scieee Open visual document viewer

Der Name Leipzig und die Germanische Lautverschiebung

Jürgen Udolph

Abstract

In diesem Beitrag geht es um die Etymologie des Ortsnamens Leipzig. Lange hat man angenommen, dass das slavische Wort lipa ‘Linde’ die Grundlage sei. Eine genauere Beachtung der historischen Schreibungen wie Libzi u.a., vor allem bei Thietmar von Merseburg, der das Slavische beherrschte, führte zu einer Korrektur der Etymologie. Dabei ist bisher aber nicht beachtet worden, ob germanische Stämme diesen Namen vor oder nach Wirkung der ersten oder germanischen Lautverschiebung kennengelernt haben. Das aber ist entscheidend für die Frage, welche indogermanische Wortgruppe als Basis für den Ortsnamen angesehen werden kann.

Full text

70 Ac a Linguis ica Li huanica XC JÜRGEN UDOLPH Cen o pa a nome o çamen o Gö ingen Niede sächsische Akademie de Wissenscha en a Gö ingen ORCID id: o cid.o g/0000-0002-8475-7857 Cien í icas Fo schungs ich ungen: His o ische Linguis ik, Gewässe namen, O snamen, Familiennamen. DOI: doi.o g/10.35321/all90-03 DER NAME LEIPZIG UND DIE GERMANISCHE LAUTVISCHIEBUNG Lepcigo a das i ge manų p iebalsių pe kai a ANNOTATION Nes e a igo ai sob e a e imologia do localnome Leipzig. Lenge em-se assumido, que a pala a sla isca lipa ‘Linde seja a base. Uma conside ação mais p ecisa das esc ip u as his ó icas como Libzi u.a., sob e udo em Thie ma de Me sebu g, que o sla ische dominou, le ou a uma co eção da e imologia. Ao aze isso, po ém, a é ago a não oi coidado, se ibos ge mânicas esse nome an es ou após e ei o da p imei a ou ge mânica Lau e schiebung conhece em. Isso mas é decisi o pa a a ques ão, qual g upo de pala as indoge maniche como base pa a o opônimo pode se conside ado. SCHLÜSSELWÖRTER: Leipzig, o snamen, ge manische Lau e schiebung, E ymologie. ANNOTATION The a icle deals wi h he e ymology o he place name Leipzig. Ini ially, i was widely belie ed ha he Sla ic wo d lipa ‘linden ee o med i s basis. Howe e , a close examina ion o his o ical spellings, especially hose ci ed by Thie ma on Me sebu g, who was luen in Sla ic, such as Libzi and o he s, p omp ed a eassessmen . Ne e heless, no a en ion has been paid so a o whe he Ge manic ibes adop ed his name be o e o a e he onse o he Ge manic sound Shi . This aspec is c ucial in de e mining which IndoEu opean wo d g oup can be iewed as he basis o he place name. KEYWORDS: Leipzig, place names, Ge manic Sound Shi , e ymology, Indo-Eu opean. S aipsniai A icles 71 / De Name Leipzig und die Ge manische Lau e schiebung ENTROITANDO1 Du an e décadas oi a assunção ep esen ada, que o o sname Leipzig de sla . *Lip-sken s anden osse e com o nas línguas sla iscas melho es emunhadas pala a lipa ‘Linde pode se conec ado. Es a hesis a a essou a nome o ança e his o iossciência desde início de uma ocupação cien í ica com nomes geog á icos e oi ainda (1999: 180). Le z e e esume a deu ão como segue: O nome bis zum Ende des 20. Jah hunde s e e en. Man denke nu s ell e e end an die A bei en on E ns Eichle , Hans Wal he (1986: 165) und Die e Be ge 1459 Leipczigk, 1350 Lipzcik, 1213 Lipzc, Lipz é eingedeu sch de slaw. *Lipć espec i amen e. *Lip ́sk[o], ao nome da so bischen Siedlung (1012/18 in u be Libzi oca a = em a Libzi chamada cidade. Es e nome pe ence a aso b. lipa ‘Linde e signi ica ‘Luga , onde Linden c escem. Uma i agem pa a es a concepção oco eu, quando se se ap oximou mais exa amen e dos mais an igos a es ados do nome do local, sob e udo es emunhado em Thie ma de Me sebu g (975-76-1018), que apa en emen e dispunha de conhecimen os da língua (s) sla isca. 1. THIETMARS BELEGE UND DIE KORREKTUR DER BISHERIGEN AVISÃO A aqui esboçado a concepção alia uncon es ado a é an es ca. 25 anos. Uma i agem en ou em, quando se a mais elha adição do nome mais exa amen e omou em olho: a isso pe ence ambém o po D. Be ge mencionado a es ado de 1012/18 Libzi, que de Thie ma de Me sebu g p o ém, ao que se bons conhecimen os da língua sla isca besce i ica. As e idencias his ó icas com -ble am a uma e isão da sla ische lipa/Linden-e ymology. Es a hoje di undida e isão da an iga Lipa-e i icação, na qual se de um en oque Libund não Lip(a) pa e, baseia-se em uma cuidadosa 1 Os pensamen os sob e o opónimo de Leipzig, onde eu quase dez anos nomencundamen e ac i o pudesse se , le a am-me ambém na damalga época de ol a. Fo am os pa a mim cien i icamen e g a i ican es anos, que ambém g aças da da u í e a colabo ação com os ainda i os Leipzige nome o çado es Die lind K eme (que eu em pa icula medida a ag adece ob igado enho sido), Ka lheinz Hengs e Wal e Wenzel ão bem sucedidos pode em se desenhados. JÜRGEN UDOLPH 72 Ac a Linguis ica Li huanica XC Obse ança da e idencias his ó icas do localnome, a Be nd Koeni z (2016: 443446) compilou. Eu o e eço deles as mais an igas: 1015 (1015/18) in u be Libzi oca u (Thie ma VII 25) 1017 (1017/18) aecclesia in Libzi (Thie ma VII 66) 1017 (10/17/18) in u be Libizi oca u (Thie ma /Co eye Manusc i o VII 25) 1021 (cópia em 1300, pos e io es o ale álschung) oppidum Libziki (UB Me sebu g 60) 1050 (cópia 1427-30) in bu cua do Libizken (UB Me sebu g 71) 1080 (cópia um 1150) usque Libiz (Annales Pega ienses 241) 1088/89 (cópia um 1150) Libiz oppidum (Annales Pega ienses 266) 1165/70 (Kopie um 1215) Lipz (Codex diploma icus Saxoniae I 2,372; II 8,2) 1185 Albe us de Libz e a e suus bu zlaus (Codex diploma icus Saxoniae I 2,510) 1190 (Ac um e da um) in Lipz (Codex diploma icus Saxoniae I 2,560) 1195 in Lipzk (Codex diploma icus Saxoniae I 2,561) 1200 in ci i a e nos a Lipz (Codex diploma icus Saxoniae I 3,48) 1210 (cópia em 1229) ci i a em Lipczk (Codex diploma icus Saxoniae I 3,148) 1212 apud Libuiz unda i (Codex diploma icus Saxoniae II 9,1) 1213 in Lipz, Lipzc (Codex diploma icus Saxoniae II 9,2; II 9,3) 1215 in Lipz (Codex diploma