Jaunųjų šiauliškių ir panevėžiškių tarminė savimonė: ribos mentaliniuose žemėlapiuose

S aipsniai / A icles 121 LAURA GERŽOTAITĖ Lie u ių kalbos ins i u as, Vilniaus uni e si e as Mokslinių y imų k yp ys: a ealiniai bal ų kalbų y imai, geoling is ika, dialek ologija. JAUNJ ŠIAULIŠKI PANEVŽIŠKI TARMIN SAVIMON: RIBOS MENTALINIUOSE ZEMLAPIUOSE1 La égion es si uée dans le cen e de l'É a de l'É a de l'É a de l'É a de l'É a de l'É a de l'É a de l'É a de l'É a de l'É a de l'É a de l'É a . Dialec al Sel -awa eness o he Young Inhabi an s o Šiauliai and Pane ėžys: Bo de s in Men al Maps ANOTATION Il es impo an de no e que les É a s memb es ne son pas enus d'applique les disposi ions de l'acco d en ma iè e de d oi s de l'homme. L'a iclenyje abo de les jeunes šiauliškių e pane ėžiškių a minės sa imonės é ude. L'enquê e ma é iel es cons i ué d'une des plus impo an es pe cep i ioses dialec ologie âches des données men al du a mes mappaio . Ta mių pa ibée ou p ès de lui si uées dans les illes assemblées analyse de ma é iel mon ai é que dialek ologų pa eik a e du simple langage u ilisa eu sa imonée exis an d ina é les classi ica ion des a mių Li uiniens di è e. Les jeunes épondan s hau š aičių a mei enden a ibue seulemen nébelę a mė y ininkų dans les a aux indiqué la pa ie de la supe icie de ce e a mie. Nemaža la es an e hau eš aičių a mės e i oi e enkais sépa és a miniais uni és considé omiems dzūkams e su alkiečiams. ESMINIAI VOORŽI: pe cep y ioji dialek ologija, men alinis mapėlapis, a mių klasi ikacija, e hnog a inis egionas 1 Pou les p écieux conseils en p épa a ion de l'a icle sincè es me ci au p o . d . Danguolei Mikulėnienei e doc. d . Dai ai Aliūkai ei. Dai ai Aliūkai ei. Dai ai Aliūkai ei. Dai ai Aliūkai ei. Dai ai Aliūkai ei. Dai ai Aliūkai ei. Dai ai Aliūkai ei. Dai ai Aliūkai ei. Dai ai Aliūkai ei. Dai ai Aliūkai ei. Dai ai Aliūkai ei. Dai ai Aliūkai ei. Dai ai Aliūkai ei. Dai ai Aliūkai ei. LAURA GERŽOTAITĖ 122 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIV ANNOTATION The a icle in odui he esea ch in o he dialec al sel -awa eness o he young inhabi an s o he ci ies o Šiauliai and Pane ėžys. Les données de la dialec al men al map, qui L'analyse du is one o he mos impo an asks in pe cep i e dialec ology, se e as esea ch ma e ial. ma é iel ecueilli à la on iè e de les dialec es ou dans les illes oisines a indiqué que la classi ica ion binai e des dialec es li uaniens donnée pa dialec olo gis s e l'un exis an in he sel -awa eness o he o dina y language use s es di é en e. The young esponden s end o a ibu e he Aukš ai ian dialec o a small a ea o he dialec which is speci ied in he wo ks o dialec ologis s. Qui e a la ge emaining e i o y o he Aukš ai ian dialec goes o he people o Dzūkija and Su alkija which a e conside ed sepa a e dialec al uni s. KEYWORDS: pe cep ual dialec ology, men al map, classi ica ion o dialec s, e hnog aphic egion. XXI a. p adžioje ne ik lie u ių a mė y oje, be i e nologijoje padaugėjo y imų, apibend inančių ne ik objek y ųjį (moksliškai pag įs ą), be i subjek- yjį ų (sa imone pa em ą) a mes ou egiono image à. Des kalbinike s comme les plus abondan s e les plus complé és men ionni Dai os Aliūkai ės y iobjek i ieji mai (Aliūkai ė 2007: 211–223; 2008; 2009: 164–179; 2011: 209–220). Juose, e- mian is pe cep y iosios dialek ologijos eo inėmis nuos a omis, a skleis i ne ik (mokslininkų ap ašy ieji), mais e subjec i ieji (p o idés aux consomma eu s des langues o dinai es) eas e n aukš aičių anykš ėnų a minio pa lemen s des signes, zazsimenama e su subjec i iąsias, o dinai e du consomma eu dis inc ion exis an es a mes izogloses. Tokies alluomines es ama e sa imonée ques ionsans des inées des eche ches des e hnologes. Il y a p esque une décennie su le dialec ologu indiqué su le e ain des e es e des hau es aiches pa ibiu une é ude éalisée Pe o Kalniaus a mon é que daba iniams žemaičiams se iden i ian e se sépa an des nežemaičių le indica eu le plus impo an n'es pas le e i oi e habi able, [...] mais une au e langue (Kalnius 2006: 116). Il a é é cons a é que absolue majo i é des épondan s ne connaissen [...] les limi es de sépa a ion des a mes lowaičiųaukš aičių econnues pa les kalbininkų [...]