scieee Open visual document viewer

Sozialer Stand und Identifizierung von Frauen im Preußen des 14.–16. Jhs. aufgrund der Dokumente des Deutschen Ordens

Darius Ivoška

Abstract

  Die Frauennennung und -identifizierung in den historischen Quellen insbesondere in den mittelalterlichen Kanzleidokumenten des Deutschen Ordens und der fruhen Neuzeit macht ein Phanomen aus, das aus dem in Standpunkt vieler wissenschaftlicher Disziplinen forschungsbedurftig ist. Das Thema ist nicht nur der Forschungsgenstand der Namenkunde, betrifft aber auch die allgemeine Sprachwissenschaft, Geschichte, Soziologie, Anthropologie u.a. Im vorliegenden Aufsatz wird es versucht, den Schwerpunkt im zweierlei Hinblick zu betrachten. Einerseits ist es interessant, ob die Frauen in den historischen Dokumenten durch ihre eventuell aufgezeichneten Namen identifizierbar sind, andererseits entsteht die Frage, wie ihr sozialer Stand und die Frauennennung bzw. -identifizierung korrelieren.

Full text

S aipsniai / A icles 11 DARIUS IVOŠKA Ins i u ü li auische Sp ache ORCID id: o cid.o g/0000-0003-3898-0000 Wissenscha liche Fo schungs ich ungen: His o ische Onomas ik, Bal isch-slawisch-deu sche Sp achkon ak e. DOI: doi.o g/10.35321/all88-01 SOZIALER STAND UND IDENTIFICAÇÃO VON FRAUEN IM PREUSSEN DES 14.16. JHS. AUFGRUND DER DOCUMENTE DES GERTSCHEN ORDENS P ūsijos mo e ų socialinė padė is i jų iden i ika imas XIV–XVI a. Vokiečių o dino dokumen uose ANNOTATION A mulhe ennennung e -iden i icação nas on es his ó icas pa icula men e nos mideal e nais kanzleidokumen en do Alemão O den e do início mode no az um enômeno o a, que a pa i do no pon o de is a de mui as disciplinas cien í icas o çungsbedü ig é. O ema não é apenas o obje o de pesquisa da nomeologia, diz espei o mas ambém a ge al linguís ica, his ó ia, sociologia, an opologia u.a. No p esen e esboço é en ado, o schwe punk no duplolei aspec o a con empla . Po um lado, é in e essan e, se as mulhe es nos documen os his ó icos po seus e en ualmen e g a ados nomes são iden i icá eis, po ou o lado su ge a ques ão, como seu s a us social e a mulhe ennennung ou -iden i icação co elacionam. SCHÜSSELWÖRTER: mulhe es(namen)e wähnung, F auennennung, idade média, Sozials and. DARIUS IVOŠKA 12 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVIII ANNOTATION The naming and iden i ica ion o women in his o ical sou ces, especially in he chance y documen s o he Teu onic O de (he ea e – DO) o he Middle Ages and he ea ly mode n pe iod, cons i u es a phenomenon ha is in need o esea ch om he poin o iew o many academic disciplines. The opic is no only he subjec o esea ch in onomas ics, bu also conce ns gene al linguis ics, his o y, sociology, an h opology and o he s. In he p esen pape , i is a emp ed o app oach his opic in wo ways. On he one hand, i is in e es ing o see whe he he women in he his o ical documen s a e iden i iable by hei possibly eco ded names; on he o he hand, he ques ion a ises as o how hei social s a us and he naming o iden i ica ion o women co ela e. KEYWORDS: men ion o womens (names), naming o women, Middle Ages, social s a e. I. ENTROITANDO Obje o da p esen e in es igação consis e nas especialidades de as mulhe esund da sua nomene êncio como dis in i o deles social es ande nos documen os his ó icos do Alemão O dem (DO). Po azões p agmá icas, oi mas não apenas es i o às on es do O denszei , mas ambém uma on e dos empos do início do Ducado P ußen he a engugado. Ao ma e ial empí ico e suas on es Pa a a in es igação o am in encionalmen e os documen os his ó icos manusc ip os e imp essos do DOs bem como os do pe íodo p ecoce-he cogânico da P ússia. Po quais