icus Saxoniae I 3,207) 1216 Lipzenses, -ium, -ibus (Codex diploma icus Saxoniae II 8,3) 1216 Johannes miles de Lipzc (UB Me sebu g 162) 1217 in ci i a e Lipzc (Codex diploma icus Saxoniae II 9,4) 1219 quod ipse apud Lybzek unda i (Codex diploma icus Saxoniae II 9,6) 1220 Lipz (2x) (Codex diploma icus Saxoniae II 9,7) an es 1221 Lipzensi, em Lipzc (Codex diploma icus Saxoniae II 9,8) 1221 ad oca us de Lipz (Codex diploma icus Saxoniae I 3,289) 1221 in Lipzc (Codex diploma icus Saxoniae II 9,8) 1222 in Lipck (Codex diploma icus Saxoniae II 9,8) 1222 de Lipzk (Codex diploma icus Saxoniae II 1,92) 1224 Eckeha dus p eposi us de Lipz (UB Me sebu g 185) um 1225 Libzke, Lipzke (Eike on Repgau, Sachsenspiegel) 1229 ci i as Lipczk (Codex diploma icus Saxoniae I 3,148) 1231 in Lipz (Codex diploma icus Saxoniae II 10,3) 1232 Lipzic (Codex diploma icus Saxoniae II 9,10) 1236 Lipzk, Lipzc (Codex diploma icus Saxoniae II 9,11) 1240 Lipizk (3x) (Codex diploma icus Saxoniae II 9,13) 1248 Lipzc (Codex diploma icus Saxoniae II 10,10) S aipsniai A icles 73 / De Name Leipzig und die Ge manische Lau e schiebung 1252 in Lipzk (Codex diploma icus Saxoniae II 1,162) 1255 in Lipzk (Codex diploma icus Saxoniae II 8,4) 1259 ci i as Lipz (Codex diploma icus Saxoniae II 10,12) 1268 Lypzk (Codex diploma icus Saxoniae II 8,6 .) Aqui se pode ab up a . A mais passagem mos a só aí e no amen e uma -b-esc ip u a. Es a lis agem co esponde em essencia aos 12‒14) e Eichle , Wal he (2010: 129 .). eben alls um assenden Sammlungen his o ische Belege bei Wal he (2009: A no a isão das coisas é a p incípio sob e udo po E. Eichle e K. Hengs ep esen ado sido. No seguin e o e eço um ab iss sob e o decu so dos Ko ek u en, die o allem on Leipzige Namen o sche n o genommen o am. Em uma pales a em K. Hengs 2000 in Leipzig (Hinweis on Eichle 2001: de 28, Anm. 26; auch nähe ausge üh bei Hengs 2010: 134) au die Bedeu ung -b-Sch eibungen hingewiesen und dazu spä e auch sch i lich ausge üh (Hengs 2003: 165 .): De heu ige Fo schungss and is ande s: Die ühen u kundlichen Belege zu Leipzig deu en nach eingehende Übe p ü ung ielmeh au eine u sp üngliche o slawische Fo m ü einen Gewässe namen zu eine ide.-al eu op. *base leibh- [...] hin [...] Em de alhe a es a aiz gl. Udolph 1990, 136139. Nesse con ex o, apon a K. Hengs à con ibuição de E. Eichle (2001: 28 .), no qual es e, de ido às p imei as -b- o mas, ambém a uma abo dagem o sla isca *Libьcь > Libc, alado Lipc, conclui. de an uma aiz indoge manisch-al eu opäische *leb/*lībangeschlossen se pode e a le z hin em idg. *le-/lē- ‘ ussen, ließen, öp eln weis . E. Eichle eme e pa a o appella i ischen s ock des a aiz como K. Hengs em Jü gen Udolph 1990: 136 . Essas pe ceções são en ão ambém 2001 no His o ische O snamenbuch on Sachsen (HONBS I 577 .) einge lossen: Die äl es en Sch eibungen mi *Libkönnen au eine aeu . (idg.) Roo *le(b)- ‘guißen, ließen weisen e assim em um GewN *Le-bbe uhen, que a *Libslawisie e com slaw. Su ixen como -c- (-ьcode -ica) oi ampliado. De ON se ia en ão com o slaw. Su ix ьskumgebilde e an slaw. *lipa ‘Linde angelei ado sido: aso. *Lip ́sk(o) a *lipa ‘Linde + Su . -sk- ‘Lindeno . As ên ase mais an igas, no en an o, pe mi em ambém uma ou a o ma básica com igual signi icado a, nomeadamen e aso. *Lip ́c, mais elho *Lipьcь. A a és diph hongie ung do i da s ammsilbe e inse indo um i en e a zischlau e e o -k-su ix su giu o a ual nome o icial. Es a concepção em-se en ão amplamen e impos o, ela é exaus i amen e undamen ada em Wal he (2009: 14), sendo assumido que o nome ândolo de *Lib(i)z > *Lip ́ske s no úl imo e ço do 12. do século, JÜRGEN UDOLPH 74 Ac a Linguis ica Li huanica XC d.h. após a cidadeg undação po 1165, ing essados se [wi d]. A concepção encon a-se ambém no co esponden e lemma no Deu sches O snamenbuch (2012: 359) e em Eichle (2007: 82), que en a izam: Da Thie ma de Me sebu g as sla icenas Lau ungen mui o cuidadosamen e ep oduz e as mais an igas esc ip u as -bau weisen, de e-se com uma an iga aquasse beno i icação *Lib echnen, que ambém ou a ez na Eu opa pa a aquece nomes é di undido e ambém aqui pode exis i , como ambém aquece nomes nes e espaço como Luppe, Pa he, Pleiße e c. apa en emen e ide. He ança são. E um ab iss da discussão em Leipzig, na a sob e udo E. Eichle , K. Hengs an e io decla ação, a que sob e udo sob e os -p-con ecien es nomep o enças baseou e und H. Wal he be eilig wa en, gib Wal he 2009. Man ko igie e die desen ol eu de ido à -b-con ecien es p imei as on esp o enças a acima já abo dada e imologia, a qual a uma aiz *leibh üh e (Des a abo dagem de e po ém no Wu zelauslau , a s. mais abaixo). da no a In e p e ação e alguns ou os no os pon os de is a o e ecem inalmen e Wal he 2009 e Eichle , Wal he (2010: 129133). Eine aus üh liche Da legung de P oblema ik des Namens einschließlich Os úl imos p esumem po ás da abo dagem Lib[i]z menos um aquesse name do que an es uma ‘ luxoswa e s eiche, schlüp ige, lehmige Gegend e apon am pa a a água eich um do e i ó io em Leipzig emp azidamen e. Poucas páginas mais adian e em ambém Hengs (2010: 135) em die an Wasse läu en eiche Leipzige Landscha indicou. 