M. Petkevičiaus katekizmo (1598) deverbatyvai

50 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXIV ANŽELIKA SMETONIENĖ Lie u ių kalbos ins i u as ORCID id: o cid.o g/0000-0003-0352-884X Mokslinių in es igaciones di ección: palab as de doyba. DOI: doi.o g/10.35321/all84-03 M. PETKEVIČIAUS KATEKISMO (1598) DEVERBATYVAI De e ba i es in he Ca hechism o M. Pe ke ičius (1598) ANOTACIÓN el S aipsnyje se examinan 1598 m. isleido M. Pe ke ičiaus ca ekismo ( oliau PK) p iesaginiai eiksmažodžiai de e ba y ai. En es a uen e es á paludi a casi de odas de e ba i as ca ego ías de da yba azones, epe o inas, esul an es es adosas y akimi kas signi icamien os edinių. Gausia da ybos ca ego ía PK es azón de signi icaciones de e ba y ai. También se p esen a ambién PK de e ba i os p eesagos ecuencias, ca ac e es de palab as undamen ales, ediniuose pasi aikan i balsių kai a, que incluye sólo pa e del da ybos ipo palab as, es ne egulia i. ESMINIAI VOODŽIAI: eiksmažodžiai, de e ba y ai, da ybos ka ego ija, p iesaga, balsių kai a. ANNOTATION The a icle analyses su ixed e bs de e ba i es in he Ca echism published by M. Pe ke ičius (CP). The de i a i es o ou ca ego ies o de e ba i e o ma ion a e es i ied in his sou ce, i.e. de i a i es o causa i e, i e a i e, esul a i e s a e and momen i e meanings a e ound. Causa i e de e ba i es make up he la ges de i a ion ca ego y in he CP. The equency o de e ba i e su ixes, ea u es o base wo ds and owel change in de i a i es a e p esen ed. Only isola ed ins ances o apophony a e ound in he CP, he owel change occu s only in pa o de i a i e wo ds and is o i egula cha ac e . KEYWORDS: e bs, de e ba i es, ca ego y o de i a ion, su ix, owel change. S aipsniai / A icles 51 M. Pe ke ičiaus ka ekizmo (1598) de e ba y ai ĮVADAS Me kelio Pe ke ičiaus ca echism (pd […] PK) es ípico XVIXVII a. e o ma ų kū inys, po lo que u ėjęs abu i muchos aspec os de: en él se p esen a y maldų, y giesmių, ambién indica se indica bažny inių o icios de ejecución, se discu en undamen os de e. Aunque es o la segunda lib o de Li uanos habla Li uania Didžiojoje Kunigaikš ys ėje, ella has a aho a ela i amen e poco es udiinė a. Mayo men e PK es i as como obje o de li e a u a (Melle 1984; Pociū ė 2000; Kuźmina 2002; Pociū ėAbuke ičienė 2005; Niedźwiedź 2008) y no con ando gene esnio ca ác e no as de sob e es e ca ecismo leksiką (Palionis 1967; Zinke ičius 1988), a ículos sob e su lenguaje es sólo uno o o. Al de alle más a la in es igación de es a uen e es con ibuído Jonas K uopas (1970). Ap a iamo eikalo lengua y inė a agmen a iamen e, po lo que juolab no es á ex i pi M. Pe ke ičiaus ka ekizmo eiksmažodžiai. de las lenguas Lie u ių yba apsk i ai nė a daug y inė a (Jakai ienė 1968, 1973; Pake ys, 2006, 2011, eiksmažodžių da2011a; Pake ys, Rimku ė, U ka 2012; Gaidienė 2012), especialmen e anosas esc i iones de la lengua li uanas. En es e campo los más ecien es in es igaciones son pa eikę Ju gis Pake ys (Pake ys 2005, 2017, 2019; A kadie , Pake ys 2015) y Dalia Pakalniškienė (Pakalniškienė 2018, 2019), pe o PK p iesaginiai eiksmažodžiai col que quedę neiš i i. El obje o de es e a ículo es p eesaginiai eiksmažodžiai de e ba y ai, . y. ediniai de o os eiksmažodžių. Se c ee que en odas las lenguas de e ba y ų hay signi ica i amen e más que denomina y ų (Pakalniškienė 2019: 10). en lengua li a ias es os dos g upos de accionesmajodžių ap iesclías son iguales, su doiba ambién poco cuan o di ie en, i. i. su p incipal o man e de doybos es p ésaga, di e en e que, digamos, polkų hablado, donde accionesmajodžiai de o os accionesmajodžių suelen o ma se con p e idellos (GJPW 1984: 465). El ma e ial pa a es e a ículo ue ecopilado de J. K uopo suda y o M. Pe ke ičiaus ca ekismo ocynėlio y 1939 m. isleis o o og a óo inio edición des e ca ekismo de