azões os documen os em alemão e la im da O densund He zog umskanzlei o am escolhidos e qual papel eles desempenham nas pesquisas namenkundlichen, P ússia e Li uânia, bem como as línguas em que os espec i os documen os beda es hie keine speziellen E klä ung, weil die ühe His o iog aphie o am edac ados, já o am discu idos á ias ezes (Blažienė, 2016: 209; I oška, 2017: 63; 2019: 9899; 2020: 133135). O Haup ko pus das es o çadas on es azem as p i ilégios do DOs, a im do 14. Começo do 15. Jhs. o am exibidos. P edominan emen e a a-se de as mansch i lichen em alemão e la im e as en hand es en, a cu as en adas nos egis os inancei os, a e me ke sob e mise en es habi an es da cidade Königsbe g nos e igos da o denskanzlei bem como a S aipsniai A icles 13 / Soziale S and und Iden i izie ung on F auen im P eußen des 14.–16. Jhs. au g und de Dokumen e des Deu schen O dens En adas sob e axableigen es mo ado es do ös lichen eile de He zog um P ußen nos Tü kens eue -Regis e n1. O ca á e e p opósi o dos acima gennados documen os apon am sem sua especial a aliação nele, que eles mui as in o mações sob e os mo ado es do P ußenlandes, cujas a i udes en e si e com a o dens e galização bem como suas habi aund a i kei sums ände be em. Tais a iados es oques de in o mação são pa a as in es igações de nume osas á eas especializadas in e essan es e essenciais. Ao p ojec o Já o í ulo da con ibuição e ela, que se a a, em g ão omado, não de mulhe ennames, mas de mulhe ene wähnungen e pa a a daí esul an e nennungshäu igkei de nomes emininos no a de medie al e logo depois. Na ideia o ma e ial his ó ico-nomencundá io de um al ângulo de is a a pa i de conside a , é o au o do ensaio após a exaus i a a aliação do con ex o ex alinguís ico, no qual ele se encon a, eio. Nomes his ó icos mesmos, sua nennungshäu igkei , - a iie ung, adap ação aos pa adiggma a de uma língua es angei a u.a. são exp essac ä ige e oneões. Há mas mui os casos, quando uma pessoa á ias ezes é mencionada nos documen os his ó icos, qualque caso com di e en es Appella i a designado (p obá elmen e de pa ciais iden i icaçãog andes), com o nome mas não nomeado. P ecisamen e ais enômenos p o ocam um al e na i es, se da onomas ica análise de mulhe ene wähnungen como indício seu socials andes em p ußenland do 14.16. Jhs. colocado. 1 A on e desc ição segue no capí ulo F auenund F auennamene wähnungen in den Dokumen en des Deu schen O dens und des He zog ums P eußen in dem 1416. Jh. Fo schungske n ab ennendes Fo schungs o haben. Zum Ziel des o liegenden Au sa zes wi d eine k i isch-übe blickha e DARIUS IVOŠKA 14 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVIII II. FRAUENUND FRAUENNMENERWÄHNUNGEN IN DEN DOCUMENTEN DES DEUTSCHEN (Documen os do alemão) ORDENS UND DES HERZOGTUMS PREUSSEN IN DEM 14.16. JH. Com a in enção c onologicamen e a p oblemá ica das mulhe ennamene wähnungen como indício de seu papel social a explo a , o am inicialmen e as ôn e es on es do 14. Jhs. elei o, seguido pelos pos e io es do 15. e 16. Jhs. 1. ORDENSFOLIANTEN NR. 105, 107 En e as mais an igas e ações das mulhe es espec i amen e Mulhe ennames aplicam os nos p i ilegios do DOs documen ados casos. T a a-se aqui pa a as O dens olian es N . 