ENPRESENADMINISTRAZIOETAZUZENDARITZA
GRADUA
GRADUAMAIERAKOLANA
2024‐2025KURTSOA
ENPRESAAUDITORETZA:ETIKARENFUNTSEZKO
ZEREGINAFINANTZAAUDITORETZAN,HAREN
FUNTZIONAMENDUAETAGARRANTZIA
EGILEA:Lei eMendia
TUTOREA:Jo geTejedo
Gas eiz‐en2025‐koekainak23an
2
AURKIBIDEA
0.LABURPENA.......................................................................................................................................................4
1.GRAL‐aETAGJH‐ak(Agenda2030)...............................................................................................................4
2.SARRERA........................................................................................................................................................5
2.1Helbu uak.............................................................................................................................................5
2.2Me odologia.........................................................................................................................................5
2.3Lana enEgi u a.....................................................................................................................................6
3.SEKTOREARENTESTUINGURUA....................................................................................................................8
4.ZERDAETIKA?.............................................................................................................................................11
5.AUDITORETZA‐ARAUTEGIA.........................................................................................................................13
5.1Audi o e zakoa au egio oko a:3a aumo a.................................................................................13
5.2ICACe aNazioa ekoIkuska i zaA auak(NIA).................................................................................13
5.3Audi o ea enindependen zia............................................................................................................15
5.4Sek e up o esionala..........................................................................................................................16
5.5Audi o ea ene an zukizuna..............................................................................................................16
5.6Kon u‐audi o eene aaudi o e za‐sozie a eenba ne‐an olamenduae alana...............................17
6.ETIKAAUDITORETZAN:APLIKAZIOAETAGARRANTZIA
.............................................................................19
6.1Oina izkop in zipioe ikoak.............................................................................................................19
6.2E ikaaudi o e za‐p ozesuan..............................................................................................................19
6.3E ikae agalde egia enemai za.........................................................................................................19
6.4E ika enga an zik i ikoaegungoaudi o e zan...............................................................................20
6.5E onkae ikoake ainda zekoneu iak...........................................................................................20
7.ZATIEMPIRIKOA..........................................................................................................................................21
7.1Inkes a uenp o ila.............................................................................................................................21
7.2Galde egia...........................................................................................................................................22
7.3Hasie akohipo esiak..........................................................................................................................22
7.4Da uakaz e zekome odologia.........................................................................................................23
8.DATUENAZTERKETA...................................................................................................................................24
8.1P esioaklanbide‐ingu unean.............................................................................................................24
8.2P ak ikaba zuenona ga i asune ikoa............................................................................................27
8.3E abakie ikoakha zeane aginadu en ak o eak...........................................................................31
8.3.1Sinadu a enba ne ak o eak:........................................................................................................32
8.3.2A au‐ ak o eake aospep o esionala:.........................................................................................32
9.ONDORIOAK................................................................................................................................................37
10.GOMENDIOAKETAETORKIZUNEKOIKERKETA......................................................................................39
11.BIBLIOGRAFIA.........................................................................................................................................40
12.ERANSKINA..............................................................................................................................................42
3
IRUDIENAURKIBIDEA
I udia3.Audi o e za ende inizioae aegi ekoa.....................................................................8
I udia4.E ika ende inizioa....................................................................................................11
GRAFIKOENAURKIBIDEA
G a iko8.1.1Beze oekp esioaegi endu enkasuak(maiz asuna ena abe a)................................24
G a iko8.1.2Lanegindakoo duguz iakezeza zekop esioa..........................................................25
G a iko8.1.3P es akun zanahiko ikgabelanegi ekop esioa.........................................................26
G a iko8.2.1Independen zia ikgabeaudi a zea–Ona ga i asune ikoa.......................................27
G a iko8.2.2Nagusienp esioa xos ena enedukiaalda zekoona zea..........................................29
G a iko8.2.3Lanagainbegi a ugabedelega zea–Pe zepzioe ikoa................................................30
G a iko8.3.1.1
Sinadu a ene aba zo dea ene ika‐kodea enga an zia........................................32
G a iko8.3.2.1Lankideeni i zia enga an zia...................................................................................33
G a iko8.3.2.2Nagusieni i ziae alegea enondo ioeibeldu a......................................................34
G a iko8.3.2.3Baliope sonalak ssenideeni i zia..........................................................................35
TAULENAURKIBIDEA
Taula5.2.1Espainia audi o e za iaplika u akoa auo oko enlabu penae ahonenhelbu uak.14
Taula5.2.2Oina izkop in zipioene aaudi o e za‐a auenlo u a...................................................14
Taula7.1.1Espe ien ziae agene oa...................................................................................................21
Taula7.1.2P es akun za‐mailae agene oa.......................................................................................21
Taula8.1.1Lanegindakoo duakeze egis a zekop esioa–Espe ien ziamaila ena abe a........25
Taula8.2.1Independen zia ikgabeaudi a zea–Espe ien ziamaila ena abe a.............................28
Taula8.2.2Ha emanpe sonalene agina–Beze oenp esioa enkonpa azioa.............................29
Taula8.2.3Audi o iakdenbo agu xiagoaneginbeha asen i zekop esioa sona ga i asuna...30
Taula8.2.4Lano duakezadie az ekop esioa sona ga i asuna....................................................31
Taula8.3.2.1Ga an zimaila enbanake a: ak o ep o esionale alegea.......................................33
Taula8.3.2.2Lanagainbegi a ugabedelega zea sLankideeni i zia...............................................34
Taula8.3.2.3Zuzenda ieni i ziae azigo akjaso zekobeldu a enga an zia..............................34
4
0.LABURPENA
Finan za‐audi o e zak un sezkop ozesuakdi aenp esa‐e emuanoso asunae a
ga den asunabe ma zeko.Halae e,haiene aginko asunae asinesga i asunaes anda
e ikozo o zakbe e zea ilo u adaude.G aduamaie akolanhau inan za‐audi o e ze ako
e ika en un zionamenduansa zenda,e aha enizae a, un sezkop in zipioake a
aplikazioa enga an ziaaz e zendi u.P in zipioe ikoeknolagida zendu enaudi o ea en
lanaanaliza zenda, un sezkoe abakie ane apo ae e ane aginezegia inan za ioa en
bilake an.
Gaine a,az e zendaze ga ikduene ikakhainpape e abakiga ia inan za‐
audi o e ze an,publikoa enkon ian zan,me ka ua enegonko asuneane a inan za‐sis ema
osoa enoso asuneanduene aginanaba menduz.Alde diezbe dinakuz a zendi uen
diziplinaani zekoikuspegiba enbidez,az e ke ahoneke ika ene a inan za‐ikuska i za en
a ekoha emanaa gi zeabila zendu,egungoenp esa‐ es uingu uanduenaginduzko
beha aazpima a uz.
HITZ‐GAKOAK:Audi o e za,e ikap o esionala,independen zia,dilemae ikoak,kon ian za,
ga den asuna, inan za‐audi o e za,p esiop o esionalak,a aue ikoak,e abakiakha zea.
1. GRAL‐aETAGJH‐ak(Agenda2030)
Lanhoneke akundeene agiza ea en un zionamenduegoki ako un sezkoalde di
ba jo a zendu: inan za‐ikuska i za ene ika.
Ikuspegiho e a ik,zuzeneanlo zenda2030Agendaksus a u akohainba balio
demok a iko ekine aGa apenJasanga ikoHelbu u ekin,be eziki16.GJH‐a ekin:Bakea,
jus iziae ae akundesendoak,e akundee aginko ak,a du a suake aga denak
e aiki zea enaldeegi enduena.
Audi o e zak un sezkoze eginabe e zenduga den asunabe ma zekoe akon uak
ema eko, un sezkop in zipioakbai i aedozeindemok aziaau e a u an.Zen zuho e an,
ike ke a enau kikun zekisla zendu eingu unep o esionala eneskakizunene a
audi o ea enlanbideagida zendu enp in zipioe ikoena eandagoen en sioa.
P o esionalaskokp esioaksen i udi uz elaona zeak,baina,halae e,be en
independen ziaa iskuanja zendu enp ak ikenau kakogai zespene ikoaeduki zeak,
inda zenja ai ubeha duenkul u ae ikoe esis en eadagoelae akus endu.Gaine a,
ba ne‐kon olekosis emak,balioe ikoe akop es akun zae ap o esionalain e es‐
ga azke a ikbabes ukodu ena au‐espa uakinda zekobeha a ibu uzkohausna ke a
k i ikoaegi enlagun zendulanak.Elemen uho iek,enp eseiedobeze oeimesedeegi eaz
gain,e aginposi iboadu ekon ian zapublikoane aekonomiabidezkoago,ga denagoe a
i aunko agoba enga apenean.
