Jaunųjų rytų aukštaičių – kupiškėnų ir uteniškių – kalbinės gimtinės vaizdiniai

S aipsniai / A icles 175 LAURA GERŽOTAITĖ Lie u ių kalbos ins i u as As di eções de pesquisas acadêmicas: es udos a ealinhos de línguas bal as, dialec ologia, geoling is ica, pe cep i ioji dialek ologija. DOI: h ps://doi.o g/10.35321all81-08 JAUNJ EYT AUKŠTAIČI KUPIŠN E UTENIŠKI KALBINS GIMTINS VAIZDINIAI Images o Linguis ic Homeland o he Young Eas e n Aukš ai ians o Kupiškis and U ena ANOTACIA S aipsnyje supažin amina-se com jo ens y ų aukš aičių kupiškėnų e u eniškių kalbinės gim inės aizdinių y imu. In es imoji ma e ial do es udo, execu ado aplicando os p incípios da pe cep y iosios dialec ology, dados. Análise indica que a i os usuá ios de código a minio se conside am U enõs mokslei iai. Desde es a aiškos links a a ibo a Kùpiškio jo ens. Do pon o de is a dos domínios (ou domínios) a osenos do código e minio, as disposições in es igá eis são semelhan es. Pieš iniai (men alinhos) mapas e elam, que kalbinę genmina com a miškumo zonomis mais links a apa in i U enõs jaunuoliai. Ku dami ak ualiąją dis anção com g e imas pa a mės localo iais, Kùpiškio mokslei iai, ma y , apa eiboja do sua kalbinės aiškos. Aplausus as jo ens do codigo a mínio igu dá ios adicionais a mės, ou NORMʼo, ep esen an e a ca ac e izan es a ibu os são b škūs. Ta miamen e alan e homem com a aldeia associacijuja an o Kùpiškio, quan o U enõs i iamieji. Do pon o de is a da g ande Kùpiškio pa e dos alunos, a minis código é p aei as, senio es ge ações kalbinė aiška. Aos úl imos mais equen emen e do que U enõs esponden es es e código não sepa ado ainda e do espei o à língua, cul u a e k aš u. o na com XXI a. 2-ajam U enõs mokslei ių žemėlapiuose b ėžiamos kalbinės gim inės a ian o ibos be eik su- década na geoling is os isolado i inio y ų aukš aičių egiolek o limi es. Pa a es e la binho da ínio mui o pa ecidos econs uo ame An ano Ba anausko a mių ski s ning mapápie y iečių penk ųjų, ou Zigmo Zinke ičiaus e Alekso Gi denio a mių klasi ikacijos y ųš aičių kupiškėnų, e eles supančių šeš ųjų, ou u eniškių, a ealas. LAURA GERŽOTAITĖ 176 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXI Ve balizuadas e isualizuadas disposições e elam a elação jo em e les e al a aiças ge ação com his ó ico obje i iu não só nas na i as localidades, mas e oda a pa e da á ea de língua li uanas o ien ais linguíni a ian iškumu. ESMINIAI VOZŽIAI: pe cep i ioji dialek ologija, kalbinė gim inė, adicinė a mė, y ų aukš aičių pa a mė, men alinis žemėlapis, asocia as. ANNOTATION The a icle p esen s a esea ch s udy add essing he images o he linguis ic homeland o he young Eas e n Aukš ai ians o Kupiškis and U ena. The ma e ial su eyed in he s udy consis s o he da a om he esea ch conduc ed unde he p inciples o pe cep ual dialec ology. The analysis shows ha he school s uden s o U ena conside hemsel es ac i e use s o he dialec al code. Kupiškis you h endem o dis ance hemsel es om his sel -exp ession. The subjec s sha e simila a i udes owa ds he domains o usage o he dialec al code. The d awn (men al) maps e eal ha i is he you h o U ena who end o iden i y hei linguis ic homeland wi h he a eas o dialec s mo e o en. By es ablishing an ac ual dis ance be ween hemsel es and he loca ions o he neighbou ing subdialec , Kupiškis school s uden s possibly dissocia e hemsel es om hei own linguis ic exp ession. The a ibu es ha desc ibe he ep esen a i es o he adi ional dialec , o NORM, a e subjec s om Kupiškis and hose om qui e clea in he dialec al code images o he young people polled in he s udy. Bo h he U ena end o associa e a pe son who speaks a dialec wi h u al a eas. In he opinion o he majo i y o Kupiškis s uden s, a dialec al code is a linguis ic exp ession o he pas and he olde gene a ion. They conside his code insepa able om espec o language, cul u e, and land mo e o en han he esponden s om U ena. The bo de s o he a ia ion o he linguis ic homeland d awn on he maps o U ena s uden s i ually coincide wi h he bounda ies o he Eas Eas e n Aukš ai ian egiolec ha geolinguis s de ined in he second decade o he wen y- i s cen u y. Es a o mação linguís ica é mui o semelhan e à a ea o he so called Fi h Eas e n om he econs uc ed map o dialec s by An anas Ba anauskas o he Eas e n Aukš ai ians o Kupiškis unde he classi ica ion o dialec s by Zigmas Zinke ičius and Aleksas Gi denis and he su ounding e a ion a ea o he so called Six h Eas e n o he subdialec o U ena. The e balised and isualised a i udes e eal he ela ionship be ween he young gen- o Eas e n Aukš ai ians and he objec i e his o ical linguis ic a ia ion bo h o hei bi hplaces and o he en i e eas e n pa o he Li huanian language a ea. KEYWORDS: pe cep ual dialec ology, linguis ic homeland, adi ional dialec , Eas e n Aukš ai ian subdialec , men al map, associa ion. S aipsniai / A icles 177 Jaunųjų y ų aukš aičių – kupiškėnų i u eniškių – kalbinės gim inės aizdiniai 1. ĮVADAS Úl imo décimo ano na Li uânia não se limi a a mé odos de dialec ologia desc i omá ica adicional ealizados e s a išką a mės aizdą iš yškinančiais y imais (Mikulėnienė, Meiliūnai ė 2014; Mikulėnienė, Leskauskai ė, Ragaišienė, Ge žo ai ė, Bi gelienė 2016; Mikulėnienė 2018; Čepai ienė 2018 e k .). Su in ensi izada in e média de a mių, suas e bend inês línguas bem como ou as a ian es locais de linguagem lemb a, que a osenoja cada ez mais eqüen emen e usados e a minis, e comuni á ia língua a a ian es de linguagem a imesnis. A im de a alia de o ma ab angen e a a ian iškidade linguís ica de uma ou ou a šnek os, o na-se impo an e não só a obje i a ixação das peculia idades linguís icas p óp ias dela, mas ambém a subje i a pe spec i a dos memb os da comunidade de línguas comuns, de e minando a escolha de uma ou ou a a ian e linguís ica (Aliūkai ė, Mikulė, 2016: 89120; Ge a: 1733; Čežo ai ė 2016a 2016: 339; Ge ai ė, 2016: 84100 e k . 