en endimen o de pala a conc e a com o ou ida ou pe gun e da pala a
peculia idades (Ma cinke ičienė 2011: 8). Jelena Be ezo ič (Jeka e inbu g),
conduzindo pesquisas complexas de oponímos semân ica, p agma icos aspek u
(Березович 2014: 91), baseia-se nas disposições dispos as po S e lana Tols aya
ap ašų, komen a ų s udijos a skleidžia ealią ie o a džio a si adimo (susida-
ymo) si uaciją9 (ž . Толстая 2008: 13–14). S. Tols aja i anksčiau y a akcen a-
(Mosco a), pelas quais a i ma-se que não plicos signi ica i os de diccioná ios
isaiškina a semân ica dos nomes de luga es, mas usi usios de luga es, comen á ios
lydinčių 112 (Толстая 2002: […] 127). Ela a i mou: quan o mais o localo a dis apipin as
con os, o mais ele mesmo é con alan e. Rusų pesquisado es ge al opinião, nomes de
luga es ap ašuas comen á ios a iouan e ap ie amen o o nece cha e a in e p e ações signi ica i os de localo a des.
Assim, obje o de pesquisas o na-se e enque es зафиксировы описания и комментарии,
помоėsiющие выяснить адресата позицию. No albamojoje ma e ial impo an es pe manece e
ag adcedo es exage iam desc iúções, que peculia idades pasiximiu in e ijamasse
opoobjec as, assim como azões, po quais concedido ao luga um nome, nusacção. e T akų
Lie u ių e nologė, au osakos, bal ų eligijos i mi ologijos y inė oja Ra-
d ilė Racėnai ė, analiza usi, kaip a siminimai apie p aei į į i inami ski in-
guose sakmių žan uose i kaip jie są eikauja su k aš o aizdžiu, ėmėsi Aly aus
apsk ičių Žemės a dų anke ų medžiaga (plačiau ž . Racėnai ė 2013: 107131). Nos nossos con ex os
nea odo alcancešmia sua insplgação, que desc ições de nomes de luga es, comen á ios gausa
anke as depende do edac ado ca imo 8 Ou as anke as skil se da in o mação já é ekęs i e
an e io men e: skilčių Žemės pa i šiaus įsi is, iš aizda, kokybė e Upių, upelių iš akų bei žiočių i jų
apibūdinimas opos de es udo p a e a am mais p ecisamen e a de e minação das doi as dos
opo a dos, seus modos undamen ais, iden i icando panobjec os (S ide s 2010: 81: 341; 2012:
81:358). 9 Es a si uação em abalhos eó icos de oponimica ambém é chamada onomas ine.
De ido ao e mo onomas inė si uacija s . TMOI: 220.
DALIA SVIDERSKIENĖ
174 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIII luga es. Ty ėjos obse ação baseado
anke as página i ula da in o mação o necida dados: qual o apsk i ies, alsčiaus,
bažny kaimio, kaimo, d a o localo a džiai edaxi i no enque e, quie dados do
edaxi o: pa ė, nome, e slas (moky ojas, -a; gi ininkas), luga de nascimen o
alsčiaus e apsk i ies p ecisumu bem ende eço. segundo isso e pode decidi , se
su ašy ojas sa as, ou es anhim. Ano esea ches, es animam homem
conhecimen os sob e luga es e seus nomes ap esen adas gausesnės: aki aizdu,
que desses, às ezes a é pe nelyg gausių opog a inių nuo odų são p incipalmen e,
quando se en a um ou ou o luga da paisagemjjj en a unsci a homem
es animam (Racėnai ė 2013: 127). Es a endência, pa ece, ale ambém no nosso
caso. Ko, bom desse modo p e ende se adequadamen e en as am, po an o sua
kalbinė aiška comen a-se. Além disso, o alado assun o (mossos caso
opoobjec as) edaxi o ho menkai amilia izado e inadequadamen e seu imaginado.
Pode-se pensa que po isso e p e ende sužiga analogiškus (caip e pa eikėjo)
in o macinius, asociacinius ou e c. p ocessos na consciência do edac an e, que
escu s a o nome do luga lhe nelik ų s e imkūniu, nãocomp eendimen o igu a, não
acos umu ao diálogo (Mykolai y ė 2013: 16). Juk a capacidade en ende in eninamą
duo i eikšmę i y a adinama p agma ine kompe encija (plg. Ry-
do ou o alan e pe i y ė 2011: 9).
Visando o al o assinalado e obse ando le an adas a e as, a igo aplicado ao
ma e ial in es igado oi: 1) mé odo de análise doybina, 2) aplicando componen e
lizės me odas, 3) ap ašomasis me odas su lyginamojo me odo elemen ais.
Ta puka io medžiagos iene ai pi miausiai bu o e inami da ybos aspek-
ana u anden a džių klasei i i A. Vanago cons i uída es u u į-g ama inį
analizės me odą (plačiau ž . Vanagas 1970: 2127), acilmen e p i aikomą e ou os dų
klasių (poklasių) ie o a džiams analizuo i. Šiuo būdu išsiaiškinus ie ų a -
undamen os pala as, seu s a us mo ologico e lexicinio, ainda oi abalhado
com diccioná io ele ônico da língua Li uânia (an asis edição (2013); daqui em
Kono aciniai pama inių žodžių ski umai paaiškėjo iš žodyne pa eikiamų pa-
žymų (san umpų) i komponen inės šių žodžių eikšmių analizės. Be o, bu o
analizuojami a puka io anke ose už iksuo i ie o a džių ap ašymai, pa eikėjų
dian e LKŽe2). comen á ios, a pa i dos quais, como já oi mencionado, e explicou
ad esa o eações, dados sob e luga es e nomes.
Vie o é bios nos capí ulos do a igo dispõem o dem abėcėlės. Da ybos o man ai galūnių,
p eesagų ediniuose e um sandas de ou o dū iniuose sepa am-se b ūkšneliu. Com base em
publicuo as on es anden a džių10, nomes andenų ki čiuojam. Ki chiuojami e ou os
con iadamen e anke as suki čiuo i nomes de luga es. Se en euka io dados oponimo
nãousuki čiuo as ou sua ki čiação 10 O icialūs imp usdin i anden a džių šal iniai: Lie u os TSR
upių i eže ų a dynas (1963; aqui em dian e LUEV) e Lie u ių hid onimų e imologinis žodynas (1981;
aqui em dian e LHEŽ).