Be az,GRALhonekezdusoilika loekonomikoa enbe a iazkop oblema ika ibu uzko
ezagu zaema en,baizike agogoe ae ikoae alanbide‐ja dunabaliodemok a ikoekine a
jasanga i asun‐helbu uglobalekinlo zeae esus a zendu.
5
2. SARRERA
Gau egun,Gas eizendagoenaudi o iaba eannabillaneane abe anau e a
e ama endenlanaikusi ahaiekdu ene ikaanaliza zeagauzain e esga iai udi uzai ,izan
e e,enp esaasko enlanaau e ae ama ea ena du adu enolabai e aho inolamaneia zen
denlehenpe sonanikus eaanaliza zekokon uai udi zenzai .
Audi o iak,enp esa‐a loko un sezkop ozesugisa,be ebizikoga an ziadue abaki
es a egikoakha zekoe a inan za‐oso asunae aenp esa‐ga den asunababes eko.(Quick,
2008)
Egiaz apenindependen ea enhelbu uada inan za‐egoe eke akundeenegoe a
ekonomikoamoduleialeanisla zendu elabe ma zea,e aho ek un sezkozu abebihu zen
dume ka ue ankon ian zaiza eko.
Espa uho enba uan,audi o ea ene ikap o esionalakga an zik i ikoaha zen
du.Independen zia,oso asunae aobjek ibo asunaezdi aa au‐p in zipioaksoilik,
audi o ea enlanakgiza ea enau eansinesga i asunaizandezanbeha ezkoakdi en
baldin zakbaizik.Azkenu eo an, inan za‐eskandaludesbe dinekage ianu zidu ee ika‐
al akondo iola iakizandi zakeelalanbidehone ana i zean.Be az,kon uaezdasoilik
a audi eknikoabe e zea,baizike aa du aze ain e espublikoa ekikokonp omisozjoka zea.
2.1 Helbu uak
Lana enhelbu unagusiaaudi o e zakoenp esa xikiba eanaudi o eenpe zepzio
e ikoaaz e zea,be enja dunp o esionaleanau eeginbeha die enp esioake adilemak
iden i ika zea,e aneu izeha zakp oposa zeaaudi o iap ak ikane ikainda zeko, inan za‐
xos ene ankon ian zae asinesga i asunahobe zeko.
Helbu unagusiho ilo zeko,honakohelbu uespezi ikohauekeza idi a:
E ikap o esionala enkon zep uae a inan za‐ikuska i za ene emuanaplika
dai ezkeen un sezkop in zipioe ikoakaz e zea.
Ikuska i zane ikaa au zendueninda ekoa au‐espa uaaz e zea,naziokoe a
nazioa ekoes anda nagusiakba ne.
Finan za‐audi o e za enp ozesuko asebakoi zeanp in zipioe ikoaknolain eg a zen
di enaz e zea,plangin za ikhasie a xos enaegina e.
Dilemae ikoeke abakip o esionalakha zeane agi endu enegoe akaz e zea,
galdeso abidezlo u akoemai ze a ikabia u a.
Gomendiozeha zakp oposa zea inan za‐audi o e ze ane ikainda zeko,
ike ke a enau kikun ze anoina i u a.
2.2 Me odologia
GRALhonenhelbu unagusiae ikak inan za‐audi o e zanduene aginaaz e zeada,
enp esensinesga i asuneane akon ian zanduene aginaazpima a uz.
Helbu uho ihel zeko,analisidokumen ala,espa u eo ikoae agaldeso enbidezko
da u‐bilke anoina i u akoike ke aenpi ikoalan zendi uenikuspegimis oae abilikoda.
Ikuspegime odologikoabi aseosaga i anegi u a zenda:
6
1. Fase eo ikoa:
Kon u‐ikuska i zakoe ika ekinlo u akoli e a u azien i ikoa en,a audia ene a
p o esionala enaz e ke abil zendu.Ho enba uansa zendi aa ikuluakademikoak,
libu uake aa au‐dokumen uakbe ikus ea,halanolaNazioa ekoIkuska i zaA auak(NIA‐
ES)e aIESBA‐ enE ikaP o esionalekoKodea.Faseho ekkon zep u‐espa usendoba
e aiki zeaahalbide ukodu,audi o e za iaplika u akop in zipioe ikoene aja due a
p o esionaleandu enga an zia engainean.
Fasehone a akoanalisidokumen alae amanduguau e a:li e a u aakademikoa en
e aa audia enbe ikuspensis ema ikoa,audi o iakoe ika,independen zia,
kon iden zial asune aobjek ibo asunkon zep ue ansakon zeko un sezkoi u iakhau a uz.
2. Faseenpi ikoa:
G aduAmaie akoLanhonen aseenpi iko ako,galde egiegi u a uba diseina ue a
aplika uda,audi o eak iboeke ikap o esionala i,lan‐ingu uneanjasa endi uz enp esioei
e ai i zie ikoane agi endu en ak o eeibu uzdu enpe zepzioa ibu uzkoda uakbil zeko
helbu ua ekin.
Gas eizenkoka u akoaudi o e za‐enp esa xikiba ekoja dunekop o esionalek
osa zendu ee akuske a,e a,ho ieske ,p o ilho e akosinadu e anlo dai ekelan‐
e eali a ea enikuspegizuzenae a es uingu ua.Az e ke a‐ingu unea ekikohu bil asun
ho ekbalioe an siaema endu,e an zunake akundea enba ne‐ un zionamendua
ezagu zenduenikuspegi ikin e p e a zekoauke aema enduelako.
Ike ke ahonekinauke aema endaemai zaenpi ikoak ase eo ikoanaz e u ako
p in zipioe ikoekinlo zeko,baie aa audie ikoa ene alanbide‐espa uanduenaplikazio
e eala ena ekole oka ze‐mailaebalua zekoe e.
2.3 Lana enEgi u a
G aduAmaie akoLanhauhainba kapi ulu anan ola zenda,e aho ienbidez,gaia en
oina i eo ikoake aaz e ke ap ak ikoamodup og esiboanlandudai ezke.
Honahemenegi u a:
3.kapi ulua.Sek o ea en es uingu ua:audi o e zakegungosis emaekonomikoan
duenpape a,sek o ea enbilakae ae adaudenenp esen ipologiaaz e zendi a,ike ke a
enpi ikoaba neha zendu enaudi o e za‐enp esa xikieia e abe eziaeskainiz.
4.kapi ulua.E ika enoina iak:e ika ekinlo u ako un sezkokon zep uake aho iek
e emup o esionaleandu enaplikazioalan zendi a.Oina izkop in zipioe ikoakaz e zen
di a—halanola,oso asuna,objek ibo asunae aindependen zia—,baie aaudi o e za
egi ekodu enga an ziae e.
5.kapi ulua.A au‐espa ua:Espainianaudi o ea enja due aa au zendu ena auen
mul zoaazal zenda,22/2015Legea,Audi o e za enE egelamendua,NIA‐ESe aIESBA en
E ikaKodeaba ne.ICACenze eginae aEu opakoa audiae eaz e zendi a.
6.kapi ulua.E ikaaudi o e zan:aplikazioae aga an zia:p in zipioe ikoakaz e zen
di aaudi o e za ena ike ap ak ikoan,p ozesua en asebakoi zeandu enp esen zia,
galde egia enbidezhau emandakodilemae ealake aegungoe onkae ikonagusiak.
Sinadu e ankul u ae ikoainda zekop oposamenakjaso zendi a.
7
7.kapi ulua.Analisienpi ikoa:ja duneandaudenaudi o eeiegindakogalde egi
egi u a ua enbidezegindakoike ke aau kez enda.Diseinume odologikoa,inkes a uen
p o ilae agaldeso a enan olake ahi ugai‐mul zo andesk iba zendi a.
8.kapi ulua.Emai zenanalisia:lo u akoe an zunakin e p e a zendi a,g a ikoake a
aulake abili a,e akonpa azioga an zi suakegi endi a(espe ien zia en,pe zepzio
e ikoa ene aaba ena abe a).P esioe ikoak,p ak ikajakinba zuenona ga i asunae a
e abakip o esionale ane aginadu en ak o eaknolaage zendi enaz e zenda.
9.kapi ulua.Ondo ioak:lana enondo ionagusiakbil zendi a,analisi eo iko ike a
analisienpi iko ike a o i akoakbe eizize ahasie anp oposa u akohelbu uekinlo uz.
10.kapi ulua.Gomendioak:audi o e zane ikainda zekoneu izeha zak
p oposa zendi a,ba eze eenp esa xikieningu uan,e ae o kizunekoike ke e a ako
hobekun za‐ildoaki adoki zendi a.
11.kapi ulua.E anskinak:ike ke anaplika u akogalde egiosoasa zenda.