. Žemai ija, leu pensen , s'a ê e là où commence au emen que nous les habi an s pa lan , don la langue, leu pensen , es un peu dé iée de la no me (Kalnius 2006: 116). P iei e à la conclusion que o ien acine ligne en enan la on iè e sépa an e des kalbininkų a mių, sa imonės isophona s y uen de elle aux deux cô és en commun une sec ion de p ès de 40 km de la ge (Kalnius 2006: 116). Ge okai sus aukęs Žemai ijos e ninės sa imonės plo s, dans besi o muojančią A icles A icles a icles 123 / Jaunųjų šiauliškių i pane ėžiškių a minė sa imonė: ibos men aliniuose žemėlapiuose joins pe i e iją nonji du no d e du sud lowaičių a mės pak aščiai a ec Rie ã o, Palangõs, K e ingõs, Mažekių, Akmẽnės, Raséinių, Tau ags apylinkées (Pe ulis 2005: 167168; Kalnius 2006a: 7880). Des é udes on é abli que la langue son égional cul u el iden i é dé ini jia e aukš aičiai (Sa oniakai ė 2003: 121126; 2007: 180). Il es à no e que localise la hau eš ai iškės a minės (ne egioninės) sa imonės plo e n'es pas simple, ca dans la quo idienne pa ole u ilisés a mių nommés ne coïncide que en pa ie a ec les dialek ologų ou nis: žemaičiais dans les deux cas es appelé le même ou p esque le même g oupe de pe sonnes i an dans le même e i oi e. Aukš aičiais géné alemen dé inis seulemen la plus g ande pa ie de la classi ica ion des a mių li ou iens des aka ų aukš aičių šiauliškių e y ų aukš aičių. Les gens de Likusiojo hau š aičių a mės zone son géné alemen 186–187). appelés dzūkais e su alkiečiais (ou su alkais) (Papau ėly ė, Župe ka 2010: L'obje de ce a icle Šiauli e Pãne ėžio gimnazija moks klasių (912) lei ių men aliniai a mių žemėlapiai2. Objec i isanalyse les di é en s g ands illes élè es on le e miné sa imoné a - skleidžiančius a mių aizdinius. Ma é iaux d'é ude selon p oje Bend inės kalbos ie a men aliniame lie u ių kalbos žemėlapyje3 cumul i 2844 Šiauli e Pãne ėžio gimnazijų mokslei ių anke iniai âches a ec žemėlapiu données. Ce a icle se base su le ques ionnai e p épa é lo s de l'enquê e Te minal speeching and gene linès language assessmen le con enu de la 1ème âche (ž . ig. 1). Su la ca e, dans lequel sužimées les on iè es des municipali és e la plus g ande pa ie leu s cen es5, les mokslei s a aien non seulemen ma qué, où se pa le a miquemen , mais e éc i e, quelle a me, é alue le a minį discou s. Au cou s du p oje non seulemen Šiauliuosè e Pane ėžyjè, mais aussi dans d'au es illes Li uõs (K e ingojè, B žuose, Kùpiškyje, Me knėje) appoussées jeunes esponden ų anke ų pe žiū a, que mon e les âches de e ainpio de ous les élè es 2 Pe cep y iosios dialek ologijos y in men alinio žemėlapio (an. Men al Map) le concep es indiqué, quel des g oupes de lieux o dino ių yškinių imagin dans les consciences des consomma eu s. De ce e maniè e é èle la memb es de la communau é de langue simple e d inė-kalbinė nuo oka (Die cks 2002: 52; Aliūkai ė 2009: 166). Le Men al Map o Ta mes (an. Men al Map o Dialec s) es déc i dinden i comme un subjec i us de a mes épa i ion (Inoue 1999: 161). 3 Le p oje es exécu é aup ès de la Commission na ionale des langues Li uaniennes. Che de p oje doc. d . Dai a Aliūkai ė. Dai a Aliūkai ė. Dai a Aliūkai ė. Dai a Aliūkai ė. Dai a Aliūkai ė. Dai a Aliūkai ė. Dai a Aliūkai ė. Dai a Aliūkai ė. Dai a Aliūkai ė. Dai a Aliūkai ė. Dai a Aliūkai ė. Dai a Aliūkai ė. Dai a Aliūkai ė. Dai a Aliūkai ė. Dai a Aliūkai ė. Dai a Aliūkai ė. 4 Mapaillio 1-ième âchechie n'a pas enu, i. i. mapaillapies ienkaip nesužymėjo, 10 p oc. Šiauli e 2 pou cen . Pãne ėžio illes des gymnasis es. 5 Pe cep i iojede dialek ologijoje appliquan mapėlapio echniką (plačiau oi P es on 1989; xxiii–xl; 1999a: 359–373) i iamiesiems pa eikiami uš i (ž . E ans 2002: 76–83) a ba, kad bū ų leng iau o ien uo is, su didžiausių adminis acinių e i o inių iene ų ibomis (ž . Long 1999: 1999; 178), men ionnés g andmiesčiais (ž . Dailey-OCain 1999: 228) les mapėlapiai. LAURA GERŽOTAITĖ 124 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIV 1 PAV. Ques ionne s 1-oji âche du ca og aphe 2 PAV. Pažymė ų a minių s ičių a p Pãne