321). Assim, disposições é um dos essenciais luga es a ian o (sa i) e ê c ian es, simul aneamen e seu i ybingismo e con íns inumá assegu an es ações. Nojuumas e ak ualidade. Pe cep ioioio de na u eza adicionais y ų alš aičių pa a mių, especialmen e kupiškėnų, pesquisas a é ago a quase não oi ei a. nas ienin elis Kùpiškio mokslei ių geoling is inės kompe encijos y imas, a - skleidęs gana nuoseklų ie os jaunuolių ibojimąsi nuo sa os a minės aiškos Minė i- (Aliūkai ė, Mikulėnienė, Čepai ienė, Ge žo ai ė 2017: 88, 117)1. Algumas an e io es kupiškėnams ade imas eas e n aukš aičių anykš ėnų pa a mės plo e ealizadas com es udos de disposições de consumido es de linguagem linha buscou 2008: 129–142; 2009: 164–179). ou osokių obje i os (Aliūkai ė Es e a igo obje i o baseado nos p incipais da pe cep y iosios dialek ologijos, compa a Kùpiškio e U enõs gimnazijos i ia i os imagbinés de líng inas pa a mės e a alia kupiškėnų pa a mengumo. Obje i o do a igo Kùpiškio e U enõs mokslei ių kalbinės gim inės aizdiniai. Ti iamieji são dois gimnazijos (1518 anos) jo ens (in o mação sob e esponden us consul e len elėje). 1 Geoling is inė comum das comunidades de linguagem a compe ência é de inida como conhecimen os e habilėjimas econhece a a ian iškidade da língua e elacioná-lo com de e minados a eais geog á icos, sociais, cul u ais (Die cks 2002: 5253; Aliūkai ė, Mikulėnienė 2016: 92). LAURA GERŽOTAITĖ 178 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXI LENTELĖ. Ti iamųjų Kùpiškio, U enõs jaunuolių cha ak e is ika Ti iamosios localida- Iš iso de Iš iso in es ig- Iš iso á eis Ta mę mulhe es Ta mės homens Ta miškai de moka Ta miškai nemoka língua nekalba Kùpiškis 119 (100,00 %) 73 (61,34 %) 46 (38,66 %) 29 (24,37 %) 90 (75,63 %) 17 (14,29 %) 77 (64,71 %) U enà 68 (100,00 %) 42 (61,76 %) 26 (38,24 %) 50 (73,53 %) 18 (26,47 %) 41 (60,29 %) 16 (23,53 %) Apklaus us mokslei ius pode se a ibuído a uma g upo de idade. Ty ime baseia-se Penelopės Ecke pon o de is a, que a classi icação do século base é não exacli ch onologija, e a psniai. Ti iamá ios de aco do lingubinha, cul u al, social expe iência e adolescen e adolescência iden idade a psnį classi icam-se isso mesmočiai ka a (Ecke 1997: 151167; Aliūkai ė 2007: 145). Ins umen o empí ico de pesquisa anoniminė sąmoningųjų nuos a ų execu ado no anke a Ta minio kalbėjimo i bend inės kalbos e inimas, pa eng a 2014–2016 m. p oje o Bend inės kalbos ie a men iniame lie u ių kalbos žemapape (plačiau ž . Aliūkai ė, Mikulėnienė 2016: 9799). In oduci i a pa e do ques ioná io ixam-se sociodemog a icamen e dados in es igá eis: gêmeos, ažius, o igem e luga de esidência, ambém ap esen am-se compe ência de dialec o e consumo a i um, dis ibuição de a ian es de linguagem, ou domínios, dedicadas pe gun as. Na p incipal pa e consolida-se modelis de pe cep y iosios dialec ologijos a mės e bend inės kalbos lokaliza imas peš iniuose žemėlapiuose, ambém a miškai i bend ine kalba kalbančio žmogaus asocia ai e k . O ma e ial in es igá el é compos o 187 anque os. En e eles 119 ques ioná ios enche am Kùpiškio Lau yno S uokos-Guce ičiaus gimnasio mokslei ai 20142016 m. execu ado p oje o luga da Bend inė kalbos men iniame lie u ių kalbos žemapape2 Pa il ma e ial (p o o ipias a mės e bend inė língua a ealas peš iniuose map map map mapepios, a miškai i bend ine kalba kalbančio asmens asocia ai) é publicada (plačiau ž . Aliūkai ė, Mikulėnienė, Čepai ienė, Ge žo ai ė 2017: 78102, 140, 185, 263). Es es dados complemen am em 2018 68 ques ioná ios3 cole ados na U enõs Adol o Šapokos gimnasia. Responden es au oimonêi si o ma am lingubinês ma mimim imagensimaginais exal i am-se com base des es dados das a e as do ques ioná io: 1) ap a us apon us ų ie o ių 2 O P oje o ealizado com os undos da Es adoi íssima Comissão das línguas Li uãs (su a ies No K-5/2014). Líde do p oje o p o . d . Dai a Aliūkai ė. Pa a mais sob e os seus esul ados eja. Aliūkai ė, Mikulėnienė, Čepai ienė, Ge žo ai ė 2017. 3 Kùpiškio gimnázio p eenchidos ques ioná ios gua dados da Uni e sidade de Vilnius Kauno li e a ū os i e imo s udijų ins i u e, U enõs gimnazijoje – Lie u ių kalbos ins i u o Geoling is- ikos cen o Ta mių a chy e. A igos 179 A icle / Jaunųjų y ų aukš aičių – kupiškėnų i u eniškių – kalbinės gim inės aizdiniai aculdade Kalbų, jo ens de código in e minio consumo a i um e disseminação (ou domínios) des inadas das pe gun as da pa e in odu ó ia do ques ioná io; 2) isnag a endo di e en es pon os de pesquisas mapaspias, nos quais solici ado ma cado, onde se ala a miškai, ma e ialá4; 3) isanalisa us dados associa ų do consumido a mės. T iamose pã a mės a menes classi icações e dis inamose peculia idades. a. 7o decênio Zigmo Zinke ičiaus e Alekso Gi denio na classi icação de a men os li uãos y ų aukš aičiai kupiškėnai i u eniškiai, como e odos aukš aičiai, a ia s eikas ie, uo, como y ų aukš aičiai siau ina d iga sių an, am, en, em pi muosius dėmenis i bu usius nos ą, ę (Gi denis, Zinke ičius 139:66147; Zinke ičius:36380; Mo kūnas 365:1977; XX 2004: 2930). Sepa iamoji nedidelę eas e n Li uânia pa e ocupan es kupiškėnų pa a mės peculia idade nes e ski s yme é balsių e, ẹ pala a no inal e an es kie ąjį p iebalsį a liepamen o de á ios comp imen o a, a u eniškiai jame dis ingui i segundo neki čiuo ų ė e ie a liepimą e. (Gi denis, Zinke ičius 1966: 139147; Zinke i 1969: 365 380; Mo kūnas 1977: 33) (ž . 