Nauji dvikamieniai asmenvardžiai 1991–2010 m. Lietuvos vardyne

82 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIII DAIVA SINKEVIČIŪTĖ Vilniaus uni e si e as O ien ação de pesquisas acadêmicas: onomas ika. NAUJI BIIKAMIENII ASMENVARDŽIAI 19912010 M. LIETUVOS VARDYNE New Compound P ope Names o he Pe iod 1991–2010 in he Li huanian Onomas icon ANOTACIA P is a an no os d ikamienius nomes pessoais, do os LR cidadãos, nascidos 19912010 m., abo da-se um modo de eno ação a dyno Li uães pas a aisiais dezmečiais. In es igando cons a ou-se que o mando d ikamienius nomes com os habi uais kamienais jun a-se no os dėmenys, su gidas de apelia y ų (o apelia y inės kilmės a dų), d ikamienių asmen a džių umpinių ou s e imkilmių a dų, que são eqüen íssimas pama ai. Eles mos am que se o mando o nome kamien ao seu pala a baseio o signi icado não é impo an e. Assim mesmo apacen ou e de dois no os kamienos cons i uídos nomes, que con i ma am nomes pessoais com um no o kamienu polinkius de c iação. Dos i os nomes saiucha que a p incipal azão o ma se ao no oam nomes dėmeniu é ele con endo nome pessoal de g inomidade ou eqüência, isso apendeu e habi uas os kamienos a anca em no os nomes. F eqüen íssimo undamen o kamienos é o p imei o skiemuo e p imei o do segundo skiemens p iebalsis, o que indica que a pa e da pala a ampan kamienu mais impo an e sua signi ica i a pa e começo, ge almen e anszengian i skiemens limi e. ESMINIAI VOODŽIAI: pessoal a dis, no oasis d ikamienis nomeas, apelia i os, umpinys, es animas o igem nomeas. ANNOTATION By p esen ing new compound pe sonal names gi en o Li huanian ci izens bo n in he pe iod 19912010, he a icle discusses one o he ways used o upda e he Li huanian s ock o p ope names in he ecen decades. O es udo e elou que compound p ope names a e c ea ed by combining commonplace s ems wi h new componen s which mos ly o igina e om appella i es (o names o appella i e o igin), hypoco is ic compound pe sonal names o o eign names which a e he mos common base wo ds. They show ha he meaning o he base wo d is no A igos A icles 83 / Nauji d ikamieniai asmen a džiai 1991–2010 m. Lie u os a dyne impo an in he o ma ion o he s em o a p ope name. The e a e also p ope names composed o wo new s ems, which es i y he endency o o equency o he pe sonal c ea e pe sonal names wi h a single new s em. The p ope names unde analysis make i clea ha he main eason behind he c ea ion o a new name componen is he popula i y name which has i ; i was also suppo ed by he selec ion o adi ional s ems o he c ea ion o new p ope names. The mos common base o s ems is he i s syllable and he i s consonan o he second syllable, which shows ha as he pa o he wo d is u ning in o a s em, he beginning, being i s mos impo an meaning ul pa , usually su passes he limi s o he syllable. is ic, o eign o igin name. KEYWORDS: Pe sonal name, new compound p ope name, appella i e, hypoco- 1. 1. ĮVADAS Asmen a džių pesquisas mos am que desde 1991 s. in ensi amen e eno ado o a dyn Li uano (Maciejauskienė 1998; Sinke ičiū ė 2011; Sinke ičiū ė, G iniū ė 2014). Como e em ou os países, assim e na Li uânia oco e mudanças: c iam-se no os nomes, de ou as línguas adop am-se nomes pessoais de o igem es anha e suas a ian es, emodelbami nomes habi uais, eca aisiais anos dando-se mais do que an e io men e aos ilhos li uanos (Sinke ičiū ė, G iniū ė 2014). Ou a pa e no os nomes são a os esul ados de indi idualidade c ia i a, po an o pa a de e mina , como e po que eles c ia , é p eciso p ocu a seus c iado es, o que oda ia é di icilmen e ealizá el. Um de ais c iu os nomes são no os d ikamieniais pe sonagens, cujos dėmenimis o na am-se di e en es leksemos de ė 2011). No s Vi alija Maciejauskienė (1998: 39–40) dėl hib idinės da ybos a dus, pada y us sujungus sa os i s e imos kilmės dėmenis, e ina neigia- o igem (Maciejauskienė 1998; Sinke ičiūmai, mas os dis inguindo comen a a dėmenos, pelos