A igos A icles 181 /
Dėl p agma inės ling is inės ie o a džių analizės
( emian is Ma ijampolės apsk i ies ie o a džiais)
ž. Ss: a d. *Ž ai ys a pan., plg. a d. Waliul Zway is 1610 m. (IAK), ainda plg. lie.
ž ai ỹs, - ʻkieno ž ai os olhos, que ž ai akisʼ. 2) A aliação quan o ao modo de
ala : Mike ón-iškė p . Lb : a d. *Mike onis a pan., plg. lie. mikẽ is ‘cas mikčioja,
miks, encige a alandoʼ; Vekč-iškė a . Kl : a d. *Vekčius a pan., plg. lie. ekčió i,
-iója, -iójo ʻmikčio iʼ; 3) A aliação de ido ao mo imen o e abalho spa os:
Riõgl-iškis upl. M j: a d. *Rioglys a e c., plg. Valen inum Roglis 1639 m. (IAK), ainda
plg. lie. ioglỹs, - ʻcas ne ik us, ne angus, g iozdas, ke ėplaʼ ( anden a džio
signi icação mo y acijos pon o de is a iaelis, luindo a a és Riogliu
pe encendo á ea de e a)28; Tupika ž. B b p o a elmen e de p d. Tupikas (LPŽ II
1086), plg. lie. upkas, -ė M j šnek. ʻkas upinėja no luga , lė ai abalha,
lė ada bisʼ; 4) A aliação de ido emoções aiškos: Ve ksn-škės p . Kl : p d.
Ve ksnỹs (LPŽ II 1195), plg. lie. e ksnỹs, - ʻcas cons an emen e cho ia a g ei
p a i ks aʼ. Todas das e e ências desses e enė a džių são ca ac e izadas
po uma cono ação nega i a, escondida nos signi icamícios dos nomes de pessoas
apelia i as. Įdomus apa eceu in es igamada ma e ial no ado de o igem pessoal
edinys Vilkpaul-ynė mš. pa e KzR: a d. *Vilkpaulis a pan., po cujo plg. lie. ikas e
a d. Paũlius (LPŽ II 410; LVKŽ5 261). Vie a, p o a elmen e, ecebeu nomeą de ido ao
nome pessoal do p op ie á io da pa e do bosque de pessoa que aqui mo a a
Paũlius. Assim, o mais impo an e a ibu o do luga noscoma des e sudu ino nimo
Vilkpaulis segundo sandu -paul-: ‘Pauliaus mo ada luga Pauliaus dominoma pa e
do bosqueʼ. Dado na enque e quaisque dados adicionais, comen á ios não
subme ida, belieka spėjamai pensa , que o p imei o dū inio Vilkpaulis dėmuo
ilkpe eikia ce a (g eičiausiai nega i a) cono ação.
In es igando a mo i ação dos locais a dzes do condado de Ma ijampolė, ambémogi no ado que
não odos os nomes de luga es, cujo undamen al pala a ikas, são elacionados com es e
animal nome di e amen e, i. i. signi ica seus luga es de di usão ( i e , es a ou e c.), po
exemplo, o onimas Vik-a-kalnis kln. Ss. Pu iniškės d a o e anke as da aldeia esc e e-se que
es a pakilesnė e a dangos luga é solo, colnelis a eio. A pa i des es desc i os escla ece-se
que o p imei o sandas dú icos em e a aliado o componen e de signi icado, i. e. kono acinę semą
‘ne ik asʼ29. A aliação componen e da signi icação, pa ece e e ou os sudu iniai nomes de
luga es da á ea es udada com i ūniniais p imei as sandais, po exemplo, o onimas 28 Tal ez
nãomes ina e al e na i as i hid onimo Riõgliškis possibilidade de explicação de o igem ele
pode ia se o iginado de lie. iõglin i (-y i), -ina, -ino ‘ne angiai i , ilk isʼ, plg. Ku ioglini u,
ioglỹ? M j. 29 J. Lubienės a i ma que usas pala as i onimais e mikonimais nega i o
emocional a aliação pa icula men e aki aizgamen e ansmi ido p ecisamen e pelo nome de
lobo, as plan as poisingiei ou cogumelos chamados
ilkiniais (Lubienė 2012: 111).
DALIA SVIDERSKIENĖ
182 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIII
Blus-a-kalnis aukš . Igl: lie. blusà30; hodonimai Ku ap-kelis (< *Ku apk-kelis)
kl. Gdl: lie. ku apkà; Rupuž-kelis kl. KzR: lie. upùžė. Ap a iamaisiais casos
cono acinė sema ‘menkasʼ. Além disso, como indicam essas nominacinias
unidades, odos os i endo as (blusa, ku apka, upūžė) são pequenos, al ez po
isso p ecisamen e suas denominações pa a o i no p ocesso įnominijimo pa a
unsaki a meno es do que usual opoobjek os (aal i udes e kelių) olum as.
Assim obse ada pa eia pa e de nomes de luga es dū inių ca ac e ís ica
cono ação nega i a, elacionada, ko al ez, com de iniêziančius dū inių sandais einančių animais nomesini-
mų seman ika. A. Guda ičiaus eigimu, „gy ūnai kalboje pap as ai e inami
neigiamai“ (Guda ičius 2007: 87)31.
2. VIETŲ VARDAI, PADARYTI IŠ VAIZDINGŲ-
J PLÓŽ
Exp essi ingo g upelê cons i uem localo a džiai, aze de eiksmažodžių. Balos nome
Ma m-ỹnė M j sie inas com eiksmažodžiu ma m i, mama, -jo, pa a o u šalu ine
pe kel ine signi icado ‘ble bė i, plepsė i ( e dan ); sma kamen e co iʼ, plg. Mama
poodas ainda comeca á a co e sopa B [pag indinha signi icação ‘su ga su
g imz i, skęs iʼ]. O nome do mon e žki sč-iai Lb sie inas com lie. закиs i, ùžke a,
заки o p k. ‘ke ando echa , echa ; zas o iʼ, plg. Mesmo a simples olho podia se
is o no an eoculo milžiniškus mon anhas, que obs u a caminho (iš aš ų)
[pag indinė eikšmė ‘a oli i pa e do odoʼ].
Tokio ipo nominação, p esumi elmen e, p e ende a e a ad esa o imagduo é, p o ocando
ce os com ga su (Ma mỹnė) e imagem (žki sčiai) elacionadas associações. Ti iame no
ma e ialago oi a aída a enção e em e as e džius, cujos da ybos undamen o iš ik ukai,
sie ini com cono uo asis eiksmažodžiais. O nome da pei a Šnkš -a-pie ė KzR sie inas com lie.