Egi u aho ekaz e lana ena azoa enikuspegiin eg alaga a zeaahalbide zendu,
analisikon zep ualae abehake ap ak ikoakonbina uze ae emup o esionaleanaplika
dai ezkeenp oposamenake az uz.
8
3. SEKTOREARENTESTUINGURUA
Munduglobaliza uba eanekonomia‐e a inan za‐ja due akge oe akonplexuagoak
di enez, inan za‐in o mazioaso is ika uagoada,e aa gi asun‐, idaga i asun‐,
alde aga i asun‐ e ai isga i asun‐es anda akbeha di ain e es‐ aldedesbe dinek
ule zekoe ae abil zeko.In o mazioho iosobaliaga iadakanpokoe abil zaileeke abakiak
ha zeko,halanolainbe i zaileek, inan za‐e akundeeke ae egulazio‐e akundeek.
Homogeneo asunabe ma zeko,nazioa ekoe akundeek,Finan zaIn o mazioa ibu uzko
Nazioa ekoA auenbidez(NIIF),mundu‐mailako inan za‐in o mazioaba e a zea
ahalbide zendu enildoakeza idi uz e,in o mazioho enin e p e azioae a idaga i asuna
e az uz.
In o mazioho ekespe odi enbaldin zakbe e zendi uelaziu a zeko, un sezkoada
audi o eindependen ea enze egina.Audi o eek,ebiden ziakme a uze aebalua uz,
a azoizkosegu asunaema endu e inan za‐egoe ene aaplika zekoaden inan za‐
in o mazioa ena ekoados asuna ibu uz.Audi o e zap o esionalindependen ee a
eskudunekegi endu enp ozesuba da,e akundeba enegoe aekonomikoamodu
idaga iano dezka u adagoelae anazioa ekoa audi‐i izpideakbe e zendi ela
egiaz a zekohelbu uaduena.Ho ela,audi o eek inan za‐egoe enau kezpenzuzena
be es eazgain, xos ene andis o sio‐kausake eezaba zendi uz e,halanolaezjakin asuna,
e aginpe sonalak,in e esp opioake azaba ke iak(La ae al.,2019).
Hu engoI udia3.anikusidi zakeguaudi o ia enze ‐nolakoake alabu ba ean
azaldu a.
I udia3.Audi o e za ende inizioae aegi ekoa
I u ia:La ae al.,2019
Goianduguni udiana giikus endenbezala,audi o iap ozesuin eg alba dae a
oina i eo ikosendoaeska zendu,exekuzioa enbidezp ak ikanaplika zeae ae engabeko
p es akun zae aespe ien zia,lane aginko ae aa auena abe akoabe ma zeko.
Audi o e zap emiasozialbihu uda,enp esekjendea iau kez endio en
kon abili a e‐in o mazioa enga den asunabe ma zeko.Ho ibe ezikiga an zi suada
akziodunen,inbe i zaileen,ha zekodunene a inan za‐in o mazioa enbes ee abil zaile
ba zuenin e esakbabes eko.Kanpokoaudi o iaba iza eakkon ian za‐mailaba gehi zendio
enp esakemandakoin o mazioa i,da uzehaz ugabee anedomanipula ue anoina i u ako
e abakiena iskuaa induz.Ko po aziohandiekkon abili a e‐e aze ga‐a audidesbe dinak
di uz en es uingu uba ean,kon u‐ikuska iakbi a eka iobjek ibogisajoka zendu,e a
in o mazioa enegiazko asuna en edeema endu,ba eze e inan za‐in o mazioa
kohe en ziazsendo zeaeska zendu ennazioa ekoenp esa‐ aldeenkasuan.
9
Alde di eknikoezgain,audi o iak un sezkodimen sioe ikoadu.Audi o ea en
independen ziae aobjek ibo asuna un sezkobaldin zakdi a xos eneksinesga i asunaizan
deza en.Audi o e za‐lanbideak,e an zukizunsozialhandikoespa uba ean,ziu a ubeha
duau kez u ako xos enakinpa zialakdi elae ae abil zaileenin e esakaudi a u ako
enp esa enin e esengaine ikdaudela.
Ho ibe ezikiga an zi suadai egula asunende ekzioane ap eben zioankon u‐
ikuska iakduen olanaba mendudu en inan za‐eskandaluhandien es uingu uan.
Ho ega ik,kon u‐ikuska iak inan za‐e egis oakegiaz a zeazgain,e akundea enba ne‐
kon olekosis emae eebalua zendu,e aenp esa‐kudeake anegondai ezkeeni uzu ak
edoi egula asunakde ek a zendi u,ho ela,kali a eae aga den asunahandi uze abakiak
ha zekop ozesue an.
Ondo ioz,audi o e za enegungo es uingu uak inan za‐me ka uglobale an
in eg i a e akoe aga den asune akoezinbes ekoaden olanaba men zendu.Kon u‐
ikuska ia enze eginaezdasoilik inan za‐dokumen uakbe ikus ea,baizike aeginkizun
ak iboaduin o mazioho ene abil zaileenin e esakbabes eko.Audi o iamode noa,
nazioa ekoa auekinin eg a zeane aes anda e ikozo o zeieus ean, un sezko esnada
in o mazio inan za ioankon ian zapublikoainda zekoe aingu uneekonomikosegu uagoa
e abidezkoagoalo zenlagun zeko(Valde ama&Riquelme,2016).
AUDITORETZAENPRESAMOTAK
Audi o e za ensek o ea enba uan, amaina,egi u a,ja due a‐e emuae a
me ka ukopisuanaba menalda zendi enhainba enp esamo adaude.Aniz asunho iBig
Fou dei u ikoe a ik(Deloi e,PwC,EYe aKPMG),audi o ia‐ja due amende a zen
du ene a ik,bainaziomailan,bainazioa ean,plan illa xikikoe aeskualdemailako okiko
enp esa xikie a ainodoa.
BigFou delakoakapa ekoka ego iaba osa zendu enegozio‐bolumenaga ik,giza
baliabideenga ike abeze o‐zo oaga ik.
O oha ,lauenp esaho iek212.000milioidola e ikgo akoba e ako ak u azioa
e egis a uzu en2024an,munduosoania1,5milioipe sonaenplega uz(Deloi e,2024)
(PwC,2023)(EY,2023)(KPMG,2023).Espainiane ee aginanaba menada:elka ekin2.500
milioieu o ikgo ako ak u azioadu ee a22.000p o esionalbainogehiagoenplega zen
di uz e(Ins i u odeCenso esJu adosdeCuen asdeEspaña(ICJCE),2024).
Be enja due aaudi o e za ikha a agodoa—aholkula i za, iskali a ea,aholkula i za
e aaba ba ne—,bainaenp esaho iekko iza u akoenp esahandigehienakikuska zen
di uz e,e ae agine abakiga iadu esek o ekoes anda e an.
Enp esahandiho iezgain,mid‐ ie edoenp esae ainizenekokonpainiake e
badaude,halanolaBDO,G an Tho n on,ETLGlobaledoAu en.Tamainaaskoz xikiagoa
du ena en,enp esae ainene ae akundepublikoba zuenikuska i zanpape ga an zi sua
be e zendu e.Fak u azioa100e a500milioieu obi a ekoada,e aehunkalangile ikmilaka
langilebi a ekoplan illakdi u(Ins i u odeCenso esJu adosdeCuen asdeEspaña(ICJCE),
2024).
16
5.4 Sek e up o esionala
Sek e up o esionala enbe ebeha a un sezkoadaaudi o e zan,e aAn olake a
Teknikoa enGidale oek(LAA)zeina aue ikoespezi ikoeka au zendu e.
P in zipioho ekaudi o e zaegi eanlo u akoin o mazioa enkon iden zial asuna
man en ze abeha zendi uaudi o eae ap ozesuanpa eha zendu enpe sonaguz iak,
e adebeka uegi enduin o mazioho iaudi o e za enaezdenbes eedozeinhelbu u a ako
e abil zea.
22/2015Legea ena abe a,zehazki31.a ikuluan,be ebeha ho ekbe eho e an
ja ai zendubeze oa ekikoha emanp o esionalaamai uondo ene e,e aaudi o e za‐
laneanpa eha udu enguz ieizabal zenzaie,isilpekoin o mazioa ene engabekobabesa
be ma uz.(BOE,2015)
Sek e up o esionalalegezkobe ekizunaiza eazgain, un sezkop in zipioe ikoae e
bada,ikuska zailea ene aikuska u akoe akundea ena ekokon ian zasus a zenduena,
in o maziosen iko a enkon iden zial asunago de zendelaziu a uz.A audia ena abe a,
be ebeha ho iezbe e zeakdiziplina‐zehapenake ae an zukizunpenalaeka di zake
in o maziokon iden zialabeha ezbezalae abil zendenkasue an,legeho enbe a ena au‐
haus eeie azehapeneibu uzkoa ikulue aneza i akoa ena abe a.