ėžio mokslei ių pa yzdys (Pn_1_V10)8 ès similai emen . Tou es les A icles A icles a icles 125 / Jaunųjų šiauliškių i pane ėžiškių a minė sa imonė: ibos men aliniuose žemėlapiuose ca esapys des jeunes épondan s ma quées ejopai. Dans la p emiè e ies les g upei p iski ini žemėlapiai ik su pažymė omis egioninėmis kalbos s i imis a zonomis6, ku iose kalbama a miškai. Į an ąją g upę pa enka žemėlapiai, ku- élè es non seulemen on ma qué a mę a ojančias s i is, mais e les comme quelque chose į a dijo, pa exemple: žemaičių a mė, žemaičiai, su alkiečiai, aukš aičiai, dzūkų a mė e pan. La oisième g oupe mappes se dis ingue en ce que dans elles les langues li uaniennes supe icie sca e s a mées. Mokslei ių commen ai es de ou é à ous les g oupes de ca espies. Le g oupemen des ca es de Tokyo se a obse é e dans ce a ail. Chacune des exclusions g oupes, dans ce cas comp enan Šiauli e Pãne ėžio les données des ca esapies des élè es, di y ine plus inemen e abo dez plus la gemen . Les ca es a ec elles ma a miškai. Pab aukdami, apib aukdami a ski ų kalbinių s ičių cen us a ma quées pa des zones linguis iques, dans lesquelles kalbanuscol indan ou e la supe icie d'une ou au e zone, dans lequel on pa le a miquemen , mais sans indique , quelle a me, la ca e-papies es ma kedée 54 pe cen . Šiauli e 26 pou cen . Pãne ėžio de la ille élè es7 (ž . ig. 2). 8La plus g ande pa ie de ce g oupe de ca es cons i ue ceux où les zones linguis iques ma quées géné alemen à n'impo e quel u ilisa eu de langue s'associe ou peu s'associe a ec conc è e a me (dažnai e e hnog a iniu egionu). Considè e que ex êmemen sou en , pa iculiè emen Šiauli élè es, a miškais désigne els des Li uõs occiden aux des cen es linguis iques comme Plùngė e Telšia, se ou an Žemai ijos e hnico sa imonės a ealo b anduolie, neabejo inai élè es de ai ê e liée a ec žemaičių a me (o Žemai ijos e nog aphiciniu egione). En plus de ces, p obablemen aussi aussi des zemai iškais considé e su la ca e assez sou en ma quées e adjaçimi cen es, pa exemple: Mažekiai, K e ingà, Šilãlė9. Païssées hau š aičių a mės zones de ou e ien isą plo e cons i uan ie leu s g oupes, comme mon e de ous anke ų e ueu e, mokslei ių sa imonėje de pa ie ou e 6 An. Regional Speech Zones (ž . P es on 1999: xxxi ). 7 Dans le bu de ne pasisk e des données p écises en pou cen ages, n'é idemmen sužyme e les ca es ne son inclus. Ils cons i uen 6 pou cen . de ous les ca espiés. 8 A iclesnyje u ilisés des in es iga i s codés umpiniai: Šiaul Šiauli gimnazijos, Pn Pãne ėžio gimnazijos i iamieji. B ūkšneliais dis ingue chi es ma que di é en es classes appa enan à des g oupes scolai es. M e V le es indiquen i ųjų ly is. Po des le es esan s chi es ma quen anke es numè es. 9 Beaucoup p écisémen di e, lesquelles a miquemen pa lan dis ic s de municipali é des élè es indiquées le plus sou en ( . i. donne des données s a is iques) n'é ai pas possible en aison de plusieu s les ompeidinus élémen s de la ca e: dis ic s de municipali és de cen es dénomina ions de p ésen a ion lieu, pa exemple, Akmẽnės. Ce e insc ip ion, aisemblablemen , les éseaux des élè es ne son pas a ec lui a ibuées, mais a ec plus p oches de lui si uées Telši ayon sa i aldybės e i o ija. Considè e que le ma quage aux élè es a agg a é enco e e cela, que de ce ains su la ca e dé inisse des municipali és cen es n'u disse, pa exemple: Rie ã o, Tau ags, Pak úojo, Kùpiškio ou Ukme gs. LAURA GERŽOTAITĖ 126 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIV isiškai su ampa su Aukš ai ijos e nog a inio egiono ibomis. Todėl neabejo i- nai su šia a me ( . y. aukš aičių) abiejų mies ų mokslei ių u ėjo bū i siejamos žemėlapiuose ypač dažnai jų pažymė os šiau ės, šiau ės y inėje Lie u õs da- lyie si uées des égions: Pas alỹs, B žai, Pane ėžỹs, U enà, Rõkiškis, Anykščia, Mol ai e Ignalinà. Su la pa ie sud e sud-oues de la supe icie de la langue li uanienne (ž . ig. 2), comme le mon en les élè es ma qués su les ca es, a miquemen le plus sou en pa lée Vilka škio, Ma ijámpolės, Aly aũs, Lazdjų ou enco e e Va ėnõs plo e. Nesan komen a ų, aigi be papildomos in o macijos, sunku pasaky i, su kokia a me (aukš aičių) a egionu (Dzūkija a Su alkija) galėjo bū i siejami į minė ą plo ą įeinan ys kalbinių s ičių cen ai. apylinkes engloban Da apiolikoje ce g oupe de e es de Šiauli mokslei iai (Pãčiaune lei ių maps su les ca es) a indiqué que a miquemen on ne pa le que de quelques de leu s o igines Šiauli ( y y y kalbinės gim inės a , e10) e da Telkie imų apylinki, pa exemple: Telki, Plė, Akmė, Plė, Keimas, Radši. Considè e que aux élè es kalbinée gim inė pou ai ascijuo is a ec d ejopa a mine aiška žemaičių (ce qui indique à l'oues de Šiauli ma quées enco e e Plùngės, Telši apylinkės) e hau š aičių (Rad liškio) non seulemen pa ce que elle ne di è eélabai des paches u ilisées. Te miniu poin de ue els que iopai une exp ession linguis ique leu conscienceée s'en acine pou ai aide g âce à la élé ision, la adio, la p esse susi o mé sa connaissance, que Šiauli égion n'es ni complè emen zemai ique, ni complè emen hau š ai ique. Ce aines ca es su des ca es (des deux illes elles son po lygiai) indique que a miquemen on pa le ou e, p esque ou e Lie u ojè (a i ipémen elle déc auk e ou ou p esque ou ) ou seulemen les éno mes illes du pays e jokia a me juose mokslei iai neiden i ika o kai ku ių idu inėje (Kėdáinių, leu s en i ons. Su Ukme gs, Jona õs, Ši in e Kaišiado i) ou pie y inėje (Š enčioni, Vlniaus, Šačininkų) Li uõs pa icipes si uées des égions. Cela expliquein en cela que les illes, dans lesquelles so ie meciu cons ui es didžiulées, unioninio subo donneuse usines, non considé ées a minées zonomis, mies ų gy en ojai. Pie y inė lie u ių kalbos plo o dalis, ku ioje daug ki akal- dans lesquelles su ažiuoda o non seulemen en i onnés bius habi an s, même dialek ologų map Mapsapies u use uščia. Jusqu' même XXI a. commencemen egions des a miškumo ques ion des Li uiniens a mė y oje nekel as (ž . Mikulėnienė, Meiliūnai ė 2014). Ces ca es de g oupe n'on pas ès abondammen commen ées. La plupa e assez dé aillémen leu s map Mapsapius pakommen è en Pãne ėžio mokslei iai. Des lége s di é ences en e di é en es illes des élè es des poin s de ue peu ê e insé ée. Šiauli élè es élè es dans les ca es dominen posi i s, p incipalemen déc end ina eu 10 An. Linguis ic Homeland (ž . Die cks 2002: 51). A icles A icles A icles 127 / Jaunųjų šiauliškių i pane ėžiškių a minė sa imonė: ibos men aliniuose žemėlapiuose commen ai es de na u e, pa exemple: Visos a mės son beaužios, ca cela es hé i age. Elles son ou es p op es e di é en es de la commune langue „Visas a mes e inu eigiamai. Žmogus kiek ienas y a unikalus i jį jo a - mė puošia“ (Šiaul_2(2)_M16), „Visos a mės y a ski ingos i sa aip įdomios“ (Šiaul_1(2)_M13), (Šiaul_2(2)_M13). En ou e, Šiauli selon des élè es de la ille, e esaiques a mes plo e, ainsi que des žemai iškose, bien que e ina ennu es, kalbinėse domaines pa le le mallabe comp éhensamai e ne aisyklingai, mais g acieusemen : Žemai iška a mė me es sa o iquemen belle, bien qu'elle ne soi ès éguliinga (Šiaul_1(2)_M11), Žemaičių kalbą skai au sudė ingą, išk aipy a, bu g azia. E nous šiauliečiai pa lons nuki s omis galūnėmis (Šiaul_3(3)_V16), [Mažeikių, Plungės, Telšių] beauzi, ne aisyklinga11. Pãne ėžio élè es élè es su les pages de mapping p édominen aux pa aščiums sépa és domaines leu éši é commen ai es. Ta miškumas es é alué non seulemen selon les c i è es: beau ou neg ažu, éguliè e ou peu éguliè e, mais aussi comp éhensible ou pas comp éhensible, d ôle, in é essan e, biza e: [Šiaulių] beau, [Pane ėžio] joukinga, [U enos] neg aži, ne aisyklinga, [Kauno] beau, egula (Pn_1_M20), [Rie a o] ès beau, ne aisyklinga, [Pane ė] a mė jokinga, e zinan i ausis, ne aisyklinga (Pn_1_M19). Vos quelques ca es indiquen que Pãne ėžio, aii kalbinės gim inės, apylinkių kalba es ne aisyklinga (Pn_1_V10, Pn_1_M19). N'oublions pas que l'inéquilib e de la langue des e esaiques dans la conscience des élè es des deux illes s'associe a ec un incomp éhension ( oi aussi Aliūkai ė, Š a cienė 2009: 269), mais quiu, plus la gemen neaaxpliqué. Aukš aičių a mės ne aisyŽemėlapiai a ec ma quesées e a miniu poin de ue į a dy omis domaines. Des p emiè e g oupe des ca esapies du deuxième klingumas