šnkš ‘čekš , čiaukš (nupjo imui, nuki imui žymė i)ʼ, plg. Eu só šnikš e nupjo iau šniū ą V .
A escolha do undamen o da da ia de e a é apoiada e es es dados da geog a ia linguís ica,
explicinan es, quão de la go é šniū as (lie. šni as ‘olgas es eu as e as sklypas, ėžisʼ), que
com uma só encimojimen o é possí el ele nupciai s i: 31 Li u ias i onimų i mikonimų mo cijos
y imai (G i ėė 2006; 2010: 163 […]181; 2013; Lubienė 2012: 99 […]122; 2013: 52 […] 163 […] obse ação. 32
Šni as – kap ik akėčia galima pe ei i ( oks siau as) B 32. Iš ik ukas šnkš su-
30 Dėl jo da ybos i kilmės aiškinimo da ž . LVŽ I 523.
E nologês A. Čepai ienês alegou, a á ea da e a e a con abilizada lys ėmis, užuoganami (um
comeno ocupado a i lauko ba ), agomi (1012 cm de la gio), akėčiomis (ce ca 1 m) (ž .
A igos A icles 183 /
Dėl p agma inės ling is inės ie o a džių analizės
( emian is Ma ijampolės apsk i ies ie o a džiais)
sijęs com cono uo u eiksmažodžiu šnkš elė i, -ėja, -ėjo ‘s aiga nupjau i <...>ʼ.
Assim, ação susel as imp essúdis alboje ecu ia am iš ik uku šnkš . menimis,
Kalno a das Zig-lius P n – sie inas su iš ik uku zg, ku iuo, LKŽe2 duo-
desc e em-se ci cuns âncias, pelas quais oco e ação ep ojando nu- -a o ‘laks y i,
sakomas 1. ėjimas, bėgimas mažais žingsneliais, 2. abala imas, š y a imas33.
Susiejus kalbamąjį iš ik uką su bend akamieniu eiksmažodžiu zigaluo i, -uoja,
zagaliuo iʼ, plg. Onde ago a p epa a epesi zigaluo ? V , escla ece que nes a plo a
p o a elmen e ac ualizua a p incipal é a impo ância do is ik uko epe indo no
komam ėjimui, bėgimui mažais žingsneliais žymė i. Taigi opoobjek o į a di-
p ocesso de nusajimo ( al ez de ido à es a u a do mon e) a base da a ação
escolhido is ik ukas zg, isi elmen e, in en ando emphėž i, pa yškin i pelo nusakomą
eiksmą bėgimą mažais passos.
3. VIET NAMDAI, PADARYTI
IŠ E nOKULTÚRINHA KONOTACINHA
KOMPONENT SEU REICHME
TURINČI SOLŽI
Cai alguns es udiosos indicam e imologína e e nokul ū ină signi icos (a pa e da signi icação),
que uns de são conside adas signi icâncias sujeikinês, ou os cono acionais signi icâncias. P. ex.,
e nokul ū iná signi icado êm apenas aquelas pala as (leksemos) que in i ulam speci ines
ealijas (Lubienė 2009: 21). P i a ian à úl ima opinião (e nokul ū inė signi icação é pa e da
signi icação cono acional34) e ž elgian de Čepai ienė 2013: 298). Da plg. lie. akčios ‘mui o
es ei a aixa de e aʼ: Rėžis d ejas akčios Rm
(ilus a ic sen ence om ano he sphe e).
33 Ilius acinis ase com es e is ik uku oodyne insc i o de ou a á ea: Tabaluoja como nógas zg,
zg, zg Ds.
34 In e essan e e se elacionando com signi icado e nokul ú ine, ou com a pa e de signi icado
cono acine, é a i ma Vigman o Bu kaus, es udusio opog a ía li e á ia, su as o e desc i o, como
eiginiui nep i a i neįmanoma), „labai in iguojan is“ Pa icko Chu os y imo agmen as: „jis
ele mesmo (siam Hen io Da id Tho eau li os Voldenas, ou ida miške (1854), cuja cons i uedamoi
pa e é o plano de Voldeno, a i maei, sua aiškine a g g g usual li e a ines analizei pasi elkė
ma ininkės: e como ciência, e como p ak iką. Seguindo Tho eau (seu li o, zá ašais, documen ais), ele
mesmo mede a Voldeną, seus a edinkes, pa alelos Voldeno, ou ida meške es udos, es uda a desses
luga es planos, mapas opog á icos. Impo an es esumi amás das conclusões do es udo Chu os:
cada conc e o da na u eza, na u al ina localidade a o simboliza um sielos ak ą, ou seja, quan o
mais me emos es udosi a na u eza(nes e caso po ma ininkys ę), o melho en ende á a si mesmo,
ad Voldeno e seus a edinhos medida abalhosi Tho eau sido uma ocupação espi i ual, um modo de
comp eensão do mundo, que ele seis esc e e em homenagem ao seu li o
DALIA SVIDERSKIENĖ
184 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIII ma ikos publicação nepaminėjus kele o
šių dienų pozicijos, kai mode nybė i indus ializacija išs umia iš gy enimo
am ik us speci inius au os gy ensenos eiškinius, skelb i ap a iamosios e-
a puka iu de língua i a insc i o luga es nomes de com eslikusiais
beek i alenčiais žodžiais35, pa adinančiais menė as sklypininkų pa adinimas
speci ines au os ealijas36, ku ių nė a ki ų au ų kul ū oje, bū ų neleis ina.
Šią g upelę suda o (a) is o inės p aei ies ealijų pa adinimai: mažažemių
(išlikęs oikonime) Dažininkai ( . Dažinykai) bk. (Daukšių) pa e Pd n: lie. dažininkas
‘mažažemis, sklypininkasʼ ( a z . LVŽ II 143144), (b) ma o nomeamen o (išlikęs
ag onime) P eñ ai a . Ss: lie. p eñ as ‘seno ės longo ma as (aos 4,5 m); medida de
á ea (maždaug 18,66 m2)ʼ, plg. Pi kau ma gą e no ynis p en ùs e as K .
Mais um ma o nome má gas ‘zemės ma asʼ, abundiau sob e i endo i iamojo como nacional
plo o ie o a džiuose Má gai kln. Igl, Lb ; Ma g-ẽliai p . B b; Ma g-ẽlis kln.
