scieee Open visual document viewer

Funkcinis reciprokinių žymeklių monadinėse konstrukcijose aspektas

Loreta Vaičiulytė-Semėnienė

Full text

S aipsniai / A icles 105 LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ Lie u ių kalbos ins i u as Las di ecciones de in es igaciones cien í icas: mo osin aksė, ipología, alen ingum, semán ica. FUNCCINIS RECIPROKINI SYMEKLI MONADINSE También se puede encon a in o mación en el si io web de FUNCCINIS RECIPROKINI KONSTRUCTIJOSE ASPECTA Func ional Aspec o Recip ocal Ma ke s in Monadic Cons uc ions ANOTACIJA El obje o de es e a ículo ecip okinye ma ceklia, usados en monadinėse cons ucciones con ecip okiniais accionmažodžiais. Basándose Daba inės lie u ių kalbos eks yno (DLKT) ma e ial, se habla de lo que ac ualizábase y especi iciciábase uno o o o ecip okiniu žymekliu. Išei ies ašku imama semán ica. El es udio mos ó que los ecip okinius ma ceklius se pueden asigna cuan o di e en e que ligi šiol, i. i. g adualmen e, y según o ien ación a subjek ą o p edika ą y suje u pasakomų mu an ų skaidą kalbė i apie ecip okinių žymeklių hie a chiją. Más ecuen emen e se u ilizan ma cado es ecip ocos o ien ados al suje o; jais ac ualizuojan de mane a di e en e (a ski ai: ien isai) pe cepokian mu uio si uacion pa icipan es. ESMINIAI VOZŽIAI: ecip okinis eiksmažodis, mu an as, ecip okinė monadinė kons ukcija, ecip okinis žymeklis, seman inis pa am as. ANNOTATION The objec o he a icle is ecip ocal ma ke s used in monadic cons uc ions wi h ecip ocal e bs. Wi h he use o he Co pus o he Con empo a y Li huanian Language (CCLL) he hings ac ualised and speci ied by one o ano he ecip ocal ma ke a e discussed. In his case, seman ics is applied as a s a ing poin . The s udy e ealed ha ecip ocal ma ke s can be dis inguido in sligh ly di e en way han hey we e be o e, i.e., g adually, and hie a chy o ecip ocal ma ke s can be discussed acco ding o he o ien a ion o subjec o p edica e and segmen a ion o mu uan s exp essed as subjec . Subjec -o ien ed ecip ocal ma ke s a e used he mos equen ly; hey ac ualise di e en ly unde s ood (sepa a ely: seamlessly; Li h. sepa ado: ien isai) pa icipan s o a mu ual si ua ion. LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ 106 Ac a Linguis ica Li huanica LXXVI KEYWORDS: ecip ocal e b, mu uan , ecip ocal monadic cons uc ion, ecip ocal ma ke , seman ic pa ame e . 1. ĮVADAS de las lenguas Lie u ių eiksmajodžiai bend au i, bend ada biau i, bičiuliau is, bučiuo is, de ė i(s), disku ua , (susi)d augau i, ginčy is, ka iau i, ko o i, kuždė is, lenk y aiky is, uok is, niau i, muš is, ung yniau i, sugy en i, su(si) a i, susiž algy i, s eikin is, šnabždė is, žais i, a žy is y pan. son ecip oco acciónmo, o ecip okiniai. mažodžiais (p edika ais) deniam la Vieni jų y a leksiniai ecip okai1 (an. lexical ecip ocal) (bičiuliau is (: bičiulis), d augau i (: d augas), ko o i (: ko a) i pan.), ki i – g ama iniai2, konk ečiau kal- ban , e leksy iniai3 (an. e lexi e ecip ocals) (apsikabin i (: apkabin i), bučiuo is (: bučiuo i); muš is (: muš i), uok is (: uok i) i pan.). Tokiais ecip okiniais eiks- elación mu ua en e mažų al menos dos pa icipan es de la si uación mu uan ų (an. mu uan )4. Inhe en ialmen e mu uan ų ma ked by any de i a ional means, i.e. o seman ically ecip ocal a pusa io san ykis y a sime iškas. Pa yzdžiui, ecip okinėje kons ukcijoje (an. ecip ocal cons uc ion) Jonukas kalba su Onu e a pusa io san ykio daly iai 1 „This e m [i. e. lexical ecip ocals] used o e e o e bs wi h inhe en ecip ocal meaning no e bs wi hou he ma ke -si-s-s [...] and e bs wi h he e lexi e-middle ma ke which does no ma k he ecip ocal meaning (giminiuo is /). [...] Fo mally, lexical ecip ocals can be simple (unde i ed) and de i ed, in which case hey may be denominal o de e bal de i a i es (Geniušienė 2007: 658; es a cues iónim plačiau ž . Nedjalko 2007: 1416, 96101). 2 Po más sob e es o é. Nedjalko 2007: 912. 3 This e m [i. e. e lexi e ecip ocals] is used he e o e e o mo phologically ma ked ecip ocals de i ed o m non- ecip ocal e bs by means o he e lexi e-middle ma ke alone (Geniušienė 2007: 658). Pe onėlė Be nadišienė (Ul ydas, ed., 1971: 196) a i ma, que a pusa io ac o signi icaciones sang ąžiniai eiksmažodžiai ( e lexi a ecip oca) mues an que al mismo iempo dos, a ios o más ac o es ac úan uno o o. S asė K inickai ė Daba inės lie u ių kalbos g ama ikoje (Amb azas, ed., 1996: 288) esc ibo que pag indinė sang ąžos o man o -s(i) unción limi a la acción al ámbi o del suje o is a en di e sas sang ąžinių eiksmažodžių eikšminėse g upėse: a) ecip oco acciónmo: bučiuo i: bučiuo is, ba i: ba is. E alda Jakai ienė allí mismo (Amb azas, ed., 1996: 408) sos iene que a pusa io ac o sang ąžiniai eiksmažodžiai signi ica que acción, nusaky ą base wo diju, pe o ma dos agen es: el que ue el suje o de la base wo diju, y el que ue su obje o, ej.: bučiuo is (plg. Jonas beschiuoja Oną Jie (Jonas y Ona) beschiuojasi), ba is, mylė is, peš is, saludin is, encon i. Tales edinos sang ąžos a ixas añade seman ís ico señímí ienas o o . 4 Más ampliamen e sob e los concep os mu an as esp. ecip okan (an. mu uan esp. ecip ocan ), ecip okinis esp. sime inis esp. ecip oco ( ecip ocal esp. symme ic esp. mu ual) y sus ámbi os ž . Haspelma h 2007. A ículos A icles 107 / Funkcinis ecip okinių žymeklių monadinėse kons ukcijose aspek as (Jonukas, Onu ė) pasakomi p edica o habla ‘šnekė is dos sepa ados alen iniais ak an ais: agen ą co espondien e al nominink del suje o y indi ec o objec unkciju u einančia p ielinksnio su i įnagininko kons ukcija, ku i a liepia komi a y o (Sližienė 1994: 330). Tales cons ucciones ecip okinés se llaman ūKalboje p e alece kiosiomis, a ba diadinėmis (an. discon inuous cons uc ion, dyadic cons uc ion5). endencia mu ua de la si uación mu ual (an. mu ual si ua ion) mu uma, y no cuál uno de an us eikš i kaip ieną ak an ą, . y. ipiškai a skai os ašku (an. e e ence poin ) pasi enkami isi (mažiausiai du) si uacijoje daly aujan ys mu uan ai – jų isu- ellos (Haspelma h 2007: 2091). En onces d i alencio p edica o ambos ak an es en la ase pasakonos suje o einančia daik a a džio o į a džio o ma plu alis a o d iem daik a a džiais o į a džiais, conjugados conyuncableoju y6. 13 sen encias al o alidad mu an as como colec i i is ak an a agen ą a liepiančiu subjek u (ž . Sližienė 1994: 43). Más p ecisamen e hablando, al agen e coincide (susilieja) con komi a y u y lo se puede pe cibi como komi a i ųjį. Aquí is o sin aksíns ac an os disminución (an. alence- educ ion) (plg. Sližienė 1994: 330). Es os casos de consumo se llaman uni isosias, o monadinas, ( ecip okinėmis) cons ucciones (an. simple cons uc ion, monadic cons uc ion7). 