ellos ue on escogidos odos nepasiko jan ys p iesaginiai eiksmažodžiai i apibend in i, i. y. a si ib desde p iešdėlinių edinių, siemp e sus nep iešdėlinių eiksmažodžių son esma ios, no exis e en e ellos di e encia de signi icado, su gidos sólo debido a la o ma de p iesag. Así, PK as a algo más que 300 p eesaginių eiksmažodžių. En es a uen e ha sido buscada eiksmažodžių y sus edinių, quienes es imonia eiksmažodžio bend a į, esamą el y bū ąjį ka inį iempo. Po ejemplo, en ausencia de di ec o del se ojo ka ino iempo paliudijimien o, emiamasi y p ecesaga -imas ediniu de acciónmajodio se ojo ka ino iempo. Aquellas p incipales o mas de accione óldo, que sólo son spėjamas según la ac ual lengua li uana y en gene al accionemajodžių da ybos sis ema, pe o no pauñadas PK, se esc iben en lauž iniuose skliaus [ ]. Jun o paliudi ados PK de los p incipales ges mažodžio o mas son esc i os ejemplos de es e 1598 m. uen e. T adicialmen e p iesaginiai eiksmažodžiai, ANŽELIKA SMETONIENĖ 52 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXIV man ienen los p ecep as en odos kamienos, llamados p ecesaginiais lygiaskiemeniai, a p ecep as nonšlaikan ieji esamajame o (i ) bu ajame laike miš iaisiais eiksmažodžiais. Ambos p eesagís icos ipos mo ologicos de accionesmajodžių y se analizan en es e abajo, basado en el mé odo de análisis de doybos de palab as sinc onías, cuyos p incipios p incipales su o mula a Vinco U bucio (U bu is 2009). El obje i o del a ículo es es ablece PK de e ba y ų da ybos sis ema di e encias, si las hay, del hoyines de la lengua li uanas de e ba y ų endencias. A in de alcanza odos PK encon a accesaginiai eiksmažodžiai p ime amen e ue on isnag inė i da ybiškai, así escindiendo edinos de eiksmažodžių; los úl imos han sido ag upados en ca ego ías de daybos y incluidos en el p ime capí ulo de es e a ículo. Dado del de e ba y os no se sepa aba balsios kai a ( ambién llamada apo onía, balsios al e nnacia), en el segundo capí ulo se p esen an PK de e ba y uos pasaiiké casos de apo onía. Como se ha mencionado, odos escogidos p eesagines PK eiksmažodžiai ue on iznag inados da ybiškai, desgloss y i en da inius de eiksmažodžių, de o as pa es niškai da ybiškai neskaidžius. P imin ina, kad „da inys – žodis, pada y as a del lenguaje y en sinch o unkcionuojan is como hechoi o de o o o dos o os palab as (LKE 1999: 150). Da ín palab a se conside a sólo cuando él o malmen e y semán icamen e se basa base a palab a base, i. i. es cumplidoma p incipal condición de da ybos es da ybos opozicija, cuya p ime miemb o es da inys, y o o undamen o de da ybos, ellos necesa iamen e debe incula da ybos mo y acija (U bu is 2009: 70, 81). Los úl imos pueden kis i. P ime a, puede ompe i elación con undamen o palab a y edinys en onces puede se suje os ya con o o palab a, que puede pe enece es o pačiai ó o ai clase mo ológica a como y exiso undamen o palab a. Segundo, ediniai pueden pasa de una ca ego ía de dación a o a, siemp e sólo de sus ce can semán icamen e (Amb azas 1993: 12). Galinamen e, nu ūkus a da ybine mo i ación, eiksmajodis sinch oniamen e conside ado neskaidžiu, aunque his o ialmen e él puede se edinys. Nag inėjan iejos lie u ians lengua aš ų eiksmažodžius necesa io au op injezsi, cómo alo a skolinius, po que sus da ybinė in e p e acija p oblemiška. Skolin as eiksmažodis, cuando al lado de los li uanos kalboje uncionajea pasilin as bend ašaknis a dažodis, puede se e aluado como posible de i a i as de lie u ių kalbos, . i. en lie u ių kalbą pudo se pasilin as a dažodis, de el cual con da iomis lie u iškomis p iesagodis des es as eiksmažodis. Sla izmai, ácilmen e adap a ěsi en li uáneos habló, puede se po encialús pama iniai palab as, esa mues an y ecuni p ecesagas -imas ediniai de sla izmų eiksmažodžių. Al e alua al posibilidad de dación