Ld n, Ss; 2 p . KzR; Kal-ia-ma gis kln. KzR; Ps -a-ma gis kln. KzR, čia,
peculia im pasiimin ç leksikos ep ezen an , pode se menė ina só de pa e. Ma gas a pala a
de i ado do g eece mo gen y as, calculá-se po á ea, que pode se sujada do almoço a é o almoço
(Čepai ienė 2013: 297). Vokiškas ma gas meno do que mūsiškį. Lie u iškas ma gas 0,71 ha; senasis
ka ūnos (Lenkijos) ma gas iguais 0,59 ha ( ambém ž . Ma inkėnas 2011) 37. Ma e ialusis daik ų
mundoulis em signi ica i ou, seu o denką lemiançada peculia idade. Ele é p opo cional. Aqui um
i ens, e amen a, akandas ou mobiliá io co esponde com ou o, espapa ou o ou į alpina ou a
(Čepai ienė 2013: 295). A es e a gumen o e nologê não opõe o nome do luga T aina p . P n, ei o,
p esumi elmen e, de lie. anas ‘pa e de anspo e ao ske splaučio asei o ixado d išakas
lo elis, em (Bu kus 2011: 59). Es a ci ação apildo e kalbininkės Gied ės Čepai ienės obse ação,
baseada Jokūbo Minke ičiaus idéia: nação elacionia-se com sua na u eza psicologicamen e,
es e icamen e e e icamen e, e au os do o ė saindo a pa i dela na ū os e cul u a simbiozês
(ci . Čepai ienė 2007:
256).
35 Quan o a es e e mo c . Guda ičius 2007: 89; 2009: 9396. Reginos K ašy ės eigim, nacional
peculia idade pasižyminčiai leksikai in oduzi di e en es países kalbininkai a oja e minus
nė geog a inė leksika, kul ū iniai skoliniai, beek i alen ė leksika. Lie u ių kalbo y oje inkamiausiu
laiky inas e minas beek i alen ė leksika, kalbininkės nuomone, y a sąlygiškas (plačiau ž . K a-
lakūna, egionišy ė 2009: 5667).
36 Quan o à noção ealija de consumo mais amplamen e c . Maks y ė 2012: 5056. 37 Os dados da
geog a ia linguís ica na á ea in es igada paliudijo e ou a, sob e me ologija da an iga Li uânia
ašiusio Vinco Ma inkėno (ž . Ma inkėnas 2011) meninė ą, ma a o nome ka is, ká is ‘ oks saikasʼ
bi iem as coisas seikė i: Ka į Klžių mie ga au ; Ele du ka čiùs de igo засемe a G š; Pa a ele ka is
ugios le a i só jookai Gdl; Ka į ba e ias pasodyk AlksnV; An e io men e pessoas ja us mie uada o
kačiais Šn. Desa o unadamen e, Ma ijampolês comsk i ias localo a džių in en ó io do úl imo,
sob e i ido i iamojo plo o oponimijoje, nepaliudijo.
A igos A icles 185 /
Dėl p agma inės ling is inės ie o a džių analizės
( emian is Ma ijampolės apsk i ies ie o a džiais)
ku į įleidžiamas pe auk is; pe auk is ka u su lo eliuʼ. Šiauliškių k. Žemės
sondagem de nomes esc e e: idu y me os shakojasi. Indicada azão, pela qual
deno a o oi nomeado p ecisamen e al nome, é aiški e comp eensí el:
con igu ação de p aias į a di o jui eminė d išakį lo elį com in oduzi am
in e aukčiu, que de a segundo o mas ou dimensões. De a en e si odo homem
c ia e c ia o ambien e como sis ema, cuja p incipal unidade de e e ência é ele
mesmo homem ( en pa )38.
4. ASOCIACIAI E STEREOTIPIO VERTI-
NIMO REQUISHMS VIT NAME
J. Be ezo ič a i maim, à cono ações šlyja asociacinis oponimų onas. Ypane u i
ingas eks aling is inis kalbamojo komponen o s a usas sąlygo as uo, kad šis
ling is ís icas e i icikações. Ele pode se explicuo o em a os de mo i ação, mas
não da p óp ia nominação (plg. Be ezo ich 2001: 8). Como exemplo a pesquisado a
o nece nomes de luga es Temnik (ež.), Тёмной (upl.), Бездённое (ež.), Бездонный
( .), pada y us de apelia y ų темный ( amsus) e бездонный (bedugnis), lydimus
pa eikėjų komen a ų amsus eže as, lá o ças pik osios conduzem pessoas,
depois de as paskandina; en cemi é ias e a oio ão niú us, ho í el luga ; en
não há undo; pessoas dizem que lá os demônios apa ecem; jeme elhos bani se
d audė; ho í el luga , ela sem undo. A cons ância e seque i amen o de eações
ipo Tokio a es a isso, que as signi icadas co esponden es podem adqui i o
s a us de linguais cono ações (da z . lá mesmo).
Apa en emen e, o que oi di o, elaciona e com o concei o de es e eó ipo de Rena as
Gžego čyko . Ela es e eo ipu conside a nusis o ėjusio signi icado cono a ions, com o
co esponden e ik o ės eiškiniu elacionadas associações, consolidado alboje
azeologizmais e ou os condicionalmen e es á eis conjuniniais. Aloyzas Guda ičius,
a gumen ando sua ese, que em linguís ica o concei o de es e eó ipo às ezes en ende-se mui o
amplo, e o nece es e úl imo o kalbininkės es e eó ipo noção exemplo (ž . Guda ičius 2007: 156).
caso Nosso, pe haps, ikslese e mais ela i o com is a igo simpli icado, esquema izado,
ema y a ši žodžio s e eo pas eikšmė: ‘ isuomenės sąmonėje unkcionuojan-
emocionalmen e descolo ido imagem de algum obje oʼ (TŽŽ: 704). Ją apoia e exemplo de ma e ial
de anke as en euka io: Pe keliškių k. enque e insc i o o nome du pyno Šeldekšnýnas ou a
Vélnia ais is campio pai a de e a <...>ʼ (Va ų k. Žemės a dų enque e esc e e: issidalin i
38 Ki a e us, galbū ag onimas galė ų bū i sie inas su lie. anas eikšme ‘medžio gabalas, iš ku-
io skeliamos skalos, skalmedisʼ; dėl seman ikos da plg. Klỹnai d ., 2 p . B b: lie. klỹnas ‘ i-
smaili sklypeliai laukų).
