Daiva Aliūkaitė, Danguolė Mikulėnienė, Agnė Čepaitienė, Laura Geržotaitė. „Kalbos variantiškumas ir jo vertinimas perceptyviosios dialektologijos požiūriu: variantų ir vietų vaizdiniai“

A icles A icles a icles 259 / DALIA PAKALNIŠKIENĖ Klaipėdos uni e si e as Les di ec ions de eche ches scien i iques: bal is ique, geoling is ique, his oi e du ac ionmajo . Dai a Aliūkai ė, Danguolė Mikulėnienė, Agnė Čepai ienė, Lau a Ge žo ai ė LEBROS VARIANTIŠKUMA JO IR VERTINIMAS PERCEPTYVIOSIOS DIALECTOLOGIES PHOYEURU: VARIANT IR VIET VAIZDINIAI COLLYTVIN MONOGRAPHIE Vilnius: Vilniaus uni e si yk publika, 2017, 326 p. ISBN 978-609-459-913-2 Il es à no e que la Commission n'a pas é é en mesu e d'examine la ques ion. Re ueujamoji monog aphija neeilinis é énemen li uanis ikos padangėje. Ino a i us quan i a i e quali a i des langues Li uaniennes a ian iali é é ude, basé e simples memb es de la communau é kalbines é alua ion, ou nissen de nou elles données langues a ian iali é in en o iza ion, in e p é a ion, aida e pe spec i e é élée. Tou d'abo d en œil c in a globalus li é a u e linguis ique sélec ion […] p épa é e les plus impo an s de langue a ian iali é ainsi pe cep y iose dialec ologie eikales, c i iquemen exploi é des éminen es écoles linguis iques héo iques disposi ions e p a ique. La monog aphie, comme indique nume acie, cons i ue six di é en es olumes de pa ies. la 5ème pa ie cons i ue seulemen 6 pages, e la 6ojoje les conclusions p ésen ées, donc, pe haps, plus p écisémen au ai é é de suje e ces sky elius e p ésen e comme des conclusions géné ales. Juolab que le 5ème chapi e Vaizdinių e disposi ions dimension de adu adu langue a ian iškumo eche ches ésume clai emen les ésul a s de l'enquê e. Le 1aj chapi e, qui es in i ulé Į adu, donne l'idée de la a ian iali é de la langue, dis inguan deux plus impo an s a ian iškos aiškos DALIA PAKALNIŠKIENĖ 260 Ac a Linguis ica Li huanica LXXVIII ca égo ie des a ian s e lieux isuels. Qua ies scien i iques collec i e on pou objec i ambicieux: iš i i geoling is inę kompe enciju memb es de la communau é des simples langues, qui es en endue pa les au eu s de la monog aphie comme connaissances e capėjimai econnaî e le a ian iškumą de langue e le elie a ec di e s ypes a ealais: 1) géog aphiais ( . y. e i o iali és in ama); 2) sociaux (i.e. sociaux a iables); 3) cul u elles (i.e. cul u elles a iables cul u elles) (20 p.). / À p emiè e ue épheme iquemen , la olon é es mesu ée de maniè e iable pa des é apes cohé en es s o mule des âches, assu an une éussi e de lenquê e: élabo e la mé hodologie de lenquê e, é abli des c i è es de sélec ion des enquê eu s ainsi que des poin s de égions denquê e e , exploi an le model de compé ence géoling is ée ses o mulé, e ec ue lenquê e. La monog aphie es essen iellemen p épa ée, ma 20142016 m. É a ybine commission des langues Li uaniennes des onds de la acul é Kauno de Vilniaus uni e si é menée p oje Bend inės lie u ių kalbos ie a men iniame lie u ių kalbos žemėlapė ( ado ė p o . d . Dai a Aliūkai ė). Ainsi acquisi a di e sesopos expé iences, passeignée de ses p op es sėkmies e e eu s. Ti iamųjų p end e solidi plus de 1400 jeunes. N'ausé ésolu d'é udie assez ien iso con ingen de 1519 ans gymnasis es e élè es e balisé e isualisé linguis iques disposi ions, au emen di , geoling is ine compé ence, des dizain ies de Li uanie des end oi s, les