g indžiamas kalbinėmis p iežas imis, pi miausia „nuki s omis“ a ba, kaip eigiama, „nukandamomis“ galūnėmis. g oupe les ca es di è en en ce que dans elles les mokslei ys (Šiauli 18 pou cen , Pãne ėžio 38 pou cen ) enco e e éc i en , quelle a me es pa lée dans leu s isolés linguis iques égions (ž . Fig. 3). Ici, comme e du p emie g oupe su les ca es, p incipalemen ma qués ( ai se e lè e Šiauli mokslei ių anke os) e a ec zemaičių a me assez acilemen susie i Vaka ų Lie u õs kalbinių s ičių cen ai: Plùngė, Telšia, K e ingà e au es. Šiauliùs, . y. kalbinės gim inės apylinkėse, Selon eux, pa le-on hau š ai iškai. De elles disposi ions des élè es, comme šiaulie iška a mė y a g aži (Šiaul_1(2)_M07), g aži, nes pa i kalbu ja (Šiaul_3(3)_M06), indiquen que ce qu'on appelle le a mės menka saugumo kompleksas12 n'es saugūs, les i iamieji se sen en kalbiquemen . Néanmoins 11 Les commen ai es des Enseignan s ce qui es égulie , n'es pas nécessai emen é alué posi i emen con i me Fumio Inoque dansz algos, é ein s des images a miques des épondan s de G ande-B e agne (Inoue 1999: 152). 12 An. Dialec (in e io i y) Complex (ž . Inoue 1999: 148). LAURA GERŽOTAITĖ 128 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIV disposi ions conce nan les o iginai es apilinkies exp imées a emen su les ca es des élè es des deux illes. Il es di icile de di e si, basé su le plus g and nomb e d'en e eux, ce e obse a ion se con i me ai aussi. P o o ypiines hau š ai iškas kalbines zones plus équemmen on indiqué Pãne ėžio ille mokslei iai. Leu s ca es su les ca es son sou en dis inguées e na ales Pãne ėžio apylinkies su aces. Jame u ilisée a minée langue des élè es es é aluée dans un peu plus g and, adjimes de šnek ų plo s engloban s con ex e, pa exemple, Pas alyjè e Pane ėžyjè u ilisée aukš aičių a mė es neg aži, ne aisyklinga, nuki s os galūnės (Pn_1_M57), Rad liškyje, Pane ėžyjè, Anykšči g aši, U enojè labaiži, man (Pn_1_M57). Be Pãne ėžio, aukš ai iškais indiquen enco e quelques égions des B žų, Pãs alio, Anykšči cen ai. Likusioje de la langue Li uanienne pa ie de la su ace es déjà pa lé pas aukš aičių a me, mais, comme u de mokslei ių komen a ų, e hnog apiniu pag indu exclusosomis su alkiečių e dzūkų a mėmis. Sokslei ių connaissances, su alkiečių a me pa le p incipalemen de Kazl Rdą, Ma ijámpolę e Vilka škį, e dzūkų Dzūkijos cul u el egion b anduolyje (Ragauskai ė, Daugi das 20102011: 23) si ués Va ėnõs, Aly aũs apylinkées. A no e que g ande une pa ie des ca esapies a ibuées au g oupe en ques ion les élè es son ès peu clai s. Ce ains ca og aphies, où assez clai emen 3 PAV. Su les ca es ma quées e a ec a me susie es des domaines exemple A icles A icles a icles 129 / Jaunųjų šiauliškių i pane ėžiškių a minė sa imonė: ibos men aliniuose žemėlapiuose (Pn_1_M06) ma quées e p écisémen nommées des domaines a mes, es en oujou s e de elles à lesquelles a apie ku ias nepa ašy a nieko (ž . 4 pa .). Ki ues ca es-apies p incipalemen Pãne ėžio mokslei iai de di e ses maniè es dis ingué langues égions, dans lesquelles, leu pensée, on pa le a miquemen , ca es-apies des co ne s leu a mę géné alemen déc i aien ainsi: šiau ės y ų Li uanie pa lama aukš ai iškai. au no d-oues zemai iquemen (Šiaul_2(2)_M02, Pn_1_ ces domaines ne son sou en pas clai emen sépa és. Pa de els M15) (ž . 5 pa .). Pačiuose žemėlapiuose (ž . 5 pa .) ienai a ki ai a mei p iski os nuspal in- ca esapies di icile comp end e, où klausomybę, aigi e élè es a minée sa imoné, di icile à y a mokslei ių įsi aizduo a iba a p šiau ės aka ų ( . y. žemaičių) i y ų ( . y. aukš aičių), odėl apie mokslei ių su ok ą kai ku ių kalbinių s ičių a minę p i- ésoud e. La p emiè e e pa iculiè emen deuxième g oupe des ca es (même e neaiškiai sužymė i) mon en que dans la conscience des élè es assez o emen anc ée non seulemen d ina ė (zemaičių e aukš aičių), mais e hnog aphiquemen pag indu composμένη ke u na ė a mių sis ema: zemaičiai, aukš aičiai, dzūkai, su alkiečiai (su alkai) (ž . 6 ig.)13. 