DALIA SVIDERSKIENĖ
186 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIII
(Šeldekšnýnas Véln-ia- ais is d p. V ), a secção de desc ição do obje o esc e e-se
neišdžiūs amas du pynas. Pi masis a das eiškia šeldekšnių p iaugusią ie ą, ki-
as – sie inas su apelia y u élnias. An asis žemė a dis e inamas p i aikan
am ik ą nesikeičian į s anda inį požiū į ku elniai, en sunkumai i nesėkmės,
sem ec ipien a enção em indi idualiá o nome do luga signi icado ‘šeldekšnių
p iaugusi ie aʼ (lie. šeldẽkšnis ‘šal ekšnių amília a bus o ou á o e
(F angula)ʼ). En ão ie o a džiu Šeldekšnýnas mos ado bas an e
es e eo ipiškas, emocialmen e nuscolo ado luga , que desc eúde-se como
neišdžiūs ama, imagina adim e nega i a a aliação.
O es udo dos es e eó ipos é nicos é a ual, po que com os g upos é nicos
associados es e eó ipos êm in luência no compo amen o das pessoas, e le e
conc e amen e à comunidade ca ac e ís ica a pe cepção do mundo e disposições
sob e ou os pessoas (Papau ėly ė, Župe ka 2010: 185). caso Ki u leksiškai neu alus
campo nome Ab om-ỹnė l. M j em g e iminę ly į Žyd-ỹnė. P iesagos -ynė ediniai,
iamame plo e žymi žmonių gy enamąsias a gy en as ie as (plg. Amb azas
2000: 55). Taigi Ab omỹnė: a d. Ab õmas (LPŽ I 60; LVKŽ5 39) mo y acijos
ei o de pe sonagens, ipožiū iu ‘ab omo habi adoji ie aʼ. Vi ojoje alboje usado
de ou o subsênd io Žydỹnė: lie. žỹdas, -ė signi icação ‘žydų au ybės žmogaus
gy enamoji ie aʼ papildo, pa ikslina signi icą do p imei o ie o a džio (‘Ab omo,
que é žydų au ybės, habi amoji ie aʼ)39 e, ma y , exibe o homem į a di o io
požiū į a ou a, ki okį (ki os nau os, ki as kalbos, ki okių pap očių) homem, que
i us i us nes e luga . Em ele ê-se como em s e imą, nepalankiai (plg. Papau ėly ė,
Župe ka 2010: 199)40.
5.RESULTAT APARIMAS (A), IŠVADOS (B),
RECOMENDAÇÕES (C)
A. S aipsnyje ap esen ada Ma ijampolė apsk i ies anke as no XX a. qua a década da pa e
da língua i a insc i a, elacionada com um ou ou o ambien e de aldeia, esiden es, leido mais
uma ez no a , que as anke as emanescen es, seus au en iški dados, são uma impo an e
unidade sepa ada do legado in e -uka io.41 39 De aco do com o censo da população ge al de 1923,
o dis i o de Ma ijampolês mo a a 6,42 % judeus. Ou ų apsk i ies população composição é nica
e a a seguin e: Li uãos 87,92 %, okiečių 3,42 %, polkų 1,31 %. %, usų 0,33 %, ainda ou os 0,60 Mais
amplamen e pa a os dados demog á icos da á ea es udada e . Subačius 2009: 228.
40 Ainda plg. kalbininkės Gied ės Čepai ienės obse ação di e en es po os a am de o ma
di e en e sa ą e s enimą (Čepai ienė 2007: 257).
41 Plg. S ide skienė 2012a: 240.
S aipsniai / A icles 187
Dėl p agma inės ling is inės ie o a džių analizės
( emian is Ma ijampolės apsk i ies ie o a džiais)
O es udo e elou uma ce a pa e do undo de pala as des e á ea li uano,
su i alusią localo a djiões: não só eksp esy ią, pa em ą emoções aiška,
mas e ulga ią, menkinamąją.
S aipsnyje oi lembin e alguns en euca i insc i o localo a dzii, cujos
pama iniai pala as (dažininkas, p eñ as) jun a com ex inguias ealijas bem
como elas acompanhinhas cono ações cul u ais, já pasi aukę da a i iosios
a osenos.
Žodžiai mud ùs, skais ùs, apibūdinan ys žmogų (gy ą pada ą), y a po os i-
iamojo plo o ie o a džių nominacijos pama as. Tai nep ieš a auja eiginiui,
kad emocinis komponen as eikia žinių apie ad esan o (į a dy ojo) san ykį su
in i ulado obje o. Con udo, não deixa de olhos ambém o a o de, pe cepcionando
ce os obje os da supe ície e es e como sensí eis, o des ina á io
(į a dy oja) ê como se mais do que é ealmen e.42
S aipsnyje discu i alguns zemê a džiai, aze de p a a dinės o igem nomes
pessoais. Aqui aspec o p agmá ico e o am a aliados p ecisamen e esses
pe sonagens (zemė a džių pama iniai pala as). Mui os deles aze de aco do com
uma ce a peculia idade e bo odina ação, na u eza de a i idades (Rioglỹs, Šlùbis,
Tupikas e k .) ou būseną (Ve ksnỹs) de açõesmaodžių, cujos signi icado ʻp as ai,
neaiškiai kalbė iʼ (miks i, eks i), ʻlė ai, šlubuizando, ne angiai, judė iʼ ( iõglin i,
šlubú i, upin i). A a aliação nega i a aqui baseada pai oka (Kušlỹs, Vekčius, Ž ai ỹs
e k .) e menkinimu (S o kojis). Úl ima das a aliações somb a de aiška di e a podia
su gi de ido amilia iam modo de comunhão, comunicujando domés ica ambien e. A
pa i des es nomes pessoais possí el julga e sob e as elações mú uas dos
ep esen an es da comunidade. Lignia e čiais eles, cou o, nelaiky ini pai a e
menosp ezo, egis, elacionados com s o inčiais laip eliu abaixo.
Analisados exemplos ambém mos a am que os ep esen an es da á ea
in es igá el niekina lė ada bius. Es a obse ação elaciona-se com o his o iado
Pe o Kalniaus obse ėjim: ou os egions dos li u os, uni e salmen e
umą, ka u mano, jog ai y a i gana eigiamas jų b uožas, ekonomiškumas
ge ąja p asme, kad šis b uožas nulemia su alkiečių acionalesnį ūkininka imą,
econhecendo a habi an es da Su alkija o e dė ą šykšdidesnį a kingumą e
da bš umą (plačiau see Kalnius 2002: 2352). Assim, i iamosios e ninės s i ies e ou os
ep esen an es de á eas Li uanas, elacionadas com da bš umu, coincidem.