de la lengua li uanas, es necesa io ene en cuen a la posible ca ego ía de dación edino, ki čia imą, ambas palab as posible edino y posible base de palab a signi icados, su ch onologiją (apie es o más amplamen e Sme onienė 2015, 2016). En es e abajo man enemasi opiniónés, que, si p es i ado p eesaginis accionmazoodis iene po imą oposición miemb oį, uncionajendo al mismo iempo, ellos se elacionan A ículos A icles 53 / M. Pe ke ičiaus ka ekizmo (1598) de e ba y ai da ybos liešiu. Es e dad, es a p oblema ak ualesnė denomina i ams PK nepasi aikė de e ba i ų, cuya base de la palab a se ía skolinys. Sin emba go keblumos plan e aducales, cuyas o mas coinciden con indigenas palab as de la lengua li uanas. Como ejemplo se puede da e alą p igulė i ‘p iklausy i (plg. le. p zynależeć) (p igul PK6, 10). En al caso es e eiksmajodis no puede se inculado da ybiniu yšiu con p igul i, aunque analogiškas eiksmajodis (p i)gulė i es da ybiškai con él elacionado. Veian neaiškumo, aducalai noanalizuojami. 1. PETKEVIČIAUS CATEKISMO DEVERBA- TYV DARYBOS CATEGORIOS Da ybo ipo es palab as de o mación o mali y seman inė schema. Tipą o man da iniai, que coinciden en es asgos: 1) ca ego ine da ybos signi icado, 2) pa e del lenguaje de palab as básicas, 3) da ybos o man u (LKE 1999: 148). Da ybos ca ego ía es más amplioė que da ybos ipo, en ella puede en a unos úl imos. Da ybos ca ego ía su giboya de lo, con quéy da ybos o man u es hecho edinys. Daik a a džių da ybos ka ego ijoms is iena daugiau a mažiau y a būdingos cie os p ecep os, a accionesmažodžių sis emaje kebliau: los úl imos p ecep os no ienen ales conc e os signi ica i os como daik a a džių, de ellos son signi ica i amen e menos. En es e abajo PK p iesaginiai eiksmažodžiai de e ba y ai son dis ibuidos en ca ego ías basado Daba inės lie u ių kalbos g ama ika (DLKG: 742). De e ba y ai se hacen con odos los p incipales accionesmajodžių da ybos mo emų (-au i, -en i, -inė i, -in i, -y i, -o i, -ė i, -uo i, - elė i) a ian es. La misma p iesaga puede se u ilizada en a ias ca ego ías de da ybos (pa yପରି, con p iesaga -y i suda omi ka o iniai y p iežas iniai eiksmažodžiai), así es p ecisamen e debido a pequeño eiksmažodžių p iesagų skaičiaus, compa ado con a dažodžių. Cie os p e achos (pa y example, -din i) se conside an sólo p incipales daybos mo emos a ian es po a ias azones. P ime o, de la misma mo ema a ian es ienen la misma daybos signi icado. Segundo, su one inė composición es casi la misma, como y p incipales da ybines mo emas, sólo p aplės a amce ais sonidos. De e ba i os doiba en gene al es complicingότερη que denomina i os, po que accionesmažodinių edinių doyboje ecuna balsių kai a, muy a amen e pasi aikan i a dažodiniuose ediniuose. Balsių kai a puede aba ca sólo pa e del da ybos ipo palab as, es ne egulia i. Ella es secunda ia da ybos ins umen o, po que no hace in luencia da ybos signi icadome. Aunque PK no es una uen e de olumen, en él hay cua o de (de los cinco posibles) de e ba y os da ybos ca ego ías edinių: azón signi icaciones edinių (kauza y ų), epe o ines signi icaciones (i e a y ų), esul an es es adosas edinių ( esul a y ų) y akimi kas signi icaciones edinių. P incipalmen e son cauza i os, que cons i uyen 56 po cien o. de odos PK de e ba y os. ANŽELIKA SMETONIENĖ 54 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXIV 1.1. P iejas ia signi icanzas ediniai ma can ac i os en cie o obje o di igida acción. El signi icado gene al de la ca ego ía es ‘da y i, que yk ų acción o yksma, p esc i o palab a base (DLKG 398): budin i ‘da y i, que bus ų, degin i ‘da y i, que deg ų, de in i ‘da y i, que de ė ų, e c. . de las lenguas Lie u ių cauza i os o man sólo con dos mo emos -in i y -y i a ian es. Li u ias de lengua a mėse y anciosos de Li u ias de lengua esc i os hay bas an e da