quais o nou-se es animas o igins nomes cu iniai, suas pa es, kilmę. Assim con i ma-se que ul imamen e XX a. década na Li uânia exis e no os d ikamienios nomes, cujo in en ó io não é baig inis. A pa i de 20072010 m. começa em a da aos ilhos no os nomes e , que d ikamienhos pe sonagens cons i uem-se não só sumindo con encionais kamienus com es anhas o igem de nomes de pa es, suas ab e ia i as, mas no os es imenim o nam apelia i os, suas o igem de nomes de começoõs, pabaigõs pa es (Sinke ičiū ė 2011: 219220). Assim, a c iação de no os d ikamienios pe sonagens não só é pa e da pe manen e eno ação do sob enome dos úl imos anos, mas aki aizdus e p ocesso uni e so inidade: no os nomes de dėmenimis o na-se cons an emen e apelia y inė e ik inė leksika. Dos no os 2007 2010 m. d ikamienios nomes pode-se no a que seus dėmenimis mui as ezes o na DAIVA SINKEVIČIŪTĖ 84 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIII popula es em Li uânia ou em algumas di e en es pe sonagens epe idas pa es de nomes. Com base naquilo siek a iden i ica p imei os d iem independen es Li uânia de decamações de i ações começė us usa no os d ikamienius nomes e discu i seus dėmenis. Emp es ando es e obje i o que ida: de aco do onomas ica a li e a u a exlyškin i, como c ia no os li uãos d ikamieniai nomes anks esniais amiais, dis ingui d ikamienias nomes de g upos de aco do seus no os kamienus e unsaki a seus aidos dėsningumus além de e mina , como e quais habi uais kamienai são usados em no os d ikamieniuos nomes. Dis i s an pe sonal a džius usao asi Kazio Kuza inio e B onio Sa ukyno nomes Li uães de o igem ocínio (2003, pos e io men e LVKŽ), Aleksand o Vanago u ių pa a džių žodynu (1985–1989, oliau – LPŽ) i ik in as Zigmo Zinke- Lie ičiaus (2008: 73169) d ikamienių a dų kamienų są adas. O nome pa a a in es igação aído en ão, quando dele não ixou es as on es, e pelo menos um LVKŽ, LPŽ d ikamieniuose onimuose a Z. Zinke ičiaus kamienų są ade. To- kie asmen a džiai laiky i naujaisiais d ikamieniais a dais. Taip pa s e ainėje seu dėmen não oi www. a dai. lkk.l e i icada, ou excluído no o kamieno de inys com o habi uu nãouda ė nome de anos an e io es, aí o sob enome ap a iam só nus ačius, que p imei a ez lhe in i ulada 19912010 m. Kamienas, que são LVKŽ, LPŽ minimen os d ikamieniuose onimuose, chamados habi uais, como e de eles compos os d ikamieniai nomesda, pois são de sua o igem e já uncionajá lie u ių a dyne. Com os habi uais dėmenimis no os nomes o mandoem a é ago a on es não ixsuo kamienai condicionalmen e chamados no os, pois deles podia pasi aiky i e d ikamieniuese nomes, dadas an es do que 1991 m. P ê no os dėmenų neski i изk eip i kamienų a ian es, pois eles não são au en iški, mas susida em po causa a minių peculia idades, su gidas po causa da esc i a ik as. Iden i icando no os dėmenis con on a-se com p oblema de ido kamienos elhos, po que alguns no os conside ados dėmenis coincidpo com Z. Zinke ičiaus są ado kamienais, y ėjo conside adais con encionais. Po an o quando apa eceu que mencionado są ade kamienas dis inguido nemo i uo ai u inčių asmen a džių kilmės (Sinke ičiū ė 2010: 147–148), bu o eik as ki as ge almen e po causa supos a ou aquia aqueles kamienus nomes o igem explicação, e kamienas conside ado no o. Asmenmenjías em g upos di idem-se segundo no os kamienus e dis inguem-se ambos seus dėmenis. À acos umado conside ado kamieno o necido o o possuindo d ikamienis onimas de LVKŽ, LPŽ ou Z. Zinke ičiaus są ado. A o igem dos naujos dėmenos escla ece-se indicando seus undamen os apelia i os ou LVKŽ ixsuo os nomes. Nesses casos, quando no o dėmen de o igem não oi possí el basea LVKŽ nomes pessoais, o nece nomes e de ou as on es, indicando-os no ex o. Pelo mesmo kamien po se epe i em ou os pe sonagens ap esen a-se e e ência com indicikle de nome, que pela A igos A icles 85 / Nauji d ikamieniai asmen a džiai 1991–2010 m. Lie u os a dyne