2. ENA GENEFECÇÃO: CANN MAN PONDO CONSTRUÇÃO DER -B-SCHREIBUNGEN NITHT DOCH EINE SLAVISCHE ETYMOLOGIE VAHRSPEINLICH MACHEN? Na u almen e pode-se en a e isso em-se ambém o nome Leipzig sob inclusão dos an igos belege com -bwie Libzi, Libizi e c. do esla ischo explica . Es a possibilidade em K. Hengs já cedo discu ido e no ado (Hengs 2010: 135): É, po an o, le an a-se no amen e a ques ão, se o esla o o e ece mesmo uma possibilidade, as b- o mas na p é- ansmissão do opónimo Leipzig a explica . Ele discu e e liche sla ische aízes, que sob ci cuns âncias pode iam i em ques ão, conclui mas inalmen e (2010: 137): O ON Leipzig es á pa a uma p esumida o ma inicial aso. *Lib-cim aso. Sp ach aum absolu amen e e einzel da. S aipsniai / A icles 75 De Name Leipzig und die Ge manische Lau e schiebung A mesma opinião ep esen ou Wal e Wenzel (2017: 171): Dado se no esla o nenhuma aiz *libnachweisen deixa a, que pa a o nome em ques ão iesse, econs uiu [...] Ka lheinz Hengs um nome ge mânico *Lībja ‘Pos o em uma luxwa e eiche egião. Esla os assumi am depois W. Wenzel o nome, wobei eles o in eg a am no sla ische namenssys em e com o su ix u slaw. *-ьskъ e sahen. Assim su giu *Libьskъ, após ausência das eduzidas ocales *Libsk, daí en ão po alinhamen o de b a s *Lipsk (ibd.). Con a es as e semelhan es opiniões, em B. Koeni z (2016) na in o mação nomekundlichen ehemen emen emen objec ion ins iga ed, o que já no í ulo do seu con ibu o o na-se cla o: Leipzig a o igem do nome é pu amen e sla isch! Koeni z ai aos mais ecen es Fo schungen seguindo dos -b-con eindo es de e idências e ê neles uma al so bische g und o m *Libci/Lib*ce, o mada como Plu al de um homônimo na base de *clibein mage e , schwache , mick ige Mensch. Ele en a es a explicação po uma sé ie semelhan e es u u ados e seman icamen e compa á eis nomes de luga es checos de um lado e po e idências his ó icas pa a a aiz *libin á ias línguas esla as jus i icado de ou o lado. Além disso, du ida Koeni z, que o mas pos e io es do nome, a -zik-, -zk, -zigusw. incluem, o iginalmen e o su ix -skwide spiegeln. T a a-se mais bem de uma p ecoce al e na i a diminu i o m *Libcky, que o ca á e do oponyms como apelido expande, sendo as o mas Lipsk, Lipsko do mode no polonês, so bischen e chechischen p esumi elmen e o esul ado da In e p e a ion (esc i o e alado) o mas ge manizadas a pa i do 14. século são. No indi idual alam 5 pon os con a a In e p e a ion com um -b-con inen es abo dagem: 1. O duas ezes Thie ma sche no a ion <Libzi> não deixa em a Namens o m *Libc echa . 2. As belege Libziki, Libizken em Thie ma êem o emen e pa a sla ischen Plu al o mas de. 3. A possibilidade de uma sla ica e imologia oi só mui o lúch ig gep ü und o schnell zuguns en eines o slawischen, nu ekons uie en (ge manischen) Wasse wo es ejec ada. 4. Ob iamen e, ambém oi a busca no esla isco sp achgu de o ahe ein no aspec o do po en ially nomeengabenden sob e udo do luxoswasse eichen geländes es i o. 5. Uma he ança de uma designação de pessoa ou espec i amen e um nome de pessoa não oi i ada em conside ação. JÜRGEN UDOLPH 76 Ac a Linguis ica Li huanica XC Koeni z p óp ia p opos a consis e, como já apon ado, nele, o nome do local com uma (sla ischa) designação de pessoa em conexão a aze . Libzi osse como Libci a explica e com um o iginal Nomina i e Plu al *Libci a al so bisch *libc < *libьcь ‘mag e , schwächliche [o.ä.] Mensch o.ä. conec a . Enen nome de compa ação coloca depois Koeni z do o sname checiche Slabce < *Slabьcь/*Slabьce a schech. slabec ‘Schwächling da . K. Hengs em pouco mais a de a es a concepção posição e e ida e inicialmen e en a iza que na oponimia esla a de Rügen a é ao Ma Neg o bem como en e U al e No des baye n [...] nenhum nome geog á ico compa á el com uma base *libzu encon a [sei], e é, po an o, p o á el que os esla os assumi am o nome e não i essem c iado (Hengs 46 2016:2). No pos e io deco e do seu con ibu o ele discu e a ques ão, se se um sla ische geog aphical ou assen ungsname com uma his ó ica adie ung encon asse, com ajuda do qual se uma p o a de slaw. *libim á ea oponymica ocupado se em könne. A u sla ica aiz *libъmi do schille nden signi icado ‘schwach, unansehnlich, mage , e a m bem como com di e en es ep esen ações nas sla icas encelsangues osse desde ce ca de um século como he ança de u sla ische empo bem conhecida. O que mas ainda assim al e, é um opônimo exa amen e a es e *libъ. Pode a pesquisa um al e uie , aumen a-se schlaga ig a p obabilidade de que se ambém a o iginal sla ische nomens o m do nosso a ual nome Leipzig possa combina com isso e com isso o iginalmen e sla ische nomengebung p es a (ibd.: 463). Mas apesa des a es ição K. Hengs acei a no essencial a p opos a de B. Koeni z e ê nele uma esis en e sla ice o ma de pa ida pa a o ON Leipzig (ebd.: 475). Con ibuz cu as. Ele conside a com B. Koeni z a admissão de um ge mânico e/ ou sla isco composi umo *Libьcь ou *Libьsk(o) ‘O em um e i ó io com abundan emen e exis en e lusswasse po ques ioná el e acei a seu Diese Au assung olg im Wesen lichen auch W. Wenzel (2016) in einem al so bische abo dagem *Lib ́cě ‘Siedlung de Schwächlinge, Kümme linge a uma u sla ische abo dagem *libъ ‘schwach, mage , k änklich ou ambém ‘Siedlung eine Familie Lib ́c ́ com *Libьcь como nome de pessoa. Es a In e p e ação seja mais apoiada pelos sob enomes ussos Liba, Libo e sob he ançação dos o snomes checos S udce, T ubce, Chylec e c. seja uma abo dagem *Libcě ‘Siedlung o he Schwächlinge como apelido mais cedo assumi do que ‘Sedlung da Libc ́-Family. Mas se le an a a ques ão: con ence uma esla isca e imologia com uma abo dagem *Lib-? Das is mi hohe Wah scheinlichkei deshalb aglich, weil Ve gleichsnamen ehlen. Mi Rech ha Koeni z (2016: 441 da au e wiesen, dass die ühe S aipsniai A icles 77 / De Name Leipzig und die Ge manische Lau e schiebung uni e salmen e acei a conexão do nome Leipzig com sla isch lipa ‘Linde po su icien e ou os ON na sla ischen Umgebung (cchechische, polnische, obe und niede so bische, polabische, gl. Hey: 1893 250) em sido apoiado. Um em que se en ão mas ambém pe gun a , se isso ambém no caso de Leipzig (a pa i de um en oque com -b-) o caso é. E, po an o, ambém é á ias ezes de ou o lado sob e a ausência de con incen es nomes de compa ação sla iscos, se compa a Hengs 2010: 137 e Wenzel 2017: 171, e e ido. Diesem p oblema en ou B. Koeni z sob he a zuição de possí eis nomepa allelen a encena . Pa a chega a uma conclussi a espos a, é sensa o, uma desde ca. 2 anos na In e ne li