1) Jonas, Pe as y An anas hablan. (ci ado según Sližienė 1994: 43) 2) Ellos ya po mucho iempo šnekučia an, él apasime inėjo, y ella nep isi e ė econoce e o es, él ambién nada noskė, jiedu como ni dónde nada habló adelan e. Desde ese iempo p aslinę muchos años. DLKT 3) Vaidina, que como y quie en aquí us edes sukomp ome i ui , y sale a ellos muy pue ikiamen e. Noso os, us ed y yo, se iosamen e hablamos de ese pun o de is a. Pe o paikišką pike ą, alguna ez aquí da y ą (p o esionalos pun o de is a es o de odo niños ja dzeles), ecue da como se i ą ac ą. DLKT Del 13 sakinių se puede e que hablados p edika os komi a ī u a liepiancio a gumen o posición pe manece lib e. Ella puede se llenada ne alen inio lib ezo na io 5 Discon inuous cons uc ions a e hose in which he second ecip ocan is a non-subjec (Nedjalko , Geniušienė 2007: 396). A dyadic cons uc ion which c ea es a symme ic si ua ion by placing one pa icipan in a subjec NP and ano he in a comi a i e ph ase (Hu s 2010: 290). 6 En ales casos Nijolė Sližienė Li u ias palab as de la conjunlumb e de accionesmažodžių gene almen e asigna sepa ó la es uc u a alen ingumo de acciónmažodžio, donde colec i y iną ak an ą co espondien e sin ác ico ak an , pasakomas daik a a džių (o į a džių) o ma plu ali a Nomplu , Juodu en e su p opio ka iauja po pi menybės (ž ., p z. : Sližienė 1994: 175 , 330, 336, 338, 356, 440; 1998: 178 ; 2004: 221 , 233, 270, 452). 7 Simple cons uc ions a e hose in which bo h ecip ocan s a e exp essed by he subjec (Nedjalko , Geniušienė 2007: 396). A monadic cons uc ion which g oups he pa icipan s in he ela ion in he subjec NP while losing an objec NP (Hu s 2010: 290). LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ 108 Ac a Linguis ica Li huanica LXXVI s a us con un ecip okiniu žymekliu (an. ecip ocal ma ke ), po ejemplo, mokiniai žymekliai 5 ase en no es á elacionado noseman ine ecip okine ana o a ienas su ki u, daik a a džio a pusa yje ie- ininku, p ielinksnine a p sa ęs kons ukcija (plg. 4–5 sakinius). Šie ecip o- con el eiksmawodžio kalbė i ‘mokė i kalbą; él de una mane a o o a ac ualizando sugebė i eikš i min is žodžiais’ alen ingumu (ž . Sližienė 1994: 331), be ko- munikaciniu požiū iu y a s a būs. Kalbamieji a pusa io san ykį eiškian ys i y especi icando ma ceklos ecip ocos son modi ica o es8, i. i. el ad e bo de ellos no equie e ni semán icamen e, ni sin ác icamen e (llamadoji eduplikacija, o dobleja exp esión de elación mu uo9 (an. eduplica ion, double ecip ocals)). 4) Sepa a amen e a cada uno p egun o, qué ida lo ha ía eliz, es o esul a, que el ma ido lo imagina unokí, y la esposa comple amen e o oki. Sin emba go mu uamen e (plg. uno con o o, en e sí) ellos sob e es o no hablan, no c ean una isión común, po lo que odo lekia šipuliais. DLKT 5) El encuen o ue emocionan e, g audus melod ama. Palodžių no equiėjo. Ellos uno con o o (plg. en e sí; mu uamen e) hablaban su iles mo esías, sólo ellos conocida signos lengua, la cual, si aquí de epen e hubie a enído o as e o, podía apa ece pequeñas al menos queis oka. DLKT A con inuación la p incipal a ención se di igi á a in anzi y inius 45 o aciones: se discu en los casos, cuando los pun os de e e encia se escogen odos los pa icipan es de la si uación mu ua, monadónicas cons ucciones se dicen al suje o, y su p opia elación mu ua o p edicado el signi icado de la acción mu ua es aún ac ualizable y especi icuable median e el ma cado ecip oco. El obje i o del a ículo esponde a la p egun a, qué y según qué pa áme os semán icos ac ualizábase uno o o o ecip okiniu ma cekliu. A in de log a lo se plan ean las siguien es a eas: menciona b e emen e, qué hablada cues ión con esc i o (ž . 2 capí ulos), ex aanaliza ecip okinių žymeklių a oseną monadinėse cons ucciones y es ablece je a chinius ecip okinių žymeklių ecip ocos elaciones (ž . 4 capí ulos). U ilizábase desc ipmuoju a de Kauno Vy au as Maggio Uni e si y Kompuu e inės ling is ikos cen e suda y o Daba inės lie u ių kalbos eks yno (www DLKT) (plačiau ž . 3 sky ių). 8 Sob e las anali iniu i in e p e acijos me odais. Siekian ikslo emiamasi medžiaga, ink- elaciones sin ác icas del con ol y modi icación, del con olino esp. modi ika o iaus, del con olan e esp. modi ikuojamojo palab a, con la que aquí emiamasi, comp čiau. Hol oe , Judžen is ak an o aiška (p.ej.: jiedu oponšiški uno a o o; pa ejas simila es una a o a). (2003: 11–35; 2005: 11–38). Ten pa plg. i adicinę sin aksinių yšių ipų apž algą. 9 Tokią ak an o aišką, kai ki a o ma ne eikia jokios naujos in o macijos, papildančios p edika i- nio žodžio eikšmę, Dalija Teko ienė (1985: 74) siūlo adin i sud igubin a o pa ies seman inio A ículos A icles 109 / Funkcinis ecip okinių žymeklių monadinėse kons ukcijose aspek as 2. RECIPROKINI SIGMEKLI APRAŠAS GRAMATIKOS DARBUOSE Con el in de discu i , qué y según qué pa áme os semán icos ac ualizábase ecip okinías ma ceklías, y es ablece sus elaciones mu uas, es impo an e menciona , qué sob e es o ya se ha dicho. Po ejemplo, Pe onėlė Be nadišienė Lie u ių kalbos g ama ikoje (Ul ydas, džiais, ed., 1971: 198) ašo, kad „ a pusa io eiksmo eikšmės sang ąžiniai eiksma- žodžiai gali bū i a ojami ka u su pa yškinamaisiais žodžių junginiais a žo- p z.: uno al o o, uno con o o, en e suęs, sa o a pe, a pusa y y pan. ; es as conjunciones de palab as o palab as aumen an el signi icado de la in e acción de dos o más ac o es, acen úan huudesnius p opios ac o es de elaciones mu uas. Jonas Šukys (1998: 515), discu iendo de la lengua li uánica linksnių y p ielinksnių a oseną, man iene opiniónés de que p ielinksnio en e cons ucciones a eces signi ica obje o, más p ecisamen e obje os, en e los cuales hay algún disc epancia, ocu e con lic os o comunicación. [...] con lic o o como ación puede e e i se y posakis en e sí. [...] Tokiam en e síés es sinónimo aps aba ėjęs ie ininkas a pusa y(je), plg. Pasula é en e sí Pasula é mu uamen e. Toks icinis en la sen encia a būdo al ededo ybe. [...] Pe o y ellos [būdo ie ininkai mu uamen e] ienen alguna de alguna, a eces lengbai incluso acos as esnių pakai al de. Las Muje es [...] ėmė mu uamen e (plg. en e sí, una con o a) šnibždė is (Šukys 1998: 300). En o as palab as hablando, J. Šukys, simila men e como Elena Valiuly ė Lie u ių kalbos g ama ikoje (Ul ydas, ed., 1976: 75, 105), sepa an obje i os elaciones señalinčią en e su p opio cons ucció y (būdo) al ededo ecip ocidad. Au o ius (Šukys 1998: 515) conside