p imei a ez menciona em seu g upo, com o obje i o exp imin i pasika ojančius kamienus. No os nomes suki čiuo i com base s uc u almen e pa ecidos li uãos nomes pessoais polinkias de ki čiação, em isolados casos o nece ki čiação a ian es. Ma e ial de pesquisa 2006 m. ob ido de Gy en ojų egis o se iço do jun o LR Minis é io dos Assun os In e nos ( oliau Regis as) in e mediinincaujan à Es adoybinei lie u ių kalbos komisijai e p eendy a anos ėlesnių a dais. Keliana ius inse idijimos a ando como sepa i os, e iui ada mais de 23 milha es de nomes, dos quais como unidades sepa adas selecionada 100 in es iga i os nomes pessoais 19912010 m. nascidos cidadãos LR dados no os odo, kiek a dų duo a aikams i iamuoju laiku. Sudė inių į a dijimų na iai d ikamieniai nomes. P is a ando sob enomes po no o uni á io pessoal, o necido do Regis o, esc e e-se núme o, que ambém o nece como uni á ios nomes. Toda a es a ís ica dos nomes in es iga i os e básicos ê-se no si e www. a dai. lkk.l . 2. NAUJI ANKSTESNI ETERNI LIETUVI DVIKAMIENIAI ASMENVARDŽIAI Na li e a u a onomas ica a i ma-se que mui os li uanos d ikamienios nomes alcançam empos de bal os comun ys és, e sua an iguma emia pe son a džių, suas kamienų co espondemens ou as bal as nações an oponimijoje (Zinke ičius 1977: 228; 2008: 7172). Além desses nomes pessoais, há e no os de nomes bikamienios com os seus kamienus de o igem, cujos dėmenos su gi am pe da ius exis ojanços kamienus ou no os dėmenimis o nados apelia i os (Zinke ičius 2008: 181190). Assim, nomes pessoais li uãos não di e em de ou os po os nomes […] semelhan es mudanças ealiza am e de ou as línguas nomes; ac escen a, que no os nomes dos kamienais em ou as línguas apa am e seus cu iniai (plg. Bach 1952: 131; Supe anskaja 1988: 8). Com base em sob enomes li uanos Z. Zinke ičius (2005: 4647; 2008: 484 486) es abeleceu que na Li uânia há s e imkilmius kamienus u inčių d ikamienių asmen a džių, que su gi am nomes c is ãoskiem ėmus b au is in o senąją sua o igem kamienų sis emą. Assim d ikamienias nomes de kamienas eno ação es animas elemen os de o igem é um elho eiškinys, oco ęs ainda an es começando a as is li uãos pa a dėms. V. Maciejauskienės (1973: 177179) ealizada uma análise dos his ó icos onimen os con i mou que e o mando pa ilhões na Li uânia adosi no os dū iais com c is ãos dos nomes, seus unpios e apelia i os o iginais kamienais bem como nomes pessoais, con endo k ik abuš a a dinius dėmenis. Esses nomes de kamienais o na am-se a iados es animkilmiais nomes pessoais, e dū inos, cujos kamienai k ikš a a džiai, eqüen es e okiečių a dyne (Maciejauskienė 1973: 177178, com li e a u a). Isso apoia um ac o uni e salmen e conhecido, que a inclusão de no as dėmenas em nomes é DAIVA SINKEVIČIŪTĖ 86 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIII uni e salus eiškinys, būdingas i ki oms kalboms, aki aizdžiai ykęs o muo- jan is Li uânia pa a dėms. Assim, no as composições de nomes, obse ado no im do XX a. e início do XXI a. ilhos a dyne, é uma aissa de eno ação de d ikamienios nomes pessoais oco ido anks esniais amiais. Os sob enomes ecém-c iados são sudu iniai nomes, ku iais plečiamas a dynas. A odo, kad nauji a dai bu o ku i isą XX a., be kol kas jų negalima p is a y i dėl iš i umo s okos. 3. NAUJI APELIATYVINS KILMS KAMIEN ASMENVARDŽIAI Vieni no os nomes de são nomes pessoais com apelia y inės kilmės dėmenis, cujo undamen o lie u ių kalbos apelia y ai, ambém lie u iški apelia y inės kilmės a dai ou šių žodžių p ãdžios. Uma ez que a base de nomes de o igem apelia i esa é a mesma bend inha leksika, é eles e in ys nomes o nece jun os, po que ge almen e di ícil sepa a , o que é no o dėmens base apelia i es ou apelia y inesa nome de o igem. Ao sepa a dėmenis e i ica-se se o no o conside ado kamienas coincide com o apelia i inho undamen o, e na ou a pa e do nome que o con ém ixos os kamienas habi uais. Quando com apelia i inho