inių, besiski iančių sólo p eesagomis, po ejemplo, aušy iaušin i, gesi i gesin i, PK ales pa ų i gi esama /. PK de o al es paludi a 45 igualmen easkiemenía y mix io ipo azones de e ba y ai. Beal casi odos PK azón de edines da ybos base son in anzi y inie p ima ias accionesmajodžiai, sólo en unos pocos casos undamen o palab aju a mix ieji accionesmajodžiai: de ė i, judė i, kabė i, k u ė i, skubė i, iskė i, esin ys iempo en e cia pe sona u yje -a. 1.1.1. La mayo pa e igualaskiemenios cauza i os he he he he he he he he he he con la mo ema p incipal -in i, 4 con su a ian e -din i. No malmen e en e es as p eesagas exis e una nežymaus di e encia de signi icado: con -in i, -ina, -ino o man eikiamieji p iežas iniai ediniai, y con -din i, -dina, -dino, cuyo undamen o son ac i aus eiksmo eiksmažodžiai, pa ūpinamąją eikšmę u in ys ediniai. PK Lygiaskiemenių p iežas inių eiksmažodžių su p iesaga -in i PK y a 29: budin i al di e enciación no. (pabudin umbim PK211,12), [budina], [budino]: bus i, bunda, budo ‘išei i de sueño condiciónes LKŽe; quemin i (iszdegin os PK90,17), [degina], [degino]: quem i, -a, -ė ‘bū i ognies eikiamam; da luz a, b illa LKŽe; de in i (de in u PK185,16), [de ina], de ino (sude inay PK24,21): de ė i, -a, -ėjo ‘ a is, con a o hace , lig i; bien cohabi a ; ik i, acudi i, se adecuamam, acep able LKŽe; gadin i (Iβgadin a PK73,5), gadina (gadina PK72,20), [gadino]: ges i, genda, ‘ gedoi i, ik i; p as ė i; pū i LKŽe; gaišin i (gaysin i PK20,9), gaišina (gaysinu PK90,21), [gaišino]: gaiš i, gaiš a, gaišo ‘laiką el ui leis i; nyk i, desapa eci, p apul i; galá ob ene LKŽe; gandin i (pe gandink PK142,26), [gandina], [gandino]: gąs i, gąs a, gando ‘s aigiai pabūg i, pabijo i LKŽe; g amzdin i (nug amzdin a PK103,16), [g amzdina], [g amzdino]: g imz i, - a, -do ‘skęs i LKŽe; e o na (g aindams PK138,22), e o nina (a g ażina PK87,6), e o nino (sug ąinay PK30,13): e o na , -a, -o ‘ei i a az LKŽe; judin i (iudin u PK28,9), [judina], [judino]: judė i, -a, -ėjo ‘k u ė i LKŽe; [kabin i], [kabina], kabino ( zkabinę PK98,4): kabė i, -a, -ėjo ‘bū i pakabin am, nus i usiam, nuka usiam, kabo i, ka o i, kabaliuo i LKŽe; kai in i (iszkay ink PK51,17), [kai ina], [kai ino]: kais i, kais a, Kai o ‘šil i; a de de abia o po algún ipo de exci ación; shus i, okš i, ges i del humedad y calo LKŽe; k u in i (pak u in PK91.9), [k u ina], [k u ino]: k u ė i, -a, -ėjo ‘pada ui, a cosa o a sus pa es mo ė i luga , kušė i; se i am; . . LKŽe; ma sin i (ma sin i PK20,8), ma sina (ma sina PK20,5), [ma šino]: mi š i, - a, -o ‘neišlaiky i a min yje, nep osimin i LKŽe; na (isznaikin PK62,4), naikina (naykinanćiu PK208,22), [naikino]: nyk i, nyks a, nyko ‘mažė i, gaiš i, baig i egzis uo i LKŽe; nykin i S aipsniai / A icles 55 M. Pe ke ičiaus ka ekizmo (1598) de e ba y ai (iβnikin PK141,22), [nykina], [nykino] : nyk i, nyks a, nyko ‘mažė i, gaiš i, baig i egzis uo i’ LKŽe; [ ūdin i], [ ūdina] (s udina PK59,19), [ ūdino] : ūs i, - a, ūdo ‘liūdė i, g audin is; ojo LKŽe; ūgin i ( ugin oy PK219,5), [ ūgina], [ ūgino]: ūg i, -s a, -o ‘da y is ūgščiam, e men uo is LKŽe; skandin i (paskandin PK139,23), skandina (skandina PK61,18), skandino (paskandinima PK30,14): skęs i, - a, skendo ‘žū i andenyje, p ige i; se obsem am LKŽe; skubin i (negia, -ė ‘neduo i siskubin us PK145,3), [skubina], [skubino] : skubė i, -a, -ėjo ‘s eng is g ei ai ką pada y i, a lik i’ LKŽe; [slogin i], slogina (słogin PK103,4), [slogino] : slėg i, sle- amybės, kankin i LKŽe; [sodin i], [sodina], sadino (pasodinay PK129.12): sés i, sída, sído ‘užim i sėdimą padė į LKŽe; oškin i (uu oskin i PK45,21), oškina ( oβkin PK103,5), [ oškino]: okš i, okš a, oško ‘dus i, en al a de ai e; muy que e que e bebe LKŽe; in e e in i ( sz ukin u PK230,2), [ ukina], [ ukino]: uk i, unka, uko ‘gaiš i