13 Ces mêmes ésul a s ob enus en é udian les jeunes e esaichs, ainsi que les disposi ions des é udian s de di é en es illes (Aliūkai ė 2011: 211; 2013: 12). Elle es égalemen connue sous le nom de Aliūkai ė. 4 PAV. Su la ca e, exemple de la zone cap u ée e a mėms (ne)assignée (Pn_1_M83) LAURA GERŽOTAITĖ 136 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIV 8 PAV. Pa ibio domaines a minée dépendome é Šiauli du poin de ue des élè es S aipsniai / A icles 137 Jaunųjų šiauliškių i pane ėžiškių a minė sa imonė: ibos men aliniuose žemėlapiuose 9 PAV. Pa ibio s ičių a minė p iklausomybė Pãne ėžio mokslei ių požiū iu LAURA GERŽOTAITĖ 138 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIV De ce qui a é é di , explique- -on que de ce aines jeunes šiauliškių e pane ėžiškių mapes ès s y uen la pe cep ion des on iè es géog aphiques des e esaičių a mės: dans une mapes la on iè e du e ainaičių es indé inimen ou combien plus déplacée à l'es , dans dau es ce e su ace es o emen sussou inée à Ty ime daly a usiems jaunuoliams bu o sudė inga apib ėž i aukš aičių a - mės a ealą. Mokslei iai, kaip ma y i iš žemėlapių i jų komen a ų, ski ia ik aukš ai išką šiau ės i šiau ės y ų Lie u õs plo ą ( aigi be eik isą e nog a i- l'oues . nęš ai iją), dans lequel, comme indiqué, plus équemmen es pa lé aukš aičių, ge okai ečiau šiau ės aukš aičių, eas e n aukš aičių a mėmis (ž . ig. 7). ès similai emen la supe icie des hauch aiches a mes dé inie e dans d'au es illes Li uõs menée lo s d'une é ude app iseus ées des mokslei ių ca og aphies. I in a ai Šiauli e Pãne ėžio, ainsi que e au es illes mokslei iai no è en que e sud aka inėje Lie u õs pa ie es pa lée aukš ai iškai (Šiaul_2(3)_V08, Šiaul_2(3)_V10). Les p édominan s du sud-oues des langues li uaniennes son su alkų a mė (Šiaul_2(2)_M08), su alkai (Šiaul_2(3)_M04), su alkie iška (Pn_1_M01), su alkiečių (Pn_1_M42). Cela, no e Rimos Bakšienės (Bakšienė 2015: 8), indique que é alua ion de la o dinai e consomma eu posi ions, su alkiečiai considy ini sépa é in e miniu uni é, o dinai e consomma eu sa imonée n'es pas habi uel les a ibue aux aukš aičiams. A Une uni é linguis ique ailleu considé e e dzūkai, ou du poin de ue linguis ique sudų aukš aičiai, don les su aces su les ca es mokslei ių son ka u su minė ų su alkiečių. Šiuos du plo us jaunieji apklausos daly iai ypač dé inies sépa émen ou on endé à mêli i22. Ce ains au es illes, pa exemple, B žų, gymnazioms ep ésen an an lo s du p oje enquê e mokslei iai, comme u de leu s ca espies, éc è simplemen ne sachan , quelle a me es pa lée dans ce e plo e ou de lui e du ou ne ema què en . Žemėlapių pak aščiuose esan ys negausūs Šiauli mokslei ių komen a- ai ( emin ée que ce g oupe a é é possible a ibue ès peu de ca esapies) en e mes de a mies ne di è e pas des annee açons des enseignan s šiauliškių p ésen s dans les ca es du second g oupe. Les e esaiques a mė leu ès belle, bien sû di icile à comp end e, mais éelle (ne aisyklinga) (Šiaul_2(3)_M07). Aukš aičių a mė, pa iculiè emen cela isible du poin de ue Pãne ėžio gimnazis ų, es gim oji, donc la plus belle, la plus p oche (Ry ų aukš aičių a mė. Elle me es la plus p oche (Pn_1_V53)), comp éhensible ([...] moi des gens de Aukš ai ija pa le le plus comp éhensible (Pn_1_M80), Aukš ai iškai de mon poin de ue, elle comp éhensible a mė (Pn_1_V22)) e èglingieuse, ca le (Pn_1_M52). 22 Panašius ezul a us ga o Žil y is Šaknys: jaunosios ka os pa eikėjams ypač sunkiai sekėsi api- plus essemble commun inée langue b ėž i Dzūkija égion les limi es (Šaknys 2012: 135). A icles A icles A icles 139 / Jaunųjų šiauliškių i pane ėžiškių a minė sa imonė: ibos men aliniuose žemėlapiuose IŠVADOS dans les illes de Šiaulių e Pane ėžio appoussés des classes de gymnasies élè es su la base de la âche de ca e mappe des ésul a s de l'analyse des données ecueillies dans de nomb eux cas accède à de elles mêmes conclusions des eche ches déjà e ec uées selon les p incipes de la dialec ologie pe cep y iose. La g ande pa ie des consomma eu s de la langue jeune su la ca e assez p écisémen sužymėjo e nomma p incipalemen des dou es noneliančias, p o o ypiennes des e esaiches e des aukš aičių a mių s i is. Nemažoje pa ie des ca esapies indique que a miquemen on pa le seulemen dans les gim