undamen o coincapês kamienas do habi ual dėmens se queb asse um ou dois soa es, ele conside ado no o, pois acha-se que azão oca a habi ual kamiená sua semelhança em apelia y ą ou seu nome de o igem. Alguns apela i os kamienus no os dėmenos lis ache mini Z. Zinke ičius (2008: 181190). Šių dėmenų pe sonalônžiai ao es udo auk i en ão, quando apelia i inio kamieno de inys com habi u u nãoisicu ado des e Z. Zinke ičiaus nomes da lis a. d 1: com kamienais de o igem apelia i ena: Aũks aidė auks- (< áuksas, Aũksė) e aid- (plg. Dó aidė), Taigi 1991–2010 m. aikų a dyne as i šie nauji d ikamieniai asmen a - Aũsman ė aus- (< áus i, Aus ja)1 e man - (plg. Daũman ė), Aũs ydė 1: aus- (ž . Aũsman ė↑)2 e yd- (plg. A ydė), Di ilas die 1: <- die -damas (di- as) e il- (plgẽ Dó ilas), 1 Zigmas Zinke ičius (2008: 75)): di i ia kamieną aus emis a d. Aũsmanas, que p o a elmen e não é um nome d ikamienis li uanos, como ele pensa, mas de língua okiečių emp es ado nome pessoal, ixado li uãos pa a dėje, po causa de sua es u u a e o ma semelhança a ou os nomes pessoais de o igem okiška (LPŽ I 140). Po an o dėmuo ausnelaiky as ao habi uu u kamienu de nomes pessoais. 2 Esse nome kamienas ausgali se esckeip o de auš-, plg. Aũš ydė. S aipsniai / A icles 87 Nauji d ikamieniai asmen a džiai 1991–2010 m. Lie u os a dyne Dó 2: eidé do- (plg. Dó ilé) e do- (< éidas)3, Dó ildas 2: do- (plg. Dóman as) e ild- (< ild i ‘dú ils i, ldi i ‘ Ga iesin i, aušin i, ilo i ‘lingu i, kibilduo i‘, ambém angl. wild- ‘lauk‘) Gaũ idas gau - (man á gáu i)7 e mid- (plg. Vdman as) Džiaugsminà 1: džiaugs- < džiaugsm- (< džiaũgsmas) i min- (plg. Eidminà), Džiã aldas 1: džia- (< džiãzas)5 i ald- (plg. Dó aldas), Džigman as 1: džig- (< džig as) i man - (plg. Daũman as)6, Gied ás Gied ilas gied- (plg. Giedd á, Giedd á, giedó i)9 e il- (plg. Dóminė), Jausmlė jaus- (smūs i) e Jausmė- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus- jaus. Rãs au as, s . Zinke ičius 2008: 129) e ild- (ž . Dó ildas↑), Rù au ė 1: u- < ū- < ū - (< ū a, Rū à) e au - (plg. Gý au ė), Rù ydas 1: u - < ū - (< ū a, Rū à, ambém Rū ẽnis) e yd- (plg. A ydas), 3 Z. Zinke ičiaus (2008: 158) excluídos dos caminhos não o am passados, pois os nomes pessoais com y g ei o am passados de o mas u quesas mais a de e passados (Sinke ičiū ė 2014: 164). De ido o a d. Dó eidê semelhança com lie. éidas não há secundinis. Esse nado kamienas eidgali se es igu ado e de aid-, plg. Dó aidê. 4 Es e nomo kamienas ildgali se es igu ado de il -, plg. Dó il as. 5 Dêemo dêgalėjo se pe emp o e do R. Banionio ilme Vaikai de um Ame icano ho el, c iado 1990 m. e udii o Li uânia a gimimo empo, p incipal he ojaus p a a dės Džãge is. 6 Es e nomeá al ez pode se in e p e ado como esul ado da eu emização, quandož mudis a/dž/, plg. / /. Žigman , po causa anglakalbėse países eqüno . Džesonas in luência. No en an o, al posição du ida, po que Džesonas é a o nome li uano, e pe di b asis . Žigman as é uni e salmen e u ilizado e nu, po que é g a inis kamieno gaud a ian e populia aus . Žygman as ik as bei ge okai e esnis a das . Žygman as a ž ilgiu. 7 An ojo dėmens pozicijoje Z. Zinke ičiaus (2008: 90) išski as gau - nelaiky as įp as u kamie- (Sinke ičiū ė 2013: 121123). Es e nomo kamienas gau gali se es igu ado e de gaud-, plg. Gaũd ydas. 9 Z. Zinke ičiaus (2008: 93) dis inguido kamienas giednelaiky as àbus u, pois é g a inis ged a ian 8 No s LVKŽ nė a d ikamienių a dų su an uoju kamienu id-, be g eičiausiai id- i yd- kai- aliojasi i an ajame kamiene, kaip i pi majame kamiene. (Sinke ičiū ė 2009: 348349), embo a pesquisado e spėja, que giedgalėjo su gi a de geddėl lenkų in luence o he language. Esse nome kamienas giedgali se es igu ado e de ged-, plg. Gẽd ilė. 10 Kamieną ju pa ikimiau kildin i de jū -, e não sie i com ab e iinho Jù as, po causa do nome Jū ã ė popula idade. DAIVA SINKEVIČIŪTĖ 88 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIII Tesman as 1: eis- (< eisùs, Teisù is) e man - (ž . Džigman as↑), Ugmlė 1: ug- (< ugns, gnė) e mil- (ž . Jausmlė↑), Vái ildas 1: ža ai - (plg. Vái kan as) e ild- (ž . Dó ildas↑), Žaismin à žais 1:- (< s ià) e min - (plg. A min à)11. Pelo meio apelia i os kamienos nomes ixa o po ez, po ém ou os o am e de á ios nomes di e en es de dėmenos, e o ma am pasika ojančius combininius com os habi uais kamienais. Tokie kamienai são aus-, jaus-, as-, u i ild-. Po causa de seus seque imen o man ena, que esses dėmenos já o nam pe manen es no as di isões de nomes. Mais eqüen emen e apelia i ias dėmenys são os p imei os kamienay, aigi no os nomes des a g upo mais eqüen emen e começados apelia i iais kamienais. Todos apelia i io kamienai su gido de pala as começo. Įp čiausias padas, Lokman as, Rù au ė, Rù ydas, Tesman as, Ugmlė, Žaismin à) ou echadoasis (ž . Aũks aidė, ma as – pi masis skiemuo, ku is y a a i asis (ž . Aũsman ė, Aũs ydė, Diẽ ilas, Dó eidė, Džigman as, Gaũ idas, Gied lė, Jausmlė, Jausminà, Jù man ė, L i- Dó ildas, Džiaugsminà, Rái ildas, Rãs ildas, Vái ildas), e an ojo skiemens pi mas p iebalsis. Isso indica que c iando apela i inos kamienus signi ica i a pa e pe žengia p imei o skiemenį e nep iklauso nuo skiemens echamen o. A ejai, quando kamienas é o começo da pala a, não coincidusa com signi icmine pama o pa e šaknimi (ž . Džiã aldas, Džigman as, Gied lė, Ugmlė), enco aja a pensa , que apelia i ams ampan kamienais mais impo an e é p imei ojo skiemensė inicial e medialė. Acon eceu casos em que à no a p imei a apela i ão kamien oi adicionado al habi ual segundo kamien, cujo começo coincidiu com o p imei o kamien inalės úl imo p iebalsiu (plg. Diẽ ilas, Džiaugsminà, Rù au ė). En ão sudap iebalsį. an naujus a dus įp as i an ieji kamienai ka ais enkami i pagal jų p adžios Apelia y inês o igem nomes pessoais, com cujos começo co apo no os kamienai, são amplamen e u ilizados, isso nomes Aũksė, Aus ja, Giẽd ė, Jū ã ė, Rū à, gnė. Isso indica que su gindo no os kamienems impo an e eles con endo nomes popula idade. Do apelia i os dėmenos ê-se que mais eqüen emen e deles base o na-se com emoções (džiaugs-, jaus-), animais e egalais (lok-, u-, u -), obje os da na u eza, eiškiniais (jū-, ju -, ugmais ou esiduais humanos eiks (aus-, gau -, žais-) 11 Pode-se spė i que es e nascimen o de um nome le u ês podia i associas ii amen e pe di um nome de países es angei os Jasmine (DFN-173, ambém e ambém na Li uânia), cujo nome de cidadão LR Jasmine é Dazminà, 23minà, Žasminà, e c.). No en an o, de ido ao a o de que mencionados . Jasmine co espondimenis LR cidadãos a dyne liga comuns b uožas pa e deles são nelie u ių (dažnai omų) ou nãou odi as nacionalidade ilhos pe sona a dzii, ais min ies abandonada, po que no malmen e duodan min à nesie as e com a Rússia popdainininkės Lie u oje gimusiems lie u iams a dus okių asociacijų engiama. Dėl šios p iežas is . Žais- Žasmin sceniniu slapy a džiu. A igos A icles 89 / Nauji d ikamieniai asmen a džiai 1991–2010 m. Lie u os a dyne elacionada léxica. Oi i kamienai são di e sas semân icas, o que e le e indi idualias ci cuns âncias de c iação dos nomes. 4. NAUJI TRUMPINI KILMS KAMIEN ASMENVARDŽIAI No a dėjaismenimis o na-se e umpiniai, kilę de con enas us kamienus con endo Li huanian d ikamienių a dų. Es as o igem kamienus pode dis ingui -se, quando no o dėmen o não coincide com a on ei a kamien: seu undamen o é o p imei o kamienas e do segundo começo, ambém kamieno começõs (inicialė i medialė) ou seu pabaigõs (medialė e inalė) pa e. Ti ų pe son a džių umpinių kilmės dėmenų undamen o é o p imei o kamienas e do segundo começo, e ou o pama o kamienų 19912010 m. a dyne nepasi aikė. Mui os mencionado pama o nomes pessoais são li uãos nomes e pa a dés. Po isso ap esen ando des e g upo pe sonalônžius e abo dando dėmenų kilmę de LVKŽ p imei o o necido b e inys e ainda seu undamen o d ikamienis nome. dzes com Taigi 