5.5 Audi o ea ene an zukizuna
Audi o ea ene an zukizunazabalada,be e xos eneke aginaizanbai ezake e
inan za‐in o mazioa ene abil zaileasko ene abakie an,halanolainbe siogileen, inan za‐
e akundeene ae akundea au zaileene abakie an.Audi o eenElka eake a22/2015Legeak
eza zendu eaudi o eakdi elabe enbe ebeha p o esionalakezbe e zea enondo iozso
dai ezkeenkal e‐gale ene an zuleak.
26.a ikuluan,audi o eene an zukizunzibiladesk iba zenda,e ae an zukizunho i
aplikaga iadabe enja due anzaba ke ia iego zdakizkiokeenkal eak oga zendi enean.
Kasula iene an,adibidez audeedozaba ke iala iadagoenean,audi o ea en
e an zukizunapenalaizandai eke(BOE,2015).
Legeakeska zendu,halabe ,audi o eeke an zukizunzibilekoasegu uba iza ea,
be enja due ap o esionale ike a o i akobalizkokal eakes al zeko,e aneu iho ekbe en
lana ekikokon ian zainda zendue aaudi o ia‐ze bi zuene abil zaileakbabes endi u.
E abe ean,Kon abili a ee aKon uAudi o e zakoIns i u uak(ICAC),e akunde
ikuska zailegisa,lehenaipa u akolegeake egula zekoahalmenazgain,zehapenakeza zeko
e adiziplina‐neu iakha zekoahalmenadua audiahaus enbadaedozaba ke ia
p o esionalage a zenbada,22/2015Legea en68.a ikulu ik77.a ikulu abi a ean
zehaz u akozehapen‐a aubidea ekinba e o iz.
Audi o eeiaplika ubeha ekoa aubidea enhelbu uadabe enbe ebeha
p o esionalakzo o zbe e zendi elaziu a zeae aikuska u ako inan za‐in o mazioa en
oso asunae akon ian zababes ea.
22/2015Legeakaudi o eeke aaudi o e za‐sozie a eekegindakoa au‐
haus eenga ikozehapenaka au zendi u,e aa au‐haus eaka in,la ie aosola isailka zen
di u.(BOE,2015)
17
i) A au‐haus ea inak:la i asun xikiagokoez‐be e zeakeka iohidi uz e,halanola
dokumen azioaen ega zeanegindakoaka s o malakedoaudi o e za‐p ozedu ak
be e zeanizandakohu segi ea inak.A au‐haus ea ine a akozehapene an,
oha a azpenakedozenba eko xikiagokoisunaksa zendi a.
ii) A au‐haus ela iak:La i za jo zendi aaudi o e za enkali a ea inaba men
e agi endio enez‐be e zeak,halanola xos eneanin o mazioga an zi suaez
ema eaedoaudi o e zakoa au eknikoakbeha bezalaezaplika zea.A au‐haus e
la ie a akozehapene anisunhandiagoakja dai ezke,e a,kasuba zue an,ja due a
aldiba e akoe e ea.
iii) A au‐haus eosola iak:A au‐haus eosola iakdi aaudi o ea enindependen zia,
oso asunaedoeskumena un seana iskuanja zendu enak.Adibideho iena ean
daudei uzu ezkoja due ak,sek e up o esionala enu ake ala iaedoai o u
gabekoin e es‐ga azkak.A au‐haus eho iekisunhandiak,e enaldiluzeaedo
lanbideana i zekobehinbe ikodesgaikun zaeka dezake e.
Legea en71.a ikuluaka au‐haus ela iake aosola iakdi enjokabide‐mo ak
zehaz endi u;75.a ikuluak,be iz,banakakoaudi o eeiaplika ubeha ekozigo ak
zehaz endi u,e a76.a ikuluak,audi o e za‐sozie a eeiaplika ubeha ekoak.Gaine a,77.
a ikuluakzehapengehiga iakeza zendi ua au‐haus eakin e espublikokoe akundeei
e agi endienkasue an,lanho iensen sibili a eadelae a.(BOE,2015)
Hasie anaipa ubezala,ICACdazehapen‐a aubideho igainbegi a zeaze a
be ea az eaza du a zendene akundea.Be ee an zukizuna enba uansa zendaez‐
be e zeakde ek a zeae adokumen a zea,baie adagozkienzehapenakeza zeae e,
audi o eeklanbideakeska zendi uenes anda p o esionale ae ikoakman en zendi uz ela
ziu a uz.
5.6 Kon u‐audi o eene aaudi o e za‐sozie a eenba ne‐an olamenduae alana
Ba ne‐an olake ae aaudi o e ze akolana enkudeake a un sezkoalde diakdi a
emandako xos enenkali a eae aoso asunabe ma zeko.22/2015Legeak,4.a alean,
audi o eeke aaudi o e za‐sozie a eekbe enja due akmodue aginko eane ae ikoan
an ola zekoja ai ubeha di uz ena auakeza zendi u,audi o e za‐ze bi zu idaga iae a
ga denaziu a zeko.
Legea en28.a ikuluakaudi o eekan olake a‐egi u aegokiba eza zekobeha a
jo a zendu,be ebeha ake aginko asunezbe e zekoe an zukizunake abaliabideak
eslei zekoauke aemangoduena.Egi u aho ekba nekokali a e‐kon ole akosis emakizan
beha di u,lanaaplikaga iakdi enaudi o e za‐es anda ena abe aegi endelabe ma zeko
e aaudi o e za ekinlo u akoa iskuakiden i ika zekoe aa in zekodiseina uak.
Gaine a,29.a ikuluakeza zenduaudi o e za‐lana aldekokidebakoi zakegindako
ze eginakbeha bezalagainbegi a ue abe ikus ekomoduanan ola ubeha dela.Legeak
audi o e za endokumen azioakudea zekopoli ikae ap ozedu aespezi ikoak
inplemen a zeaeska zendu,in o mazioga an zi suguz iaesku aga idagoelae aeza i ako
a auena abe ago de zendelaziu a uz.Ho i un sezkoada,audi o e za‐p ozesua en
ga den asune akoezezik,ikuskapenenedobe ikuspenen azabili a eae aa audiabe e zen
delabe ma zekoe e.
18
Legeak,halabe ,kon u‐ikuska iekin e es‐ga azke a ike aindependen zia ekiko
meha xue a ikbabes ekoneu iakeza zeaeska zendu,au ekopun ue anaipa ubezala,
e aneu iho iekba ne‐poli ikaa gienbidezkudea ubeha di a.Ho enba uansa zenda
audi o ea enlan‐ingu uneanedosa e‐ingu uneanso dai ezkeenmeha xupo en zialen
e engabekoebaluazioa,baie ap ozesua ene apaguz ie anobjek ibo asuna ieu sikodio en
babesakeza zeae e.
Azkenik,au ekoguz ia ekinbezala,Kon abili a ee aKon uAudi o e zakoIns i u ua
(ICAC)a du a zendaikuska zaileekba ne‐an olamendukoe akali a e‐kon olekobaldin za
ho iekbe e zendi uz elaikuska zeaz,e aho eklagun zendujaulki akoaudi o e za‐
xos enenkali a eankon ian zaman en zen.Eskakizunho iekaudi o eene an zukizuna
inda zendu e,ho s,p ozedu azo o zakja ai zeae abe enp ak ikap o esionalean
es anda e ikoe a eknikoal uakman en zea.
19
6. ETIKAAUDITORETZAN:APLIKAZIOAETAGARRANTZIA
Ikuska i zakoe ikalegezkoa audiakedoa audi eknikoakbe e ze ikha agodoa.
Bene akoaplikazioadaaudi a u ako inan za‐ xos ene ankon ian zapublikoaoina i zeko
oina ia.Enp esa‐ingu unege oe aglobaliza uagoan,kon u‐ikuska ia en igu ak
kon abili a e‐ga den asunabe ma zeazgain,in e espublikoa ende enda zailegisae e
ja du endu,balizkodis o sio,i uzu edomanipulazioenau ean((IFAC),In e na ional
Fede a iono Accoun an s,2022)(Quick,2008).
6.1 Oina izkop in zipioe ikoak
Audi o e zakooina izkop in zipioe ikoakIESBAkoKon ala iP o esionalen zakoE ika
Kodeane aEspainiakolegedianjaso adaude,halanolaKon uAudi o e za ibu uzko22/2015
Legean.P in zipioho iekhonakohauekdi a:
Independen zia:kon u‐ikuska iaki i ziobjek iboaemanahaliza eabe ma zendu,
in e espe sonal,ekonomikoedohie a kikoene aginikgabe.