1 ig.). Segundo peculia idades, dis inguindo Z. Zinke ičiaus e A. Gi denio classi icações y ų aukš aičius, subdi idi mais de alho do XX a. 4-o décmecio An ano Salio classi icações aukš aičiai y iečiai (Salys 1935: 70; 1946: 56). No mesmo linguís ico undamen o nele dis ingui kupiškėnus co esponden es aukš aičiai y iečiai pun ininkai idu iniai dadininkai (sakan ys dãda. ie oj dėdė), di e en e, i. e. de aco do neki čiuo o o a imą como a, ou o chamado žalininka imą (sakymą ža.l. ie oj žolė), u eniškius co espondan ys aukš ai y iečiai pun ininkai y iniai 1935: 75; 1946: 58–59). (Salys 1933: 2134; des es dos dois pa os de á ea, como is o no o iginal mapapio e dos bo da mios desc i os undamen os suma y o A Salio 2016 mapapio, icsu almos nepo o (Ge ži ė a:balio 85). A di e gência é que u eniškių plo as eduzído pa e dele a ibuído A. Salio ski s yme aukš aičiams y iečiams pun ininkams idu iniams o ininkams (sakan iem . αs ie oj a as), ou anykš ėnams, e dzūkams y iniams, ou Z. Zinke ičiaus e A. Gi denio dis inguidos y ų aukš aičiams ilniškiams. 4Nes e inqué i o mapas ap esen am com indicados os limi es dos municupiais e pa e seus cen os. Pe cep i ioja dialec ologia aplicando mapélapio écnica (ž . P es on 1989; 1999: xxiiixl; 1999a: 359373) examinados ap esen am-se e azios (E ans: 7683), e, pa a se mais ácil o ien a -se, com os maio es limi es das unidades adminis a i as e i o iais (ž . Long 1999: 178), indicados pelos didmies (ž . Dailey-Ocain 1999: 2002: 228) 5 Em mapas do pe íodo Vėlesni, as on ei as a mių o am co igidas ou os cien is as, com base na segunda me ade do século XX. ma e ial cole ado (Ge žo ai ė 2016b: 74). LAURA GERŽOTAITĖ 180 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXI 1 PAV. Ry ų aukš aičiai kupiškėnai i u eniškiai lie u ių a mių klasi ikacijose6 inal do XIX a. An ano Ba anausko Kaũno go e nança dos a men os na di isão de aco do com as mesmas peculia idades di idi y iečiai, que A. Salio classi icação 6 San umpos mapapyje ma ca Z. Zinke ičiaus e A. Gi denio a mių klasi ikacijos y ų aukš ai kupiškėnus (RAK) e u eniškius (RAU). Kupiškėnus A. Salio ski s yme co esponden es a al š aičiams y iečiams pun ininkams idu iniams dadininkams a ibuídas á eas são desc i aos apsk i imais, u eniškius co esponden iem aukš aičiams y iečiams pun ininkams y ininkams k ad a ais. A igos A icles 181 / Jaunųjų y ų aukš aičių – kupiškėnų i u eniškių – kalbinės gim inės aizdiniai chama de al oš aičiais mo iečiais. Com base nos mesmos c i é ios dis ingui A. Salio aukš aičius y iečius pun ininkus idu inius dadininkus nes e di isão co esponden es y iečiai penk ieji, e aukš aičius y iečius pun ininkus y inius y iečiai šeš ieji (Ba ano skij: 5051, 73 1898). Ry iečių penk ųjų a me, como is o a pa i A. Ba anausko a mių dis ibuição mapa, econs uído emanescen e desc ições de a mių análise, p incipalmen e kalbė a Kùpiškyje e seus a edinkėse, y iečių šeš ųjų da e A. Salio ski s yme eles co esponden es auk kupiš aičių y iečių pun ininkų idu inių dadininkų (a baškėnų) plo o ie o ėse (ž . Ge žo ai ė […]165; 2018: 174 […]1319 (ž . 1 2015)). Es a dois imes ab angendo a á ea é mui o semelhan e a geoling is os na XXI a. 2 a década do ano, se o mando o es ambês linguís ico de i ado y inį y ų aukš aičių egiolek ą (Aliūkai ė, Mikulėnienė 2014: 261; Ge žo ai ė, Mikulėnienė XIII 2014, mapa e comen á io). Ti iamosios pa a mês XXI a. início. Recen es es udos sis emá icos geoling is á ios mos am que a dis in i a u eniškių peculia idade quase ky a isų ka ų a s o ų kalboje, o kupiškėnų, ypač pa a mės plo o pak aščiuose, consis en emen e man i iek idu inės, an o na ge ação jo em não há dėsninga (Aliūkai ė, Bakšienė, Ja osla ienė e al. 2014: 17556, 188; Balčiūnienė, Rinkauskienė, Meiliūnai ė 2017: 54). Nunciado que lingubinas peculia idadesas kupiškėnai semelhan eėja em g e imas s ip iąsias pane ėžiškių e u eniškių pa a mes. A jos pag indu iksuojamas besi o muojan is naujasis s ambesnis ie inis kalbinis in luência de U eniški indica o a o de que o e menys o ien al y ų aukš aičių egiolek as (com cen o de a ação ena) inclui não só u eniškių, mas ambém os conselhos ci cundan es, deles e kupiškėnų, á eas (Aliūkai ė, Mikulėnienė 2014: 261; Ge žo ai ė, Mikulėnienė XIII 2014, mapa e comen á io; Mikulėnienė, Meiliūnai ė 2017: 169195). Šį a ealą liga e no o no o da inio es abilidade con i ma a é mesmo ao XXI c. começo ixuojama p ecipekli neki - čiuo o o a imo kaip a a osena (Aliūkai ė, Mikulėnienė 2014: 261; Ge žo ai ė 2016b: 190–191). Po an o y ų aukš aičių kupiškėnų e u eniškių plo os ecolhidos dados das disposições não só complemen a ão adicionais y ų aukš aičių pa a mių subjec i io ca ac e pesquisas, mas e leis o ma uma mais exames local dos jo ens sa imonėje susi o ma usį do examinado a ealo, aigi e nele u ilizado a ian o, imagem. Ta minesa linguagem penš inių žemėlapių, asocia ų classi icação e análise p incípios. O inqué i o de es udo ap esen ou a a e a de mapeio (angl. D aw-aMap), ou o p imei o de cinco Dennis P es on es udo pe cep i o modelo componen es de, di e amen e elacionado com qua oąja, ou dialec o de econhecimen o (angl. Dialec Iden i ica ion), a e as. Co ecções do mapa implicam ainda e e ças, ou a ian es de egula idade e a a i idade a aliação (engl. Co ec and Pleasan ), componen e des e modelo (plačiau