e acessí el coleção de nomes geog á icos inspeciona . Eu enho á ias ezes sob e es a coleção de ca. 450.000 nomes, que pa a a g ande pa e são de o igem sla isca, indicado ( gl. z.B. Udolph 2021, 2022, 2022a, 2023). Ela es á na In e ne na página h ps://adw- e go ação. uni-goe ingen.de/o snamen/images_ligh box.php ab u á el. Recomenda-se, lá po esla iscos nomes geog á icos pa a p ocu a , que em um en oque Libhin pode iam indica e, assim, pis as pa a uma possí el esla isca e imologia pode iam con e . A explo ação é conside á el. uma lis agem da maio ia dos nomes ali mencionados: Lib, Libá/Liba a, Libibiče Libči, Libec, Libeč, Liběč, Liběcho Libín, Libeň, Libcha a/Libcha y, Libice/Libici, Libko , Libno, Libouň, Liban, Libano o, Libanja, Liba na/Li o no, Libu nić/Libu nia, Libawa,behšine/Libenow, Libibič, Libibič, Libec, Liběč, Liběcho ka, Libeč, Libe eč, Libe eč, Libe eč, Libe eč, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libi , Libi z, Libni z, Libniza, Liboń, Liboměřice, Libos á y, Libo a, Libouchec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Lib Tan o a lis agem dos no mencionado dem zu Ve ügung s ehenden O snamenma e ial gep ü wo den is . Die hie in e ne ilei e idos nomes. A Fülle az cla o, que a suposição, o o sname Leipzig pudesse em um abo dagem sla ische com -bzu ückge üh se , a é ago a nãoegam com múl iplos mencionados In e ne ilei em que se abo dado. Uma e i icação dos Ansa z ü Leipzig s ehen könn en, e heblich sch ump . Es is nich möglich, nume osos nomes esul a ago a mas, que o núme o daqueles, que em um con ex o com o assumido esla isco aqui uma comple a análise de sãs nomes a ap esen a , mas pode-se di e en es g upos abalha o a, que po azões mui o di e en es JÜRGEN UDOLPH 78 Ac a Linguis ica Li huanica XC em nenhum con ex o com a abo dagem *Lib ́cě ‘Siedlung o he Schwächlinge, Kümme linge ou ‘Siedlung eine Familie Lib ́c ́ com *Libьcь como nome de pessoa podem se azidos. Na lis agem dos nomes eu dou nenhuma exa a p o as de on es, elas podem sêm udas no a qui o In e ne inspecionado e ce i icadas. Os seguin es g upos pode-se econhece : 1. Com ou os su ixos o mados são os seguin es nomes, de modo que uma conexão pouco p o á el é: Libano o, O sname in Makedonien (Vasme 1970: 206); Liebelose, Libelose, Gewässe name in Ho s (Os pomme n), 1180, 1208 Ni lose, 1618 LeweloseFluss (Bosse 1939). 2.De Ou a o igem ou de nomes de pessoa de i ados são os seguin es Nome: Libbich, nome alemão (Ganslewei 1982: 190 .); Libe ec/Reichenbe g, Libe k (P o ous 1949: 582 .); Libocho á Dolní e Ho ni, O snamen in Mäh en, 1350 illam Lubcho , 1366 Lybochau e c. (Hosák, Š ámek 1970: 527); Libocho ice, Libucho á, Libucho ka, Libusza, Libuše, Libušin u.ä. são econhecí el de nomes de pessoas de i ados; ambém Liebieżka, Libiszka, águesse names no e i ó io da Wa a/Wa he, são de nomes de pessoa a deduzi (Riege , WolniczPawłowska 1975: 78); isso ale ambém pa a Libišany, O sname em Pa dubice (Cchechien), 1436 Libšany (P o ous 1949: 591), Libí , O sname nö dl. Böhm. Budweis, 1484 z Libě i, 1485 z Libie i e c. (ebd.), Lubiana, d . Libbehne, 1337 Llaben, 1352 Libene e c. (s. NMP VI 189 .), Lib ažd, O sname und K eis in Albanien (Zaimo 1967: 179); Lib an owa, O sname in Südpolen, 1347 Pa ambam Elb andi, 1350 de Po amba, u sp ünglich Po ęba Elb anda ode Hildeb anda (NMP VI 100 .), Lib ówka, O sname em Nowy Sącz, De i ação de umam nome de pessoa Libe (Pawłowski 1975: 52). O lu name Liban ́ na Ca pa enuk aine é depois M. V. Bank (1971: 65) de *Lebán ́ja desen ol ido sido. Libějice, um opónimo em Böhmen, é no 13., 14. e 15. Jh. belegado como Lubějo ici, Libějo ici e é pa a An onín P o ous 1949: 580 de *Libějo ice deduzi . Ou a o igem é ambém Libouchec, O sund águe name nó dico Ús í nad Labem, 1169 Lupuhce (P o ous 1949: 600 .). 3. F equen emen e são nos hoje e an e io men e de Esla os assen ados países o sund águesse names, cujas o mas mais jo ens com Libau desen ol imen os de L(j)ubzu ückgehen ( ambém já abo dado po Hengs 2009: Liběcho , ambém Libín, mon anha em P acha ice, lá ambém 26). Hie können genann we den: águesse name Liběcho ka, p o a elmen e com o o sname Libín conec a . Es e é pa a P o ous 1949: 590 de um nome de pessoa Liba deduzi , pa a S aipsniai A icles 85 / De Name Leipzig und die Ge manische Lau e schiebung Lba, di ei o a luen e do Obscha (→ Meža → Wes liche Düna 9. D ina), poln. Lba, Łba (Wd G III 155). Uma deu ão não me o nou conhecida. 10. Lìbė, Libe, lussnamen em Li auen e Le land, ão pa a Aleksand as Vanagas (1981: 188) bem em *Lbia de ol a. Ele p esume um conexão com li auisch liba ‘S o e e , S ammle e le . libis ‘Faulpelz, Lügne , Schwä ze . A es anha p opos a pode e sido e e ida a ce os ba ulhos da água. Eu c eio que é mais sensí el, o nome jun o com os aqui lis ados nomes do mais abaixo mencionado g upo de pala as pa a g egico λείβω ‘ äu eln, gießen, T ankop e ausgießen a ibui . Ou as o mações schwunds u ige, que em - -ade i amen os eqüen emen e são mas em águesse names du chaus não semp e a encon a são, como Alle , Ode , Ede u.a.m. mos a encon am-se sob e udo no ociden al Eu opa: 11. Lib a, Flussname em Reims, (um 950) ex illa, que oca u Canoella (Anm. do Edi o : Tal ez Cau el), secus Lib am i olum si a [...] la gi e e luens, p o eo quod an umdem ue i emp us, Lib a ocaci u (MGH SS( ) XXXVI 119, 12. Lib e, Flussname no e i ó io do Aude (südös l. de Toulouse) (Dauza , Deslandes, Ros aing 1978: 60). 449). 13. Li e , Fluss in Scho land, neugälisch Libhi < goidelisch *Libe ā, Flussname in Scho land (Fö s e 1941: 410 com indicação sob e isso, que -eals sp oss okal ambém sekundä pode e su gido). 