LKŽe; upin i (su upin a PK30,6), [ upina], [ upino]: up i, umpa, -o ‘daly is, i i en minulkias daleles, gu ė i LKŽe; ukin i (nu ukin i PK121.22), [ ukina], [ ukino]: uk i, unka, -o ‘ iebė i, s o ė i LKŽe; ūgin i ( ugin PK240,23), [ūgina], [ūgino]: c ece i, -a, -o ‘des meno es da y is mayo LKŽe; a gin i (nuwa gin as PK161,9), a gina (wa gina PK160,15), [ a gino]: a g i, -s a, -o ‘ne ek i jėgų, ils i, silp i; expe imen i i nep i eklių, di icul ades, i i , dep i LKŽe; ėsin i (asiwasinki PK24,15), [ ėsina], [ ėsino]: ės i, - a, -o ‘da y is ėsiam, no okiam šil am, mažė i ka ščiui, šil umui, auš i LKŽe; iskin i (pawiskin a PK47,18), [ iskina], [ iskino]: iskė i, -a, -ėjo ‘judė i, i pė i, k u ė i LKŽe. 4 PK iguaskiemenas cauza i i a o ma con -in i a ian e -din i: keldin i (p ikieldink PK134,6), [keldina], [keldino]: subi , su ge, kilo ‘kel is al oyn; es o is jus a sėdėjus; ei i, yk i; . .’ LKŽe; [klupdin i], klupdina (pakłupdina PK88,8), [klupdino] : klup i, klumpa, -o ‘pul i an kelių; kniub i’ LKŽe; p apuldin i (p a- puldinki PK55,12), [p apuldina], [p apuldino] : p apul i, p apuola, p apuolė ‘ne- gulėžinia ku desapa ece ; desapa ece , ya no exubū i LKŽe; [mo din i], ma ina (suźudina PK61,2), [žudino]: zū i, žū a, zu o ‘ne ek i gy ybės, mo i no su mue e; a g i, kamuo is; desapa ece ; cesa de exis i LKŽe. Un PK cauza i iene los p e acios -y i, -ija, -ijo: aušy i (a ausisiu PK24,16), [aušija], aušijo (a ausięs PK156,17): auš i, auš a, aušo ‘ ės i; is an s ing i LKŽe. Es e accionmajo en la ac ual lengua li uanas se u iliza y sin p ecesagio elemen o esamaje y bujaiame laike aušy i, aušo, aušė LKŽe, pe o de PK paliudi o pa i io e , que en es e aš e él se u iliza como pa alaskiemenis. Aušy i, que hoy gene almen e se u iliza con el adjun o -in i aušin i, es uno de esos accionesmažodžių, que e lejan más a de el p oceso: -in i se con i ió p oduc i a apesaga y ilgaini el isdūmė apesagas -y i eiksmažodžius (O ębski 1965: 393). 1.1.2. Miš iojo ipo azón de signi icanzas de e ba y ų PK son 11, odos ellos del p esen e iempo en e ce a pe sona iene -o, siendoame -ė, p ensaginis o man e ANŽELIKA SMETONIENĖ 56 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXIV se man iene solo bend a ise. Pama iniai ipo mix io de palab as causines de accionesmaodžiai son es adosenas o yksmo in anzi y iniai accionesmaodžiai. Su p incipal da ybine mo ema -y i es hace 3 accionesmajodžiai: lipy i (ilipik PK127,13), [lipo], [lipė]: lip i, limpa, lipo ‘kib i, klijuo is; se adecuamam, p i ik i, de ė i LKŽe; ny i (iβnikisiu PK122,7), [nyko], [nykė]: nyk i, nyks a, nyko ‘mažė i, gaiš i, baig i egzis uo i LKŽe; ūgy i ( gis PK94,11), [ūgo], [ūgė]: c ece i, -a, -o ‘ish meno i a io da y is didesniam LKŽe. Likę 8 mix ieji cauza i i a de i a con la p incipal mo emas a ian u -dy i: [a dy i], a do (a da PK72,16), [a dė]: i i, es, i o ‘g iū i, by ė i į dalis; leis is de hilo; c ik i; ges i, nyk i LKŽe; gydy i (a gidi i PK131,8), gydžia (gidia PK83,19), [gydė]: gy i, gyja, gijo ‘s eik i, gai in is LKŽe; gimdy i (gimdi i PK156,21), [gimdo], gimdė (pagimde PK153,11): nace , nas a, gimė ‘a si as i pasaulyje LKŽe; gi dy i (gi di PK226,3), [gi do], gi dė (gi di PK71,18): bebe i, ge ia, gė ė ‘ y i lys į, amin i oškulį LKŽe; guldy i (pe guldi PK98,22), [guldo], guldė (pagułde PK153,14): gul i, gula, gulė ‘ isu kūnu ku no s dė is LKŽe; amdy i (nu amdi PK67,3), [ amdo], [ amdė]: im i, ims a, imo ‘bū i, da y is amiam, liau is jaudin is, ūpin is, baimin is, judė i; silp i LKŽe; i kdy i (wi kdisi e PK45,19), [ i kdo], [ i kdė]: e k i, -ia, -ė ‘aša as lie i, kūkčio i LKŽe; [žudy i], [žudo], žudė (p aźudę PK168,4): žū i, žū a, žu o ‘ne ek i gy ybės, mo i no su mue e; a g i, kamuo is; desapa ece ; cesa de exis i LKŽe. 1.2. De e ba y ai (i e a i ai) que ienen signi icado epe i inio ma