a que posakiu en e sí no equie e pik naudžiau i, especialmen e cuando él dobliuoja sang ąžinę eiksmažodžio o mą y cuando de la ase acla o, quéis eikėjus y como sieja acción. Emma Geniušienė (2007: 669 ), disca dando mu ukines cons ucciones de la lengua li uanas, man iene opiniónés, que, po ejemplo, en cons ucción las he manas pasibusčia an una con o a ecip okiné ana o a una con o a más bien en a ézija e lexi inio ecip oko signi icaciones komi a i ųjį componen ą. In e pusio componen e em azei (an. emphasis), pasak ella, opcionkamas ecip okinis ma ceklis en ecip ocidad o en e síęs10. Aquí cla i ica que unos au o es (pa y Spesi, P. Be nadišienė) ecip okinius žymeklius mini gen ai e k eipia a ención en su seman ina sąsają, . i. o ien aciju11, 10 Plg.: Explici exp esions o he ecip ocal meaning a e he ph ases ecip oyje/ a p sa ęs [...] con aining he e lexi e p onoun sa e, and a pe sa o [...], bu hey can be used wi h ecip ocal e bs ( o mally e lexi e and lexical) exclusi ely, o in ensi y o speci y he ecip ocal meaning; e. g: Nos ba amemos mu uamen e. Jie d augauja mu uamen e (Geniušienė 2007: 636 ). 11 El é mino O ien ación se u iliza según Hol oe 2009: 99. LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ 110 Ac a Linguis ica Li huanica LXXVI su subjek u pasakomais mu uan ais, ki i ski ia juos sin aksiškai i / a ba seman- iškai: . y. complemen a io (obje o) uno con o o12, en e síęs s. en o no en ecip ocidad (pa yみに, J. Šukys, E. Valiuly ė); o ien ados en suje o a uno con o o y o ien ados en p edicado en e sí, mu uamen e (plg. E. Geniušienė). P ipažįs ama (J. Shukys) que uncioncialmen e ecip okinis ma ceklis mu uamen e puede ap oxė i a en e sí. Adelė Valeckienė, ap a dando į a džius Lie u ių kalbos g ama ikoje (Ul ydas, ed., 1965: 696; plg. Amb azas, ed., 1996: 26913), esc ibo que į a džių po os uno... o o [...] indican dos unos de o os a ibu os neapib ėž us de cosas o peculia idades, así como de daik ų o pa icula idades g upes. En ales casos, cuando es os en e sí elacionados į a dž ienen di e en es o mas linksnių y se u ilizan con p ielinksniais, además indici ósía sepa adoi iamía no inde inėamijos signi ica i os, ellos aún ing esan signi icados adicionales, salmu años de esos linksnių y p ielinksnių unciones. Pa yりに, es as clases de an enomes, exp esados un sus enden e, o o galininko aleg niu, puede ene adicional signi icado de ecip ocio išio (Vienas o o eja). [...] Ya odos ūkė, habėjasi uno con o o (Ul ydas, ed., 1965: 697 ). Albe as Rosinas (1996: 135), de allando desc ibiendo į a džius, señala a ención a lo que que am cie os casos es posible ecip okinių [uno con o o] y sang ąžinių į a džių neu alización. [...] Ta p + sí mismo puede eemplaza ecip okinio įnagininko o mą, plg. : Allí ellos (...) en e síós o con Ona pasišnekučiuada o; Uneni p o é, o os neegé y dispu uos en e sí. Sin emba go habamoji neu alización, aunque y mues a sang ąžinių y ecip okinių į a džių seman inio simili ud, es e oka. No malmen e uniscai os ecip okines į a džių uno con o o o mas skaido aibę, consis iendo de dos elemen os y mues an esos elemen os elación. Tačiau uniscai inas o mas descomponen y ales aibés, que componen más que dos elemen os. [...] odas las pa ículas de la le a a monízanse una con o a. Así semán icamen e ecip okinis ma ceklis en e sí puede se a imas ecip okinei ana o ai uno con o o y o él a imas puede se ecip okinis ma ceklis / ecip ocía. Sin ales casos de sinonimiosidad deci , cada ecip okinis ma ceklis nas con o o (plg. 5 sakinį), ja ac ualizuojami sepa ados suje o mu uio si uacion pa icipan e. Aquí ele an e es un pa áme o de skaidos. Qué según él ac ualizábase ecip okinías en e sí, mu uamen e, se á hablado más adelan e (ž . 4 capí ulos). Apimend inando lo que has a aho a se ha dicho, es impo an e que menė ieji au o es, 12 Plg.: Papildiniu a į a džiai uno o o, uno an as, cuando su segundo dėmeno es indi ec o u i sa o ipišką unkciją. Tais a ejais, kai a ojama ecip okinė ana o a ie- aleg nis (ka a as con p ielinksniu), y el p ime ininkas. Duk ė y pad e engé uno con el o o 13 Plg.: A ski iamieji [į a džiai] indican unde inėž u, pe o unos de o os sepa ados así a ibu os sin sinonimiškumo casos, semán icamen e pun o de is a ecip okinius ma ceklius dis ingue di e en e: los conside ados ma cekliai es án o ien ados al suje o (P. Be nadišienė), en sí mismo, [...] (E. Geniušienė). En o as palab as hablando, is o di e encias de opiniones, qué subjek ą esp. p edicika ą ac ualizúa y especi icawa habamieji ecip okinye ma ke eklya. susi ik i“ (Valiuly ė in: Ul ydas, ed., 1976: 479). daik us (asmenis, bend us eiškinius) a ypa ybes“ (Amb azas, ed., 1996: 269). S aipsniai / A icles 111 Funkcinis ecip okinių žymeklių monadinėse kons ukcijose aspek as o ien uo i į subjek ą y a ecip okiniai ienas su ki u, a p sa ęs, o į p edika ą – ecip okinis žymeklis a pusa yje (E. Valiuly ė, J. Šukys, A. Rosinas), o ien uo- a į subjek ą y a ecip okinė ana o a ienas su ki u, į p edika ą – žymekliai a p Nicholas E ans, S ephen C. Le inson, Alice Gaby y Asi a Majid (2011: 31 33), analizando en de alle ecip ockinius eiksmajodžius aspek u seman inės, asignan cinco pa áme os seman inos de la si uación ecip oco, eniendo (posinčius in luencia) uno de los o o os cons ucciones ecip okinių usojimui: es o (a) ene núme o de pa icipan es (dos s. más de dos); (b) con igu acion de los pa icipan es (an. con igu a ion)14, (c) sime ija (sime iškas s. asime iškas); (d) iempo (an. empo al o ganisa ion) ( ienalaikis s. sekos o ambos ( . y. nep i aikomas)), (e) si uaciones, o suceskio ipas (an. ac ion o si ua ion ype; e en - ype). Kalbininkų opinión, ipiškoje si uación mu uo, eiškiamoje, po ejemplo, cons ucción Jonukas y Onu ė apsikabino uno con o o, pa icipa dos (Jonukas, Onu ė) mu an ai. Tokia monadine cons ucción dichoom complejo e en o (an. complex e en ; a join ac ion o plu ali y o e en s), el cual cons i uye dos equinoces (al mismo iempo, cuando Jonukas apacabó Onu é, Onu é apacabó Jonuké), sime iškos (eso que hace a Jonukas, Onu é hace a Jonuké) y d augės (sudė ų a gumen s; an. conjoined a gumen ) (esa que, lo hace Jonukas y Onu é, ellos hacen jun os) p opoziciones (an. wo sub-e en s). Ta p ales mu an os son s ip i (an. s ong)15, po os (an. pai )16 con igu ación. Además es os, mencionė iejos au o es aún di iden chain (an. chain)17, adialinę (an. 14 The [...] pa ame e con igu a ion comes in o ope a ion once mul iple pa icipan s a e in ol ed, since hen he possible pe mu a ions o who ac s on whom can also a y (Majid, E ans, Gaby, Le inson 2011: 31). 