105 e 107 (no Wei e en OF). Ambos olian es são basicamen e cole a de p i ilégio. O OF 105 con ém inclusi e ambém documen os de ou os ca á e como desc ições de on ei a in e nas e ex e nas do O denss aa e, a ados espec i amen e. Aco do en e o DO e os bispos de Samland e E mland e c. O que mas mui o nú ilis pa a as onomas icas pesquisas é e ao OF 105 adicionado sido, é o chamado Hochmeis e egis e . Eben os hand es en (P i ilegions) são os melho es Fo schungsgegens ände pa a a Namenkundle , po que elas não só as O sbzw. Nomes de pessoa con êm, mas ambém um mui o alioso con ex o com exaus i os dados adicionais c ia . Des a manei a ambém êm as elações en e os p i ilegiados em cima, ais como ossas elações de pa en esco, que pa a es a in es igação êm sido pa icula men e ú eis. Não pode de modo algum se di o, que F auene wähnungen no OF 105und 107 sejam nume osos. No OF 105 há odo caso dois casos documen ados. Na p imei a e ência a a-se de uma mui o abb e iada hand es e, de ido ao qual o ma shall do DOs Ru he de Elne no ano 1373 o (OF 105 106 , s. Abb. 1) ou o ga a inha 2 B üde n Pimenen, Wisselgin und ih em Ne en 6 Hoken Land zu Lekeniken2 Löcknicken, K . Ge dauen (Ge ullis 1922: 87). S aipsniai A icles 15 / Soziale S and und Iden i izie ung on F auen im P eußen des 14.–16. Jhs. au g und de Dokumen e des Deu schen O dens Figu a 1, OF 105 106 O sob inho é como wes [e ] on de Pimenen e Wisselgin designado, seu nome não é mencionado, como ambém o nome de sua mãe. Os nomes das pessoas do sexo masculino são em ais documen os quase semp e buquegados, com exceção deles dos não plená ios sucesso es e he dei os. Po an o, pode-se conclui , que a amília da i mã de dois i mãos não inha ido nenhum ma u ei o, che e de amília. Como o ne e pelo menos uma condição do u u o he dei o p eencheu (mãe do gêne o e a) ele conseguiu em as hand es e como p i ilegiado di e o depois seus oncles. Sua mãe oi apenas mencionada, pa a ossas elações de pa en esco en e os oncles e o sob inho po azões de iden i icação, indica . A mulhe , como um he edi a iamen e desau o izado sujei o, oi com seu nome não nomeado, embo a ela e en ualmen e i esse que p eenche o papel do che e de amília. No OF 105 há ambém um caso especial, no qual uma mulhe é mencionada, cujo nome ambém es á documen ado. O 1392 da ado documen o é po azões obscu as en e o ap esen e 1262 e o subsequen e 1286 da ados documen os comple amen e de ou o ipo inse ido. A E ame owe Ge d ud jun o com I em one We nhe , que uma e e na lâmpada em um Königsbe ge hospi al no dia da san a Ge ud cu bu nen (OF 105 29 29 , s. Abb. 2) p ome e am Figu a 2, OF 105 29 29 O nome da homenageada mulhe é nes e caso mencionado, po que ela a pessoa di e a de con a o em o aco do com o Ra hmann da cidade Königsbe g sido. É uma das mais an igas mulhe ennamene wähnungen nos documen os do DOs. Keine ou os F auenbzw. suas nomene wähnungen são no OF 105 a encon a . DARIUS IVOŠKA 16 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVIII Ein ande e O dens olian , de unge äh dieselbe Zei spanne um ass , nämlich OF 107, übe lie e auch einige Zeugnisse übe F auen. Zunächs geh es um 1396 e wähn e K e schme s Haus au, die zusammen mi ih em Mann als eine Begüns ig e angegeben wi d, ih Name abe ehl . Die K e schme amilie soll in Samland a Gi mow3 habi ado e de o samländischen Vog Johan on Lo ich 20 Mo gen Acke ecebidos e em (OF 107 301 , s. Abb. 3) Figu a 3, OF 107 301 O nome do K e schme s He mann é o único nome documen ado de odos os bene iciá ios. Os nomes da mulhe e ou os he dei os não são indicados. Pa icula men e no á el é aqui o a o de que a dona de casa ge almen e é mi e wähn e seja di e amen e após o p incipal bene iciá io 1339 I em dedim idelibus no iß ni wex e ilio a iß sui u heyken none ih em Mann. Übliche weise we den in den Hand es en nu die E ben und Nachkommen männlichen Geschlech s genann , on denen nu die, die bei de P i ilegienauss ellungs- und dem Ve gabeak p äsen gewesen wa en, z.B. ncoß in campo Gi dewi higen4 [...] (OF 105 240 ). Nesse ex a o é isí el, que ninguém além do p incipalbeliehenen