Nesklandus memb os da comunidade ala ão sa ų não só não deixa despe cebido, mas e não
a aliado aki aizdu, nega i amen e. Ga siakalbiai, lė akalbiai, 42 Emo y ais podem se desc i as
kalba aupi, iesi, ne s ačiokiška“ – apie su alkiečių (zana ykų) kalbą i kal-
bėseną ašo kalbininkas K. Župe ka, aiškinęsis, į kokias a minės kalbėsenos
e subjec i amen e pe cebidas ci cuns âncias conc e as (dėl des e eiginio c . Jakai ienė 2010:
163).
DALIA SVIDERSKIENĖ
188 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIII ka 2006: 178191). A pa i do que oi di o,
ap aiškas k eipia dėmesį nekalbininkai i kokiais me akalbiniais komen a ais
a minė šneka y a apibūdinama neling is iniuose eks uose (plačiau ž . Župe -
pode-se in e i que as a aliações dos p óp ios habi an es da á ea de es udo e de
ou os ep esen an es das á eas é nicas, elacionadas com ga siakalbiais e
„lė akalbiais“, su ampa ik iš dalies.
In e puka io ma é ia masy e obse ada seman icamen e elacionadas helonimų pa
Šiknãbalė e Uodeglė é um exemplo adequado in es igando localo a džius aspek u
p agma iniu. P agma ica es uda elações en e meios de comunicação e seus
consumido es. P agma ica e é isso, como semân ica a pe cebe ou in e (plg. Župe ka
2008: 42). Assim in odui o e ez uma ce a ação lingubinha, que de manei a
comp eensí el ansdou à comunidade. Não isleis ina de olhos e ou a possibilidade:
al ez colboje não a al e na i ios ap op iadas aiškos medidas localha nomea um
nome, po an o in o mação ansmi ida de dois nomes combininiu. Pon ou-se que
pa e dos nomes de luga es em i ão alada a ijuga (Ab omỹnė Žydỹnė, Pauliùko
kálnas T iedakalnis, Šeldekšnýnas Vélnia ais is), desse modo isapusiškiau exp ess
exp ess exp essšdami an o deno a inį, quan o kono acinį seu con eúdo semân ico.
Asociaciniai nomes de luga es (Ab omỹnė Žydỹnė, Šeldekšnýnas Vélnia ais is)
neapibūdina deno a o, pois azemomi de koegzis uojančio leksiškai neu alaus
ie o a žio de aco do seu seman inio simili ude. Assim es e nome de luga desc e e
não opoobjek ą, mas ou a nome de luga de aco do seu causado associações,
baseado baseado es e eo ipiniu pensamen o. Se um dos nomes a ian iamen e
us oados exp essekiam elação é en e deno a o peculia idades e des e nome, é
ou o, asociaciniu nome, exp essekiam elação é en e ele e mencionado
laus ie os a do. Asociacinis a das y a a si žaismas ki u jo a du. Jeigu aso-
koegzis uojančio leksiškai neu aciacinio luga o a džio undamen o é algum obje o
(nes e caso ais o) nome (Vélnia ais is: élnias, a), é ou o nome como p ime ai
(Šeldekšnýkš: šeldnis) das peculia idades que de a o es e não se iden i ica. Do
es udo i yškėjo subjec i amen e emociamen e e cul u almen e impo an es
(sa i)iden i icação pa idalų kon ū ai. Os casos analisados mos a am que nes a
á ea se mani es a uma p opensão ca ac e ís ica de odos os li uanos a uma
a aliação emocional ge almen e nega i a43. Tal ez isso em pa e lemb oa a ma é ia
es udada especí ica localo i zes g a a do língua i a. A es e p essupos os,
pa ece, nep éš a auja e R. Ma cinke ičienės obse ação, que i mus nega i o de
inės kono acijos yšys <...>“ (Ma cinke ičienė 2011: 31).
a aliação e šnekamosios s ilisB. Ressal a os esul ados, pode aze conclusões. 43
Ve balinį po eikį da o ie ų a dai, ku iais apeliuojama į ad esa ą. Tam ik ų
leksemų pasi inkimas – a a do pama as y a emo y as, a eksp esy as – ai i
Quan o a es a alegação c . Guda ičius 2009: 99.
A igos A icles 189 /
Dėl p agma inės ling is inės ie o a džių analizės
( emian is Ma ijampolės apsk i ies ie o a džiais)
nulemia opoobje o in oduzi ijimo in enção. Como conhecido, emo i ai a ua
ende ea o sen imen os, exp essy ai imaginuo é. Ad esa o eações exp esskiam
di e amen e e ap esen am alo inanças comen á ios o ma, desse modo
pe mi indo decidi sob e pe lokucinį localo a džio e ei o.
Sua base deno a iniu emo y inė leksika é si uacinė, uma ez que emoções
es eudamen e elacionadas com elas expe imen anço sujei o e elas causelianço
ie ų a dai, ku ių da ybos pama as y a emo y as, laiky ini si uaciniais.
Si uaciniai y a i iš eksp esy ų pada y i ie ų a dai, ypač ada, kai si uacija
obje o. e po an o aplica-se a ou o ipo de si uação, com a p imei a elacionada semelhança e (ou) ou as ligações
(Ma mỹnė, žki sčiai).
Ce as igu ações es ilis inas unção in es igá el de á ea k aš o aizdžio ex os
execu a não só nomes de luga es Ple a, Šnkš apie ė, Ziglius, mas e
an opomo izua localo a džiai Mùd ė, Pupučiai, Skas ė e ou os. Des a manei a
ealizuojam-se di e sosus ilokuciniai sumanymai do ad esan e (į a dy ojo).
An opomo inis opoobje os in oduzi im não e i a de o mações de e lexo da
ealidade em elação ao ende eçado, po an o não pode se su icien emen e
in o mi us. A im de que o des ina á io seja mais ácil de econhece os
opoobje os, em ez de um nome de luga de signi icado mais amplo podem se
escolhidos dois nomes de signi icado mais conc e e es, e o çando an o a
cla eza como a ep esen abilidade (pa helonimos seman icamen e elacionados Šiknãbalė e Uodeglė).