Oso asuna:zin zo asunezjoka zeaeska zenduuneo o.
Objek ibo asuna:au ei i zieke ain e es‐ga azkekeze agi eadaka .
Konpe en ziap o esionala:ezagu za eknikoe ane aa audie anegune a u aego e a
beha zendu.
Kon iden zial asuna:baimenikgabein o mazioazabal zeae agoz endu.
Jokabidep o esionala:aplika ubeha ekoa audiabe e zeae alanbidea enizenona i
kal eegi endio enja due aksaihes eadaka (IESBA,2022).
6.2 E ikaaudi o e za‐p ozesuan
E ikaezdaunejakinba zue anaplika zendenp in zipioisola uba ,baizike a
audi o e za‐p ozesua en asebakoi zeanp esen edagoena:
Plangin zan,a iskuenebaluazioan, aldea enindependen ziane abeze oen
ona peneanage zenda.
Exekuzioan,audi o eakobjek ibo asunezjoka ubeha du,ebiden zianahikoae aegokia
bilduz,kanpokoalbo apenakedop esioaksaihes uz.
Txos ena en asean,e ikakeska zendulo u akoda uekondo ioakbabes ea,
i aku lea eni i zia ie agindiezaioke enomisio ike aedulko a ze ikgabe(Loeb,1971)
(Sa a a,2006).
6.3 E ikae agalde egia enemai za
Lanhonenza ienpi ikoan,audi o eak iboekp in zipioe ikoho ienbene ako
pe zepzioae aaplikazioaaz e zendi uengalde egiba iemandakoe an zunakaz e udi a.
Emai zekage ianuz endu ep in zipioe ikoakgehienekba ne a u adi uz ena en,kanpoko
p esioakohikoakdi ela.
Adibidez,galde egia enlehenza ian,hainba p o esionalekona zendu ep esioak
sen i udi uz elabeze oenalde ikondo ioakalda zekoedoaudi o e zaba eanemandako
denbo amu iz eko,e ap ak ikaho iekzuzeneanindependen zia ene aa e a
p o esionala enp in zipioenau kadoaz.
20
Gaine a,galde a‐so a enbiga enza ian,jokabidejakinba zuek(adibidez,
gainbegi a ze ikgabeeskuo de zeaedolanegindakoo duguz iakezdekla a zea)pe zepzio
e ikoanbiguoaso zendu e,be ezikiespe ien ziagu xiendu enaudi o eena ean.Emai za
ho iekzuzeneanlo zendu ep es akun zae ikoainda zekobeha a ekin,hu engo
azpia aleanaz e zendenbezala.
6.4 E ika enga an zik i ikoaegungoaudi o e zan
Azkenhama kade ako inan za‐eskandaluek—halanolaEn on,Pa mala edo
Wi eca d‐enkasuak—age ianu zidu ee ikaezindelabiga enmailakoaizankon u‐
ikuska i za enp ak ikan.Ho ie anguz ie an,audi o ia‐enp esenin eg i a e ikedo
independen ziaeza ak o eas unga iaizanzen.Ho ega ik,e ikap o esionalabalioe an si
gisaezezik, inan za‐sis ema ensinesga i asune ako un sezkobaldin zagisae eule u
beha da(Quick,2008).
Audi o ea,kanpoko igu aindependen egisa,kon olsozialekoe agilebihu zenda.
Be ebe ebeha aezdabalan zeakegiaz a ze amuga zen,baizike a un ziozabalagoadu:
ga den asunabe ma zeae ain e eso oko ababes ea,be ezikibeze oenp esioakedo
kon a ujakinba zuekikomendeko asunekonomikoakbe einpa zial asunaa iskuanja
dezakeeningu uneba ean(MSCI,2023).
6.5 E onkae ikoake ainda zekoneu iak
Kon u‐ikuska iek,asko an,beze oa enp esioa ekin,in e es‐ga azkekin,
in o mazioa enkon iden zial asuna ekinedobaliabide al a ekinlo u akodilemae ikoeiegin
beha die eau e.E onkaho iekeza i akop in zipioe ikoena abe aja du ekogai asuna
p oba zendu e.A iskuho ieiau eegi eko,beha ezkoada:
E engabekop es akun za:galde egia enemai zeke akus endu eaudi o egaz eenek
maizagojus i ika zendi uz elazalan zaga iakdi enzenbai jokabide.Ho eke akus en
dubeha ezkoadelap es akun zae ikoalehene apap o esionale a ikinda zea.
Kanpokoe aba ukoikuskapena:ba zo dee ikoakedopa ekoena ekobe ikuspen‐
sis emakego eakjokabidep oblema ikoenno malizazioap ebeni zenlagun zendu.
An olake a enkul u ae ikoa:enp esa enegune oko asuneanbalioe ikoaksus a zea
un sezkoadabanakakoe abakiakin e espublikoa enin e esekinle oka u aegon
dai ezen.
Neu iho ienbene akoaplikazioaklana enkali a e eknikoahobe zeazgain,
elka eake akundegisaikuska zekoduenkon ian zainda zendu.
21
7. ZATIEMPIRIKOA
Ike ke ahonekikuspegikuan i a iboaha zendu,Espinosa‐Pikee aBa ainkua‐ en
(2016)laneanoina i u akogalde egiegi u a uba aplika uz.Ike ke aesplo a zaileada,e a
Gas eizkoenp esa xikiba eanlanegi endu enaudi o eenlaginba eanoina i zenda.
Galde egiamoduanonimoanpa eka uzenenp esan, o ma udigi alean,Google
Fo maplikazioae abiliz.Jaso akoe an zunekauke aema endu ep o esionalekp esio
e ikoei,jokabidejakinba zuenona ga i asuna ie ae abakip o esionale ane aginadu en
ak o eeibu uzdu enpe zepzioaaz e zeko.
7.1 Inkes a uenp o ila
Az e lana enlaginaja duneandauden10audi o ekosa zendu e,e aikuskapen‐
enp esa xikiba eanlanegi endu e,Vi o ia‐Gas eiz‐en.Pa e‐ha zaileguz iakplan illako
p o esionalakdi a,lan‐kon a ua ekine asinadu a enkapi alsozialeanpa eha ugabe;
be az,ezdabazkide ikedozuzenda i za‐p o iliksa zen.
Taldea en amaina xikiadelae a,galdeso anezdaaldagaidemog a iko iksa u
beha izan,espe ien ziau eakezbes ege o ahipo esiabe e zendenalaezikus eko,da uak
ezagunakdi elako,ingu unebe eanlanegine apa e‐ha zailebakoi za enp o il
p o esionalaezagu zendelako.
Ja aian,inkes a uenp o ila enlabu peno oko aau kez enda, aula7.2.a‐n
espe ien ziae agene oa ena abe akobanake aaz e uze a aula7.2.b‐np es akun za‐
mailakon uanha uzgene oa ena abe a:
Taula7.1.1Espe ien ziae agene oa
I u ia:Elabo azioaP opioa
Taula7.1.2P es akun za‐mailae agene oa
I u ia:Elabo azioaP opioa
Espe ien zia
(u e)
GizonakEmakumeak
1–524
6–1000
11–2001
>2030
P es akun zamailaGizonakEmakumeak
Unibe si a eg adua12
Audi o iamas e a13
Audi o ep oba
gaindi ua
30
22
Enp esanespe ien ziaezbe dinadu enlangileakdi ugu,1,5u e ik27u ebaino
gehiagokoespe ien zia ekin inan za‐audi o e zan.Gehiengoakunibe si a e‐g aduko
e a/edoaudi o e zanespezializa u akomas e ekoikaske akdi uz e,e aba zuekkon u‐
audi o ea enaz e ke againdi udu ee e.
7.2 Galde egia
Galde egihau"Anexplo a o ys udyo hep essu esande hicaldilemmasin heaudi
p o ession:Ananalysiso heSpanishcase"(Espinosa‐Pike&Ba ainkua,2016)a ikuluan
ga a u ako esnanoina i uda.A ikuluhauegoki ueginbeha izanda amaina xikiagoko
enp esaba en es uingu ube ezi aegoki zeko.
Az e lanhone ane abili akogalde egiak24galde adi u,hi ugai‐mul zobe eizi an
mul zoka u a,e aauke aema endu eaudi o ia akoe ikap o esionala ekinlo u akohainba
dimen sioaz e zeko.Hauekdi ablokeak:
1. mul zoa–P esiop o esionalak:audi o eekbe enindependen zianedolana en
kali a eane aginaizandezake enba nekonahizkanpokop esioeiau eegi eko
maiz asunaneu zendu.
2. mul zoa–I i zie ikoak:audi o eekzalan zazkoedoez abaida u akohainba
ja dunbide iegoz endie enona ga i asune ikoa enmailaaz e zendu.