14. Uma com um su ixe [...] p éla in enla gada - - igu ação encon a pa a Jacques As o (1984: 23) no aquesse name Lib on, 972 Leb on is, em Sud ank eich, an es. Zu Ablei ungsg undlage diz-se em Albe Dauza , Gas on Deslandes, Cha les Ros aing (1978: 60): Racine obscu e. 15. J. As o (1984: 23) e e e nes e con ex o ambém a Liou e, dois i e snomes no e i ó io do D ôme e nome de uma G o e em Cla ie s. 16. Possi elmen e é ambém o na Tabula Peu e ingiana ansmi ido O sname *Lib i, ad Lib os (an da es ada Salona-A gen a ia), em um lussnamen e e idos (Zugang: h ps://omnes iae.o g/#!i e _TPPlace2110_ TPPlace1707 [Zug i 16.1.2024]), aqui a conec a . 17. Lly ni, Fluss in No dwales, apa en emen e em P olemäus mencionado como Λιβνίου ποταμου έκβολαι (Holde 1904: 205; Fö s e 1941: 397), uma -n-ade i ação como ambém o ambém em P olemäus e idenciado O sname Λοιβάνα. O nome a a exaus i amen e Eile Ekwall (1968: 251), que o ambém com o em P olemäus mencionado lussnamen iden i ica e ambém ingleses lussnamen a ian es como Lyne, Le en u.a. inco po ou. Zu E ymologie diz-se com ele: The B i ish name may belong o he oo (s)leib- ‘ o d ip &c. ound in La . lībo ‘ o pou ou , Gk. λίβω he same, o mo e likely o he o me ly JÜRGEN UDOLPH 86 Ac a Linguis ica Li huanica XC iden ical oo (s)leib- ‘ o glide, o be slippe y &c., ound in OI sliab ‘hill, La lībo ‘ o ouch ligh ly, o as e [u.a.m.]. Em es a a é ago a uneach ed pe manecida e imologia eu enho após im da compilação dos a *leib-, *loib-, *lb-, *līb pe encen es ase names de ol a. 18. Uma kü ze con ém p o a elmen e ambém o em Al ed Holde (1904: 205) mencionado o sname Lei a na egião La Rioja, al Libia43, no Un e lau do Rio Ti ón (daí al ez an igo pa eabschni sname do io). 19. De pa icula impo ância pa a a p esumí el e imologia de Leipzig é o aguasse name Leppe, um io no encalço do Sieg no Obe be gischen K eis, 1555 a Leppe, lá ambém o sname Leppe, 13. Jh. de Leppe, 1373 an de Leppe, 1413 Leepp, o G eule (2014: 311) a ou e nele sob e e ência a Udolph (1990: 139141) uma -j-a de i ação a ge manisch *lipaus indoge manisch *leib- ‘gießen, ließen, nass ê. Ao mesmo empo é impo an e, que se em que p essupo a aça da p imei a ou ge mânica Lau e schiebung (*-b- > -p). Se se ago a o que se ab iga ambém Leipzig aqui quise acopla , assim ai isso só sob a suposição de que no caso de Leipzig a assumida Lau e schiebung não en ou em igo . d) *-ī-: E en uell pode *-ī e mu e se in: Ľubica é o nome de um ca. 20 km longo di ei o a luen e do Pop ad em a Zips/Spiš, 1269 l. Lubicha, eingedeu ch como Leibi z, Leibi zbach, 1294 Lubicha, Wenige Lewbicz, ambém Libi za, Lybicha (Šmilaue 1932:Ľ 280 com a acei ação de uma o ma undamen al *ubica e um wandel de Ľu > Li). Mais uma ez em-se a pe gun a , po que há um wandel de Lu > Li de e e dado, onde po ém o in e so caminho mui o mais con incen e é (de uma ao Eslo akische desconhecido base Lib- > Ľub-). E neu é aqui com um aquesse name a pe gun a , se não a conexão com uma pala ag upo, que pa a hyd onyme melho é adequado, a mais con incen e suposição é. Com isso e mina a compilação de águesse names (a que z.T. ambém mui o ace o a es ado em o snamen podem con inua a i e ). A enume ação des es e ainda de nomes (Udolph 1990: 140) oi ainda complemen ada pela obse ação: Num am Rande menciono eu - n- igu ações como Libu ni, em Kä n en, al Teu nia, ex oppido Tibu niae, Libu nia, em Libu nia e c. ; Li o no, al Liba na, Liba num, ON na Toscana; Liba na, ago a Se a alle, ON in Ligu ien. Alguns Völke bezeichnung und Name eines Lands iches an de Ad ia; den Lu ngau desses nomes de em pe ence à aqui a adas Sippe, o que mas a es e pon o mas não de e se mais discu ido. Impo an e é algo di e en e. S aipsniai A icles 87 / De Name Leipzig und die Ge manische Lau e schiebung Es is die F age, welche appella i ische Basis diesen doch ech zahl eichen Aguasse name sub asa encon a. O caminho co e o em ambém de mim a é ago a não bequei ado p o a elmen e já Ekwall (1968: 252) no a amen o do aquecimen o b i ânico Lyne. E. Ekwall esc e e: The B i ish name may belong o he oo (s)leib- ‘ o d ip &c., ound in La . lībo ‘ o pou ou , Gk. λείβω he same, o mo e likely o he o mally iden ical oo (s)eib- ‘ o glide, o bei slippe y &c., ound in OI sliab ‘hill, La . lībo ‘ o ouch ligh ly, o as e, OHG slī an &c. [...]. Já que se a a a nomes aquá icos, é mui o con incen e, uma já á ias ezes abo dada g iegische wo sippe um *leibhe anzuziehen, na qual embo a ocasionalmen e (E. Eichle , K. Hengs u.a.) oi e e enciado (a pa e ambém e all : *leibh-), sem mas o ma e ial a nomea . Recomenda-se, ela aqui mais uma ez, gl. Udolph 1990: 139, a chama : g ech. λείβω, Ao is λειψαι (p incipalmen e poe icamen e desde a Ilias) ‘ äu eln, gießen, T ankop e expo sen; Abas ecimen os λειβνος · ó Λιόνυσος, λείβηθpον (λίß-) ‘T au e; Pos o, onde o água ou el , λείβδην ‘ op enweise; com Ablau : λοιβή ‘T ankop e , Spende, λοιβείον ‘Ge äß ao Spenden; com Schwunds u e: *λίψ, sob e i eu só Gen. λιβóς, Akk. λίßα ‘T ankop e , d op en, λιβηpóς ‘ euch , λίψ, λιβóς ‘de T äu le (Name do aenb ingende ‘Südwes -/ Wes windes); de λίψ: λιβάς, -άδος ‘E guß, Quells om e c., ambém λιβάδιοί ‘ euch e Wiese, λιβάζω, -ζομαι ‘(sich) e gießen, λίβος ‘E guß, Quells om e c.21; a isso pe ence bem ambém g eg. λιβpóς, A ibu a λóς (‘ übe líquid), a ίýî u.a. (F isk 1970: 9697). H. F isk conside a ce amen e com di ei o uma ligação a la inês lībō ‘gieße ou , spende, op e e, weihe < *loibāiō (belho denominal), schwunds u ig dēlibū us ‘com uma (g asse) umidade moles ada ou bes ichen, ambém ans e i ‘übe gossen, ie end’. Zu wei e en Anschlüssen und de en sp echenden Li e a u a gl. Udolph (1990: 139). De pa icula impo ância é que a g ecische sipe as ês ablau s u en *leib-, *loib-, *lbbie e , mui o co esponden e à acima e ec uadas lis ing dos aquesse names. Que se a a de uma elha pala ag upo indoge manice, o na-se ambém pelo a o de que a aiz como *leH- (H = hipo é ico La yngal) com o signi icado ‘guiça ambém no LIV é es abelecido, sendo ambém g ech. λείβω é