In es ime pasi elk a um g upo de nomes de luga es, cujas unidades
za iquo adas p a a dinhas pe sonagens, e elou e ninês s i a
ep esen an es ca ac e ís ico pos u a de um olha pa a memb os da
comunidade, ex e io , compo amen o aožus. Va ijuojanças
kalboje leidžia i iamojo plo o bend uomenei ge iau su ok i ie o a džių eikš-
mes, lydimas emocinio, s e eo ipinio e inimo, bei dalin is šiomis kompe en-
e asė a džių ly ys mos ė, que sua coegzis ação i o joje cijomis ecip ocamen e.
Dos luga eso a dzes pode-se decidi e sob e es e eó ipos, apoiados e ninês
s i as ep esen an es de, pois es es são basezčiausi.
P agma icas linguís icas Ma ijampolês apsk i as análise de localo a dzes
esul ados mos a am, que o onimo ( ie o a džio) a ibuição pode ia se quali icado
como lingubinis ação, desc e e-an e in oduzi ó ia. Es e pa enka op imalią kalbinę
ś odę, especi icamen e ela di igeia ende ea ue, in en ando-o e e i amen e
in luencia in oduzijimo si uação. desse modo se e ela a in ia ėjau a e
pasaulėžiū a, i. i. dele, como ep esen an e de uma de e minada e ninės á ea, pa a quem é impo an e isso,
ką jis da o – į a dija ie as. Tik uome jos ampa pažįs amos, apgy endin os,
su apa in os su konk ečia au ine bend ija i kul ū a.
DALIA SVIDERSKIENĖ
Ac a Linguis ica 190 Li huanica LXXIII
C. No u u o in es igou a enção espe a iam e ou as á eas de ca ac e ís icas
p agmá icas. Po exemplo, possí elà nega i a mo i ação adje i o signi icação
mo e iškas44 (dėl seu usas ala em e . ППК: 118). Aqui neizliza de olhos, que
lexico undo em nau inę speci iką, em ski ing línguas equi alen iški pala as
podem le an a di e en es associações (Guda ičius 2009: 101).
Especial a enção ambém espe a e nomes de luga es, aze de lie. gùdas (pa yπώς,
Gud-ã-pie ė p . Kl ; Gùd-a- ais is p . Gdl e k .). Já que gùdas não é e dadei o
e nonimas, geog a icamen e ele não es á elacionado com qualque seja e i ó io,
Ka aliūnas 1999: 44), aigi, emian is ie o a džių ap ašais anke ose, kiek ienu
nação (plg. conc e o caso ek ų cla i ica , quando lie. gùdas usado no signi icado
‘bal a usis ( al ez polkas ou usas)ʼ, quando o p imei o dū inių sandas em e
a aliamąjį componen e da signi icação.
No u u o (1) o aspe o mo op agma iniu de e ia se a aliado e nomes de luga es,
con endo deminu y ų pejo a y ų a ybai ca ac e ís icos adjec i os /; (2) como a
coegzis ação de nomes de luga es em a os šnekos depende da si uação lingubinês
o icial e domés ica (ypač oikonimų klasėje); (3) ac uali se ia p agmá ica análise de
nomes de luga es, baseada em á ias si uações nominacinais, pe encen es a
di e en es sinc oniais pjū iams, con apas a ymu. Os esul ados da úl ima
análise ajuda iam em pa e a iden i ica os aços da i aičian e onomas ina ada
(šiuolaikiškumą, kai ą, e c.).
Assim, in en o ização de localo a dzes do condado de Ma ijampolė p agma iniu
aspek u iniciada. A igosnyje expos os obse aėjimas são indispensá el
p essupos o a mais de alhadas pesquisas de oponimia a pa i da pe spec i a
abo dada, pois keliamam o p opósi o do a igo implemen a u ilizados nomes de
luga es cons i uí am apenas menką pa e do banco de dados disponí el. Ou as
á eas da Li uânia análise de locais inclusão em pesquisas p agma icas
o a džių p agma inę p oblema iką pla esniu mas u – ki ų šalių panašaus po-
signi ica i amen e expandi ia aki aços oponimicos li uanos e leis ų examina a iebūdžio pesquisas con ex o.
44 Po exemplo, Bób-a-kalnis mš. pa e M j e k .
A igos A icles 197 /
Dėl p agma inės ling is inės ie o a džių analizės
( emian is Ma ijampolės apsk i ies ie o a džiais)
Úllman S. 1970: Semán icas uni e sas. P ieiga po in e ne : h p://www.
philology. u/linguis ics1/ullman-70.h m [ isualizado 2014-08-01].
Федотова Т. В. 2008: Специфика метафорических топонимов в аспекте
восприятия мира человеком. Вестник ВГУ, серия: Лингвистика и межкультурная
коммуникация 2, 48–51.
On P agma ic Linguis ic Analysis o Place
Names (Based on he Place Names o
Ma ijampolė Coun y)
SUMARY
In addi ion o wo d- o ma ion, seman ics and o he speci ic cha ac e is ics o place names in
he s udies o egional oponymy, o he gene al linguis ic p agma ic sphe e ela ed aspec s
could be aken in o conside a ion as well. A p agma ic linguis ic app oach owa ds place names
would expand he bounda ies o oponymic analysis. I would also p ese e complex mul i-aspec
esea ch ele ance. The di e si y o esea ch o place names om he pe spec i e o
p agma ic linguis ics p esen ed in he a icle shows ha he e is a possibili y o se e al
di ec ions o esea ch o he onyms unde analysis. In his case, a ele an esea ch ield is he
sea ch o a p agma ic componen in he meaning o a socially pe cei ed and encoded p ope
name. he In o de o single ou he componen s o p agma ic na u e in he meanings o place
p esen esea ch he esea ch objec is a p agma ic componen in he meaning o he onym,
wi h conno a ion as he p incipal concep o he esea ch ield.
names, he impo ance o he si ua ion o naming a oponym objec should be aken in o
conside a ion by highligh ing he in en ion o he add esse (in ou case he name-gi e ) in
espec o he add essee as well as he eac ions o he add essee him / he sel . The esea ch
ma e ial is unique da a o oponymy om he ques ionnai es o in e wa Li huania which a e
s o ed in he Onomas ics Depa men o he Ins i u e o he Li huanian Language.
Conside ando que uma análise linguís ica p agmá ica de nomes de luga de uma única egião
é nica é a con inuidade da esea ch an e io o place names om Ma ijampolė Coun y eco ded
du ing he in e wa pe iod in e ms o wo d- o ma ion and o igin, he place names om he
same coun y, eco ded om he ac ual language usage, ha e also been selec ed as he basis o
his esea ch. In pu suance o he goal, he ollowing objec i es we e aised: 1) o ind examples
o places names in he esea ch ma e ial wi h a) an emo i e wo d, b) an exp essi e wo d, c) a
wo d wi h an e hnic-cul u al conno a i e componen in i s meaning as he base wo d and o
discuss hem; 2) o iden i y he examples
DALIA SVIDERSKIENĖ
198 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIII
o place names o he meaning based on ce ain associa ions in he in e wa ma e ial and
o discuss hem.