1991–2010 m. aikų a dyne as i šie nauji d ikamieniai asmen a - unhais de o igem cu inhos: Amingas 1: a - (plg. A ydas) e ming- (< Mngas, Mngaudas)12, Eik lė eik- (< Ekė, Ekan ė) e il- (plg. Dó ilė), Emindas 2: e - (plg. p. E ydas) e mind- ( d Mndas, Mndaugas), Gei lė 1: gei - (< Ge s , K au ė) e il- (ž Eik lė↑), Jóhė K- (plg. Jóman ė) e aig- (Káilė), Káls ėkėkėkėkė- (Káls ėkėkė, K ėkėkėkė, K ėkėkėkėkė) e K-kėkėkėkėkėkė. Jógailė), Kes minà 1: kes - < kęs - (ž . Kęs gáilė↑) e min- (plg. Eidminà), Mnd idas (1): mind- (ž . Emindas↑) e id- (plg. Vdman as)14, T umpiniai o igem kamienus u in ys damien ik são nomes pessoais a os, p o a elmen e po isso cu os como undamen os sepa ados e an e io men e Mnd ydė 1: mind- (ž . Emindas↑) i yd- (plg. A ydė), Vamindas 1: ai- (plg. Vagaudas) i mind- (ž . Emindas↑). não o am des inados. 12 Kamienas minggali se associado com . Domngas (especialmen e de ido à pozicinio coincidência com seu baigmeniu), mas es e nome lie u ių a dyne é a o, começado a usa desde XX a. im, ou com p d. Mngas, conhecida po NBA com sucesso jog ynia ussio cine basque ei o Jao Mingo pa a dés. 13 Embo a Z. Zinke ičius (2008: 86) kamieną e laiko sa a ankišku, po ém de ido à posição ele con iimiei conside a kamieno a a ian u (LPŽ I 581). Assim mesmo kamienas e galėjo apa ece -se e de . E nès as, È inas começos. 14 De ido kamieno idž . 8 iznašą. DAIVA SINKEVIČIŪTĖ 90 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIII Ap a os nomes de o igem cu íns es imenys quan o mais eqüen amen e es á p imei o no kamien posição, aigi jais mais ends ama começa no os d ikamienius nomes. Dėmenys kęs -, mindka ojosi nomes, o que indica que eles o nam pe manen ais pe son žių dėmenimis. Nos no os nomes dėmenys kęs -, mindg eičiausiai pli o po a d. Kęs ù is, Mndaugas populia idade. Assim no os nomes com unpios de o igem kamienais o ma -se e plis i em in luência aqueles kamienus con endo nomes a ojamumas. Todos os no os unpinhos de o igem kamienai su gi am de d ikamienias nomes de início e supe aio undamen os d ikamienias nomes do p imei ojo skiemens (i kamieno) limi e. Assim se o mando cu inhos de o igem kamienams impo an e é glasos de inys a é ou o skiemens balsinės pa e. 5. NAUJI LETIMKILMI NAME KAMIEN ASMENVARDŽIAI Ainda ou os no os nomes êm kamienus, su gidos de es angei as o igem nomes pessoais. Šių kamienų undamen o es animas o igens nomes, seus cu iniai ou des es pala as p ãdžios. Apa eceu e nomes pessoais, con endo es imenis, pelos quais o na am-se baigmenys de nomes de o igem es animas. Aiškinando de nomes começo de oco idos dėmenos kelmę indicam-se suas undamen a pala as os nomes o iciais e seus sho iniai. S e imkilmiams kamienams su apus com LVKŽ o necidos na Li uânia com os mais di undidos cu iniais, apusiais sa a ankiškais nomes, seus o icialieji nomes ne eik i, se eles o am a os. P ês no as dėmenas indica apenas os nomes o iciais en ão, quando se acha que seus cu iniai não es á papli ę ou es u u almen e não a endejo no o kamieno. Aiškinando de nomes inais su gidos dėmenos kilmę indicam-se menė ą baigmenį u in ys nomes de es animas o igem. Kai dėmenį pode sie i e com kį pa į dėmenį u inčio s e imos kilmės asmen a džio p adžia a jo umpiniu, es animas o igem nome baigmeniu, e com o eik i ambos unda ai. Taigi 1991–2010 m. aikų a dyne as i šie nauji d ikamieniai asmen a - džiai com es angei a o igem nomes kamienais: Adman ė 1: ad- (< Adà, Adèlė) e man - (plg. Daũman ė), Agmlė 2: ag- (< Ãgnė, ambém Agà, Ãgė) e mil- (plg. Dómilė), mini ai-, e ou os po uma ez. Isso p o a elmen e explicain ina pelo que esses A igos A icles / 97 Nauji d ikamieniai asmen a džiai 1991–2010 m. Lie u os a dyne p imei os kamienas não são ão equen emen e como os segundos ca ojasi e nos habi uais d ikamieniues nomes. Os p imei os comuns nomes dos kamienas podem se d ina ês, ina ês e ke u na ês es u u a, cujas úl imas são a as. Da eqüências d ina ias e ina ias kamienas ê-se que os segundos p ibalsiais p asided no os es imenos jun a am e a abe os, e a echados p imei os kamienas; aigi ao habi ual kamien pa a passando a no os nomes é impo an e man e a sua uni àzidade. 