15 „Whe e all pa icipan s ac on each o he symme ically he e en is ully sa u a ed“ (Majid, E ans, Gaby, Le inson 2011: 31). 16 A and B, and likewise C and D, could be in s ong symme ical in e ac ion, bu wi h no in e ac ion be ween he pai s (Majid, E ans, Gaby, Le inson 2011: 32 ). (Majid, E ans, Gaby, 17 „A could ac on B who could ac on C who could ac on D, esul ing in a linea se ies o e en s“ Le inson 2011: 32 ). LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ Ac a Linguis ica Li huanica LXXVI (2007: 112 669 ) a i ma que con leks ecip okais, adial) 18, samplūdžio (an. melee)19 i žiedo (an. ing)20 kon igū acijas. Nag inėdama lie u ių kalbos ecip okines kons ukcijas E. Geniušienė implicikuojančiais sólo dos mu an us (ž . 68 sakinius) o sólo más que dos (ž . 911 sakinius), ecip okinė ana o a uno con o o es edundan inė y po lo an o no malmen e ne a ojama. Con o os leksiniais ecip okais, po ejemplo, comunica se, d augau i, kininiuo is; co k yniau i, ung yniau i, pelea , ka iau i, e c., uniscai os o plu isci os uno con o o o mas usadas especi ica núme o de pa icipan es de si uación mu ua (p.ej.: Ellos amis aguan uno con o o uno con o os; aún plg. 1213 o aciones). Iguasci os o polisci os uno con o o son esencialmen e posibles y con e lexi os ecip ocos; pe o ellos esą se u ilizan solo muy en a as ocasiones: cuando es necesa io, i. e. quisa, en a ėž i (plg. 1416 sen inius). Recip okinye ma ceklya mu uamen e, en e sí ambién galį en a iz i dos y más mu ua io si uaciones mu an ų (p z. : Todos suėję kininiugaziasi en e sí; Genes a a ez casan en e sí; Jied i ba asi en e síés; pe o: *Ellos se besaban en e sí; *Eles se casóó en e sí; *Paukščiai bu iasi ( elkiasi) en e sí); ellos suelen u iliza se con e lexi iones ecip ocas, concien es signi icado ‘ba i uno o o (ba asi, pjaunasi, mušasi, g aužiasi) o ‘kalbė i, šnabždė i uno o oam (kalbasi, pasišnibždėjo) (Geniušienė 2007: 670; plg. 1720 sen encias). Así de la lengua li uáneos undamen o e , que, sin menciona eximciones, el núme o de pa icipan es de si uación ecip oco no hace in luencia ecip okinių žymeklių elecciónimui. Teniendo en cuen a lo que b e emen e e e uido, adelan e (ž . 4 capí ulos) se busca la espues a á p egun a: qué iene más in luencia y qué es habamaisiais žymekliais (labiau) ak ualizo ána? 6) Los aman es de la na u aleza ap endie on gulbes cul i a no sólo e a ą, sino y in ie no. Ellos ue on aún más lejos: en condiciones de casa gulbės pa a osi, k o ė niddus, c ia on jó enes. DLKT 7) Todos los ac o es la guini a aquella J. Mil inio es udio apa ea on, casoké onse y bau iza on unos hijos de o os de es o imposible ap uega se, menos que es o ue a es udio- ienuolynas. DLKT 18 Sen ence [The heache and he pupils in imida ed one ano he ] is ambiguous, bu in one o i s eadings he eache in imida es each o he pupils and ice e sa, bu no in imida ion ob ains be ween pai s o s uden s (E ans, Le inson, Gaby, Majid 2011: 8). 19 „A and C could each ac on D who alone ac s on C, e c.“ (Majid, E ans, Gaby, Le inson 2011: 32). 20 Each pa icipan [ in: The child en chased each o he ound in a ing] is bo h chased and a chese , bu he is no pai wi hin which a symme ical ela ion holds“ (E ans, Le inson, Gaby, Majid 2011: 8). A ículos A icles 113 / Funkcinis ecip okinių žymeklių monadinėse kons ukcijose aspek as 8) Publika sio bé cóc elios, pa a osi, escuchėsi klas ingas muzikos y ápidamen e bi ėjo. DLKT 9) Mi cu so se ace ca de úl imos días de es udios. Me sen ía bas an e eliz de que me las acabe has a den o de un año. Pe o ¿qué aquí? En el es íbulo del conse a o io cu iujanás mis dos que idos Vy au ai, Ri a Kučinskai ė y...G ažina Ručy ė mi des aído pianis a ideal! DLKT 10) Yogos posa siedi homb e. Japonés o chinoe í? Y al lado de en ana d obė, no solo copia: Mozė egocija en las leyes de Dios. Smilks a la mon aña. Pašlai ėje bu iuojasi pe sonas. DLKT 11) Auš a cil a p ecoy o au ens día. Desde po us ėjancias smilgos kuokš ų izlenda ku apkos, sob e plik elėjusių colnelos bū iuojasi gand ai. I jolė bajo los pies casi nežiba sumindi a, dulkė a, expacusa. DLKT 12) G įždando a casa Gausas p egun ó a sí mismo, si end á alguna ez el día, cuando la gen e comunicú solo con o os no min iéndose. DLKT 13) Como sólo po eso di e en es pin u as humanas no e ia g e a ki s o o, siendo uno con o o noasojię, pe o azonablemen e uno con o o luchan. DLKT 14) Mi usius siguió quemando, laidojo sudecin us sin įkapios, sepus supo pedmenos co onikais, que uné onse uno con o o, o laidojo adelan e g kapios, cada ez con más ecuencia zacasdami mo usius nocincin us, en sepus diendo me alinos o jujalos. DLKT 15) A mando is indo que desconocido con él saluda, noud ejojęs hizo lo mismo. Mano en la na alía es a es i idad s enciama. La gen e saludase solas con deci i?, ki ais, ačiau aš nežinau iš ku kilusi okia adicija. Gal jūs galė umė e papa- p egun ó panamie is. DLKT 16) Vaikš o pequeñas pe sonas como pája uas bajo ie a y c ece. Y como c ece, debe se p eocupación de odos noso os. Sin emba go puolam, kaupiam, d askomemos solos con o os po niekų, y esos pequeños pe sonas a eces y ol ids am. DLKT san uo iaus nešioyo, egojsmingai ėkaudami. 17) Či škė namuos žadin u ai, kna kė seniai, čiu eno į lo as aikai, glamonėjosi y ai i mo e ys. Ėjo gy enimas. DLKT 18) Pašoko kele as a pinėn, paėmė an ankų skai y oją, nunešė žemėn i už Ki i en e sí glamonėjosi, de aleg ía llo ando besčia osi, o os za auké giesmę: Linksmą dieną ap u posi ions, y ankai suspuudían en e sí. Cu iosamen e y es que ėjom, ku ios nuo seno no ėjom... DLKT 19) Spaudoje bu o šiu pu skai y i apie ai, kad usų a iacija bomba da o i sa ų- las elaciones aciales ac úan en las mismas ondas, en o as palab as, los usos pueden escucha čečėnų, y los úl imos […] usų komandų. DLKT 20) 44 pa iciped de pa ido ynia o š eica iška sis ema (10 ondas). Cada pa eja en e sí mismo jugé (plg. mu uamen e; s. una con o a) po dos pa es blancos y negodísimas igu as. DLKT LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ 120 Ac a Linguis ica Li huanica LXXVI Basándonos en lo que se ha dicho, según la local aiškos en e pue as pue as en in e pu a ėje analogía pod emos habla más adelan e y sob e cuidados ecip okinius ma ceklius en e sés mu uamen e sa i a pyje27. En onces de luga es (e d ės) signi icanzas ejempli iü os cons i uídos en e sí mu uamen e sa i a pía desc end idas conside á amos en o noybiniais modi ica o ios, con los cuales se dice la acción eiškimosi s i is (apib ėž oje) espa ėje (plg. 3233 sakinius /). Según aišką loca i ie en e sós mu uamen e sa i a pyje pod ía se dis inguidos desde p e eiksmiais abipusiai, abipusiškai, sa i a piškai eiškiamų būdo modi ika o ių, po ejemplo, 3436 sakiniuose /. O, eniendo en cuen a a aquí ak ualų unkcinį aspec o y apoyándose adición (Ružė in: Ul ydas, ed., 1976: 504; Šukys 1998: 300 ), según p oximidad de signi icado ipiškam būdo p ie eiksmiui (abipusiai, abipusiškai, sa i a piškai) podíamos en ecip ocidad sa i a p conside a modi ika o iumi del būdo. En onces sin aksialmen e budo modi ica o as mu uamen e, sa i a pía, abipusiai, abipusiškai, sa i a piškai elaciones pod ían se dis inguidos de los obje os uno con o o, en e sí. Rela i amen e ski čiai pag indo daoda daik ų, pasakomų subjek u, skaida. Como se ha dicho, ella puede se basada y ecip okinio ma cado mu uamen e uso (ž . adelan e). 