3. mul zoa–E agin‐ ak o eak:kon u‐ikuska ieke abakie ikoakha ze akoan
ga an zi suen za jo zendi uz enelemen uakaz e zendi u,ba ne‐a auak,balio
pe sonalakedoingu unea enp esioaba ne.
Galde aguz iak1e ik5e abi a ekoLike mo akoeskalenbideze an zu endi a,e a,
ho ieske ,emai zakuan i ikaga iake akonpa aga iaklo dai ezke.Galde egia o ma u
isikoanzeinlineanbana uda,e akasuguz ie ane an zunenanonimo asunabe ma uda.
Emai zenanalisiaes a is ikadesk ip iboa enbidezegingoda,bene akoaudi o ia
ba ean eo iae ikoa ene aegune okop ak ika ena eanegondai ezkeenjoe ake a
desados asunakiden i ika zeko.
Ikuspegimis ohoneke ikaikuspegiin eg alba e ikhel zekobeha a ie an zu endio.
Galde egiosoae anskingisae an sidalanhonenamaie an,xehe asunez
kon sul a zeko.
7.3 Hasie akohipo esiak
Ike ke ahone anabiapun ugisabihipo esiplan ea zendi a,audi o eeklanbide‐
ja duneanez abaidaga iakdi enp ak ikenp esioe ikoake aona ga i asunanola
hau ema endi uz enaz e zeko.
H1:Audi o e zakoenp esa xikie anp esioe ikoe aga azkap o esionalekoegoe a
handiagoakdaude,audi o ea ena audip o esionalake ae ikoakagin zenduena ekin
alde a u a.
H2:E ikokizalan zazkoakdi enp ak ikaba zuenona ga i asuna ibu uzkope zepzioa
alda uegi endaaudi o ea enespe ien ziap o esionala ena abe a,e a,be az,
espe ien ziagu xiendu enaudi o eekp esioe ikohandiagoakhau ema ekoe a
p ak ikaez abaidaga iakmaizagojus i ika zekojoe adu e.
23
Hipo esiho iekau e ikoli e a u anoina i zendi a,espe ien ziae ap es akun za
espezi iko ikezakkanpokoe aba nekop esioenau eanp o esionalenahul asunaa eago u
dezakeelaadie az enbai u(Espinosa‐Pikee aBa ainkua,2016;Sweeneye al.,2010;
He bach,2001).Espinosa‐Pikee aBa ainkua ena(2016)bezalakoike ke ena abe a,p esio
e ikoenpe zepzioae azalan zazkop ak ikenona ga i asunazuzeneanlo zendi alan‐
ingu unea ekine ame a u akoespe ien zia ekin.E abe ean,Sweeneye al.(2010)
naba men zendu ean olakun za‐kul u ake ap o okoloa giezakp esioho ieka eago u
di zake ela,ba eze eenp esa xikiagoe anedobaliabidegu xidi uz ene an.
7.4 Da uakaz e zekome odologia
Galde egianjaso akoe an zunakaz e zeko,ikuspegidesk iba zaileae a
esplo a zaileaauke a uda.Lagina en amaina xikiae agalde enizae anagusiki
kuan i a iboakon uanha u a,analisiahonakohaue anoina i zenda:
E an zunbakoi ze akomaiz asunake aehunekoakkalkula zea,joe ao oko ak
iden i ika zekoauke aemanez.
Taulagu u za uake aaldagaiena ekoalde ake ak,ba eze einkes a uenespe ien zia‐
u eene ap ak ikajakinba zuenp esioe ikoeie aona ga i asuna ibu uzdu en
pe zepzioa ena ean.
Emai zensegmen azioaespe ien zia‐maila ena abe a(1‐5u e,6‐10u e,>10u e),
espe ien ziakpe zepzioe ikoanduene agina ibu uzkobiga enmailakohipo esia(H2)
kon as a zeko.
Az e ke aeskuze akalkulu‐o ienoina izko esnake abilizeginda(Mic oso Excel
e aGoogleShee s),laginamuga uadelakoe aezduelakoso wa ees a is ikoau e a u ik
beha .Ikuspegiho ekda uakmodua gie aule ga ianau kez ekoauke aema endu,e a
emai zakin e p e a zeae aondo enez abaida zeae az endu.
24
8. DATUENAZTERKETA
A alhone an,audi o eeiemandakogalde a‐so a ene an zune a iklo u ako
emai zakau kez endi a.Az e ke agalde a‐so a enegi u a ija ai uzan ola uda,e ahi u
za idi u:
P esioaklanbide‐ingu unean
P ak ikaba zuenona ga i asune ikoa
E abakie ikoakha zeane aginadu en ak o eak
A albakoi ze akoanalisidesk iba zaileko esnake abilidi a,e an zunenmaiz asunak
e akus endi uz en aulake ag a ikoakau kez uze a,ho ela,joe ao oko akiden i ika zeko
auke aemanez.Gaine a,kasuba zue ankonpa aziogu u za uakegindi agalde egia en
za iena ean,baie aespe ien ziap o esionala enaldagaia ekine e,pa oiedoe lazio
ga an zi suakde ek a zeko.
8.1 P esioaklanbide‐ingu unean
Galde egia enlehenza ian,audi o eekbe enindependen ziae aobjek ibo asuna
a iskuanja dezake enkanpokoedoba ukop esioakzenba e ojasandi uz en
iden i ika zenda.Galde akegoe azeha zeibu uzkoakdi a,halanolabeze oa eneska iz
ondo ioakalda zea,beha bainodenbo alabu agoanaudi a zea,gainbegi a ze ikgabe
delega zeaedolanegindakoo duguz iakeze egis a zea.
Emai zeke akus endu ep esioho iekaudi o eenegune okoe eali a eandaudela.
O oha ,lo u akoda uekadie az endu enez,p o esionalgehienekp in zipioe ikoak
un sezko za ha zenbadi uz ee e,lan‐ingu unea enegi u azkop esioak–ba eze e
sinadu a xikie an–bene akomeha xuadi ap ak ikae ikoa en za .Ho ekinda uegi endu
ba ne‐p o okoloak,e engabekop es akun zae aespaziosegu uakeza zekobeha a,
bidegabekop esioakema eko.Hu engoo ie angalde ene ae an zunenanalisizeha za
ikusidezakegu.
Galde a1:“Ondo ioak,i i ziakedoazken xos enabeze oakeska u aalda zea.”
G a iko8.1.1Beze oekp esioaegi endu enkasuak(maiz asuna ena abe a)
I u ia:Elabo azioaP opioa
25
Galde egiko1.galde ankon u‐ikuska iek,beze oekeska u a,ze maiz asunezsen i u
du enp esioaazken xos eneanondo ioakedoi i ziakalda zekoaz e zenda.G a ikoanikus
dai ekeenez,e an zungehienak"A eces"(5e an zun)e a"Ra a ez"(4e an zun)izanzi en.
Pa e‐ha zailebaka ba ekadie azizuen"Maiz"sen i uzuela.
Emai zaho iekadie az endu e,lan‐ingu uneanp esiokons an eaezbadae e,
inkes a ugehiene annoizbehinkaso udenegoe adela.
Galde a2:“Audi o e zabeha bainodenbo alabu agoanegi ea.”
Galde egiko2.galde an,audi o eekaudi o e zalanakbeha bainodenbo a
gu xiagoanegi ekop esioazenba e osen i zendu enazal zenda.Inkes a ugehienek
adie azizu en"Maiz"espe imen a uzu ela(9e an zun),e aba ekbaka ike an zunzuen"Ia
be i".
Emai zaho iekage ianuz endu edenbo adelap esio‐i u inagusie akoba enp esa
xikie an,e aalde diho eke aginnega iboaizandezakeelaaudi o ienkali a eane a
audi o ea enindependen ziap o esionalean.
Galde a3:“Bene anlanegindakoo duguz iakeze egis a zea.”
G a iko8.1.2Lanegindakoo duguz iakezeza zekop esioa
I u ia:Elabo azioaP opioa
3.galde an,lanegindakoo duguz iakeze egis a zekop esioaaz e zenda,e a
e an zunakosoezbe dinakdi aau ekogalde ekinalde a u a.Naba mendubeha da"Maiz"
(3e an zun)delagehienauke a zendenauke a,e aondo en"Ba zue an","Inoizez"e a
"Gu xi an"(2e an zunbakoi zak).Inkes a uba ekbaka ike an zunzuen"Iabe i".
E an zunakezbe dinakdi enez,e an zunbakoi zakaudi o iasek o eaninkes a u
bakoi zakduenespe ien zia ekinalde a udugu,u ekon uadenikus eko.Hu engo aula
8.1‐enikusidezakegulabu pena.