mieux ep ésen an an s e adi ionnels Li uiniens a mes, e des nou eaux a mins a. XXI. les da ius: les e es du no d ep ésen aien K e ingos, Plunges e Mažeikių geolek ai, les geolek ai iais Bi žų i ėžio, les hau s hau s hau s Vilka iškio, les hau s hau s hau s Va nos geolek ai. Ty inė i même plus di icilemen in e p é ées pe eiginia Šiaulių, Kupiškio e Ukme gės geolek a. Talpus 2ème chapi e de la monog aphie L'allba a ian iškumas pe cep y iosios dialek ologijos požiū iu p ésen e une c i ique e ospekciju depuis le illage jusqu'à la ille dialek ologijos, depuis adicinė jusqu dynamškosios e pe cep y iosios dialek ologijos, dans pa lė oją o ien ées pa adigmas, pe me an usi susiku i ino a y ią me odologie d'enquê e. Les eche ches pe cepy ines ch onologiquemen son g oupées en é apes a an e ap ès Denis R. P es ons li e Pe cep ual Dialec ology (P es on 1989), don de nomb eux disposi ions epose con empo aine ling is ique. Pa allèlemen à la mé hodologie, p ésen ée e quali iée adui e ou accommodée e minija a ec co espondmenimis dans d'au es langues. On s'a end à ce qu'elle na u ellemen p igis, se a adop ée d'au es che cheu s Li uiniens e acilemen con e ie dans le con ex e in e na ional. L'é ude baséée c éa i emen Denise R. P es on cinqakomponen iu d'enquê e pe cep i au modèle, qui cons i ue quelques âches: pech inis a ian ų žemėlapis, a ian ų aisyklingumo i pa auklumo į e inimas, a ian ų ski ingumo nus a ymas, dialek ų a pažinimas, concep ualus e inimas (P es on 1999), excluded hese âchesčių esmė i e ė. de la langue li huanique a ian iškumui é udie Dai a Aliūkai ė, Danguolė Mikulėnienė, Agnė Čepai ienė, Lau a Ge žo ai ė Kalbos a ian iškumas i jo e inimas pe cep y iosios dialek ologijos požiū iu: a ian ų i ie ų aizdiniai Re iews 261 scien i ique a c éé complexe un modèle de ques ionnai e, dans lequel isualisée e e balisée anke uojamojo geoling is inė kompe encija. Les chapi es 3 e 4 de la monog aphie son consac és à la quali a i e e quan i a i e in e p é a ion des données ob enues. 3-iaime chapi e Subjec i ieux modèles de a ian iali é de la langue Li uiniens: a minée concep ualisa ion de la langue e men alines ca es g aphiques de la langue a ian iali é dé eloppe le discou s égional de la langue Li uiniens a ian iali é isudines. Tou d'abo d es discu é de ques ionnai es é yškėjęs socioling is inis ep ésen an de langue a minée po ai . Di igan Fumio Inoue des mo s é aluins (Inoue 1999) e Pe e io Ga e o, Angie Williams e Be sy E ans des echniques de mo s signi icmins (Ga e , Williams, E ans) p incipaux, p épa é 2005 un éseau de mo s signi icmins. Les données des enquê es on mon é que les p incipaux aouges du ep ésen an a minée langue se lien a ec le payschu e la habi a ion dans la égion, amžiumi, espec ba p aeičiai, kalbai e pan. Aki aizdi soucheja a ec NORM‘o (Chambe s, T udgill 2004) isuel é èle i mia i s disposi ions, que a minée pa le passėjusio / p aeinančio pasaulio požymis. Cependan , comme dé ails e balemen e pa iculiè emen isuellemen pa odie monog aphie, une elle concep ualisa ion à di é en s poin s es d'une mêmeode in ensi é. Men alines ca esapies e leu s commen ai es analyse é élée imaginée la dialek es paysch o aisdį, mon ée p o o ypyne a miali é zones. Compuu e io p og amme Gabmap (Ne bonne e k . 