32) Tą mismo minis o epi ió y 1938 m. p ima e aį: los mismos judíos nesu a ia po comunidadesas. Tenga judíos suscalba sa i a py (plg. a pusa y), en onces se á posible a is. DLKT 33) Debido ko sa i a pyje (plg. a pusa y) maiš aujam, cons an emen e ginčijamės? es menkniek Juk, menkiausi donkicho ijados niekalai. DLKT 34) Las Pa es Susi a ias ecomenda án a las emp esas esol e los con lic os an e odo [po ] amigablemen e abipusiai susci ando. DLKT 35) Tal mé odo de análisis pe mi e no solo a en amen e insis imos en la c eación de es os poecios, sino ambién es o eso susis emiza , a a i de pe cibi , cómo abipusialmen e in e ac úa o ma y con enido, como o malia aiška diseminada men is. DLKT 36) También a los in en os a moniza g upos ciudadanos de aspi aciones di igi y maneja , muchos homb es deseo i i lib emen e y sa i a piamen e ne a žomai comunica se. DLKT En o as palab as, pun os de e e encia aquí elegidos aspec o seman inio e , que unos ecip okinye ma ceklia son más seman i icamen e elacionados (i. y. o ien a ) con el suje o, o os con el mismo signi icado p edica o del ac o ecip oco. Teniendo en cuen a es o, se hace con enien e habla de cie a g adación de ecip okinių žymeklių: uno con o o > en e sí mismo > mu uamen e > sa i a pyje > abipusiškai sa i a piškai, 27 Plg. dicciona ios p opo cionada el signi icado del a pas del daik a a d 'kuo elacionados aunque de las pe sonas en o no: Anie comenzó su á pe pyk ies, ba ies Akm. I anuodu su á pe jais, uno an ą myla, apsikabins uno an ą (apie niños) Žlb. (LKŽe) Sa o ~e con i ido bien (DŽe). S aipsniai / A icles 121 Funkcinis ecip okinių žymeklių monadinėse kons ukcijose aspek as kaikinė ana o a uno con o o ípicamen e o ien ada en el mismo como skaidų pe cibido suje o y ja ac ualizándose cada suje o dicho po sepa ado la si uación mu ual, p e eiksmiai abipusiai abipusiškai sa i a piškai o ien a en p edika ą y jais ac ualizándose el mismo ecip oco de acción signi ica i o / p edicado de la acción abipusiškumas; o os ma ceklos ecip okinos a sidu ia en e uno con o o y sa i a piamen e. Así se discu en ecip ockinia ma ceklia a liepia o ien aciones, o suje o > p edica o ac ualizamien o y especi icación, hie a chicos di e umus ( a plg. 3738 sen inius). Asimismo, basándonos espec i amen e en los usados J. Kiliaus, E. Valiuly ė en el luga , de iempo aiškos es udios, podemos an e io men e acla a y analogicamen e habla de lo que la ecip ocidad de la si uación mu uan ų, pasakomų subjek u, leido pun o de is a es signi ica i a son indi iduales: ien isas, o indi idualus (indi idas): colec i i is (g upė), señímis (pa ame as), co elian is con ecip ok ecip oko be ween ma ceklių su mu u ano he > sel > mu u: ecip ok mu u mu u mu ualizan mu ualizan mu ualizan ac ualizam ecip okine ana o a su (ža ai. saklab 39) como su (je) en su o alidad (s) sel . Como mencionado, según skaidą ecip okinis ma ceklis en e sí puede ace ca se a sepa adoų mu an ų ecip oko odnoskio speci ika o iaus ecip okinės ana o os uno con o o (ž . 43 sakinį, ambién plg. 24 sakinį), o a él puede ace ca se ecip okinis žymeklis a pusa yje (ž . 44 sakinį, ambién plg. 2829 sakinius). 37) Po es o Alemania cedeó a los usos una mayo pa e del e i o io de Li uania. En onces Alemania y So ie s Sąjunga e an aliados: abi puolė Lenkiją, abipusiškai su a damos (plg. abipusiškai una con o a en e sí mismo su a damos) nobnojo in luencia liniją y conjun amen e ka pė Ry ų Eu opos žemėlapį así como joms gus ó. DLKT 38) La luz de la conciencia cons a de mul i ud de in o maciones, suplacien es de odos nues os ámbi os psicés, y se apa en a oda eile aš jinau, que una o a i a py papildo (plg. * a p sa ęs sa i a py papildo) i pada o adinamą sa- są conciencia luzą cada ez más luz o con a iamen e. DLKT 39) Según el p esiden e, con encimien os y demagogías no hubo, pe o es o no signi ica que noso os sepa adamen e uno con o o ( a p sa ęs; a pusa yje) no pudimos a a y habla óse. DLKT 40) Si digamos que la éli e obliga a o ma sociedad ha na, es deci , le [eli ui] impo an e comunica se y en e sí (plg. ecip ocamen e; ? ieniems con ki- ais), i su isuomene. DLKT 41) El p ime g upo ep esen a a los in e eses polkų y usų mažumų, la segunda os Vy iausybei. Kiek iena g upė, p ieš ai padisku a usi a p sa ęs (plg. LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ 122 Ac a Linguis ica Li huanica LXXVI a pusa yje) šia ema, pa eikia sa o nuos a ą minė ais klausimais i po o ban- Lie udo esol e d ikalbys ės p oblemą. DLKT 42) G upė mu uamen e (plg. en e sí mismo;? ieni con o os) susi a ia s a s y i koPlikagal is homb e y ponia kią no s sunkią si uaciją ūškanais eidais, užda omis kūno pozomis, niu z- gėdami, pe aukinėdami ieni ki us. DLKT 43) Humbol as isaip odė Gausui nu il i. Iš salono susidomėję p adėjo ei i žmonės. juodais d abužiais kuždėjosi en e sí mismo (plg. uno con o o), a me gai ė nak iniais ma škiniais ž elgė jiems p o pečius. DLKT 44) Valdas pe eneció, como me en onces pa ecía, más pasipū usiai ex e io es Kauno Auš os gimnasio g upo de alumnos. Los llamados auš okai comunicaban sólo en e sí (plg. mu uamen e). Cuando p ime a ez i a Valdá, pensé: Neblogai jo enolis pa ece, pe o kaunie is y aún aš okas. DLKT Así desc end ínamos ecip okinos ma ceklios según su o ien ación hacia subjek á esp. p edika ą (ž . 1) y suje u u pasakomų mu an ų skaidą (ž . 