osi ou enco e e les les en ou an apellinkesses. Con ai emen que posi i e dans les é udes d'e hnologues, aux scien i iques assez bien connu les Li uiniens a mių aukš aičių e žemaičių sys ème: dialek ologijoje é es a les sépa an limi e nemaija pa ie coïncide a ec les mapelepsies a speindinčiomis jeunes épondan s pe cep ion isogloses. Dans les jeunes šiauliškių e pane ėžiškių sa imonėje susi o musį aukš aičių a mės plo es en ep end seulemen la épa i ion dialec ologique aka ų aukš aičiai šiauliškiai e eas e n aukš aičių pa ie. Suis aukš aičių a me nesiégean es é de langue li oue plaine appelé e hnog apinius egions dé inieziančiais su alkiečių (ou su alkų) e dzūkų appella ionnis. LITERATŪRA Aliūkai ė Dai a 2007: Ta minio kalbėjimo es e inė e ė: nuos a ų y imas. – Tex es e con ex es 1, 211223. Aliūkai ė Dai a 2008: Ta minio kalbėjimo sup an amum: ap io inės eilinių kalbos bend uomenės na ių nuos a os. Li uanien langue 2. P ieige su in e ne : h p://www. lie u iukalba.l /index.php/lie u iu-kalba/a icle iew/4/4. Aliūkai ė Dai a 2009: Pe cep y iniai dialek ų y imai: men alinis žemėlapis. Respec us Philologicus 15(20), 164179. Ali ai ūkė Dai a 2011: Jaunųjų žemaičių aiškos idealai: sąmoningosios nuos a os. Respec us Philologicus 20(25), 209220. Aliūkai ė Dai a 2013: Ho izon alusis e e icalalusis di isums du con inuum de langue: XXI siècle a ian es pa lemen s du poin de ue du simple langue in e p è e. Taikomoji pa lo y a 2. P ieiga su in e ne : h p: aikomojikalbo y a.l /2013/03/l ://ho inzon alusis-i - e ikalusis-kalbos-con inuumo-skaidu- mas-xxi-amziaus-kalbejimo- a ian es-pap as ojo-kalbos- e in ojo-poziu iu. LAURA GERŽOTAITĖ 140 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIV Aliūkai ė Dai a, Me ky ė E ika 2009: Socioling is inis a minių kodų aisy- é ude de kliness. Cul u e de la langue 82, 259274. Bakšienė Rima 2015: Ta minio kalbėjimo sa i e ė i gy ybingumas: XXI a. commencemen Šakių e Ju ba ko šnek os. Li uanien langue 9. Accessible su in e ne : h pwww.lie u iukalba.l index/php://lie u iu-kalba/a icle/ iewFile/172/140. Dailey-OCain Jenni e 1999: The Pe cep ion o Pos -Uni ica ion Ge man Regional Speech. Handbook o Pe cep ual Dialec ology 1, ed. pa Dennis R. P es on. Ams e dam, Philadelphia: John Benjamins Publishing Company, 227242. La socié é a é é c éée pa John Benjamins e a é é c éée pa John Benjamins. Die cks Willy 2002: Men al Maps. Linguis ic-Geog aphic Concep s. Handbook o Pe cep ual Dialec ology 2, ed. by Daniel Long, Dennis R. P es on. Ams e dam, Philadelphia: John Benjamins Publishing Company, 5170. La publica ion es publiée pa la socié é John Benjamins. E ans Be sy 2002: A i udes o Mon eal S uden s owa ds Va ie ies o F ench. Handbook o Pe cep ual Dialec ology 2, ed. by Daniel Long, Dennis R. P es on. Ams e dam, Philadelphia: John Benjamins Publishing Company, 7193. Inoue Fumio 1999: Subjec i e Dialec Di ision in G ea B i ain. Handbook o Pe cep ual Dialec ology 1, ed. pa Dennis R. P es on. Ams e dam, Philadelphia: John Benjamins Publishing Company, 161176. Inoue Fumio 1999a: Classi ica ion o Dialec s by Image. Handbook o Pe cep ual Dialec ology 1, ed. pa Dennis R. P es on. Ams e dam, Philadelphia: John Benjamins Publishing Company, 147159. Kalnius Pe as 2006: Aukš ai ijos i Žemai ijos pa ibio des habi an s locaux sa imonė. Li huanian e hnologija 6(15), 95121. Kalnius Pe as 2006a: Aukš ai iškumas Li u iškosios apa ybės kon eks e. aičių apa umo paieškos, sud. Vi alija Vasiliauskienė. Kaunas: Žiemgalos leidykla, 66–88. AukšK upickai ė Do ilė, Ba anauskienė Vik o ija 2013: Regionaliniai kalbų a olapis, jimo Lie u os mies uose ypa umai. – Mies ai i kalbos 2. Socioling is inis Lie u os žemė- sud. Meilu ė Ramonienė. Vilnius: Vilniaus uni e si ys ö lag, 920. LKA I A las de la Li uanie 1. Leksika, a s. ed. Kazys Mo kūnas. Vilnius: Mokslas, 1977. Daniel Long 1999: Geog aphical Pe cep ion o Japanese Dialec Regions. Hand- book o Pe cep ual Dialec ology 1, ed. by Dennis R. P es on. Ams e dam, Philadelphia: John Benjamins Publishing Company, 177–198. A icles A icles A icles 141 / Jaunųjų šiauliškių i pane ėžiškių a minė sa imonė: ibos men aliniuose žemėlapiuose Mikulėnienė Danguolė, sud. e au ., Meiliūnai ė Viole a, sud. e au . 