2011) susis emin ues ca og aphies u di é en es a miques e poin s concep ualisa ion kalbinée hommnée, a miškumo zones images, linguis iques ca ac é is iques déc üdina ions, mon an assez bonne compé ence géoling is ine. Bû in é essan compa e di é en s poin s de a miali é e ies ca esapius é yškė ų kalbinės gim inės eiksnys i iamųjų nuos a oms. En ou e, plus dé aillés commen o en les ca es des di é ences ( ig. 70). Bū ų signi ica i non seulemen les explica ion des lignes su les ca es, i. i. quoi indique énéâ e ou clai â e end oi s jungian ligne, mais e considé s ymas, pou quoi des images i iables susi o muoja p écisémen els a miškumo a eales. Pa des exemples de mapes à c ayon on oi que bon nomb e d'en e eux son des i iables commen és a dijan dans un ou au e a eale le ma quage a miali é des signes ( aisyklinga, comp endama, g ažu ou neg ažu, e c.). Tels signes d'analyse se aien g andemen p a ichisuse e p o o y ipines zones de a miali é é ude. Les ca es mon è en kele iopą classi ica ion des a mių dominuojančias d ina ę (zemaičiai aukš aičiai) e ke u na ę (zemaičiai aukš aičiai su alkiečiai dzūkai) (žinoma, za ikso a e au es / /). Publiée, que les enquê és jeunes enden à passe dans ke u na ée classi ica ion, e indiquées elles slink ie causes: e nog a iques égions de classi ica ion en aille, nonégia e is e esaiches e aukš aičių plo s ainsi que au es en i onnemen s his o iques. DALIA PAKALNIŠKIENĖ 262 Ac a Linguis ica Li huanica LXXVIII Dans 4-ajame chapi e Subjec i ieux modèles de a ian iali é de la langue li oue: concep ualisa ion de la bend inée e men alines langues a ian iali é imagdines ca og aphage su une base géoling is ique cons ui un ep ésen an de la bend inée langue socioling is inis po ai ise mon e les concep ualisa ions des langues bend ines hau š aičių e žemaičių. La même signi ica ion des mo s, asocia ų, echnique é abli ois plus impo an s commun inès langue ep ésen an po ai aoža […] éduca ion, mies iečio apa ybė, aisyklinga kalba (pas a oji ečiau). Un au e impo an démo e, qui mon e di é en e concep ualisa ion de la langue bend inée des hau es aiches e des e esaiches, con empo iškumas, solidi ian s é éo ypiné opposi ion a mė = passé, a ian e de la plus hau e géné a ion bend inė kalba / = p ésen ie, a ian e de la jeune géné a ion (192 p.). Taiški aukš aičių nuos a a, e jeunes žemaičiai bend inės kalbos a ec con empo iškumu neapa ina cela sie ina a ec žemai iškojo a miškumo gy ybingumu. I in g and des di é ences en e les jeunes hau es aiches e les e esaiches bend ines de la langue isudines n'es pas é ablie. Ty ées zaïquai que žemaičiai pa lan bend ine langue considè e comme é imą. Les peš ines ca es-maps mon è en commun inée des images de localisa ion de la langue. Bend inée zones de langue géné alemen eliées a ec cen ais g andmiesčiais, egiono cen ais ou même kalbine gim ine. Sui ine langue le plus sou en liée aka inė pa ie de la Li uanie, ečiau cen inė ou y inė pa ie de la Li uanie. Selon l'enquê e, ous les poin s jeunes son le plus sou en a ec commun inée zone de langue apa ina Vilnius e Kauną, ečiau Klaipėdą. In e essan e conclusion des che cheu s, que les p o o ipiškes plus commun ines zones de langue localisées dans les loca esses, qui aibles iden i iées a ec a miškumo zonomis. T umpučiame 5-ajame chapi e Vaizdinių i nuos a ų dimensijų e ė kalbos a ian iškumo y imuose é abli que l'é ude des disposi ions des mokslei ių Li uaniens es ep ésen a i us du poin de ue des données ecueillies. Comme