Bea ing in mind ha an emo ional e alua ion is lexically exp essed in h ee ways, i.e. he oo o
he wo d as he basis o nomina ion, de i a ional a ixes and he igu a i e use o wo ds, de e
se no ado que he places names wi h he su ixes cha ac e is ic o he o ma ion o
diminu i es pejo a i es emained ou side he ocus o a en ion. The desc ip ions and
commen s eco ded in he ques ionnai es, which help o iden i y he add essees posi ion, ha e
also been selec ed as he esea ch objec . In he ma e ial unTo achie e he goal and
de analysis he add essee’s posi ion does no only e eal in he desc ip ions exp essed by
in o ma ion p o ide s on he peculia i ies o he oponym objec being named bu also in
he desc ip ion o he condi ions unde which he place is gi en i s name.
objec i es, he a icle applied he ollowing me hods o he esea ch ma e ial: 1)
wo d- o ma ion analysis me hod; (2) componen ial analysis me hod; 3) desc ip i e me hod wi h
compa a i e me hod elemen s. As unidades de ma e ial in e wa o am p imei o a aliadas a
pa i da pe spec i a de pala a- o mação po aplica um mé odo de análise
es u u al-g amma ical desen ol ido po A. Vanagas pa a a análise de he names o wa e
bodies que ambém pode se acilmen e aplicado à análise o he place names o o he classes
(sub-classes). Depois de iden i ica he base wo ds o place names and hei mo phological and
lexical s a us on he basis o his me hod, he esea ch u he ocused on he Dic iona y o
he Li huanian Language (2013). The conno a i e di e ences o base wo ds became clea om
he abb e ia ions p o ided in he dic iona y and a componen ial analysis o he meanings o
hese wo ds. Wha is mo e, he desc ip ions o place names eco ded in in e wa
ques ionnai es and he commen s o in o ma ion p o ide s we e analysed; as men ioned
be o e, hey e ealed he add essees eac ions. In his way, he oponymic ma e ial unde
analysis was e alua ed h ough he p ism o expe ience o he language use s om a speci ic
e hnic egion. The esea ch e ealed a ce ain pa o he und o wo ds om he speci ic
Li huanian egion su i ing in place names: no only exp essi e, based on he exp ession on
emo ions, bu also ulga and pejo a i e.
The a icle also ecalls ce ain place names eco ded in he in e wa pe iod wi h he
base wo ds (dažininkas, p eñ as) al eady wi hd awn om ac i e usage oge he wi h de-
unc ealia and he accompanying cul u al conno a ions. The place names appealing o he
add essee make a e bal impac . The choice o ce ain lexical p ope ies whe he he base
wo d is an emo i e o exp essi e wo d de e mines he in en ion o naming a oponym
objec . As i is well known, emo i e wo ds appeal o he add essees eelings, while
exp essi e wo ds a ec his he imagina ion. The Emo i e lexis is si ua ional by i s
add essee’s eac ions a e exp essed di ec ly and p o ided in he o m o e alua i e com-
men s, hus enabling o decide on he pe locu iona y e ec o he place name.
deno a i e base because emo ions a e igh ly linked wi h he subjec expe iencing hem
and he objec a ousing hem. Hence, place names
wi h an emo i e wo d as hei base wo d should also be conside ed si ua ional.
A igos A icles 199 /
Dėl p agma inės ling is inės ie o a džių analizės
( emian is Ma ijampolės apsk i ies ie o a džiais)
Wha is mo e, he place names o med om exp essi e wo ds a e also si ua ional, especially in
cases when he si ua ion is applied o he si ua ion o a di e en ype, which is The unc ion o
ela ed o he o me by simila i y and / o o he ela ions (Ma mỹnė, Ùžki sčiai).
ce ain s ylis ic igu es in he landscape ex s o he egion unde discussion is no only
pe o med by place names Ple a, Šnkš apie ė, Ziglius bu also by an h opomo phized place
names Mùd ė, Pupučiai, Skas ė and o he s. In his way, a ious illocu iona y in en ions o he
add esse ( he name-gi e ) a e ealised. An h opomo phic naming o oponym objec s om he
pe spec i e o he add essee does no escape he de o ma ions o he e lec ion o eali y;
hus, i canno be su icien ly in o ma i e.
To make oponym objec s mo e easily ecognizable o he add essee, wo names o a mo e
speci ic meaning can be selec ed ins ead o one place name o a b oade meaning in o de o
s eng hen bo h cla i y and pic u esqueness (a pai o seman ically ela ed helonyms
Šiknãbalė and Uodeglė).
A g oup o place names wi h nick-name ela ed pe sonal names eco ded in i s uni s used in he
esea ch e ealed an app oach cha ac e is ic o he ep esen a i es o he e hnic egion
owa ds he ai s o pe sonal manne s, ex e io looks and beha iou o ce ain communi y
membe s.
The a ying o ms o place names (Ab omỹnė Žydỹnė, Pauliùko kálnas T iedakalnis,
Šeldekšnýnas Vélnia ais is, e c.) showed ha hei co-exis ence in he ac ual language usage
enables he communi y o he a ea unde analysis o be e unde s and he meanings hese
o place names accompanied by an emo ional and s e eo ypical e alua ion and o sha e
compe ences among hemsel es.
In addi ion o he abo e, place names enable us o decide abou s e eo ypes suppo ed by
he ep esen a i es o he e hic egion because hey a e mos alid. As obse ações
ap esen adas in he a icle a e a necessa y p econdi ion o mo e ho ough oponymic
esea ch om he pe spec i e unde discussion because he place names used o achie e
he goal aised in he a icle accoun o a small sha e o he a ailable da abank only. A
inclusão de he analysis o place names om o he Li huanian egions in p agma ic esea ch
would subs an ially expand he ho izons o Li huanian oponymy and enable he analysis o
place-name ela ed p agma ic p oblems on a b oade scale in he
con ex o simila esea ch o o he coun ies.
Į eik a 2015 m. ou ub o 19 d.
DALIA SVIDERSKIENĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
Pe o Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius, Li uânia
dalia_s ide [email protected] ,
dalias ide [email protected]