2) hie a chiškai así: 1) Subjek u eiškiamų mu an ų ak ualiza imas > P edika o signi icado de acción mu ual ac ualiza imas uno con o o > en e sí mismo > mu uamen e > sa i a pyje > abipusiai abipusiškai sa i a piškai / / 2) Indi idualus (a ski as) > colec i y inis ( ien isas) Paaiškėjus, que pačių pačius a pusa io si uacijos pa icipan es pe cepción co eliuoja con ecip okinių žymeklių uno con o o, en e sí, a pusa yje pasi inkimu, ak ualus menciona i se con ie e ipologų des inado pa icipan es con igu ū acijos pa ame as. Po ejemplo, en los an e io es (68) enunciados se ha is o que en aquellos casos en que ipiškomis monadinas cons ucciones se dicen d i sime iškos, ienalaikės, d augės p opoziciones, a la ez que a mu uan es pa icipan es en si uaciones mu uas les ca ac e iza ue e con igu ación de pa os, ecip okinia ma ceklya suelen no oja se: cuando se usan, ecip okine ana o a uno con o o es á en especi icida o kuojamas a ski ai ak ualizuojamų mu uan ų a pusa io san ykis, ecip okiniais žymekliais a p sa ęs, a pusa yje – mu an ų a pusa io san ykis (labiau) už- g upo, que se concie ne como condicionalmen e skaidi ( a pęs sa ) o ien isa ( a pusa ) (plg. espec i amen e 2122, 2425, 2930). Ap a iamieji enės (ž . 4546 cip okiniai žymekliai aip pa a ojami i ada, kai a p mu uan ų y a g andi- sakinius), samplūdžio (ž . 4749 sakinius) o s ip i kon igū acija pod íamos deci que (ž . 50–51 sakinius). Remdamiesi okių sakinių kaip 52–55 kon eks u, aip pa A ículos A icles 123 / Funkcinis ecip okinių žymeklių monadinėse kons ukcijose aspek as en e suje o pasakomų mu an ų es s ip i kon igū acija, o conc e amen e su kalbė i, a kim, sob e con igū aciones de abipusiškumo o su elk ies 52 o 53 espec i amen e, ku ecip okinis žymeklis pasi enkamas según es o, o mu u mu an ai de si uaciones pueden se sepa ados o ien isai.5555 Abipusiškumocon igu ación ibo a ecip okinio ma ceclio mu uamen e uso. Aquí impo an e pa áme o de iempo: espec o del iempo 52 sen encio pasakoma ecip oco si uación en e es mu uan os in e p e e uo ina como sekos: ex o B habasi con (anks esniu) ex o A, po de con ( ėlesniu) ex o C; C habasi con (anks esniu) B, des de con D ex o y pan. ; simila men e como monadine cons ucción Žiū ėk, jiedu, Jonuk y Onu ė, saludan unos con o os en la decada si uación mu ual, cuando ipišku (nežymė u) caso uno de los mu uan es es el p ime o, i. e. X saluda con Y, después de que Y saluda con X, dis in o que, po ejemplo, en una gené ica a osena o en una ase con pe ek i ino p edicado, plg., Džiugu pe sonas saludikin (pasis mu uino) con o os mu uekli, donde el ecip oco ac ualizado no es an o (seka), cuan o que se ealiza un núme o inde inido de acciones o de saludis mu uan es en una sucesión28. Que el pa áme o de secuos iene in luencia ecip okinių žymeklių a ojimui, is o y de 5657 sakinių, donde en e mu an ų es žiedo (ž . 56 sakinį) o adialinė (ž . 57 sakinį) con igu acija. 45) Él sen abada o angpe an e los lunas mesa, y senelė igual mayo es bu ininké, explicando, cómo aidés jungiamos (plg. jungiasi) una con o a (plg.). a pusa yje), leisda o humo Ba a ciga e és, las cuales nunca niš aukda o de bu nos kampucio. DLKT 46) Len os y pa ke len és se ab ican con especiales neumá icas in e media ias, que pe mi en al á bol aikščio i. Es as len as mon oéndose mu uamen e se conec en con especiales me alinas cabezas desde apaña. Es o o o ga pisoims adicional esis encia, en e ablas nea si anda plyšių. DLKT29 28 Da plg. DLKT sen inius: P egun ado, si sus países nepuls a ganis aniečiai, engşiendo po lo que Pakis án ab ió la espacio aé eo ame iciecim, Asimas con es a: Mums luo i mu uamen e p ohibija eligija; Los miemb os obligan unos a o os espiinė i y no i icinė i a los mayo es mayo es inapp op iada ac i idad o nugi s as nede amas no a. A los no ocos se les p ohíbe habla en e sí sin la supe isión de un mayo . Liepiama 29 Da plg. DLKT sakinius: Vedan os, daois as, es oicos, su ijų y pan eis as pasosniais g adualmen e eng i kon ak ų su bu usiais na iais a kul o k i ikais bei kul ui nepalankiais šeimos na iais. ace cada en obje y ią absoliu o samp a ą. Escalniai simila es uno en o o (* a p sa ęs), po que zengé el mismo pe suklijuo i uno con o o, de amo ho elesčiai d iekiasi isilgai col os. ą pa į, ačiau i ski ingi, nes edė į p iekį – į žmogaus sąmonės b andą. Daba s o ime Šibujos ajone p iešais ieno iš meilės iešbučių du is. Į idų da neįėjome, be , a odo, bū inai ai pada ysime. Ta si LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ 124 Ac a Linguis ica Li huanica LXXVI 47) Zalia, gel ona, o anžinė. Esmenamen e de ellos componían colo inos combinados. Aunque más pequeño elemen o (gėly e, aškeliu o k ad a ėliu) es a colo de siesis una con o a. DLKT 48) Nu!.. le an ó su asina Kolia. A la amis ad!.. Que no aba á amos y lo que más impo a! nunca nos quisié amos en e noso as! Incluso emb iagándo e! Ellos un ypu isgė ė has a el ondo, isgė ė y Gaučys. Y su casi odo nopu é. DLKT 49) Pasó disi engėles, como pa a ellos y debe, ėmė le an a baisos ichos, ž angino cadinėmis y zambino a ias a pelías, mu uamen e daužėsi ginklais y įnagiais y g emėzdiškai, pe o bauginama šokinėdami apsupo šokių aikš elę, en la que pe sonas, oda ía como sus ingusi masė, es u o. DLKT 50) Negy ai isdaužy ese palab asises au yse incluso e gilią nocą ne yla alia mo señal. Ta y um maquinas habla íansi una con o a. Vis sushaukia y sushaukia. E bemieja noc i pensamien os siga alia mo i mo. DLKT 51) Según ella, es impo an e sabe su gama de colo es. Agnė dijo que la en aja de las p endas Bene on es que ellos odos en e sí an. A. Zuokienė no escėpė, que selec a p endas de opa ienda ei muy di ícil. Siūloma bep o iamen e muchos modelos, muy amplia gama de colo es. DLKT 52) Almanachui ca ac e ís ico unidadisidad, lo hay que lee página de página, po que ex ai a si hablas en e sí (plg. uno con o o;? a pusa yje), como diálogo con an es y po einancio au o iaus eilė aščiais. DLKT 53) Los componen es de las piezas se mezcló una con o a y sua do del odo isualí pa a, ku is no i a siski i. DLKT 54) El p oyec o Įsime inies el p oyec o No dea bank Lie u a y K edi bank usión, po que uné onse no solo p oduc os: una con o a con undió y equipos de empleados. Domina ales cambios no es ácil, pe o muy in e esan e. DLKT 55) Desde los da os se e que en odos los casos debido al e ec o hongos aumen a la mazgiai, o ganai pasidengia apnašu, ku iame susida o g ybo židiniai, o ga- nai a pusa yje suauga, odėl negali no maliai unkcionuo i, mažėja jų s o- is, a ski i indi idai žū a. DLKT mías lim56) Susėdę al ededo abla niños compa enasi uno con o o (plg.? a pusa ije; pe o: pasidalijo mu uamen e) manzoliu. 