j'ai déjà men ionné, ou es ici énumé ées pensées pou aien na u ellemen in ég ompone des conclusions, dans lesquelles consis emmen son p ésen és des consomma eu s de langues simples commun ines e a miques imaginiennes ainsi que p incipaux leu s aouges. Paaiškėjo, que les plus impo an s ai s de langue commun inée son l'éduca ion e la localisa ion (didmiesčiai Vilnius, Kaunas, Klaipėda). Les ca es men ales mon è en que les p o o ypiques zones de a miali é localisées dans de nou eaux a miniuose da iniuose Plungės, K e ingos, Mažeikių geolek uose (zemaičių a eale) Bi žų, Va ėnos geolek uose (aukš aičių a eale) e egiolek ų cen uose Telšiuose, Šiauliuose, Pane ėžyje, Aly uje, dans d'au es illes Rie a e, Skuode. Les ésul a s de l'é ude mon en que les jeunes des gymnasies e secondai es écoles de Li uanie geoling is inė compé ence es su isan e. Tokį é alua ion le plus g oundzija les pinš iniai ca es maps, mon an s que la jeune géné a ion des memb es de la communau é de langue in ui y iai habila dis ingue o emen , moyennemen e aibnai a miquemen ma qués zones. Dai a Aliūkai ė, Danguolė Mikulėnienė, Agnė Čepai ienė, Lau a Ge žo ai ė Kalbos a ian iškumas i jo e inimas pe cep y iosios dialek ologijos požiū iu: a ian ų i ie ų aizdiniai Re iews Re iews 263 / La iabili é e l'objec i i é de l'é ude augmen en mode nes mé hodes quan i a i es ainsi s a is iques. Mé hode de dialec omé ie c éée pa p og amme in o ma ique Gab map quali a i emen e quan i a i emen ésumés des poin s de con ôle p o o ypiques des langues e des monog aphes de zones de consomma ion de la langue commune, mé hode s a is ique cons i u i e des ca es des images, e lé an ou es les locali és signi ica i emen du poin de ue de a miali é, des ca es de di é ences ou des éseaux, mon an le deg é de a miali é, des clas è es e des dend og ames monog aphie isualisée même 174 ! Pagi inas, en e ous au es posi iamybies, suje ikis e o malus monog aphie uni is e cohé ence, lequel a eind e aux qua e alen ueuses scien i ique n'é ai pas acile. Au con ai e, di é en es ois y ées on usionné leu expé ience e compé ences en uni é à u ning au issu. Mode nus, quybiškas, p eciziškas y imas un au e cœu de pie e Li uane geoling is ikos chamb e, na u ellemen en siliejan dans monde linguis ique espace. LITERATŪRA Chambe s Jack K., T udgill Pe e 2004: Dialec ology. Second Edi ion. Cam- b idge: Camb idge Uni e si y P ess. Ga e Pe e , Williams Angie, E ans Be sy 2005: Accessing Social Mea- nings: Values o Keywo ds, Values in Keywo ds. – Ac a Linguis ica Ha niensia: In e na- ional Jou nal o Linguis ics 37(1), 37–54. Inoue Fumio 1999: Classi ica ion o Dialec s by Image: English and Japanese. – Handbook o Pe cep ual Dialec ology 1, eds. Dennis R. P es on. Ams e dam, Phila- delphia: John Benjamins Publishing Company, 147–160. Ne bonne John, Colen Rinke, Gooskens Cha lo e, Kleiweg Pe e , Lei- nonen The ese 2011: Gabmap – A Web Applica ion o Dialec ology. – Dialec olo- gia Special Issue II. P es on Dennis R. 1989: Pe cep ual Dialec ology: Nonlinguis s’ Views o A eal Lin- guis ics. Do d ech : Fo is. P es on Dennis R. 1999: Handbook o Pe cep ual Dialec ology 1, eds. Dennis R. P es on. Ams e dam, Philadelphia: John Benjamins Publishing Company. Į eik a 2018 m. juin 30 d. DALIA PAKALNIŠKIENĖ Klaipėdos uni e si e as Salomėjos Nė ies g. 5, LT-92227 Klaipėda dalia.pakalnisk[email p o ec ed]