e : P es on 1989; 1999: xxxi xxx ; 1999a: 359373; Aliūkai ė, Mikulėnienė 2016: 97). LAURA GERŽOTAITĖ 182 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXI Classi icando e analisando nesses mapas isualizados disposições linguís icas in es igá eis baseia-se Willio Die ckso (Die cks 2002: 5170) insigh s sob e a lingubinha gen ina7, eal e ac ualiosa8 em ca ego ias de dis ância. A im de a alia a (ne) ikslum da compe ência geoling is ís ica dos alunos, oi conside ada an o a já ealizadas esul ados de a ian idade do idioma subjec i o como a objec i o (b : Aliūkai ė, Mikulėnienė 2014: 257259; Aliūkai ė, Mikulėnienė, Čepai ienė, Ge žo ai ė 2017, 174178, 221225, 248253). Com a a e a do mapa elacionada com a a e a de asocia ão de pessoa e biamen e alan e o ma e ial classi icado baseado na écnica de pala as signi ica i as (Ga e , Williams, E ans 2005: 3754). Reikšminių žodžių, como il inių iene ų, subs i uição e k .) (Chambe s, T udgill 2004: 28; ambém e Aliūkai ė, inkimą pi miausia lėmė adicinės a mė y os a s o o samp a a ( . y. NORM’o in o man ą apibūdinan ys požymiai: sėslus, ie inis, senas, pagy enęs, y esnis, Mikulėnienė 2014a: 3233)9. Com base nos p ecoceis esul ados de pesquisas de conscien idade in e minio, ede de pala as signi icamíní complemen ado ais il inais unidades como adig upios análise, i. i. pa a econs ui socioling is inį cija, paga ba i k . (plačiau ž .: Aliūkai ė 2008a: 23–45; Aliūkai ė, Mikulėnienė 2016a, 20–21; Aliūkai ė, Mikulėnienė, Čepai ienė, Ge žo ai ė 2017: 69–76). Reikšminių žodžių pag indu išski os asocia ų g upės apima pi muosius mokslei ių nu ody us a minės kalbos asocia us. A liekan kokybinę išski ų a mės ep esen an e po á, em ase de odos asocia ų (daí e kele iopų) ma e ial. 2.TERMINO KODO VARTOSENOS AKTYVUMAS IR SRITYS KUPIŠKIO UTENOS IR JAUNUOLI POZIÚRIU Análomenos dados mos am que em ambas as localidades en e is ados gimnazis as a i ma am mokan ys a mę ( a miškai kalbė i) (ž . len elę). Mais do que ela mokan es es áma en e U enõs (73,53 po cen o), menos do que en e Kùpiškio (24,37 po cen o) i iá eis. Pe gun a , qual a a mę paga, os jo ens pa icipan es do es udo ge almen e indica am aukš aičių ou aukš ai iškai, aukš ai išką, y ų aukš aičių. ou o ou o Kùpiškio 7 Pe cep y iosios dialek ologijos y imuose kalbine gim ine (angl. Linguis ic Homeland) é chamada de indi ido kalbinė aplinka e é ligada com aqueles ambien e linguís icos e espaciais dis âncias (Die cks 2002: 51). 8 Ao a alia as a ian es linguís icas e localizá-las no mapa dis ingue-se ealioji (obje i ioji) e ak ualioji (nea i inkan i geog a inių pa ame ų) dis ancias (Die cks 2002: 51; Aliūkai ė 2009: 172). 9 Angl. non-mobile olde u al male. Lie . sėslus ancião idade mo ado da aldeia (mãe). A igos A icles 183 / Jaunųjų y ų aukš aičių – kupiškėnų i u eniškių – kalbinės gim inės aizdiniai mokslei is suas espos as e i icou, po exemplo, esc e eu, que moka kupiškėnų (Kp_M01), kupiškėnų a mę (Kp_M17), kupiškėnišką (Kp_M28), kupiškėnų (aukš aičių) (Kp_M57), kupiškėniškai (Kp_V12) e e c.10 Galimą apa izaçãosi não com sua, mas izinhas eas e n aukš aičių pane ėžiškių pa a mės kalbine aiška indica o que um de Kùpiškio i iamųjų nu odė mokan is bi žie išką (Kp_M55) a mę. Essas mesmas disposições empenškėjo não só pagamen o da a miga, mas ambém em elação à sua consumo (ž . len elę). A pa i das espos as in es iga i as ê-se que a i os consumido es a mės se conside am U enõs mokslei iai. Desde es a aiškos os mais a ebo a links a Kùpiškio jo ens. Tokį gimnazis as escolha pode e de e minado meno do seu local de nascimen o do que cen o u banização conside adas U enõs (sa i) e é (plačiau s .: Aliūkai ė, Bakšienė, Ja osla ienė e al. 2014: 174; Aliūkai ė, Mikulėnienė, Čepai ienė, Ge žo ai ė 2017: 77). Esses esul ados apilado espos as a domens eo ia g įs ą pesquisa ques ionnai e ques ão, onde e com quem se ala a miškai (plačiau ž . : Fishman Hagen 1989: 48–61; Aliūkai ė, Valikonė 2012: 7–20)11. Susis eminus duomenis, 1972: 1532; ê-se que a mininho códeu ambos os locais de mokslei iai usa a an o izoliuo ajame domene), iek su d augais (solida umo domene), iek su moky- ojais i isais ki ais gim ųjų ie o ių žmonėmis (ins umen iniame iešajame com amília (ou domene) (ž . 2 ig.)12. U enà Kùpiškis 2 PAV. Ta mês domínio de consumo nos pon os de es udo nos pon os de is a dos jo ens13 10 O abalho u iliza-se ais locais de umpiniai: Kùpiškis Kp, U enà U ; As le as M e V indicam i ųjų sexo; núme os núme os de anke as. 11 Dis ingidos domínios isolados incluem imediąją ambien e domés ico, memb os da amília, solida iedade amigos, ins umen iniai iešieji espaços públicos, pessoas desconhecidas (Hagen 1989: 53; ambém c . Aliūkai ė, Valikonė 2012: 9). 