scieee Open visual document viewer

τέρνακα: An Indo-European Ghost?

Carlo Maria Pertica

Abstract

    This note aims to point out how Hesychian τέρνακα ‘stalk of the cardoon’, despite the noteworthy closeness to other Indo-European forms, should be rather considered a simple misspelling for an original acc. sing. πτέρνικα from Theophrastus’ Historia Plantarum. Nonetheless, the possibility that in Theophrastus’ text was actually attested τέρναξ, the Greek adaptation of an Iranian phytonym, cannot be completely ruled out.

Full text

Įž algos Insigh s 291 (en inglés) CARLO MARIA PERTICA Uni e sidad Ca[…] Fosca i de Venecia ORCID id: o cid.o g/0009-0001-3385-5828 Campos de in es igación: sis ema nominal y e imología indoeu opeo y g iego. DOI: doi.o g/10.35321/all88-13 (en inglés) (en inglés) τέρνακα: un indoeu opeo ¿El an asma? ¿Qué es eso? τέρνακα: indoeu opie iškas žodis aiduoklis? Ano ación de la Comisión Es a no a iene como obje i o señala cómo el hesychiano τέρνακα […] allo del ca dón […], a pesa de la no able ce canía a o as o mas indoeu opeas, debe ía conside a se más bien un simple e o o og á ico pa a un ac o iginal. Can a el can o. πτέρνικα de Teo as o en la His o ia Plan a um. Sin emba go, no se puede desca a po comple o la posibilidad de que en el ex o de Teo as o se a es igua a ealmen e τέρναξ, la adap ación g iega de un i ónimo i aní. PAZAS cla e: e imología indoeu opea, Hesychius, c í ica ex ual, lenguas i aníes. ANOTACIJA El obje i o del ex o es á explicado, kodėl Hesichijaus τέρνακα ‘dygiojo a išoko s iebas, nepaisan aki aizdaus panašumo į ki as indoeu opie iškas o mas, u ė ų bū i laikomas pap asčiausia o iginalios ienaskai os o mos eko πτέρν išika Teo as o eikalo His o ia Plan a um ašybos klaida. Sin emba go, ne eikė ų a mes i galimybės, kad Teo as o eikale iš ik ųjų bu o paliudy a o ma τέρναξ i anėnų i onimo adap acija g aikų kalboje. ESMINIAI ŽODŽIAI: indoeu opie iška e imologija, Hesichijus, eks o k i ika, i anėnų kalbos. (En inglés se dice que es el o igen de la lengua i anesa. En el léxico de Hesychius, bajo la le a τ (545), hay un lema τέρνακα· τῆς κάκτου το φυῦτοῦ καυλός ‘(li .) allo de la plan a del ca dón. Alois Walde y Julius Poko ny (1927: 641) ue on los p ime os en asocia es e hapax con Sk . ṇa- [n.] […] hie ba, paja[…], Ve e. "Tho nus" [m.] "espina", en " ho n" [m.] "espina" [m] "espina" [m] "espina" [m] "espina" [m] "espina" [m] "espina" [m] "espina" [m] "espina" [m] "espina" [m] "espina" [m] "espina" [m] "espina" [m] "espina" [m] "espina" [m] "espina" [m] "espina" [m] "espina" [m] "espina" [m] "espina" [m] "espina" [m] "espina" [m] "espina" [m] "espina" [m] "espina" [m] "espina" [m] "espina" [m] CARLO MARIA PERTICA 292 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVIII (Li e almen e, la Ley de Li uania) […]id.[…], OHG do n [m.] […]id.[…], OCS ъnъ [m.] […]id.[…], e c. También se u iliza el é mino […]do n[…]. Semán icamen e, la conexión pa ecía sencilla debido a la na u aleza espinosa de la plan a de ca dón, incluso si, en el lado o mal, e a necesa io asumi un desa ollo bas an e a iculado. Hjalma F isk (1970: 881) a ó de esol e es e p oblema con la hipó esis de que el i ónimo τέρναξ esul ó de la emodelación en δόναξ, -ακος [m.] […] eed […] de un o iginal *τέρνον τέρνος, esul ado de una o ma de g ado comple o de * ŕnos (o * ŕnom) […] ho n[…].1 Po o o lado, Pie e Chan aine (1968: 1107) y Robe Beekes (2010: 1470) op a on po man ene se cau elosos sob e el o igen indoeu opeo eal de es a palab a. Sin emba go, una solución más p obable a es e pequeño ace ijo lingüís ico ha sido señalada po Pe e A. Hansen e Ian C. Cunningham en su edición del ex o hesychiano (2009: 30). El "o igen" de es a palab a debe ía es a , de hecho, más bien conec ado con la o og a ía e ónea de un acc o