chamado. É quase uma dú ida exis i , que os acima compilados aquece names con unden es casos há semp e aqui encon am sua e imologia. Se se olha a disseminação geog á ica dos nomes acima compos os mais p ecisamen e, assim cai em des aque que no bál ico, esla isco e um oes e a ele adjacen e e i ó io o mações do ipo *Lbā, Leiba a ou não necessa iamen e a conclui é que se a a de o mações cel as unislinguís icas), enquan o as es an es de i ações (Leb on is, Λιβνíóυ ποταμου, *Lība a o he schen, - -Ablei ungen (mi de ypischen Schwunds u e in de JÜRGEN UDOLPH 88 Ac a Linguis ica Li huanica XC Wu zel) begegnen dagegen o allem im kel ischen Gebie (wo aus alle dings Λίβηθpα, Λίβηθπον, Αλβανα, e c.) embo a ambém no o iginal domínio cel a se encon em (F ança, I ália), mas ambém em Espanha e Illy ien. Se o no dpoln. Flussname Łeba/Leba em *Loibā emon a, assim se á ele desse nameng uppe a ibuí -se. Em e o no a um en oque *Lēba (que em azão do desen ol imen o sono o ambém se ia possí el) pe manece a e imologia do nome i esol ida. Pa a a acima discu ida possibilidade, os lussnamen com uma idg. Wu zel *leibzu conec a , pode ia m.E. ainda o a o ala , que um Zusanmenhang de nomes de águas poloneses com apella i os g egos já á ias ezes pode se cons a ado (Vgl. Cyba a τιφος, Bzu a φpέαp, D ama δpóμος e Udolph 1990: 336 .), de modo que uma ou a pa ellele ( gl. sob e udo g eg. λοιβή) não se ia su p eenden e. Além disso, em que há e liche g eciche Appella i a, que suas aças em eu opeus aquece names êm deixado, um pa icula men e boni o exemplo é a sipe um g egisch λιμήν ‘Ha en, λιμνή ‘See, Teich, λειμών ‘ euch e Wiese, que em nume osos nomes pode se econhecida, incluindo ambém no Lé Lacman, alemh Gen e See (s. Wol gang P. Schmid, Das g iechische und die al eu opäische Hyd onymie In: 1994 Schmid: 167174). 5. LEIPZIG EIN VORSLAVISCHER NAME? A p opos a, que o o sname Leipzig em um o sla isches subs a ol a ia, é desde o momen o, quando se as -b-esc ip u as em Thie ma on Me sebu g conside adas, semp e no amen e geüssado sido. Assim diz-se em Eichle (2007: 82): Da Thie ma de Me sebu g as sla ischen de e-se com uma an iga wa e sbezeinung *Lib echnen, Lau ungen seh so g äl ig wiede gib und die äl es en Sch eibungen -b- au weisen, que ambém nou o na Eu opa pa a wa e sbenamen di undido é e ambém aqui pode p esencia , como ambém wa e sbenamen nes e espaço como Luppe, Pa he, Pleiße e c. apa en emen e ide. He ança são. O nome é en ão an slaw. lipa ‘Linde homologado e como Lipsk(o), Lipc ‘Lindeno en endido sido. As úl imas p onunciações ao o sname Leipzig p o êm de Ha ald de um en oque com *-bhaus, o que dian e da sipe g ega, que ele une amen deixa, não é zel uenden e. Ele o e ece Bichlmeie (2013, 2015). In seinem Bei ag on 2013 geh e as ausschließlich em ez disso se e ou as aízes indoge manicas a, que à pa e de em um elemen o *-h2pen hal en, o que dian e da si uação de Leipzig o a do u ge manico 2015 ele S aipsniai A icles 89 / De Name Leipzig und die Ge manische Lau e schiebung indica uma abo dagem com ajuda de uma aiz indoge manica *lēi-, *līund um labial elemen o *-bh- (supos amen e ungeklä e he kun ) e oma em ez disso um Siedlungsgebie s – dazu s. un en – unwah scheinlich is . In dem Bei ag on elemen o u indoge manisches su ixales *-bhoan, que pode ia se i pa a a o mação de pa izipien. Des u a ainda ci a uma meia dúzia aízes, que em ques ão pode iam i e conside a ambém a inge ência do Ve ne schen Gese zes pa a possí el. Também isso p essupõe, que o espaço de Leipzig pe enceu ao u ge manischen siedlungsgebie . Isso é an o de ido às in es igações a an igos alemães nomes de assen amen o a ecusa (Udolph 1994) como ambém po que o nome Leipzig mesmo não ao Wandel de indoge manisch *-b- > -pun e zogen sido e ambém ou os nomes (s. abaixo) u ge manische Lau en wicklungen e missa deixa . All des e se deixa con o na , se se inco po am os acima compelidos aquesse names e a pa a a elogiação de aquesse names bes ens ap op iada g ecische wo sippe bea en, que ambém no LIV (2001: 405 .) com ne ação de g ecisch λείβω sob um en oque *leH- ‘gießen é mencionado. Po an o, se em po um en oque *leib-/*libnich passando, o que ambém pela acima mencionada lussnamen wes älischen Leppe, que ob iamen e indoge manisch *-b- > -pen häl , é con i mado. Isso le a à consequência, que o o sname Leipzig em um abo dagem p é-ge mânica *Libā ou semelhan e emon a. A mudança pa a ge mânico *-pun e blieb. A o mação de nome po ém pôde em aneleamen o a uma in ei a sé ie de semelhan es o mações bem se ans e ido no ge mânico, eu menciono aqui Hee e, Weh e, Lesse, Ecke de, Hemmingen, Mei ze, e epo a pa a mais nomes de compa ação e elogios em NOB (III 425 427) e Udolph (2004: 141142). Wie ich schon meh ach angedeu e habe, sp echen – abgesehen on de hie discu iam e imologia do nome Leipzig ou os nomes e ambém ou os a gumen os pa a que o espaço de Leipzig não ao u ode al ge manischen siedlungsgebie pe enceu. Das in es igações aos nomes ge mânicos (Udolph 1994) é aqui só sob e a disseminação das o mações em -i hi-, as su ix o mações com - -, -s-, -s und -s -, a dispe são dos -leben-, la und haugaz-nomes a e e i . Es e pensamen o de uma a dia ge manização do espaço Leipzige , que ainda nunca oi discu ido, lança ago a al ez ambém no a luz em alguns o sund aquesse names, que a é ago a de uma segu a escla ecimen o não pude am se alimen ados. Em oda a b e idade sejam chamados: JÜRGEN UDOLPH 90 Ac a Linguis ica Li huanica XC 1. Luppe: O nome é bem com Eichle (1981: 49), Eichle , Wal he (2010: 121) e Udolph (1990: 152 .) como o mação p é-ge manica *Lupā a au assen e à da po Udolph zusammenges ell en Sippe um Łupawa, Łupia e c., (assim ambém Eichle , hie zu auch die Lippe < Lupia, zu s ellen. Das -p- is un e schoben geblieben Wal he 2010: 121) ou mas se assume que um Fim Sla ischen esul an e pela mudança de som oi po Pe se z . 