8. APIBDRINIMAS 19912010 m. Os nomes dos ilhos li uanos mos am de his ó icos nomes pessoais obse ada uma in asão de no os dėmenos em li uães d ikamienius nomes, e essas no as nomes c iação conside i inas aissa de eno ação de nomes d ikamienios de séculos an e io es. No os dėmenys ge almen e são nomes de o igem es anima, ečiau apelia y ai ou d ikamienių asmen a džių umpiniai. Toks eqüência de undos s e imkilmių indica, que c iando nomes seu dėmenos signi icado não é impo an e. Dalismenos ca ojosi em di e en es nomes e po su ais pačiais įp as ais kamienais. Dėl o manoma, kad šie dėmenys apo nuola- á ias ezes o am unidos po inem no as d ikamienias nomes de dalimis. Es es kamienos são apelia i os (aus-, jaus-, jo -, as-, u -, ild-), cu os de o igem (kęs -, mind-) e s e imkilmiai (ag-, ak-, ed-, eg-, el-, jus jus -, k is-, k is i a-, ma -, ed-, simbei -es as, -g idas, -landas, -mandas, -(s)). A pa i deles ê-se que a p incipal condição no oam kamienui o ma -se é ele con endo nomes pessoais gnomos, excep o jaus-, ild-, pa ece, pli usius po causa apelia i os semân ica. No os dėmenys mais eqüen emen e são os p imei os d ikamienios nomes dos kamienai. Habi uais o seu undamen o é abe ás ou echados p imei o skiemuo e pi mas do segundo skiemens p iebalsis. Assim no os nomes de começo dėmenimis ge almen e o nam aquelas pa es dos undamen os, que pe jumengam o p imei o skiemenį, e no o dėmen es u u a nep iklauso do undamen o pala a p imei o skiemens echamen o. Os abe os p imei os no os kamienai indicam que em d ikamienio nome pessoal pe iman pama o o começo a mais impo an e sua pa e é p imei ojo skiemens inicialė e medialė. Re esni nauji an ieji dėmenys d ejopi: kilę iš žodžių p adžios a других имений baigmenų. Desde pala as inicialmen e su gidas os segundos dėmenys ge almen e são do mesmo pama o, como e os p imei os. De ou os nomes de baigmenos kilê dėmenys ocupa apenas segundo do dėmen posições e eles ge almen e o na baigmenys de nomes de o igem es animas. No en an o, al base o nada de d ikamienio nome pa e -au as con i mou, que su gindo no oam dėmeni impo an e ele con endo nomes pessoais gnomosidade, e nomes o igem e seus undos signi icado não impo an e. DAIVA SINKEVIČIŪTĖ 98 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIII Ku ian asmen a džius įp as i kamienai, dažniau esan ys an aisiais dėme- nimis, às ezes combina à no os p imei os dėmenos: e de no o do p imei o dėmen inalês, coinciden es com o cos ume es imens inicialale. Usuais segundos kamienai são ina ias e ke u na ias, mas p incipalmen e nomes, cujos no os ap a ų kilmės g upių, suda oma su ina iais kamienais, kas pa odo jų uni e - salumą. Dėl man - populia umo naujuose a duose many ina, kad i įp as ų dėmenų dažnumas naujuose a duose p iklauso nuo jų pama o – d ikamienių kamienai são de odos os nomes popula idade. Įp as ų p imei os kamienų pas ou menos e nos no os nomes eles não seiku a am ão equen emen e como os segundos kamienai. Isso indica que e em d ikamienínios nomes, dos quais pe umi , eles não são equen es. LITERATŪRA Bach Adol 1952: Die deu schen Pe sonennamen I(1). Heidelbe g: Quelle & Meye. DFN – Hanks Pa ick, Hodges Fla ia 1995: A Dic iona y o Fi s Names. Ox o d, New Yo k: Ox o d Uni e si y P ess. GVL – Kohlheim Rosa, Kohlheim Volke 2007: Das g oße Vo namen- lexikon. Mannheim, Leipzig, Wien, Zü ich: Duden e lag. LPŽ: Lie u ių pa a džių žodynas 1–2, ed. Aleksand as Vanagas. Vilnius: Mokslas, 1985–1989. LVKŽ – Kuza inis Kazys, Sa ukynas B onys 2003: Lie u ių a dų kilmės žodynas. Vil- nius: Mokslo i enciklopedijų leidybos ins i u as. Maciejauskienė Vi alija 1973: Naujosios d ikamienės lie u ių pa a dės su as- men a dinių sandu. – Lie u os TSR Mokslų