iginal. Can a el can o. πτέρνικα […] allo de ca do[…] de Teo as o […] His o ia Plan a um (século IV-III aC; Thph . HP 6.4.11): “Ἕτερον δὲ καυλὸν ὀρθὸν ἀφίησιν, ὃν καλοῦσι πτέρνικα” Hay o o ipo que en ía un allo e guido, llamado p e nix. La simili ud de las dos o mas, el caso acusa i o, jun o con el con ex o ex ual, a gumen an ue emen e a a o de conside a τέρνακα un mons uo o igina io de πτέρνικα, un de i ado de πτέρνη [ .] […]heel[…].3 La p esencia de πτέρνικα en es e pasaje es, además, con i mada po A henaeus […] Deipnosophis ae (siglo III d.C.; 2.70e). El hecho de que es a palab a apa ezca bajo la le a τ no plan ea ningún p oblema, ya que es cie amen e posible que Hesychius (siglo V o VI dC), si no un lexicóg a o an e io u ilizado po él, encon a a es a palab a en un ex o ya co ompido de Teo as o o A eneo (no a cómo πτέρνικα no es á p esen e en ninguna o a pa e del léxico). Sin emba go, en a as de la in eg idad, debe ene se en cuen a un escena io al e na i o. La ex ensión del su ijo -ακ se asemeja ue emen e a la de *-aka de las lenguas i aníes y, además, se encuen an as os de una hipo é ica p o o o ma i aní * n-aka en algunas lenguas i aníes medias: c . Kho an Saka a a- […] hie ba, hie ba[…], Zo . Pahla i lk a ak […] hie bas de ja dín[…], y, luego, el a ah pe sa clásico […]Schni lauch[…] (Bailey 1979: 123; May ho e 1992: 664). La palab a desa o unadamen e no se conoce en A es ano, donde en la secuencia CR[…]nV 1 Hipó ese acep ada, po ejemplo, en Mallo y & Adams 1997: 575. 2 Más bibliog a ía en Lloyd, e al. 1998: s. . do n1. 3 Apa en emen e en el modelo de o os i ónimos en -ιξ como ρπιξ πριξ […] ipo de a bus o espinoso[…], e c. Véase ambién la sección co espondien e a la sección co espondien e a la sección co espondien e a la sección co espondien e a la sección co espondien e a la sección co espondien e a la sección co espondien e a la sección co espondien e a la sección Es g iego. τέρνακα: An Indo-Eu opean Ghos ? co espondien e a la sección co espondien e a la sección co espondien e a la sección co espondien e a la sección co espondien e a la sección co espondien e a la sección co espondien e a la sección co espondien e a la sección co espondien e a la sección co espondien e a la sección co espondien e. Rigobianco 2021: 18 pa a un caso de modelado de i ónimos después de conexiones léxicas en Ancien Įž algos Insigh s 293 los esonan es n se conse an sin ninguna asimilación (c . a ənā- <animal wool> < * (h2)ulh1-neh2-). Teniendo en cuen a es a in o mación (así como el hecho de que πτέρνικα en sí mismo no es á a es iguado en o o luga ), cie amen e ambién se pod ía concebi que en His o ia Plan a um 6.4.11 se in o mó o iginalmen e τέρνακα, una adap ación g iega de algún esul ado de la o ma pe sa o media an igua de PI . * […]n-aka.4* (También conocido como " […]n-aka-4") El léxico hesíquico se ía, po lo an o, el único es igo de la lección co ec a. En conclusión, la econs ucción del núcleo p o oindoeu opeo * ŕnos * ŕnom ‘espina no cambia d ás icamen e después de las e lexiones aquí p opo cionadas: simplemen e ya no es necesa io asumi de alguna mane a una o mación g iega de g ado comple o sin clasi ica . PIE * ŕnos [m.] * ŕnom [n.] […] espina […] PII . * ŕnam [n.] espina; hoja de hie ba […] (p es ado en p o o-u alico, c . * a na en Holopainen 2019: 273 […] 274) PNu . ¿Qué es es o? (S and de 2011) El Consejo de Adminis ación de la Comisión de las Comunidades Eu opeas las espinas del oes e y del no es e de Ka ë â·′i; El cang ejo. El su es e de Ka ëň âʹi […]id.[…] El P.I.A.R. El nomb e. Sk . (en inglés) ṛṇa- [n.] hie ba, hie ba, y así sucesi amen e. PI . ¿Qué es es o? * […]n- ( ambién conocido como) Kho an Saka a a- […] hie ba, hie ba […], y así sucesi amen e. El BSl. * í nas [m.] espina El PSL. * ь nъ [m.] […]id.