can pasika ejan í acción, a eces įgauncien e lgai uncancio ac o a spal ío. Reikšmė puede se y apiblukusi, ya di ícil de pe cibi como epe o inė, po ejemplo, b aidy i (DLKG: 396). Ellos pueden se compues os incluso con 7 de 9 mo emas de -au i, -y i, -ė i, -inė i, -in i, -o i i -uo i. PK ne as a de e ba y ų su p iesagomis daybos a ian es: -in i i -uo i. Desde azón signi icado edines i e a i ai di e encia no solo p eesagų į ai o e, sino y mix ioyo y igualaskiemenios accionmajodžių elación, pama iniais palab as mayo ía de ellos (g ęž i, dė i, neš i, sek i, be i, mels i y . .) son anzi y iniai p ima ios accionmajodžiai. 1.2.1. La mayo pa e epe o inas signi icanzas de e ba y ų lie u ių kalboje suda oma con p ensaga -o i, sin emba go PK su p oduc i i idad neišsigi ia de o os p eesagos. Es as p ecepagas ediniai puede ene y menkumo a spal į, si la palab a base ma ca es adosená, pe o PK así no hay, po que es e o igen de epe o ines signi icanzas ediniai deduci de ac i os acciones señalincias eiksmažodžių. Tokį menkumo a spal į a menudo iene p e ajo -inė i, pe o ėlgi, PK es algo di e en e: un eiksmažodis es de i ado de p e idélino eiksmažodis, po lo que iene sólo yškią epo inę signi icación. 3 -Visiinė i y a ian o -dinė i ediniai ma ca acción de inde inėž a du ación. P iesagų -au i y -ė i edinių eikšmių a spal iai PK son ipiniai: la úl ima p ecesagas edinys iene mažybinį A ículos A icles 57 / M. Pe ke ičiaus ka ekizmo (1598) de e ba y ai a spal į, a -au i ediniai ma kii no sólo ecuen emen e epe jamá acción, pe o y in ensy esnį que undinis palab a. De odo PK es paludida 11 igualaskiemenias epe o inas signi icanzas accionesmažodžių: • 3 con p ensaga -au i: [dūsau i], [dūsauja], dūsa o (dusawau PK47,19): dus i, dus a, duso ‘ a g i, kamuo is LKŽe; klūpau i (kłupau i PK65,20), klūpauja (klupawiame PK26,10), [klūpa o]: klup i, klumpa, klupo ‘pul i en las odillas; kniub i LKŽe; [s angau i], s angauja (s angawianciu PK81,20), [s anga o]: s eng i, -ia, -ė ‘p ieš a au i, p iešin is, spi is, ginčy is LKŽe; • 2 con p ensaga -ė i: g įžė i (a sig iźie i PK57,24), [g įžėja], [g įžėjo]: g ęž i, -ia, -ė ‘k eip i, ol i a ás; de ol e e LKŽe; lūku nė i (luku nedams PK103,15), [lūku nėja], [lūku nėjo]: lūku i, lūku ia (-a), lūku ė (-o, -iojo) ‘lauk i, lūku iuo i LKŽe. Las p egun as plan e del úl imo accionmawo do p eesaga -nė i, pues al no exis e mencion en e -ė i a ian es. Elemen os -ngalė ų se explicado, si edinys se ía asociado con, po ejemplo, lūku no i, lūku noja, lūku nojo, pe o de e ba y ai con -ė i son hechos sólo de p ime os accionesmajodžių. • 1 con p e ajo -inė i [p i a inė i], p i a inėja (p i a ineia PK111.7), [p i a inėjo]: p i a i, -ia, -ėbū i las mismas opiniés, acep a , palaiky i qué LKŽe; 2 con la p incipal p esunción a ian e -dinė i: dėdinė i (p idedines PK123,8) [dėdinėja], [dėdinėjo]: dė i, deda, dėjo ‘guldy i, s a y i; pa a encon a un luga ap o, aloca ; . . LKŽe; [puldinė i], puldinėja (puldineia PK101,10), [puldinėjo]: pul i, puola, puolė ‘s aigiai leis is žemyn, k is i; g iū i, i s i; . . LKŽe; • 3 con apéndice -(i)o i: [lakio i], lakioja (łakioianciu PK79,16), [lakiojo]: lėk i, lekia, -ė ‘g ei ai judė i, slink i o u, e d e LKŽe; nošio i (nesio u PK80,8), nošioja (nesioia PK163,22), [nešiojo]: noš i, -a, -ė ‘einan gaben i de un luga a o o paėmos, заsidėjus, . . LKŽe; segio i (sekio u PK108,18), du mais; sekioja (ſekioia PK162,23), sekiojo : sek i, -a, -ė ‘ei i, yk i iš paskos, p i- obse a un mo imien o obje o a, quieno alguna acción, pa a qué a e iguškin i LKŽe. 1.2.2. de la lengua li a ia de ipo mix io de epe o ines signi icanzas accionesmaodžiai in e esan es en lo que di e en e que kauza y ai, algunos de ellos iene accesaginio o man ą no sólo bend a ía, sino y bu ajame laike. Nemažai es os eiksmažodžių (pa yみに, minė i) en