Taula8.1.1Lanegindakoo duakeze egis a zekop esioa–Espe ien ziamaila en
a abe a
Espe ien ziamailaNoizeanbehinIabe iMaizInoizezBa zue an
1–5años21201
11–20años00010
>20años00111
I u ia:Elabo azioaP opioa
32
Ondo en al andi ugungalde akike ukodi a,ingu ukope sonaezbe dinakgu ekiko
du eni i zia enga an zia ibu uzkoakba eze e,au ekoa ale anegindakogalde ekin
konpa ake akeginezahalike aondo iozeha zenaka e a zeko.
8.3.1 Sinadu a enba ne ak o eak:
Galde a15:”Sinadu a ene ika‐kodea.”
Galde a16:”E ika‐ba zo deaedoba ne‐be ea azpena ena du adunak.”
G a iko8.3.1.1
Sinadu a ene aba zo dea ene ika‐kodea enga an zia
I u ia:Elabo azioaP opioa
E abakie ikoakha zekoba ne‐ ak o eenanalisiak(g a iko8.3.a)e akus endubai
sinadu a ene ika‐kodea,baie ika‐ba zo deaedoba ne‐be ea azpena ena du adunak
ga an zi su za ha zendi ela,bainahaienga an zianalde xikiba ekin.E ika‐kodeagehiago
naba men zenda"Ga an zi sua"gisa,komi ea,aldiz,"E di‐ga an zi sua"bezalaikus enda,
goiandagoeng a ikoana giikus endenbezala.
Ho eki adoki zendu,biakga an zi su za jo zendi ena en,audi o eekkon ian za
handiagoadu elasinadu a enkodee ikoa engidan,egune okoandu enikusga i asunedo
amilia asunhandiagoadelae a.
8.3.2 A au‐ ak o eake aospep o esionala:
Galde a17:”Kodee ikop o esionala(ICAC,ko po azioak,e ab.).”
Galde a20:”Lanbide‐ospepe sonalaedosinadu a ena.”
Galde a21:”Inda eandaudenlegeake aa auak.”
33
Taula8.3.2.1Ga an zimaila enbanake a: ak o ep o esionale alegea
Ga an zimailaKodeE ikoP o esionala(ICAC,
ko po azioak,e ab.)
Enp esaedope sona en
ospep o esionala
Legeake a
a auak
Osoga an zi sua427
Ga an zi sua662
E di‐ga an zi sua011
Ga an zi xikia010
I u ia:Elabo azioaP opioa
Taldehone ana au‐ ak o eene aospep o esionala enga an ziaaz e zendagoiko
aulan.Kodee ikop o esionalae aospep o esionala"ga an zi su za "jo zendi uz e
gehienek,e ainda eandaudenlegee aa auek,be iz,"osoga an zi su za ".
Aldeho eki adoki zendu,nahize asinadu a enbalioeke aospeak un sezko
ze eginadu ene abakie ikoakha zekoo duan,lege‐espa uakinda zenduela
independen ziae aoso asunezja du ekode igo asuna,IFACenKodeE ikoak((IFAC),
In e na ionalFede a iono Accoun an s,2022)adie az enduenbezala,e aEspinosa‐Pikee a
Ba ainkua ena(2016)bezalakoaz e lanakkon i ma zenduenbezala.
Gaine a,ospep o esionala iemandakoga an ziaba da o Sweeneye al.(2010),
an olake a‐kul u ake ape zepziopublikoakjokabidee ikoane aginzuzenaizandezake ela
naba men zendu enike ke a ekin.
Hala,analiza udi enhi u ak o ehauek–lege‐espa ua,kodee ikoae aospea–
ba u a,audi o eekbe eni izpidep o esionala ieu siahalizangodio ega azka‐egoe en
au ean,halanola xos enakalda zekop esioaedoin e espe sonaleiedosinadu a i
lehen asunaema ekobeha ain e espublikoa enau ean.
Galde a18:”Mailabe ekolankideeni i zia.”
G a iko8.3.2.1Lankideeni i zia enga an zia
I u ia:Elabo azioaP opioa
18.galde a enanalisiake akus enduaudi o egehienek(7)"ga an zi su za "jo zen
du elabe enmailabe ekolankideeni i ziae abakie ikoakha ze akoan.Pe sonabaka
ba ek"e diga an zi su za "jo zendu,e abik"osoga an zi su za "jo zendu e.
34
Da uho iekadie az endu e,ga an zimaila ikhandienaema enezzaiona en,
lankideeni i ziakze eginga an zi suaduela,dilemae ikokoegoe e anlagun zekoedo
baliozko zekoi u igisaziu enik.Gaine a,emai zaho iek14.galde a ekin aulaba ean
alde a zendi ugunean, aula8.3.b(ze eginakgainbegi a zenahiko ikgabeeskuo de zeko
ona ga i asune ikoa ibu uzkoa),e lazioin e esga iaikus enda.
Taula8.3.2.2Lanagainbegi a ugabedelega zea sLankideeni i zia
Lanagainbegi a ugabedelega zea
Lankideeni i ziaOna ga iaOna ezinaNeu ala
Ga an zi sua322
Nahikoga an zi sua101
Osoga an zi sua001
I u ia:Elabo azioaP opioa
Lankideeni i ziaga an zi su za jo zendu engehieneke e"ona ga i za "edo
"neu al za "jo zendu eze eginakgainbegi a ze ikgabeeskuo de zea.Ho eki adoki zen
dunolabai eko ole an ziadagoelabe dineni i ziabalo a zendeningu unee anzuzeneko
kon olikgabekoze eginakeskuo de zea enau ean,beha bada aldea ekikokon ian zak
gainbegi a zea ibu uzkokezkae ikoakleun zendi uelako.
Halae e,be dineni i zia iga an ziaema endio enena ean"ona ezina"e e
age zenda,e aho ekadie az endukon ian zaho ekezdi uelabe ijus i ika zenkali a ea
e ae an zukizunp o esionalaa iskuanja di zake enp ak ikak.
Galde ak19e a22:”Nagusieni i zia.”e a”Zehapeneiedolege‐ondo ioeibeldu aiza ea.”
G a iko8.3.2.2Nagusieni i ziae alegea enondo ioeibeldu a
I u ia:Elabo azioaP opioa
Taula8.3.2.3Zuzenda ieni i ziae azigo akjaso zekobeldu a enga an zia
Ga an zimailaZuzenda ieni i ziaZigo edoondo ioju idikoenbeldu a
Osoga an zi sua01
Ga an zi sua97
E di‐ga an zi sua12
I u ia:Elabo azioaP opioa
35
Bigalde ahaue an,inkes a ugehieneknagusieni i zia"ga an zi su za "jo zendu e
(9e an zun),e azigo enedolege‐ondo ioenbeldu ake ega an zihandiadu,nahize a
gehiagobana zenden"Ga an zi sua"(7)e a"Osoga an zi sua"(2)a ean.
Ga an zi suadenha ennagusiekdio ena,ga an ziho ekezduze anjus i ikazio
e iko ikbeha ezdi enp esioeiamo eema eko.Izane e,4.galde a en(ondo ioakalda u
nagusiba ekeska u a)e a11.galde a en(ona unagusienp esioak xos ena enedukia
alda zeko)e an zunakba e aaz e zean,ikus endainkes a ugehieneka gie aga bi
e e usa zendu elap ak ikaho i,e a"ona ezin za "edo"osoona ezin za "jo zendu ela.
Kon as eho ekage ianuz endup ak ikap o esionalekoma ago ie ikoba :
nagusieni i ziabalo a ue aga an ziaemana en,ezdagoondo ioedo xos enakalda zeko
ona pene iko ik,p esioaga ik.
Ho eka gie aga biule zenduindependen ziap o esionala enp in zipioa,zein
audi o ia en un sezkozu abegisaman en zenda,IFACenKodeE ikoake aEspinosa‐Pikee a
Ba ainkua enak(2016)bezalakoike ke ekbabes ua,lehenaipa ubezala.Ikaske aho ien
a abe a,ba ne‐p esioeieu sibeha zaieobjek ibo asunae akon ian zapublikoababes eko.
(Espinosa‐Pike,2016)
Hala,emai zaho ienkonbinazioakinda uegi enduaudi o eekhie a kia enpisua
ona zendu elaondo ioz a zenduenideia,bainaba ne a uadu e,halabe ,e ikake a
a audiaklehen asunaizanbeha du elaazken xos ena enoso asunaa iskuanja dezakeen
edozeinja aibide enau eane ea gige a zenda.
Galde ak23e a24:”Senideenedolaguneni i zia.”e a”Baliope sonalakedoe lijiosoak.”
G a iko8.3.2.3Baliope sonalak ssenideeni i zia
I u ia:Elabo azioaP opioa
Azkengalde ahaue analdenaba menadagobaliope sonaleiedoe lijiosoeiema en
zaienga an zia ene asenideenedolaguneni i zia ena ean.