12 De e minando a sa ea de consumo da lingua in e minê, oi omada em con a as espos as a duas pe gun as do enque e: Onde alado in e micialmen e, Com quem alado in e micialmen e. 13 P idou ka, que não odos os mokslei os, ma cėję, que ala a miškai, indica am, onde e com quem es e codá usa a. Tokie ma cėjimas compõem: ku 21,01 (com kuo 15,97) p oc. Kùpiškio e 63,24 (61,11 p oc). U enõs jo ens enque es. LAURA GERŽOTAITĖ Ac a Linguis ica 190 Li huanica LXXXI ne aisyklinga (Kp_V26), Kupiškio uma g ažiausių (Kp_M70). Às ezes quando es é ica a aliação da a ian e linguís ica local (man belžiausia kupiškėnų a mė [...]) ainda e a gumen uojama ([...] po que eu a ela acos umada, moku e en endo, Kp_M67). Kùpiškio lingubinis código é sa as código, po an o, ma y , é a aliado a o a elmen e. Fixou um ou o caso, quando de seu p óp io linguino a ian e é a si ibá el. Kupiškėnų pa a mė, que nos mapas dos alunos ge almen e é associada com o p óp io Kùpiškiu (zemėl. Kp_M68 ž . ig. 7), ans e e-se em izinho Pãne ėžį (Kp_M23) ou Pãne ėžį e Pãs alį (Kp_M17). Tan o do a minio código a osenos a i idade, an o kalbinės gim inės, como a minės aiškos zonas, ma cações mapasapios disposições apibend in inos um dos Kùpiškio jo ens pala as: [...] Kupiškėnai em seu a mę, pela qual p incipalmen e é alado kaimuose. Ne aisyklinga. Na minha opinião es a a mia não é mui o boni a, po ém ela é ímpa (Kp_M29). Assim de ambos os pon os dos jo ens consumido es da língua e in e p e ado es ma cações em mapas ê-se, que linguines gim ines com a mine aiška mais links a sie i a i niais des a aiškos consumido es se į a diję U enõs mokslei iai. Ku dami a ak ualiąją dis anção com ade imas pa a mės localo ei, deles p incipalmen e com Pãne ėžiu e ou as, Kùpiškio gimnazis ai links a a i iba -se do seu p óp io codem a minio. Adiu i -se que Kùpiškio mais do que U enõs esponden os con i ma a análise de ma cações jo ens em mapas de á eas de língua de consumido es jo ens (Aliūkai ė, a ų y imais iš yškėjusią endenciją su a mine aiška pi miausia asocijuo i ne y ų, be aka ų (p z., Plùngė, Telšia) i pie aka ių (p z., Ma ijámpolė) lie u- Mikulėnienė, Čepai ienė, Ge žo ai ė 2017: 147). 4. TARMINĖS KALBOS ATSTOVO PORTRETAS ASOCIAT DUOMENIMIS Asocia ų dados mos am que aplausos de gimnazis as igu ados a minio código, ou NORMʼo, in o man ą pesquisas de dialec ologia adicional são ca ac e izan es aços são b iskús. Dois deles a associação do usuá io des e código com o luga e p aei as, aiška da ge ação mais elha são os mais impo an es pa a ambos os locais in es igados (ž . Fig. 8.)17. 17 Es a es a a e a do ques ioná io pe deu 3,36%. Kùpiškio mokslei ių. S aipsniai / A icles 191 Jaunųjų y ų aukš aičių – kupiškėnų i u eniškių – kalbinės gim inės aizdiniai 8 PAV. Ta minês associaa ai de língua dos jo ens do pon o de is a das localidades in es igadas Mais equen emen e com luga , como is o a pa i 8 quad oikslo, des e código o ep esen an e links a sie i U enõs (57,35 p oc.), ečiausiai Kùpiškio (38,66 p oc.) mokslei iai. Associaįa ą indica das espos as dos jo ens em des aque su gidas com a localidade elacionada com a egião, seu p óp io ou na al de egião, gi mines, ca ego ias de o igem: com sua na i idade (U _M31), com sua localidade de o igem (žemai is, aukš ai is, e c.) (U _M39), de onde é o iginado (Kp_M10), com o luga sa o gim ąja ie a (Kp_M59), su uo egionu iš ku io jis y a kilęs (Kp_V42). Ne 45,59 p oc. (iš 57,35 p oc.) su ie a a minę aišką asocijuojančių U enõs de esidência (cidade, po exemplo) (Kp_M14), com sua egião (Kp_M25), com uma aldeia a bi e ia, uma aldeia ou um mui o pequeno bai o (U _M24), com uma aldeia (U _M38), com um homem de cidade (U _V10), com um homem de cidade (U _V21). o a ibu o de aldeia (ele e balizá el aldeia, meno município, kaimiecius e e c. ca ego ias) é impo an e 24,37% (de 38,66%) Kùpiškio mokslei ių, po exemplo: com al homem, que é nascido ou i e em aldeia (Kp_M15), lingualmen e alando homem associa-se com kaimiečiu (Kp_M26), com a aldeia, com a qual a aldeia ica mais longe da cidade (Kp_M66), com a kaimiška okolamaja (Kp_M68), com gy aldeia (Kp_V01). Como is o a pa i o necidos exemplos, es e a ibu o ge almen e ma ca uma e e ência de luga . Ela, exce o um ou o caso, é a aliada neu a. Assim, o sinal de local (não campo) de ambos os pon os de pesquisa dos jo ens consumido es da língua (Kùpiškio 14,29 po cen o, U enõs 11,76 po cen o) no g á inio do código a mino não es á o emen e ligado com o a ian iškum egional. Tais disposições podem se elacionadas com os es udos geoling is os do início do XXI a. es abelecidos dispa dispa aly iškumu de a miškumo, di e en e pela sua in ensidade a eale analisábele (Aliūkai ė, LAURA GERŽOTAITĖ 192 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXI Bakšienė, Ja osla ienė e al. 2014: 174178, 184188)18. Ta mine aiška kalbančiojo iden i icação com a kaime i anciu asmeniu, kaimo žmogumi (ou kaimiečiu) pode eikš i e uma ce a a i ibojimen o. nesse caso a a minão com o luga Be eik pusei Kùpiškio sie ų ge okai didesnė Kùpiškio i U enõs gimnazis ų dalis. (49,58%) o código a minin dos mokslei ių asocijuojasi com p aei imi, y esnią ka a: com seno e, com p aei imi (Kp_M20), com nossos a ôs emposis (Kp_M37), com p aei ies Lie u a (Kp_V45), com amžiumi. Pessoas mais elhas com mais equência ala a miškai (Kp_M27), p incipalmen e com pessoas de mais elho idade (Kp_M39). Ta minês aiškos ligação com 20 século e adições (Kp_V03) a nė, Ge žo ai ė 2017: 117). Šiuos asocia us su seno e. Senelių, p osenelių laikais (Kp_V08), ikė ina, odo Kùpiškio jaunuolių nuos a as a si ibo i nuo šio kalbinio a ian o (Aliūkai ė, Mikulėnienė, Čepai ie- ainda ečiau a dijo U enõs i iamieji (20,59 p oc.), np.: senąja Lie u a (U _M04), su seno e (U _M14), homem alan es a miškai man asocijuojasi com seneliais, p oseneliais, que an e io men e assim alė am (U _M02), pessoas do i inho século (U _M25) (ž . ig. 8). Es ei amen e in e - elacionadas g upo ab angen e á ios aços asocia ů indica que o código e bal pa a jo ens jo ens memb os da comunidade de linguagem, de eles p incipalmen e Kùpiškio es udados, é quase beišnyk an ou ex inguido da ge ação mais elha, us ojanças ou consumidas au en išką dialec ą, a ian e: me uma pessoa alan e linguis icamen e associa-se com seno e, aldeia, po que pessoas jo ens nes es dias já pouco bekalba linguis icamen e (Kp_M41), ago