2014: XXI a. commencemen des Li uanies: geoling is inis e socioling is inis é ude (zemėlapiai e leu s commen ai es). Vilnius: B iedis. Papau ėly ė Sil ija, Župe ka Kazimie as 2010: Li uanie ca ac é es des habi an s des zones e hniques des ca ac é is iques des langues mondialė aizdyje. Cul u e de la langue 83, 185201. Pe ulis Valdas 2005: Zemai ijos e ninės sa imonės egiono e d inė s uc u e. Géog aphie mé opoli aine 38(1), 163175. P es on Dennis 1989: Pe cep ual Dialec ology: Nonlinguis s Views o A eal Linguis ics. Do d ech : Fo is. Dennis P es on 1999: In oduc ion. Handbook o Pe cep ual Dialec ology 1, ed. pa Dennis R. P es on. Ams e dam, Philadelphia: John Benjamins Publishing Company, xxiiixl. Dennis P es on 1999a: A Language A i ude App oach o he Pe cep ion o Regional Va ie y. Handbook o Pe cep ual Dialec ology 1, ed. by Daniel Long, Dennis R. P es on. Ams e dam, Philadelphia: John Benjamins Publishing Company, 359373. Ragauskai ė Alma, Daugi das Vidman as 20102011: Dzūkijos cul u el égion es . Annales Geog aphicae 4344, 1628. Ramonienė Meilu ė, K upickai ė Do ilė 2013: Į adas. Les illesi e socioling is ika. Villes e langues 2. Socioling is inis Lie u os žemėlapis, sud. Meilu ė Ramonienė. Vilnius: Vilniaus uni e si ys ö lag, 920. Sa oniakai ė Vida 2003: Aukš aičiai su sa adi ionnelle cul u e. T a ails de la Na ionakos 18(25), 120133. Sa oniakai ė Vida 2007: Commun a, mais sua: à p opos con empo ains aukš aičius. Li uanie cul u e. Aukš ai ijos pap očiai, sud. Rasa Paukš y ė-Šaknienė, Vida Sa oniakai ė, Žil y is Šaknys, I ma Šidiškienė. Vilnius: LII édi eu , 120133. Šaknys Žil y is 2012: E hnog a iniai egionsi Li uanie: con empo ain jeuneimo poin de ue. Tau osakos a aux 43, 126142. LAURA GERŽOTAITĖ 142 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIV Dialec al Sel -awa eness o he Young Inhabi an s o Šiauliai and Pane ėžys: Bo de s in Men al Maps SUMMARY The dialec al images ha e eal he dialec al sel -awa eness o he schoolchild en o wo ci ies Šiauliai and Pane ėžys a e discussed in he a icle. A ques ionnai e designed acco ding o he p inciples o sociolinguis ics, dialec ology and pe cep i e dialec ology se ed as a esea ch ool. Les données collec ées selon he i s ask in he ques ionThe analysis o he da a o he nai e – he men al map – we e d awn on in his wo k. Mos a en ion was de o ed o he analysis o he subjec i e maps (exis ing only in he sel -awa eness o he o dina y lan- guage use ), which e ealed he Li huanian dialec al classi ica ion. ask o he map collec ed in he ci ies o Šiauliai and Pane ėžys in mos cases led o he same conclusions which had al eady been d awn when employing he me hods o pe cep i e dialec ology. In he gi en map mos young language use s a he p ecisely ma ked and named he a eas o he p o o ypical Samogi ian and Aukš ai ian dialec s, which aised no doub s. I was poin ed ou in he g ea e pa o he maps ha he dialec s we e only spoken in na i e a eas o also in he su ounding en i ons. The schoolchild en we e a li le mo e in a ou o he no e y egula bu beau i ul dialec o he Samogi ian dialec al a ea o he dialec o he neighbou ing Šiauliai egion. Con ai emen à some e hnologis s esea ch, he analysis o he da a ga he ed in bo de owns demons a ed ha he schoolchild en a e a he well awa e o he bo de be ween he Li huanian dialec s Samogi ian and Aukš ai ian d awn in dialec ology. Ne e heless, he bina y classi ica ion o Li huanian dialec s gi en by dialec ologis s and he one exis ing in he sel -awa eness o he na e language use is di e en . In he sel -awa eness passes one- hi d o he young esponde s he language a ea a ibu ed o he Aukš ai ian dialec encom- o he a ea o his dialec only. Qui e a la ge a ea o he es o he Sou he n and Sou h-wes e n dialec ological Aukš ai ian is comp ised o he people o Su alkija and Dzūkija who a e conside ed dialec al uni s by o dina y language use s. Į eik a 2016 m. jan ie 8 d. LAURA GERŽOTAITĖ Ins i u des langues Li uanies Pe o Vileišio g. 5, LT-10308, Vilnius, Li uanie lau a.ge zo ai [email protected]