no hand es en ex oi insc i o. A à da o diná ia hand es en o mel pe encen e ne ação de di ei os he dei os e descenden es é ambém omi ida. Um au ên ico exemplo de uma ípica hand es e no sen ido da beliehenennennung se ia 1376 [...] mi willen uni me egebi eg[e ] o lien nd gebin uni[ ]n ge uwen Jacob Smalken n wiekan den b ud[e ]n nd ine ech en e ben n nochkomelingen d ei hacke gauladin5 [...] (OF czu 105 68 ). A g asse linha masculina dos bene iciá ios e descenden es é mui o cla amen e, os nomes de he dei os de segunda angue al ez an o chamados como ambém omi idos se em. Mulhe es são em ais documen os apenas excepcionalmen e mi zen adas. 3 Ge mau, K . Fischhausen, Ki chspiel Ge mau (Blažienė 2000: 41). 4 Ge eniken, no Samland (PUB III 234), Falsch de Ge ullis (1922: 40) como Gi deni higen lidos. 5 Gauleden, K . Wehlau (Blažienė 2005: 60). S aipsniai / A icles 17 Soziale S and und Iden i izie ung on F auen im P eußen des 14.–16. Jhs. au g und de Dokumen e des Deu schen O dens No OF 107 há ainda um peculia egis o, que no ano 1388 oi g a ado e de ido ao qual [...] i mão Johan de Lo ich Voy cu Samland êm dado gegeb[e]n Ma yn uma ouwe cu Slakalaux6 com ij hoken acke do elbe si uado e êm ei o que mb willen wenne owe a m waß und o ich en de acke wu de o wu en nd nß do dyn wu de on nd im do cwenep ien hok cum ech e al i ß hand e e gleichen abb di di diß gu i i gegeben [...] (OF 107 , s. 183). Figu a 4, OF 107 183 Independen emen e da pob eza e necessidade da mulhe , é ela à época a única possuido a do bem e de odos os di ei os com ela elacionados sido. Isso ambém não oi, po ém, mo i o na adjudicação de odos os di ei os de posse ao senho Me yn o nome da ex-possei o a a indica . É p eciso sublinha , que não só o bem, mas ambém a mulhe mesma após a hand es en e leihung sob posse Me yns chega am. Isso é um plausí el e edic o sob e o s a us social das mulhe es ao im do medie al. As úl imas ka gen en adas da o denskanzlei no OF 107 conce nem uma iú a, que po 1400 en a em um cu es egis e e jun o com seu ilho como possuido in de dois huben land oi designado, pa a a qual ela não inha nenhuma hand es enu kunde (OF 107 1 , s. Abb. 5) Figu a 5, OF 107 1 6 Schlakalken, K . Fischhausen, Ki chspiel S . Lo enz (Blažienė 2000: 144). DARIUS IVOŠKA 18 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVIII No sen ido disso, oi p e is o o hand es en ex exibi , a a és de um i ula ipo Ve me k Kyne wy we com I em one (OF 107 3 , s. Abb. 6) oi ei o, o ol pe maneceu mas azio. Figu a 6, OF 107 3 Es e caso é ex ao dina iamen e, po que a denúncia Ibidem Kyne eyne wi ewe com I e[m] one (OF 107 1 ) o nome Kyne pa ece con e , sob e o que se ambém das in o mações Reinhold T au manns (1925: 45) pode julga . En e ou as e ocações do nome Kynne le ou o au o ambém nolens su ge aqui a ques ão, se Kyne é um den e mein lichen F auennamen Kyne an, spa e abe beliebige Kommen a e übe den e en uellen geschlech so ien ie en Namengeb auch aus. Volens masculino ou eminino nome? A ques ão pa ece nunca an es colocada e a ada e sido. As únicas obse ações e anedo ações sob e sua eminine na u eza dá o e ei o e edi o do Ma ienbu ge T essle buches dos anos 13991409 D . E ich Joachim e o e ei o do Kon en üh ungsbuchs de Elenden B ude scha on Königsbe g-Löbenich (14771523) Die e Heckmann. A a és das insc ições Joachims no pessoaund o s egis e do T essle buches Judekynne = Jüdin (MTB 619) exis em nenhuma dú idas, que ele ambas as pala as pa a conside a sinônimos. Vgl. ambém Kuwe kynnen = Ku innen, Ku ische F auen (MTB 624). E ide-se que -kynne como um su ix ou um sou e änes Mo phem é conside ado, que o signi icado ‘F au de e ca ega . Isso é mais a de ambém de mui as ou as mulhe ene ências disce ní el. Heckmann (2000: 25) man ém -kynne inequi ocamen e pa a um emdsp achlichen Su ix, que segundo ele, in F auennamen, como z. B. P ewschkynne ou Ly awekynne em luga de P ewszsche e Ly awesche p ecisou e sido usado. As obse ações são mui o akku a , o que se ambém pelas ex ac os a pa i dos T essle buchein ägen, como 1407 do auwen Mackynnen Su willen mumen (MTB 434) bejahen deixa. Isso é embo a c edí el, coloca mas ce as ques ões em conexão com as en adas em os Sc ip o es Re um P ussica um (no A segui SRP). S aipsniai A icles 19 / Soziale S and und Iden i izie ung on F auen im P eußen des 14.–16. Jhs. au g und de Dokumen e des Deu schen O dens Na Ch onic Wigands on Ma bu g é, en e ou as coisas, ambém de um caminheise (um caminheise in?) chamado Kynne be ich e : 1386 [...] Bunse, Rexa, Ma yco, Kynne nd Da ge wellin ü en on Mislo czü Susükendo [...] (SRP II 668669), Eykin nd syn b ude , Mase, Sko z, Bunse, Kynne, 1386 [...] an de Wisle czwe mile obinwendig Ragni dy wege gancz s, als sy Da ge, Rexa, Ma eiko nd Paül habin lasin czeichen [...] (SRP II 67131), [...] Desin êm ido embo a P eiwus, des com u s dyne Ragni , Zanda e Kinnen on de Balge, Claus, Wi semund nd Lailicke on Ragni [...] (SRP II 673), 1394 [...] Zanda nd Kinne s deme cmi amp czu Syn hen im gebi e Balge êm dese wege gegangn in he xciiij ja e ken Weduckeln [...] (SRP II 678), Pode-se aí assumi m que en e mui os homens, que aos O densb üde es os caminhos de P ússia pa a Li auen mos a am, ambém uma mulhe inha sido? Isso é di icilmen e possí el, po que as mulhe ene ências nos documen os do DOs semp e ce ei as em seu gêne o indica i as denominações con inham7. Se é mas possí el, que um homem o nome inha possuído, que sob e a appella i e signi icado ‘F au, Ga in de e ia basea , é uma pe gun a, que ainda p ecisa se a espos a. 2. MARIENBURGER TRESSLERBUCH DER ANHRE 13991409 E DAS GROSSE ZINSBUCH DES DEUTSCHEN RITTERORDENS 14141438 Uma ou a on e, que ela i amen e nume osas mulhe eswomenções o nece, é Ma ienbu ge T essle buch dos anos 13991409 (no Wei e en MTB). T a a-se aqui da e são imp essa do O dens olian en no 140 uma de não mui os a é hoje p ese ados coleções documen ais inancei os do DOs. No egis o sob e endimen os e despesas do DOs se ão as Mulhe es mais equen emen e do que an e io men e mencionado: No ano 1400, em a auwe a Tzippelynsdo no gebi e a Os e ode [...] com i en kynde n o DO 15 Ma k dado (MTB 45). 1403 em Kunne Pauwil Ruszen wyp 7 indicações sob e o sociais espec i amen e. Familys and, como nos casos Kyne eyne wi ewe com I e[m] one (OF 107 1 ), deß me cene s haw aw (OF 89K 19 ), do auwen Mackynnen Su willen mumen (MTB 434) u.a. acompanham quase odas mulhe eswähnungen nos u cunden[s] medie ais do DOs. DARIUS IVOŠKA 26 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVIII Blažienė G asilda 2017: Al p eußische Eigennamen als Quelle de al p eußischn Lexik. Incon i Bal is ici in Pisa. S udi e saggi, Pisa: Joke , 6385. Diehlmann Hans Heinz 2008: Die Diehlmann Hans Heinz 2006: Die Tü kens eue im He zog um P eußen 1540/2, Memel – Tilsi , Hambu g: Ve ein ü Familien o schung in Os - und Wes p eußen. Tü kens eue im He zog um P eußen 1540/3, Ragni Ins e bu g Geo genbu g und Saalau, Hambu g: Ve ein ü Familien o schung in Os und Wes p eußen. Ge ullis Geo g 1922: Die al p eußischen O snamen, Be lin, Leipzig: Ve einigung wissenscha liche Ve lege Wal e de G uy e & Co. GZB Das g osse Zinsbuch des Deu schen Ri e o dens (1414138), h sg. P. G. Thielen, Ma bu g: N. G. Elwe Ve lag, 1958. Heckmann Die e 2000: O Kon en üh ungsbuch de Elenden B ude scha on Königsbe