57) Ignas nu a ė šį klausimą pag ilden i ne uoj pa , o ėliau, kai Miežpū is ap- sip as su s ečiais, kai labiau susipažins ienas su ki u (plg. ? a pusa yje). DLKT A e íamos que sekos pa am u podíamos g įs i y ecip okinės ana o os uno con o o usoimą 58 sen encia: caminš inėdami y al pake í unos o os encon ando locales pueden saludin is sólo uno con o o o uno con o os (su ik ais ie iniais), pe o no mu uamen e. Po o o lado, 59 undamen o sen encia, p ocede econoce que A ículos A icles 125 / Funkcinis ecip okinių žymeklių monadinėse kons ukcijose aspek as 58 ase pod ía se pe cibiendo iempo de la si uación ecip oca y como unalaikis: caminš inėdami y pakelui unos o os su ikę locales pueden saludin is uno con o o, unos con o os o mu uamen e, i. i. aquí pa áme o no adap aba y menos impo an e ecip okinio ma ceklio elección. 5859 De con ex os de o aciones pod íamos c ee que el uso de ecip okines ana o os de de e mina la dinamiskum de la si uación mu ua, i. e. la si uación como pe cepción dinamiska inda el uso del ecip okinio ma ceklio, con el cual ac ualiza se la elación mu ua en ce ada g up de mu uan es (plg.:?Liūdni papu ę a pusa ai, pūs elėjus ėjui, skęs isdamiasi a p sa ęs lapija; ?Ellos co iendo se saludan en e sí unos a o os; pe o: Liūdni nuk i ę hoapi saludan (pasis saludino) uno con o o en e sí en e sí en el / /; Ellos acudidos saludan unos con o os en e síés en e sí). Es o paneigia 6062 y 6365 sakiniai, donde con dinamiškais p edicaka ais se u ilizan y ecip okinya ma ceklya en e sí, mu uamen e, y ana o a uno con o o. Hagiéndose así, 5859 en las sen encias ecip okinio ma ceklio a ojimui mayo in luencia la iene ki i c i iei: uno de ellos ( ebe) yks ancio ecip oco accionmo ak ualiza imas. Es o, que ecip okinio ma ceklio a ojimui (pasi inkimui) ambién in luencia iene, como habladoya žiū i y su okia eiksmažodžiu pasakomą eiksmą, su p ocesualumą, is o de an e io es 4546, 56 sakinių. 45, 52, 56 sakiniuose ac ualizándose cie a seka ( ebe) yks ančio acción (p oceso) pe spec i a ( a plg. 58 sakinį). En él pa icipan es mu an os elación mu uo especi icado ecip okine ana o a uno con o o o ecip okinio en e sí. Dicho de o o modo, el uso de signos ecip okinos bajo los signi icados del e bo elacionado con lo que, como habladoja alo a (ma o) o puede (į) alo a (ma y i) p edica u pasakomame acción pa icipujančius mu an us (a ski ai como indi idus o colec i amen e como uni isą isumo), i. i. si habladoja desde su pe spec i a, žių o kampo, puede (pa) e a odos los mu uos como ce ada g upę su uni isą isumo . Es o se hace keblu, cuando acción ebe yks a a cie a seka, y el núme o mu an ų es inde inėž o. Ma y , po lo an o con inua i os signi ica i os jungiasi 66 sen inyje ibo a ecip okinio ma ceklio en e sués consumo, di e en emen e ni 6768 sen iniuose, donde suje u u pasakomas minimalus mu an ų skaičius o p edicaka as es pe ek y inės signi icances, o, po ejemplo, sen iniuose su habi ualio, i e a i p edika ais. Que el signi icado con inua i o iene in luencia al uso posible del ma cado ecip okinio, se e compa ando y E. Geniušienės menė ą *Paukščiai bu iasi ecip ocamen e con Paukščiai susibū ė ecip ocamen e (į pulkus). 58) Tu gelis da inėja d abužius, sąsiu inius y o os acceso ios escola es mañana Rugsėjo p ime oja. Š en adieniškai apsi ėdė localiniai aikš inėja, saludase unas con o as (plg.? a pusa yje) y cada cu iosa se despie a nues a ijulę. DLKT LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ 126 Ac a Linguis ica Li huanica LXXVI 59) Ne oliese kažkas šiu ena. Ma y , ie pa ys liūdni papu ę lapai, pūs elėjus ė- jui, saludase uno con o o (plg.? a pusa yje) o nusk ieja pu inu shaliga iu. DLKT 60) Va žo ai ni siquie a duda que exca a á pe gales. Ellos abie ai yčiojasi de nues a nacional selec ánea, en sus pue as mucha cada ez más aim a cios y a si en e síęs (plg. mu uamen e; s. unos con o os) lec yniauja, quién de ellos ganna á más. DLKT 61) Sus hijas, una ochociolikme é, o a ap oximadamen e ein ešim d ejų, dispa aba a noso os ocimis. Chicas, pa ece, incluso a žėsi en e síęs (plg. mu uamen e), ka a nos se i uos la abla o a neš puodelį eba os. DLKT 62) Sud emin o Va no i iamísis casa. Keli gen e a es ua . Calėdas p ime a día espe a įgė ę s ebi eliai suicidó a pusa y. De eikis nušo ė Macelį, su b olienę Macelienę. Los pescusíos e an o iginę desde Pagi ios. DLKT 63) D ynių mi ai a menudo cuen a sob e dos he manos, que desde mismo el nacimien o son a žo ai y luchan uno con o o o no son an agonis ai, pe o sus pe sonasim įkūnija oponencias. En algunas mi ologías los he manos gemelos ac úan como ambi alen iška bū ybė. DLKT 64) Belgai como kokie ame iconai a o s ą g andes, g iozdiškas machinas. Lo peo , cuando de es eilios au os adoje aile es sumano uno con o o co k yniau i. DLKT 65) Eidami ab acinki e al niño y su nuga y é acos uasen a sí mismos. Seše ios años niños ya pueden abseja solos. Ellos ac i amen e juegan unos con o os, po lo que a eces pa ece que la e nu a de los pad es ya no equie a. Sin emba go es o ne iesa. DLKT 66) Žiū ėk, po in los elemen os de la cadena A, B, C y +n se unen unos con o os (? a p sí mismo). 67) Žiū ėk, jiedu, Jonukas y Onu ė, ebesikalba uno con o o ( a p sa ęs, mu uamen e) has a šiol. 68) Finalmen e odos los elemen os (A, B, C y D) unie oné uno con o o ( a p sí, en e sí). 69–71 sakiniuose a ojami eliniai ecip okiniai eiksmažodžiai implikuo- ja acción esul ado a, que 7274 sen encias es dicho. En el úl imo caso ecip okinis ma ceklis no malmen e no ue ojamo, y sakiniuose como 6971 paselenkamas según skaidą. O o es deci , 6974 sakiniuose is o ac ualizamien o di e umai: impo an e o suje o de pasakomų mu an ų pe cepción, o mismo esul ado de acción ecip oco. 69) Comė inas pa es susmixšo una con o a y sua do del odo imaginadiño pa a, ku is no i a siski i. DLKT A ículos A icles 127 / Funkcinis ecip okinių žymeklių monadinėse kons ukcijose aspek as 70) Įsimin iniausias p ojek as – „No dea bank Lie u a“ i „K edi bank“ susi- jungimas, nes jungėsi ne ik p oduk ai: iena su ki a susiliejo i da buo ojų comandos. Domina ales cambios no es ácil, pe o muy in e esan e. DLKT 71) Los da os mues an que en odos los casos, debido a la exposición a los hongos aumen a lim lim lim- mazgiai, o ganai pasidengia apnašu, ku iame susida o g ybo židiniai, o ga- nai a pusa yje suauga, odėl negali no maliai unkcionuo i, mažėja jų s o- is, a ski i indi idai žū a. DLKT 72) An es iendao u e coincidió odas las cua o Vo ūnės calles en uno smaigalį. DLKT 73) ¿ A menudo e acu ucas en la muchedumb e. DLKT 74) Depo os y cul u a suplak i en un solo luga , aunque es as á eas una con o a como cielos y ie a. DLKT Basándonos en el con ex o minimaliu de 75 ase y es e ase compa ando con 68 ases e di e encias seman íneas. 