[…] (De ksen 2008: 505) El Consejo de Adminis ación y el Consejo de Adminis ación OCS ъnъ […]κανθα[…], y así sucesi amen e. PGm. ¿Qué es es o? *þu na- [m.] […] espina, b ia […] (K oonen 2013: 552[…]553) I hacia adelan e. þau nus [m.] […] ho n[…] (< *þu nu-), ON þo n [m.] […]id.[…], e c. 4 OP kā a aka- […] iaje o; Me cena io ex anje o. κάρδαξ, -κος […] é mino pe sa pa a me cena ios ex anje os […] (Hinz 1975: 148) se ía un buen caso análogo. La p ese ación del clús e n y el su ijo ela se con i ma po las ansc ipciones elami as de palab as y an oponimos pe sas y medianos an iguos: c ., en e o os, ši- a-ba -naçī a- a nah-/, es deci , "cuya o una es he mosa" (Hinz 1975: 76) pa a el clús e n y ši- a-ak-qaçī akā/ (Hinz 1975: 77) pa a el su ijo ela . CARLO MARIA PERTICA 294 Ac a Linguis ica Li uanica LXXXVIII (Li uania y Li uania) REFERENCES Bailey Ha old W. 1979: Dic iona y o Kho an Saka, Camb idge: Camb idge Uni e si y P ess. Beekes Robe 2010: E ymological Dic iona y o G eek, wi h he assis ance o L. an Beek, Leiden, Bos on: B ill. Chan aine Pie e 1968: Dic ionnai e é ymologique de la langue g ecque, Pa is: Klincksieck. De ksen Rick 2008: E ymological Dic iona y o he Sla ic Inhe i ed Lexicon, Leiden, Bos on: B ill. F isk Hjalma 1970: G iechisches e ymologisches Wö e buch, Bd. 2, Heidelbe g: Ca l Win e . Hansen Pe e A., Cunningham Ian C. 2009: Hesychii Alexand ini Lexicon, ol. 4 (T–Ω), Be lin: De G uy e . Hinz Wal he 1975: Al i anisches Sp achgu de Nebenübe lie e ungen, Wiesbaden: Ha assowi z. Holopainen Sampsa 2019: Indo-I anians bo wings in U alic, Helsinki: Facul y o A s, Uni e si y o Helsinki: PhD disse a ion. K oonen Guus 2013: E ymological Dic iona y o P o o-Ge manic, Leiden, Bos on: B ill. Lloyd Albe L., Lüh Rosema ie, Sp inge O o 1998: E ymologisches Wö e buch des Al hochdeu schen 2, Gö ingen: Vandenhoeck & Rup ech . Mallo y James P., Adams Douglas Q. 1997: Encyclopedia o Indo-Eu opean cul u e, London: Fi z oy Dea bo n. May ho e Man ed 1992: E ymologisches Wö e buch des Al indoa ischen 1, Heidelbe g: Ca l Win e . Rigobianco Luca 2021: I i onimi φέως, ἱππόφεως, ἱπποφαές e ἱππόφαιστον: una his oi e des mo s. – A chi io Glo ologico I aliano 106, 195–221. S and Richa d 2011: Lexicons o he Hindu-Kush: Kâm ʹi i, Kâ ʹa- a i, Kalaṣa-alâ, Saňu- i: i, Aćha ê âʹ, Bhaṭʹesa-zib, and Pax ʹo, on-line e sion. A ailable a : h p:// nu is an.in o/lngF ameL.h ml [ e ie ed 2023-04-09]. Walde Alois, Poko ny Julius 1927: Ve gleichendes Wö e buch de indoge manischen Sp achen, Be lin, Leipzig: De G uy e . τέρνακα: An Indo-Eu opean Ghos ? Įž algos Insigh s 295 y Ag adecimien os: Es oy en g an deuda con el e iso (s) indoeu opeís a anónimo po señala una posible solución i aní, así como con el D . Luca Rigobianco y Simone Ma cazzan po sus comen a ios ex emadamen e ú iles. τέρνακα: indoeu opie iškas žodis aiduoklis? SANTRAUKA (en inglés) G aikų žodis τέρνακα (gal.) ‘dygiojo a išoko s iebas, Hesichijaus hapax, anksčiau bu o į ai iai siejamas su indoeu opiečių p okalbės pama inio šaknies balsių kai os laipsnio a ian u * ŕnos * ŕnom ‘spyglys, paliudy u indoi anėnų, sla ų i ge manų kalbose. compa a i o debe ía enuncia , nes ikė ina, kad τέρνακα eikė ų sie i su eks u, ku iame bu o pada y a πτέρνικα (gal.) ‘usnies s iebas ( edinys iš Teo as o πτέρνη ‘kulnas) ašybos klaida. Vis dėl o, negalima a mes i galimybės, kad Teo as o eks e o iginalali o ma bu o τέρνακα i anėnų i onimo, kilusio iš i anėnų p okalbės žodžio * n-aka- ‘žolė (ku io pėdsakai andami kai ku iose idu io i anėnų kalbose), adap acija g aikų kalboje. Tai eikš ų, kad Hesichijus ue el único o iginal o mos liudininkas. Į eik a 2023 m. ab il 11 d. (en inglés) CARLO MARIA PERTICA 1 T a e sa XXIV Vill. (en inglés) P ealpino, 25136 B escia (BS), I alia ca loma ia.pe ic [email p o egido] (en inglés)