g Löbenich (14771523), Cologne, Weima , Viena: Böhlau Ve lag. I o Da iuskaus 2016: Obse ações pa a a p oblemá ica dos o snomes bál icos a oes e do Weichsel. Ac a Linguis ica Li huanica 74, 208225. I oška Da ius 2019: Li auische his o ische pe sonennamen in dem Ma ienbu ge T essle buch de Jah e 13991409. Ac a Linguis ica Li huanica 81, 97109. I oška Da ius 2020: Sob e a ques ão dos p óp ios nomes bál icos do e i ó io Ragni e Tilsi nos documen os de O dens do 14.15. do século. Ac a Linguis ica Li huanica 83, 132150. MTB O Ma ienbu ge T esslebuch dos anos 13991409, h sg. de A chi a h D . Joachim, Königsbe g In P ußen: Ve lag on Thomas & Oppe mann, 1898. OF O dens olian es do seg edo S aa sa chi ,,P eußische Kul u besi z (im Tex OF 105, OF 107, OF 89k). PUB III P eußisches U kundenbuch, Bd. 3, L g. 1:351341, edi ado no enca go da His o ische Kommission ü os und wes p eussische Landes o schung, h sg. de M. Hein, Ma bu g: N. G. Elwe Ve lag, 1944. SRP II Sc ip o es Re um P ussica um, As on es his ó icas da p ussica p é- empo a é ao im da o denshe ship, Bd. 2, h sg. de T. Hi sch, D . M. Töppen, D . E. S ehlke, Leipzig: e lag de S. Hi zel, 1863. T au mann Reinhold 1925: As al p eußischen Pe sonennamen, Gö ingen: Vandenhoeck & Rup ech . S aipsniai / A icles 27 Soziale S and und Iden i izie ung on F auen im P eußen des 14.–16. Jhs. au g und de Dokumen e des Deu schen O dens P ūsijos mo e ų socialinė padė is i jų iden i ika imas XIV–XVI a. Vokiečių o dino dokumen uose SANTRAUKA Vėly ųjų idu amžių a anks y ųjų naujųjų laikų mo e ų į a dijimas i jų iden i ika imas is o iniuose šal iniuose, o ypač Vokiečių o dino kancelia iniuose dokumen uose, y a ne ieną mokslo s i į dominan is enomenas. S aipsnyje nag inėjamas ne ik mo e ų į a dijimas a du, be i a do san ykis su mo e s s a usu i iamuoju laiko a piu. Pasi ink a empi inė medžiaga leidžia leng ai i nuosekliai pama y i kalbamosios p oblema ikos dinamiką. Pas ebė a, kad XIVXVI a. pe íodo esminių pokyčių mo e ų į a dijimuose a dais a jų ki imo laiko a ž ilgiu, jie labiau iden i ika ime ne yks a. Kaip pa odė ch onologinis y imas, mo e ų a dai, kaip pag indi- nis jų iden i ika imo būdas – gana e as eiškinys, ypač lyginan su y iškų a dų paminė- jimu. Gausesni mo e ų a dų paminėjimai kai ku iuose dokumen uose ne odo endencijos p iklauso nuo pas a ųjų paminėjimo aplinkybių bei dokumen ų paski ies. Pas ebė a, kad inansiniuose dokumen uose, ypač kons a uojančiuose įsipa eigojimus i įsiskolinimus, mo e ų a dai minimi dažniau nei p i ilegijose a mokėjimo, do anojimo ak uose. Apsk i ai dokumen uose mo e ys minimos ais a ejais, kai jos y a ienin elės a sako ės, a ba jų a dai padeda iden i ikuo i y us ap ašomojo pobūdžio paminėj, pa yzdžiui, 1373 me ais b oliams Pimenen i Wisselginbei ski ian žemės sūnėnui, šisiku iden i ojamas kaip minė ų b olių sese s sūnus wes [e ] on on Pimenen e Wisselgin OF 105 106 . Išanalizuo a medžiaga leidžia da y i iš adą, kad mo e ys, kaip i y ai, minimos ais a ejais, kai jų a sakomybė sąlyginai okia pa i kaip y ų, pa yzdžiui, našlė, aldan i jai p iklausan į u ą, nepilnamečio ( y iškos giminės) pa eldė ojo mo ina a pan. Ki ais a ejais y ai bu ę pag indiniai sando ių subjek ai a a sako ai, odėl šiuose dokumen uose bū en jie i į a dijami. Žinoma, a min ina i ai, kad mo e s socialinis aidmuo idu amžių isuomenėje bei ka alikų bažnyčios laikysena mo e s a ž ilgiu kalbamaisiais laikais aip pa p isidėjo p ie gana san ū aus mo e ų minėjimo is o iniuose dokumen uose. Į eik a 2023 m. maio 22 d. DARIUS IVOŠKA Lie u ių kalbos ins i u as Pe o Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius, Lie u a da ius.i [email protected]