a com pessoas a imin e seny ais (Kp_V15). Re, ao gimnazis as a minesa língua ep esen an e igu adíí incluído sinais de espei o. Ele é p incipalmen e ca ac e ís ico Kùpiškio jo ens (19,33%,), zg.: com (Kp_M05), com seu k aš ą ge biančiu sa o a mės saugojimu, dažniausiai a miškai kalban ys žmonės, didžiuojasi ja žmogumi (Kp_M67), al pa ece homem, que mui o ama seu k aš ą e puoselėja suas adições, šnek ą, a mę (Kp_M63). Tais disposições podem se baseadas simulação, po que essas jo ens es inham-se do a minês aiškos é nuoseclus. Ta miškai alan e homem com espei oba língua, cul u a, k aš ui ečiau asocija osi U enõs (7,35%) mokslei iam, ex.: com homem, que que p ese a quan o mais Li uânia cul u a (U _M16), com homem, que se es o ça puoselė i lie u ių kul ū ą (U _M29), com pessoas que amam sua língua (Rk_V13). Na dialec ologia adicional consolidada ep esen an e de um codigo a mino ainda mais acla ish ainda alguns casos associa us ab angen es, ex.: com a ida da an iguidade, mais anciosas pessoas (Kp_M13), com a aldeia, elhas pessoas (Kp_M51), com seny o ammian is jais e que a iden idade egional pessoas liga e com a me, po ém, do pon o de is a ju en ude, žiaus, senų laikų žmonėmis, žmonėmis iš kaimo (Kp_M32), kaimu, seno e, žemės 18 Panašius ezul a us a skleidė Kùpiškio i Anykšči ajonuose a lik as sociologinis y imas. Re- aukš ai iškumas não depende a do habi ado luga (Sa oniakai ė 2003: 105). A igos A icles 193 / Jaunųjų y ų aukš aičių – kupiškėnų i u eniškių – kalbinės gim inės aizdiniai ukiu užsiimančiu žmogumi (U _M07), su iš kaimo kilusiu žmogumi, senesniu žmo- gumi (U _M13), su seny o amžiaus žmogumi, kaimiečiu a ba žemaičiu (U _M19), com elho homem, não com jo em, de meno cidade ou aldeia (U _M34) e k . e es es ou os exemplos mos am que a imagem de pessoa do código em ques ão na au oimagem dos esponden es é mais posi i a. Ou as a ibuições dos jo ens y ų al š aičių a minės linguagem imagindiniuose são blankūs ou isai é a pa i deles elimina . Po exemplo, igu a 8le nea spei an e educação en e os dois pon os in es igados mencionado apenas uma ez ou duas. Análogas disposições dos alunos ixsuo as e po causa a miamen e alan e do homem ligamen o com neišp ususiu asmeniu. IŠVADOS Pe cep y iões dialec ologias me odológicos ei os de adicionais y ų aukš aičių pa a mių kupiškėnų i u eniškių plo e (ou nes e momen o besi o muojančio y inio y ų aukš aičių egiolek o a eale) si uados locais de jo ens kalbinės gim inės pe mi e imagens de dados gene end iná lingubinį des e pesquisa egiãoo imagem. Daomenas análise indica que com a mine aiška mais se links a sie i U enõs mokslei iai. Ta p Kùpiškio jo ens são ixsuojadas a i ibamen o do seu p óp io código linguino disposições. Tokį desses consumido es de linguagem e a aliado âo gim osios ie os (sa i) e ė. Panašūs ezul a ai gau i susis eminus a minio kodo a osenos s ičių (do- pon o de is a podia demi a a ų) ma e ialá. Embo a ambos os locais os mokslei os a i man a miamen e alan es isu e com odos os empos ep esen an esis (i. i. em odos os domínios), en e U enõs esponden as yškėja s ip esnis polinkis man e o seu p óp io a ibinį. Kùpiškiu ca ac e ís ica kalbinė aiška jo ens locais é a aliada apenas como o ambien e mais p óximo (izoliuo ojo domeno) aiška. Pieš iniai (men alinhos) mapas e elam, que kalbinę genmina com a miškumo zonomis mais links a apa in i U enõs gimnazis ai. Ku dami ac ualiąją dis anção com g e imas pa a mės localo ėmis, deles p incipalmen e com Pãne ėžiu, Kùpiškio jaunuoliai, ma y , apa eiboja do sua a minės aiškos. Ta miamen e alan e homem com a aldeia associacijuja an o Kùpiškio, quan o U enõs i iamieji. Ta minį kodą como ancianių žmonių, p aei ies kalbinę aišką mais links a a alia Kùpiškio jaunuoliai. Úl imos eqüen emen e do que U enõs mokslei iam a minė aiška é nea siejama ainda e do espei oba língua, cul u a e k aš u. U enõs i iá eis mapeados b êziam kalbinės gim inės a ian e inio y ų aukš aičių egiolek o bos be eik su ampa su XXI a. 2-ajame dešim me yje geoling is ų išski o y i- limi es. Pa a es e linguí- dígi o mui o pa ecido ekons- uo ame A. Ba anausko a mių ski s ymo žemėlapyje y iečių penk ųjų, a ba LAURA GERŽOTAITĖ Ac a Linguis ica 194 Li huanica LXXXI Z. Zinke ičiaus e A. Gi denio a mių classi icações y ų aukš aičių kupiškėnų, e eles supančių šeš ųjų, ou u eniškių, a ealas. Da e balizuadas e isualizuadas jo ens linguagem dos consumido es disposições em yskėję a ian iškumo igu adias quase coincide com his ó ico obje i iu não só in es igá eis kalbinės gim inės, mas e oda y inės lie u ių kalbos plo o pa e linguís ico a ian iškumu. LITERATŪRA Aliūkai ė Dai a 2007: Ta minis kalbėjimas i bend inė kalba: objek y iųjų i su- bjek y iųjų ski umų kul ū inė e ė. Dak a o dise acija. Rank aš is. Vilnius: Vilniaus uni e si e as. Aliūkai ė Dai a 2008: Ta mių ypa ybių e ė kul ū iniu požiū iu: Lyduokių šnek- a. – Respec us Philologicus 13(18)A, 129–142. Aliūkai ė Dai a 2008a: Ta miškai kalbančio žmogaus s e eo ipai: ap io inės eilinių kalbos bend uomenės na ių nuos a os. – Respec us Philologicus 14(19), 23–45. Aliūkai ė Dai a 2009: Pe cep y iniai dialek ų y imai: men alinis žemėlapis. – Respec us Philologicus 15(20), 164–179. Aliūkai ė Dai a, Bakšienė Rima, Ja osla ienė Ju gi a e al. 2014: Punk ų inklo ankis geoling is inės ski ies aukš aičiai : žemaičiai požiū iu. – XXI a. p adžios lie u ių a mės: geoling is inis i socioling is inis y imas (žemėlapiai i jų komen a ai), sud. Danguolė Mikulėnienė, Viole a Meiliūnai ė. Vilnius: B iedis, 129–196. Aliūkai