75 sakiniu pasakomos ka o ines (ne ienka ines) mu uos si uaciones30 los pa icipan es cambian: aquí ípicamen e unaka inė po a imosi si uación con d iem mu uan ais (plg. 68 sakiniuose ‘po uo is ienam su mu u = A po uojasi con B, C po uojasi con D y e c.) ac ualizándose como i e a y inė, i. e. besika o unos cada medio año, en e besice ician es niči ( po a osi s = A po a osi con B, C po a osi con D, después de medio mes A po a osi con F, B po a osi con G.) (plg. 76 o sakosi). Hoodžiu, cuando monadine cons ucción eiškiama noipiška (en es e caso ka o inė) ecip ocio si uación, ecip okinis ma ceklis puede con e i se bū inas. 75) Jinai a á espe a y ama. Así. Gied e... Yo c eo que ambién, odo po eso, desde iejos an igüedad nu gi nelaks ė odos salúis y, y cada medio año po a osi solas con o as y al sąmišio como y no... Todo po eso cada hallaba homb e de uno, que más o menos e con ene, al menos ú así imaginas. DLKT31 76) G įžę po da bų namo [nos] ap icabinamos solas con o os. DLKT GALILY impo an e y es es o que si en la ase (galima consumi ) se usan dos ma cado es ecip ocos, uno de ellos (kai iau hie a chijoje esan is) es (más) o ien ado en el suje o, o o (hie a chijoje dešiniau) mismo en p edicika ą (plg.: izsi engia desnogi y danoka al ededo ugnį, y despues amlisi unas con o os y beschiasi, i audė i džiuojos aimanos y isos, y no hay en e ellos nesan a y en iidoso. DLKT juez pasišnabždėjo uno con o o a pusa y; éase ambién 3738 sen encias). Recip o- (( ienen con o o) elacionados) o kuopinės (sankaupos) 30 Plačiau apie si uacijos daugumo, a ba ka o inumo, są oką ž . Plungian 2010: 205 . 31 Da plg.: Aš bu au en, - sakė Lizanas, - ku žmonės, y ai i mo e ys, seni i jauni, Joninių nak į signi icanzas ienaskai os a dininkas (plg. (= 29) Mexicáneos pa eja kuždasi mu uamen e; éase aún 42 sen encia). En ales casos, ma cekliu mu uamen e ac ualizá onse y especi icados en idad LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ 128 Ac a Linguis ica Li huanica LXXVI Meksikiečių po a kuždasi a p sa ęs sa i a py / abipusiai; (= 30) Gapalapa aka i pasakomi mu an ai como ce ada g upo; uncionalmen e al en e sí di ie e de en e sí ( é . 41 kinio žymeklio a pusa yje o ien aciją į pa į p edika ą iboja subjek u einan is apibend inamasis į a dis iskas (plg., Viskas, kas a odo pad ika, y a a pusa yje sen encio). Sin emba go hay que econoce que el ma cado mu uamen e o ien ación, especialmen e en aquellos casos en los que él en la o ación se usa solo y el suje o dichoos ácilmen e en dis in os daik iškus na ius skaidomi mu an ai, (gali bū i) es abipusė: lo se puede in e p e a y como semán icamen e elacionado con el suje o pasakomais mu an ais, y como u in į seman inio ínculo con el mismo p edica o (plg., po ejemplo, 30, 46, 51, 71 o aciones). Woodžiu, an e io men e hie a chijoje des inado ecip okinis ecip ocidad es lyg ela i us pasamien o de ecip okinių žymeklių o ien acijos į subjek ą į jų o ien aciją į p edika ą. 5. APIBDRINIMAS Monadónicas ecip okinėse cons ucciones pueden se u ilizados modi icikado es ecip okinye ma ceklya uno con o o, en e sí, mu uamen e, sa i a pyje, apibusiai, abipusiškai, sa i a piškai son. Unos ma cado es ecip oconos son (más) o ien ados a suje o (uno con o o), o os al mismo signi icado del ac o mu uo p edicaka ą (abipusiai sa i a piškai /). DLKT da os mues an, que con el mismo ecip okinio accionmajodžiu elacionados ma ceklia se u ilizan pai aio en casos, i. i. mismo modo exp esimosi de accion ecip oco ac ualizuojamo a a ez. Más ecuen emen e u ilizados semán icamen e con el suje o pasakomais mu an ais elacionados ecip okinya ma ceklya: ellos ac ualizuojam po sepa ado ó uni isai pe cepokiami suje o pasakomi mu an ai. In e pusa io si uaciones mu an os, pasakomos suje o, alaido pun o de is a signi ica i o son sepa ados: ien isas, o indi idualus: colec i y inis, pa ame as, co eliuojan is con ecip okinių žymeklių uno con o o > en e sós > mu uamen e consumim. Recip okine ana o a uno con o o ac ualizándose iede indi iduo mu an como del odo, dicho dicho suje o, miemb o; mu uan os elación in e io ce ó o ce a ai pe cepokiamoje g upé como (más o menos) neskaidomoe, i. i. ien isoe, en el odo ecip okiniu žymekliu en e sí o espec i amen e. Ac ualización de pa icipan es de in e pusual elación a liepia nas con o o cada pa icipan e de pe spek y os, žiū os kampo, ski umus: sakiniuose su ecip okine ana o a ie- mu ual si uación a si isible indi idualmen e, en sen encias con mu uamen e A ículos A icles 129 / Funkcinis ecip okinių žymeklių monadinėse kons ukcijose aspek as indi idualus mu uio si uacion pa icipan e muKon eks e ecip okinis ma ceklis uan as a si nus umiamas į oną (an. backg ound), . y. da osi neak ualus, i žiū ima į mu uan ų isumą ien isai – kaip ienį. en e sí puede ace ca se a sepa ado mu uos mu uan es especi ica o iaus ecip okines ana o os uno con o o o a él puede ace ca se ecip okinis ma ceklis mu uamen e. Según o ien ación, o suje o esp. p edica o ac ualiza imien o y especi icación, y suje o pasakomų mu an ų skaidą ecip okinie žymekliai išsidės o hie a chiškai: uno con o o > en e síęs > mu uamen e > sa i a pyje > abipusiai abipusiškai sa i a piškai /. Recip okinis mu uamen e es como ela i us pasamien o de o ien ación en suje o á o ien ación en p edicaka á. Además de es os pa áme os, el posible us ojimú de ma ceklios ecip okinos iene in luencia y di e encias de signi icamien os del ac o p edica o, con igu aciones de pa icipan es, sekos pa ame as, no ipisches si uaciones mu uos ak ualiza imas. En ales casos (puede se ) se limi a el consumo ecip okino mu uamen e. ŠALTINIAI DLKT – Daba inės lie u ių kalbos eks ynas, sud. Kauno Vy au o Didžiojo uni e si e o Kompiu e inės ling is ikos cen as. P ieiga pe in e ne ą h p://donelai is. du.l . DŽe – Daba inės lie u ių kalbos žodynas 26, y . ed. S asys Keinys, 7-as pa ais. i papild. leid. Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 2012, 969 p.; elek oninis a ian as, 2015. P ieiga pe in e ne ą: lkiis.lki.l . LKŽe – Lie u ių kalbos žodynas I–XX, 1941–2002, elek oninis a ian as; ed. kolegija: Ge ūda Nak inienė ( y . edak o ė), Jonas Paulauskas, Ri u ė Pe okienė, Vy au as Vi kauskas, Jolan a Zaba skai ė. Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 2005; a naujin a e sija, 2008. P ieiga pe in e ne ą: www.lki.l . LITERATŪRA Amb azas Vy au as, ed., 2006: Daba inės lie u ių kalbos g ama ika, 4 pa ais. lei- dimas. Vilnius: Mokslo i enciklopedijų leidykla. E ans Nicholas, Le inson S ephen C., Gaby Alice, Majid Asi a 2011: In oduc ion: Recip ocals and seman ic ypology. – Recip ocals and Seman ic Typology, ed. by E ans Nicholas, Gaby Alice, Le inson S ephen, Majid Asi a. John Benjamins Publishing Company: Ams e dam/Philadelphia, 1–28.