2. Pa he: Eichle , Wal he (2010: 122) esc e e : 1040 (Fälschung/ Kopie)/1285 Pa da lu ius, um 1165 Pa da, 1215 in medio Pa de e c. [...] A consequen e P-esc i u a ob iga à acei ação do mesmo da o igem do nome he : uma base ge mânica é, po an o, imp o á el, já que o Psich a Fen wickel e ia que [...]. 3. Pleiße com Pleißengau (que se o iginalmen e ambém Plisna, Plisni chama a, 976 pagus Plisina). O Flussname: 1021, 1040, 1118, 1285 u.ö. Plisina, Plisna; em cada caso é o nome a uma com o iginalmen e Panlau enden aiz a coloca . Uma ez que uma deu u a de sla isch pleso ‘See sonicamen e não é possí el, em-se a uma conexão a indoge manish *Plesa a *pel-/*pl- ‘ ließen, innen, gießen quase po cima, o que em como consequência, que o nome não da ge mânica Lau e schiebung em sido subjugado (Udolph 1979: 386, 388; Eichle 1981: 51). Os Ge manes êm o nome apa en emen e ainda não conhen o, pois eles o e ia de ou a o ma a *Flwei e desen ol ido (Eichle , Wal he 2010: 123). 4.: De impo ância é ambém um o sund lussname, que ca. 50 km ao sul de Leipzig ica e apa en emen e ambém nenhuma aça da ge manica Lau e schiebung ap esen a: é ala de Aga, um ca 15 km longo a luen e do Weißen Els e , cujo nome ambém as Ge ae O s eile G oßaga e Kleinaga ca egam. As p o as his ó icas são em ou o luga mencionadas2, aqui uma encu ada lis agem: 1248 (cópia) Hein icus de Ogawe, um 1250 Hein icus de Ogawe, Hein icus de Ogau, 1251 Hen icus de Ogawe, 1262 Be oldus de O[gau], 1296 in Ogawe, 1273 Be holdus de Ogene , 1364 G ossen Agow, poucos Agow, 1424 Agaw, G ossen Agow, 1432 in he, 1501 G ossen Agow, 1501 G ossen Agaw, 1518 Agaw, (um 1530) a 1542 a G ossen Agaw, 1564 a 1550 klain Agaw, 1553 majo Agaw (B omme 31), 1567 Agaw, 1567 (K e schme ) e c. Isso é um nome di ícil, mas a pesquisa é-se bas an e segu a, que do i e sname a pa i é. El iede Ulb ich (1957: 237) não em nenhum deu ungs o schlag, H. Wal he (2004: 31, 37) ai de um nome sla ischo e de uma base o m *Oga a de, dá mas nenhuma e ymologia. A. G eule (2014: 25) ê uma al so bische base o m *Oga a como 2 acesso: h ps://www.p o -udolph.com/ge a-aga/ [Zug i 24.1.2024]. S aipsniai / A icles 91 De Name Leipzig und die Ge manische Lau e schiebung uma Sla ização de ge manish *Agw(j)ō an, wo an -a(h)wa epen se. As duas componen es e iam en ão Au(e) e -aha ‘Wa e , Fluss sido. Isso é mui o imp o á el, pois essa combinação não é ou a ez conhecida. Zudem, Au(e) no Sla ischo di icilmen e como Age scheinen. Man em um ou o caminho i . Sabemos que -a a no esla isco um ípico lussnamenbildungselemen sido, bem econhecí el em nomes como Wi awa, Ila a, Tyna a, Gliniawa, Dub a a, T na a. Po an o, o am o sla ische nomes, quando eles ie am em sla ischen boca, não a amen e com es e elemen o ampliado. Podemos o u.a. e a Opa a (d . T oppau), Mo a a ‘Mäh en, Pilawa em Schlesien u.a. Se se esse inco po a , esul a-se seguin e sequência de nomes: G und o m *Agā > sla izado Oga a ( emdes -awi d no esla ischo quase semp e a -o-) > alemão Aga. Sai se ia en ão, assim ambém já W. P. Schmid, de *Aga, com o qual o nome a um g upo an igo, mui o an igo i e snomes pe ence, dos quais se nome aqui a ci a pode: Aga, i e sname in Le land; Ai e em F ança, 8. Jh. Agei a, 11. Jh. Agi a; Age em Aus ia, 810 Agi a; a Ege , 805 Aga a; Ege , N l. d. Wö ni z; Ais in Ös e eich, 853 Agas a, 985 Ages a u.a.m. Base desses an igos nomes é uma pala ag upo um al ind. ája i ‘ eib , la in. agō ‘ eibe, üh e (F emdwo agie en), al no d. aka ‘ ah en, al ind. aji áh ‘ asch, behende. Como ão mui as ezes, são águas nomes mui o simplesmen e o mados; aqui ap oximadamen e a en ende como ‘( asch) d ibando, se mo endo. A pa i dos aqui eunigados p onunciamen os podem-se os seguin es Consequências i a : 1) A deu ung pa a o ON. Leipzig de e, como semp e no campo de disciplined name o schung, dos mais an igos e idencias, que inequi ocamen e a *-bizem, não a *p-. 2) Uma in luência da binnenhochdeu sche consonan enschwächung é dian e do desen ol imen o es á el do opónimo (anzächs -b-, mais a de p-) excluído. 3) Uma explicação do esla isco é mui o imp o á el, como o nome de esla os a oben du chge üh e de aillie e Analyse gezeig ha . Spä e alle dings is de esla isch lipa ‘Linde e a o mações com -skwie Omsk, Vi ebsk, Gdańsk alinhado sido. No alemão ele oi o al odeu sche diph hongie ung de *-ī- > -eiun e zogen. 4) A melho conexão de um an igo en oque *Libā o e ecem as g egas Appella i a um λείβω ‘ äu eln, gießen. Nesse con ex o é sob e isso a e e i -se, que águesse names em-se ambém im Allgemeinen mi sogenann en Wasse wö e n beleg wu den. Mag man JÜRGEN UDOLPH 92 Ac a Linguis ica Li huanica XC ambém as pesquisas de Hans K ahe conside am c i icamen e, mas suas obse ações quan o aos undamen os appella i icos dos an igos e mais elhos aquece nomes man êm ainda po dian e sua alidade. Ele esc e eu: Hinsc i o à semasiologia e e imologia, a mais o iginal e sem dú ida mais an iga namenschich pa e de ão chamados pala as de água, ou seja, de bo enções pa a ‘ luissen es água‘, ‘quelle‘, ‘Bach‘,‘Fluß‘, ou ‘ ließen‘ [...] com inúme as inas e inas signi icasscha ie amen os, como elas ao homem an e io em sua p ecisa obse ação da na u eza em ica medida es a am a g [...] (K ahe: 1964: 34). Não mui o di e en e julgou já Robe Fe guson (1862: 5), quando ele en a izou: They we e indeed o he mos pa simple appella i es, being mos commonly no hing han wo ds signi ying wa e . Como co e as essas obse ações são, em há 50 anos em uma coleção de hid og aphischen Te mini Ma ian Ju kowski (1971) pa a o Uk ainische p o ado. Seu li o unei a ca. 6.000 Appella i a, que com a água es ão conec adas. É, po an o, udo ou o do que con incen e, que nos aquece names em úl imo empo signi icados como ‘se (zusammen ügen), ‘G und, Boden, B e e wand, ‘(e )näh en, ‘bed