la ac ual lengua li uánica son u ilizados y como lygiaskiemeniai, i. y. ellos pueden se a ibuidos y lygiaskiemeniams, y miš iesiems eiksmažodžiams. En algunos casos de PK paludy ų eiksmažodžių o mų isible, kokį modelį como lygiaskiemenį eiksmažodį o no ue enęs a o i šio ka ekismo au o . Mix io ipo epe o inas signi icanzas de e ba i os es algo más que iguaskiemenios 15: • 3 accionesmawodžiai bend a yje iene -ė i: 2 de ellos en el iempo p esen e y Fu u an e iene espec i amen e -i (-ėja), -ėjo (minė i (mineki PK232,8), [miniėja (-)), ANŽELIKA SMETONIENĖ 58 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXIV [minėjo]: min i, mena, minė ‘ u ė i en cabeza, en memo ia, no ol idš i LKŽe; kylė i (pakiłekim PK131.10), [kyli (-ėja)], kylėjo (pakiłeiau PK91.3): kil i, sobe, kilo ‘kel is aukš yn; es o is acos ados o sillados; i , yk i; . . LKŽe); 1 acciónmajodis esamajame laike baigiasi -ia (ken ė i (kien ie i PK159,16), kenčia (-ėja) (kiencianćios 242,11), ken ėjo (kien eiey PK147,12): kęs i, kenčia, ken ė ‘jaus i, expe imen a dolo , nemalonumą, a gą; ene paciencia, esis i LKŽe); • 8 mez ieji accionmajodžiai hace con suesaga -y i: [blašky i], blaško (iszbłaszka PK87,21), [blaškė]: blokš i, bloškia, bloškė ‘lakin i nuo sa ęs, mes i, bu es i, enk i; puš i, da i, c us i LKŽe; [d asky i], [d asko], d askė (d askie PK160,16): d ėks i, d eskia, d ėskė ‘jėga im i, auk i, plėš i; pa i šiuje ėžius, b ūkšnius, b ėž i, ėž i LKŽe; [k a y i], k a o (k a a PK88,24), [k a ė]: k ės i, k ečia, k ė ė ‘pu y i; pu ando nube i, numes i; echa ; . . LKŽe; [laužy i], [laužo], laužė (sułauzey PK36,9): lauž i, laužo, laužė ‘lenkian di idi en pedazos, sepa a pa e del odo LKŽe; [maldy i], [maldo], maldė (numaldimą PK221.6): mold i, meldžia, meldė ‘labai p ašy i LKŽe; [plėšy i], plėšo (iszpłesza PK87,20), [plėšė]: plėš i, -o, -ė ‘d ėks i desde la supe icie, lup i; su ue za i a chalin; d asky i, a dy i; . . LKŽe; [ aišy i], aišo ( ayszo PK88,16), [ aišė] ‘apkalbė i: iš i, -a, -o ‘kabinė is an e ko, kabin is, kib i, eikš i p e enzijas LKŽe; p essiona (ne spawdi u PK20,13), [spaudo], [spaudė]: spaus i, spaudžia, spaudė ‘s o iu, ue za p ėg i, sloginba (iźba s is PK 44,7), [ba s o], [ba s ė]: be i, -ia, -ė ‘pil i ku i; gniauž i, . .’ LKŽe; 3 miš ieji eiksmažodžiai u i -y i a ian ą -s y i: (bi ius daik us) LKŽe; [pijaus y i], [pijaus o], pjaus ė (appipias e PK159.2): pijau i, pjauna, pjo ė ‘cieliu o pjūklu ėž i, sepa a , di idi en pa es LKŽe; [ ys y i], [ ys o], ys ė (iwis e PK158.2): y i, eja, ijo ‘ ynio i, suk i LKŽe; • 1 PK de e ba y as bend a ía iene -o i, siendoame laikė -ojo, y la o ma de iempo esamojo es d ejopa: bylo i (biło i PK79,2), 5, byloja (bylo) (biloia4, PK biła PK60,14), [bylojo]: bil i, bils a, bilo ‘kalbė i, bylo i LKŽe. La si uación esul an e de los edinos PK no es mucho 1.3. 8. Es as ca ego ías de e ba y ai signi ica esul a inea ac o io es adoen, como su p opio ealizado acción ( yksmo) pada inį (DLKG: 399), en o as palab as, ellos signi ica es adoen, que es acción, nusaky o undiniu eiksmajodžiu, esul a ą. Rezul a i ai PK hace con 2 daybos mo emos -o i y -ė i, con o ookias p ejesagas esul a i ai lie u ių kalboje y no nosuda omi. Todas PK signi icanzas esul an es de la condición de e ba y ai deduci de au ominía acción la señalincias p ima ios accionesmajodžių. Sólo un undado palab a es anzi y inis p imis eiksmažodis. Resul a inas huesenas edinos se puede pe azua con la palab a se , po ejemplo, gulė i ‘bū i a sigulusiam, juosė i ‘bū i apsijuosusiam. A ículos A icles 65 / M. Pe ke ičiaus ka ekizmo (1598) de e ba y ai Pakalniškienė Dalia 2019: 1759 años Ziwa o denomina i iai eiksmažodžiai. Res Humani a iae 26, 836. Pake ys Ju gis 2005: XVI a. Mažosios Lie u os spaudinių miš iųjų i p iesaginių eiksmažodžių da yba: dak a o dise acija, Vilnius: Vilniaus uni e si e as. Pake ys Ju gis 2006: Daba inės lie u ių kalbos p iesagos -ė i denomina i iai s a y ai. Bal is ica 41(1), 6786. Pake ys Ju gis 2011: Ac ualmen e de lenguas li uanas daik a a dinių eiksmažodžių p iesagų i sus pama inių daik a a džių kai ybos klasių san ykis. Bal is ica 46(2), 271288. Pake ys Ju gis 2011a: On De i a ional Su ixes and In lec ion Classes o Ve bs in Mode n Li huanian. Lie u ių kalba 5. Acceso en in e ne : www.lie u iukalba.l . Pake ys Ju gis, Rimku ė E ika, U ka And ius 2012: Li u ias lengua denomina i iai eiksmažodžiai y g e a sus consumidos pama iniai palab as ( eks yno y imas). – T ababai i días 58, 8192. Pake ys Ju gis 2017: On he de elopmen o pas habi ual om i e a i e in Li huanian. Bal is ica 52(2), 295323. Pake ys Ju gis 2019: Pe iph as ic causa i e cons uc ions in 16 h17 h cen u y Li huanian. Bal is ica 54(2), 287315. PK 1598 años Me kelio Pe ke ičiaus ca echism, Kaunas: Knygų leidimo komisija, Palionis 1939. Jonas 1967: Lie u ių li e a ū inė kalba XVIXVII a., Vilnius: Min is. Pociū ė Daino a 2000: P igim ies pančiai o leyes lib es ė: algunos Mikalojaus Daukšos Pos ilės P akalbos a malonųjį skai y oją aspec os en el con ex o de la men e p o es an es. Li e a u a 38(1), 2331. Pociū ė-Abuke ičienė Daino a 2005: Psalmės Lie u os Didžiosios Kunigaikš ys ės giesmynuose. amžius: desde Nes yžiaus XVI ca ecismo has a lie u iškųjų Me kelio Pe ke ičiaus e imos. Li e a u a 47(1), 2943. Sme onienė Anželika 2015: Lie u os kalbos p iesaginiai eiksmažodžiai sla izmai i hib idai (XVIXVII a. LDK ex osos): dak a o dise acija, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as. Sme onienė Anželika 2016: Sla izmai eiksmažodžiai e sla iškos šaknies hib idai. Ac a Linguis ica Li huanica 74, 6888. U bu is Vincas 2009: Woodžių da ybos eo ija, 2-asis leid., Vilnius: Mokslo i enciklopedijų leidybos ins i u as. Zinke ičius Zigmas 1988: Senųjų aš ų kalba, Vilnius: Mokslas. ANŽELIKA SMETONIENĖ 66 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXIV De e ba i es in he Ca hechism o M. Pe ke ičius (1598) SUMARY The language o M. Pe ke ičius Ca echism (CP) has unde gone only agmen a y esea ch and he sys em o e bs has no been in es iga ed ei he . This a icle ocuses on su ixed e bs de e ba i es, i.e., de i a i es om o he e bs. All he non- ecu ing su ixed due o he p e ix. e bs ha e been selec ed and analyzed, i.e., p e ixed de i a i es we e excluded i hei o ms o non-p e ixed e bs a e egula and he e is no essen ial di e ence in hei meaning only Mo e han 300 su ixed e bs we e ound in he CP. The Ca echism con ains 80 de e ba i es and hey comp ise 26% o all he su ixed e bs in his sou ce. Thei numbe is smalle han ha o denomina i es. The CP is a small- olume sou ce bu de i a i es o ou ca ego ies o de e ba i e o ma ion can be iden i ied in i : de i a i es o causa i e, i e a i e, esul a i e s a e and momen i e meanings. The ca ego y o causa i e de i a ion is he mos nume ous and makes up 56% o all he de e ba i es. The second la ges ca ego y includes i e a i e de i a i es, which makes up 33%. Fewe de i a i es we e ound wi hin he ca ego ies o esul a i e s a e de i a i es (10%) and momen i e de i a i e (1%). De i a ion o de e ba i es is mo e complex han ha o denomina i es because he owel change in he de i a ion o e bs is equen . The owel change was iden i ied in 40% o all he de e ba i es in he CP. The highes pe cen age o he exp ession o owel change is cha ac e is ic o de i a i es o i e a i e meaning, pa icula ly wi h su ixes -y i. The cases o apophony in he CP a e a e, he owel change occu s only in a pa o de i a i e wo ds and is o he i egula cha ac e . Į eik a 2020 m. oc ub e 29 d. ANŽELIKA SMETONIENĖ Lie u ių kalbos ins i u as Pe o Vileišio g. 5, Vilnius LT-10308, Lie u a anzelika.sme [email p o ec ed]