akademijos da bai, A se ija, 1(42), 177–181. Maciejauskienė Vi alija 1998: Lie u ių a dyno aidos polinkiai. – Kalbos kul ū- a 71, 33–42. Piliečių a dų są adas. P ieiga in e ne e: www. a dai. lkk.l (žiū ė a 2015 04 20). Sinke ičiū ė Dai a 2009: Pas abos dėl žemaičių umpinių kilmės pa a džių, ki- lusių iš a d. Ged mas. – Bal is ica 44(2), 347–353. Sinke ičiū ė Dai a 2010: ( ec.) Zigmas Zinke ičius, Lie u ių asmen a džiai, Vil- nius: LKI leidykla, 2008. – Bal is ica 45(1), 145–151. Sinke ičiū ė Dai a 2011: Nauji 2007–2010 m. lie u iškos kilmės aikų a dai i jų da imo polinkiai. – Kalbos kul ū a 84, 214–229. Sinke ičiū ė Dai a 2013: Dėl nesu umpėjusių d ikamienių asmen a džių ka- mieno gaud- a ian ų lie u ių kalboje. – Bal is ica 48(1), 119–128. S aipsniai / A icles 99 Nauji d ikamieniai asmen a džiai 1991–2010 m. Lie u os a dyne Sinke ičiū ė Dai a 2014: D ikamienių a dų su kamienu aid- b uožai lie u ių kalboje. – Bal is ica 48(1), 163–175. Sinke ičiū ė Dai a, G iniū ė Vaida 2014: Ispaniški a dai Lie u os a dyne 1991–2010 m. – Bend inė kalba 87, 1–17. P ieiga in e ne e: h p://www.bend inekalba. l /index.php?skil is=naujausias (žiū ė a 2015 04 20). Sinke ičiū ė Dai a, Račickaja Vesla a 2014: Lie u ių d ikamienių a dų kil- mės asmen a džiai i jų kamienų už ašymo ypa ybės Vilniaus naujųjų mies iečių i laiduo ojų 1661–1795 m. są aše. – A chi um Li huanicum 16, 295–322. Ska džius P anas 1996: Rink iniai aš ai 1. Vilnius: Mokslo i enciklopedijų leidykla. Supe anskaja 1988: Суперанская Александра Васильевна, К проблеме типологии антропонимических основ. – Ономастика. Типология. Стратиграфия. Моксва: Наука, 44–52. Zinke ičius Zigmas 1977: Lie u ių an oponimika. Vilniaus lie u ių asmen a džiai XVII a. p adžioje. Vilnius: Mokslas. Zinke ičius Zigmas 2005: K ikščionybės iš akos Lie u oje: Ry ų k ikščionybė a dyno duomenimis. Vilnius: Ka alikų akademija. Zinke ičiaus Zigmas 2008: Lie u ių asmen a džiai. Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as. New Compound P ope Names o he Pe iod 1991–2010 in he Li huanian Onomas icon SUMMARY The names gi en o child en du ing he pe iod 1991–2010 make i clea ha new com- pound p ope names a e being cons an ly c ea ed in Li huania. Mos new membe s a e o o eign o igin, whe eas hose o igina ing om appella i es o om hypoco is ic names a e a e . This ac shows ha he main ac o a wo k is he popula i y o a gi en name a he han he meaning o lexemes. The s ems aus-, jaus-, jo -, as-, u -, ild- (o appella i e o - igin), kęs -, mind- (o hypoco is ic o igin), ag-, ak-, ed-, eg-, el-, jus-, jus -, k is-, k is -, ma -, ed-, sim- bei -es as, -g idas, -landas, -mandas, - i a(s) (o o eign o igin) ha e become s able membe s o he Li huanian s ock o p ope names. New membe s usually occu as he i s membe o compound names which implies ha a highe numbe o compound names begin wi h new componen s. The mos common base o he new i s componen s DAIVA SINKEVIČIŪTĖ 100 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIII is he i s syllable and he i s consonan o he second syllable, which shows ha in he c ea ion o new componen s i s meaning ul pa su passes he limi s o he syllable. As he second membe we ha e wo possibili ies: he beginning o he end o a p ope name. In his case new membe s also o igina ed as a consequence o he popula i y o a gi en p ope name. T adi ional componen s a e usually ound as he second membe o compound names. They can consis o ei he h ee o ou phonemes, bu compound names whose i s membe belongs o any o he abo e men ioned h ee possible o igins a e ound only wi h second membe s consis ing o h ee phonemes. The high equency o he membe man shows ha he success o adi ional componen s is also dependen on he popula i y o a gi en compound p ope name. Į eik a 15 d. julho 2015 DAIVA SINKEVIČIŪTĖ Bal is ikos ka ed a, Vilniaus uni e si e as Uni e si e o g. 5, LT-01513 Vilnius, Li uânia dai a.sinke iciu e@ l . u.l