ängen, zuse zen, ‘Weg, Reise u.a.m. p esumi se . Indica -se é ambém à in es igação de Dunja B ozo ić-Ronče ić (1997) a apella i os na hid onímie c oa a. Res a ainda a ques ão, qual águas ou qual wasse eiche e i ó io em ou em Leipzig com esse nome oi ocupado. A pe gun a é di ícil de esponde . Isso es á no (exemaligen) Gewässe namene z, o que eu pa a a conclusão ainda gos a ia de en a b e emen e. 6. GEWÄSSER IN UND UM LEIPZIG Die F age is , wie die ühe Topog aphie de S ad bescha en wa . Dabei con inua a se basea nos abalhos de Geo g G ebens ein (dazu s. abaixo) (Koch 2008: 11). Depois Koch (2008: 10) su giu Leipzig no angulo da Els e -, Pleißenund Pa heaue. O gexido solo mos a-se na á ea u bana como Sande sob e Geschiebelehm. Na Aue a nó dico disso encon a a é a ês me os al a Lehm. Além isso, diz lá em Koch: O nome da cidade de i a-se p esumi elmen e da pala a esla a pa a ‘Linde, ele pode ia po ém ambém de ‘ ließen i (Koch 2008: 10 sob e e ência a Eichle , Wal he 2001: 577 .). Em S . Koch diz-se en ão mais: Esse a a-se aqui de uma ques ão, que não sem impo ância pa a a posição da an iga ansiedlung é, já que a uma explicação pa a uma Anhöhe sob e a úmidas Flussaue, a ou a mais pa a uma Niede ung na Pa he speäche. S aipsniai A icles 93 / De Name Leipzig und die Ge manische Lau e schiebung Den Ve lau de Gewässe im Mi elal e ekons uie e G. G ebens ein (1953, bem como 1995), em cujos abalhos se a cidadehis ó ico pesquisado Pa he egelmäßig ges ü z haben und wei e hin s ü zen. Die on Os en kommende pe luu inicialmen e no a ual T öndlin ing e muundou no oes e do cen o da cidade em a Els e , sendo o io uma sump ige aue c ia . A Pa heniede ung alcançou do a ual B ühl quase 500 m pa a no e quase a é à a ual U e s aße. Ac edi a-se que a Pa he já mais a de no 12. Século e legado e mais nó dico conduzido sido, de modo que um à cidade adjacen e a eal pudesse se ganho, no qual a Hallische Vo s ad oi angelada ao longo da Ge be s aße. En e as na u ais ließwasse s do Leipzige Binnendel as pe encem ou pe enciam en e ou os no sul a Paußni z, a Rödel, e o Cobu ge Wasse e na No dwes aue o Hundewasse e as mui as e gaídas Luppeläu e, como z.B. a Südliche und Nö dliche Al e Luppe, Ro e Luppe, Heuweg-Luppe, Schlohbachs-Luppe, Namenlose Luppe. Além disso, muunda am os Gösel e a Pa he como maio es Bachauen em an igos Muldeu s om äle n, bem como as Nö dliche e a Ös liche Rie zschke e o Zschampe como pequenas bäche no Leipzige Binnendel a. Os ainda un egulados ios e am gea cados po inúme os secundá ios, al wasse n e innsalen, que ineun a am en e si, se en ão no amen e di idi am, após inundações equen emen e seu deco e mende am e assim um ex ensi o ließwasse ne z o ma am. Relik e disso são po exemplo a Ba schke, a Paußni z, a Kleine Luppe, a Al e Luppe ou o Hundewasse . To almen e a a essam a á ea u bana Leipzigs ios, Bäche e G äben com uma o al comp imen o de ce ca 176,4 km. É impossí el de e mina , qual águas e en ualmen e o iginalmen e como *Libā ou semelhan e nomeado oi. A maio p obabilidade êm, segundo minha opinião, conside ações, como elas o am emp egadas po Eichle , Wal he (2010: 129 133): dema cando, a denominação o iginal não se de e e e e ido a um (indi idual) aquece nom, mas à (2009), o qual o nome Leipzig em como indicação a egião com água eich um; gl. ambém Hengs (2010: 135). O nome oi en ão sob e a nascen e siedlung, que se desen ol eu pa a Leipzig, ans e ido. an Wasse läu en eiche Landscha . Dem en sp ich de Bei ag on Hengs LITERATUR As o Jacques 1984: Lio an au e gna e Lieu an languedocien. ‒ Nou elle e ue d’onomas ique 3/4, 23–24. JÜRGEN UDOLPH 94 Ac a Linguis ica Li huanica XC Babik Zbigniew 2001: Najs a sza wa s wa nazewnicza na ziemiach polskich w g anicach wczesnoś edniowiecznej Słowiańszczyzny, K aków: Uni e si as. Bank M.V.1971: Банк М. В. Спостереження над мiкрогiдронiмiэю схiдного Закарпаття [Spos e ežennia nad mik ohid onimièju schidnoho Zaka pa ia]. ‒ Питання гiдронiмiки [Py annia hid onimiky]. Матерiали III Pеспублiканськоï ономастичноï (гiдронiмiчноï) нaрaди [Ma e ialy III Respublikans’koji onomas ičnoji (hid onimičnoji) na ady], Kиïв: «Наукова думка» [Kyji : „Nauko a dumka“], 61‒67. Bedna czuk Leszek 1993: Die S ellung de Gewässe namen Polens inne halb de al eu opäischen Hyd onymie. Heidelbe g: J. Udolph 1990 [Rezension zu]. ‒ Onoma 37, 20‒261. Be ge Die e 1999: Duden, Geog aphische Namen in Deu schland: He kun und Bedeu ung de Namen on Lände n, S äd en, Be gen und Gewässe n, 2., übe a b. Au l., Mannheim, Leipzig, Wien, Zü ich: Duden e lag. Bezlaj F ance 1956–1961: Slo enska odna imena 1–2, Ljubljana: Ins i u za slo enski jezik. Bezlaj F ance1969: Onomas ika in leksikologija. – Onomas ica Jugosla ica 1, 10–21. Bichlmeie Ha ald 2013: Einige indoge manis ische Anme kungen zu mu maßlichen Ablei ungsg undlage des O snamens Leipzig: dem Flussnamen u ge m. *Līƀō- bzw. dem Gebie snamen u ge m. *Līƀa- (mi einem Exku s zum Namen de Rhön und einem Anhang mi wei e en Übe legungen zum Namen de Elbe). – Namenkundliche In o ma ionen 101/102, 49–75. Bichlmeie Ha ald 2015: Zu E ymologie des O snamens Leipzig. – Leipzig on An ang an. Beglei band zu Auss ellung des S ad geschich lichen Museums Leipzig 20. Mai – 25. Ok obe 2015, 36–37. Bily Inge 1995: O snamenbuch des Mi elelbegebie s, Be lin: Akademie Ve lag. Bosse Hein ich 1939: Zu Deu ung des Flu namens Liebelose. – Mona sblä e de Gesellscha ü pomme sche Geschich e und Al e umskunde 53, 14–16. B ozo ić-Ronče ić Dunja 1997: Apela i i u h a skoj hid onimiji: Disse a ion, Zag eb: Philosophische Fakul ä de Uni e si ä Zag eb. Dauza Albe , Deslandes Gas on, Ros aing Cha les 1978: Dic ionnai e é ymologique des noms de i iè es e de mon agnes en F ance, Pa is: Klincksieck. DO – Deu schen O snamenbuch, h sg. on M. Niemeye , Be lin, Bos on: Wal e de G uy e , 2012.