ė Dai a, Mikulėnienė Danguolė 2014: Geolek ų i egioninių dialek ų o ma imosi ypa umai Lie u oje. – XXI a. p adžios lie u ių a mės: geoling is inis i so- cioling is inis y imas (žemėlapiai i jų komen a ai), sud. Danguolė Mikulėnienė, Viole a Meiliūnai ė. Vilnius: B iedis, 257–262. Aliūkai ė Dai a, Mikulėnienė Danguolė 2014a: Geoling is ika: ideologija, e- o ija i me odai. Pag indinės są okos. – XXI a. p adžios lie u ių a mės: geoling is inis i socioling is inis y imas (žemėlapiai i jų komen a ai), sud. Danguolė Mikulėnienė, Vio- le a Meiliūnai ė. Vilnius: B iedis, 29–47. Aliūkai ė Dai a, Mikulėnienė Danguolė 2016: Pe cep y iosios dialek ologi- jos ins umen ai i y imų k yp ys: a ian ų a ealai men aliniuose žemėlapiuose (Bi žų a ejis). – Ac a Linguis ica Li huanica LXXIV, 89–120. Aliūkai ė Dai a, Mikulėnienė Danguolė 2016a: Lie u os gimnazis ų požiū is: išsila inimas Lie u os gimnazis ų aizdiniuose. – Ve bum 7, 17–33. P ieiga in e ne e: h p://www.zu nalai. u.l / e bum/a icle/ iew/10283 [žiū ė a 2019-09-15]. S aipsniai / A icles 195 Jaunųjų y ų aukš aičių – kupiškėnų i u eniškių – kalbinės gim inės aizdiniai Aliūkai ė Dai a, Mikulėnienė Danguolė, Čepai ienė Agnė, Ge žo ai ė Lau a 2017: Kalbos a ian iškumas i jo e inimas pe cep y iosios dialek ologijos požiū- iu: a ian ų i ie ų aizdiniai. Vilnius: Vilniaus uni e si e o leidykla. Aliūkai ė Dai a, Valikonė Jolan a 2012: Bend inės kalbos i a mės domenai. – Ve bum 3, 7–20. Balčiūnienė As a, Rinkauskienė Regina, Meiliūnai ė Viole a 2017: Ku- piškėnų i u eniškių pa ibio šnek ų one inė kai a XXI a.: Vabalninko, Da šiškių i Sa- lamiesčio punk ų a ejis. – Li uanis ica 1(107), 38–60. Ba ano skij An onij [=Бaрaновскiй Антонiй] 1898: Замѣтки о литовскомъ языкѣ и словарѣ. Санктпетербургъ: Типографiя Императорской Академiи Наукъ. Chambe s Jack K., T udgill Pe e 2004: Dialec ology. Second Edi ion. Cam- b idge Uni e si y P ess. Čepai ienė Agnė 2018: XXI a. p adžios aukš aičių pa a mių kai a: g e inamasis geo- ling is inis aspek as. Dak a o dise acija. Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as. Dailey-OʼCain Jenni e 1999: The Pe cep ion o Pos -Uni ica ion Ge man Regio- nal Speech. – Handbook o Pe cep ual Dialec ology 1. Ed. Dennis P es on. Ams e dam, Philadelphia: John Benjamins Publishing Company, 227–242. Die cks Willy 2002: Men al maps. Linguis ic-Geog aphic Concep s. – Handbook o Pe cep ual Dialec ology 2. Ed. Daniel Long, Dennis P es on. Ams e dam, Philadelphia: John Benjamins Publishing Company, 51–70. Ecke Penelope 1997: Age as a Sociolinguis ic Va iable. – Handbook o Sociolin- guis ics. Ed. Flo ian Coulmas. Ox o d: Blackwell, 151–167. E ans Be sy 2002: A i udes o Mon eal S uden s owa ds Va ie ies o F ench. – Handbook o Pe cep ual Dialec ology 2. Ed. Daniel Long, Dennis P es on. Ams e dam, Philadelphia: John Benjamins Publishing Company, 71–93. Fishman Johsua A. 1972: The Rela ionship Be ween Mic o- and Mac o-sociolinguis- ics in he S udy o Who Speaks Wha Language o Whom and When. – Sociolinguis ics. Eds. John Be na d P ide, Jane Holmes. Ha mondswo h: Penguin Books L d., 15–32. Ga e Pe e , Williams Angie, E ans Be sy 2005: Accessing Social Mea- nings: Values o Keywo ds, Values in Keywo ds. – Ac a Linguis ica Ha niensia: In e na- ional Jou nal o Linguis ics 37(1), 37–54. Ge žo ai ė Lau a 2015: Geoling is inė An ano Ba anausko lie u ių a mių klasi- ikacijos analizė. – Kalbos is o ijos i dialek ologijos p oblemos 4, sud. Vilija Ragaišienė, Viole a Meiliūnai ė. Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 133–165. LAURA GERŽOTAITĖ 196 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXI Ge žo ai ė Lau a 2016a: Va o ojo eiksnys: subjek y usis Lenkijos lie u ių šnek ų aizdas men aliniuose žemėlapiuose. – Lie u ių a mių kai a XXI a. p adžioje: Lenkijos lie u ių šnek os, sud. Danguolė Mikulėnienė, As a Leskauskai ė, Vilija Ragaišienė, Lau- a Ge žo ai ė, Nijolė Bi gelienė. Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 321–339. Ge žo ai ė Lau a 2016b: Lie u os a mių klasi ikacijos y imas geoling is iniu aspek- u. Dak a o dise acija. Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as. Ge žo ai ė Lau a 2018: Nauji duomenys An ano Ba anausko lie u ių a mių ski s- ymo ekons ukcijai. – Linguis ica Le ica 26, 174–190. Ge žo ai ė Lau a, Čepai ienė Agnė 2016: Vilka iškio jaunuolių kalbinė gim i- nė: ibos, aisyklingumo i pa auklumo e ės. – Ve bum 7, 84–100. P ieiga in e ne e: h p://www.zu nalai. u.l / e bum/a icle/ iew/10288 [žiū ė a 2019-09-10]. Ge žo ai ė Lau a, Mikulėnienė Danguolė 2014: Geolek ų i egiolek ų o ma- imasis Lie u oje: žemėlapis i komen a ai. – XXI a. p adžios lie u ių a mės: geoling is- inis i socioling is inis y imas (žemėlapiai i jų komen a ai), sud. Danguolė Mikulėnienė, Viole a Meiliūnai ė. Vilnius: B iedis, XIII žemėlapis i komen a as (sp. įklija). Gi denis Aleksas, Zinke ičius Zigmas 1966: Dėl lie u ių kalbos a mių klasi- ikacijos. – Kalbo y a 14, 139–147. Hagen An on M. 1989: F isian and Educa ion in he Ne he lands. – Dialec and Educa ion: Some Eu opean Pe spec i es. Eds. Jenny Cheshi e, Vi Edwa ds, Henk Mus e man, Be Wel ens. Cle edon: Mul ilingual Ma e s, 48–61. LKTCh 2004: Lie u ių kalbos a mių ch es oma ija, sud. Rima Bace ičiū ė, Aud a I a- nauskienė, As a Leskauskai ė, Edmundas T umpa. Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u o leidykla. Long Daniel 1999: Geog aphical Pe cep ion o Japanese Dialec Regions. – Hand- book o Pe cep ual Dialec ology 1. Ed. Dennis P es on. Ams e dam, Philadelphia: John Benjamins Publishing Company, 177–198. Mikulėnienė Danguolė 2018: Mul imodalusis a mė y os modelis: ie inės lenkų kalbos a ian iškumo Lie u oje y imo galimybės. P ieiga in e ne e: h p://www.lenku- a mes. l . u.l / iles/mikuleniene_%20 a me y os_modelis.pd [žiū ė a 2019-10-05]. Mikulėnienė Danguolė, Leskauskai ė As a, Ragaišienė Vilija, Ge žo- ai ė Lau a, Bi gelienė Nijolė 2016: Lie u ių a mių kai a XXI a. p adžioje: Len- kijos lie u ių šnek os. Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as. Mikulėnienė Danguolė (sud. i au .), Meiliūnai ė Viole a (sud. i au .) 2014: XXI a. p adžios lie u ių a mės: geoling is inis i socioling is inis y imas (žemėla- piai i jų komen a ai). Vilnius: B iedis. S aipsniai / A icles 197 Jaunųjų y ų aukš aičių – kupiškėnų i u eniškių – kalbinės gim inės aizdiniai Mikulėnienė Danguolė, Meiliūnai ė Viole a 2017: Ta miškumo ma muo Lie u os e nog a inių egionų s uk ū oje. – Naujos egionų apa ybės kons a imas. In eg alumas, sumanumas, konku encingumas, sud. A ūnas Augus inai is, Jolan a Za- ba skai ė, Danguolė Mikulėnienė, Viole a Meiliūnai ė e al. Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 169–195. Mo kūnas Kazys 1977: Į adas. – Lie u ių kalbos a lasas 1. Leksika. Vilnius: Moks- las, 7–18. P es on Dennis 1989: Pe cep ual Dialec ology: Nonlinguis sʼ Views o A eal Linguis- ics. Do d ech : Fo is. P es on Dennis 1999: In oduc ion. – Handbook o Pe cep ual Dialec ology 1. Ed. Dennis P es on. Ams e dam, Philadelphia: John Benjamins Publishing Company, xxiii–xl. P es on Dennis 1999a: A Language A i ude App oach o he Pe cep ion o Regio- nal Va ie y. – Handbook o Pe cep ual Dialec ology 1. Ed. Dennis P es on. Ams e dam, Philadelphia: John Benjamins Publishing Company, 359–373. Salys An anas 1933: Kelios pas abos a mių is o ijai. – A chi um Philologicum 4, 21–34. Salys An anas 1935: Lie u ių kalbos a mės. Rank aščio eisėmis. Kaunas. Salys An anas 1946: Lie u ių kalbos a mės. Rank aščio eisėmis. Tübingenas. Sa oniakai ė Vida 2003: Aukš aičiai: „ ibų“ samp a os. – Li uanis ica 3(55), 101–112. Zinke ičius Zigmas 1969: Apie lie u ių kalbos a mių ski s ymą. – Lie u os TSR mokslų akademijos da bai. A se ija 3(31). Vilnius: Vals ybinė poli inės i mokslinės li- e a ū os leidykla, 365–380. Images o Linguis ic Homeland o he Young Eas e n Aukš ai ians o Kupiškis and U ena SUMARY The a icle deals wi h he images o linguis ic homeland o young people om loca ions wi hin he a ea o he adi ional Eas e n Aukš ai ian subdialec s o Kupiškis and U ena. The ma e ial su eyed in he s udy consis s o he da a om he esea ch s udy conduc ed unde he p inciples o pe cep ual dialec ology. LAURA GERŽOTAITĖ 198 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXI As imagens o linguis ic homeland embedded in he esponden s consciousness a e highligh ed on he basis o he da a om se e al asks p esen ed in he su ey: discussion on he equency o choice and he domains o usage o he dialec al code; explo a ion o he d awn (men al) maps o dialec al language a eas, and analysis o he associa ions o a dialec speake . The da a analysis shows ha he school s uden s o U ena end o iden i y hemsel es wi h dialec al exp ession mo e o en. Kupiškis you h mani es a mo e p onounced end o dis ancing hemsel es om hei own linguis ic code. This a i ude, which is cha ac e is ic o he pa o he young membe s o he language communi y, migh ha e been he p oduc o he (sel -)es eem o hei bi hplace. A compa able se o esul s was ob ained by a anging he ma e ial o he domains o usage o he dialec al code in a s uc u ed manne . E en hough he s uden s om bo h loca ions said hey would speak a dialec e e ywhe e and wi h all gene a ions (which is o say, ac oss all domains), i is he you h o U ena alone ha end o p ese e hei own linguis ic a ia ion. The ypical linguis ic exp ession o Kupiškis is conside ed o be an exp ession o he immedia e en i onmen , i.e. a sepa a e domain. The d awn maps e eal ha s uden s om U ena a e mo e inclined o iden i y hei you h possibly dissocia e hemsel es om hei own linguis ic linguis ic homeland wi h dialec al a eas. By es ablishing an ac ual dis ance be ween hem- sel es and he loca ions o he neighbou ing subdialec , Pane ėžys in pa icula , Kupiškis exp ession. Bo h he subjec s om Kupiškis and hose om U ena end o associa e a pe son who speaks a dialec wi h u al a eas. The subjec s om Kupiškis end o pe cei e a dialec al code as an exp ession o he olde gene a ion, i.e. he pas . They ind his exp ession an in eg al pa o espec o language, cul u e, and land mo e o en compa ed o he s uden s om U ena. The bo de s o he a ia ion o he linguis ic homeland d awn on he maps o he esponden s om U ena i ually coincide wi h he bounda ies o he Eas Eas e n Aukš ai ian egiolec ha geolinguis s de ined in he second decade o he wen y- i s cen u y. This linguis ic o ma ion is e y simila o he a ea o he so called Fi h Eas e n om he econs uc ed map o dialec s by An anas Ba anauskas o he Eas e n Aukš ai ians o Kupiškis unde he classi ica ion o dialec s by Zigmas Zinke ičius and Aleksas Gi denis and he su ounding a ea o he so called Six h Eas e n o he subdialec o U ena. As imagens o a ia ion ha eme ge om he a i udes o he young language use s i ually o e lap wi h he his o ical objec i e linguis ic a ia ion bo h o hei linguis ic home- land and o he en i e eas e n pa o he Li huanian language a ea. Į eik a 2019 m. no emb o 19 d. LAURA GERŽOTAITĖ Lie u ių kalbos ins i u as P. Vileišio g. 5, LT-10308, Vilnius, Li uânia lau a.ge zo ai [email protected]