Audi o egehienek"Ga an zi sua"edo"Osoga an zi sua"i i zidio ebe enbalio
pe sonaledoe lijiosoei(9e an zunguz i a),bainasenideene alagunene agina,o oha ,
"Ga an zigu xikoa"edo"Ga an zi ikgabekoa"da(7e an zun).
36
Emai zaho eke akus enduaudi o een za us epe sonalakoina iba di ela
e abakie ikoakha zekoo duan,baina amilia‐ingu unea enp esioakedoi xa openakezdi a
ga an zi suakiza enaudi o e zaegi e akoan.Ho ekinda uegi endue ikap o esionala
p in zipioindibiduale ane aa au‐espa uanoina i zendelakoa enideia,lanbide ikkanpoko
ingu uneene agineanbainogehiago.
Galde egia enhi uga enza ia enaz e ke akaudi o eeke abakie ikoakha zeko
ga an zi suen za jo zendi uz en ak o eeni udiosoaema endu.
Ados asuna giaikus endaa au‐espa uene akodee ikoenga an zia ibu uz,
be ezikiinda eandaudenlegee aa auenga an zia ibu uz,ho iek un sezkoelemen ugisa
naba men zenbai i aindependen ziae aobjek ibo asunp o esionalabe ma zeko.
Aldibe ean,nahize anagusiene akideene aginaona zendene abakie an,muga
a giba dago:kon u‐ikuska iakge udu eningu unea eni i ziaen zu ekoe abalo a zeko
p es daudeladi udi,bainaezoso asuna ene aga den asuna enoina izkop in zipioak
a iskuanja zea enkon u a.O ekaho ikanpoko ak o eei( amiliaedolagunak)ema en
zaienga an zi xikiagoane eisla zenda,baliope sonaleie ap es akun zae ikoa i
emandakoga an zihandia ekinkon as eanja iz.
O oha ,emai zaho iekinda uegi endu e,p esioe a ike a es uingu u
p o esionale ikha ago,audi o eekkon ian zadu elae ikan,be enlana enkali a eae a
idaga i asunababes ekoelemen ube eizlegisa.
37
9. ONDORIOAK
Lanhone an,audi o e za‐enp esa xikiba eanlanegi endu enaudi o eenpe zepzio
e ikoaaz e uda,bai ahaieni i zip o esionaleane agi endu en ak o eake ajasa en
di uz enp esioake e.Lo u akoda ue a ikabia u a,hasie akobihipo esiakegiaz a udi a:
(H1)a audiakagin zenduenabainop esioe ikohandiagoakego easinadu a xikie an,e a
(H2)p ak ikajakinba zuenona ga i asuna ene aaudi o eenespe ien ziap o esionala en
a ekoe lazioa.
Emai zek,neu ihandiba ean,lehenhipo esiabe es endu e,egiaz a ubai u e
audi o eenlan‐ingu uneanohikoakdi elaindependen zia‐ e aoso asun‐p in zipioenau ka
ja du ekop esioak,in en si a eane amaiz asuneanalda zendi ena en.Denbo a
mu iz ekop esioa,beze oene anagusiene aginae azenbai kasu angainbegi a ze al a
ohiko za jodi enelemen uakdi a.Ho ekinda uegi endup esioho ieiau eegi ea
ahalbide ukodu enkon ole ap es akun zae ikokoneu ie aginko akiza ekobeha a,
audi o ienkali a eae a idaga i asunabe ma uz.
Biga enhipo esiake ebabesaau ki zenduda ue an,bainañaba du agehiago ekin.
P ak ikajakinba zuenona ga i asune ikoaespe ien ziap o esionala enmailekin
alde a zeake akus enduespe ien ziagu xiendu enaudi o eekjoe ahandiagoadu ela
zenbai p ak ikaez abaidaga ijus i ika zeko,halanolagainbegi a ugabeeskuo de zeaedo
denbo akmu iz ea.Ho ekage ianuz enduosoga an zi suadelap es akun zae ikoae a
p o esionalgaz eenenlagun zainda zeaaudi o ia‐sinadu e an.
Baiez apenho iezgain,emai zekbes eau kikun zaga an zi suba zuke eeka zen
di uz e.Adibidez,inkes a ugehienekga an zihandiaema endie ekodee ikoei,ospe
p o esionala ie alege‐a auei,baina,e abe ean,e akus endu enagusienp esioaezdelabe i
p ak ikadesegokienona penekoa.Ho ekage ianuz endumugae ikoa giae apa eka ua
dagoela,e aho ekinda uegi enduan olake a‐kul u ae abalioe ikoenba ne a zea
independen ziae aobjek ibo asunabe ma zeko un sezkoelemen uakdi eladioenideia.
Emai zaho ie anoina i u a,hainba gomendiozeha zp oposadai ezkemo a
ho e akosinadu e an inan za‐audi o e ze ane ikainda zeko:
‐ E engabekop es akun zae ikoainda zea,be ezikiespe ien ziagu xiendu en
audi o een za ,kanpokoedoba ukop esioenau eani izpidep o esionalae a
e esis en ziainda zeko.
‐ Bidegabekop esioenedoga azkae ikoenau eannolajoka ude ini ukodu enba ne‐
p o okoloa giakeza zea,e abakiakmoduindependen ee aga deneanha zea
e az eko.
‐ Lagunegi ea ene againbegi a zea enkul u asus a zea,eskuo de u akoze eginak
be ikon olegokia ekinegi endi elae aaudi o egaz eenekbe eni i zip o esionala
ga a zekobeha du enlagun zajaso zendu elaziu a uz.
‐ Ba nekokomunikazio‐e asalake a‐bideakinda zea,audi o eekzalan zae ikoakedo
p esio‐egoe akadie aziahalizandi za ene ep esalienbeldu ikgabe,ba ne‐
kon ian zae aoso asun‐kul u ainda uz.
Labu bilduz,ike ke akbaiez a zenduaudi o ia‐enp esa xikieningu uanp esioe iko
esangu a suakdaudena en,zenbai ja dunbide enona ga i asunamuga zendu enoz opo
38
e ikosendoake ebadaudela,be ezikiindependen ziae aobjek ibo asunaa iskuanja zen
du enak.Oz opoho iekinda uegindai ezkee ainda ueginbeha di ap es akun za en,
an olake a‐kul u a ene alagun za‐e akon ol‐ esnenbidez,e ikaizandadinaudi o e za en
ja dunp o esionala ena da za.
Ikuspegizabalagoba e ik,G aduAmaie akoLanhonieske egiaz a uahalizandae ika
p o esionalaezindelaauke akoosaga i za ha u inan za‐audi o e zan,in o mazio
ekonomikoankon ian zapublikoaoina i zenduenegi u azkozu abe za baizik.
Be ikuspen eo ikoakage ianu zidup in zipioe ikoak—independen zia,
objek ibo asuna,oso asuna,gai asunae akon iden zial asuna—ezdi elaa au‐aginduak
soilik,baizike a un sezkobaldin zakaudi o eakin e eso oko a enbe ma zailegisaduen
un zioabe eahaliza eko.
E abe ean,ma ko eo ikoakage ianu zidu,es a uane anazioa eane egulazio
a giake ajokabide‐kodeakeza i adaudena en,e ika enaplikazioe aginko a,neu ihandi
ba ean,an olake a‐kul u a ene aja due aga a zendenlanbide‐ingu unea enmende
dagoela.
Be az,hausna ke ae ikoak un sezkolekuaizanbeha duaudi o ea en
p es akun zan,gainbegi a zeane ae abakiakha zean.Aldeho e a ik,lanhonekda u
enpi ikoakema eazgain,kon zien ziak i ikohandiagoasus a unahidue ikakaudi o e za‐
lanbidea eni aunko asuneane asis emaekonomikoosoa enzilegi asuneanbe e zenduen
ze egina ibu uz.
39
10. GOMENDIOAKETAETORKIZUNEKOIKERKETA
Ike ke ahonekemai zaga an zi suakemanbadi ue e,ike ke ahonekmugaba zuk
di u,e amugaho iekaz e ke a‐le obe ieia eaki eki zendizkie e.Az e ke abe iakha u
di zake enhainba bideiden i ika udi a:
Lagina amainae aegi u adesbe dine akoenp esagehiago a azabal zea,
audi o e xiki,e aine ahandiena ekoemai zakalde a uz.
Me odologiakuali a iboak xe a zea,halanolasakonekoelka izke akedo
ez abaida‐ aldeak,pe zepzioe a es uingu uzeha zakaz e zeko.
An olake a‐ ak o eek(kul u a,lide goa,lan‐ka ga)e abakie ikoakha zean
du ene aginaaz e zea.
E an zunak olhie a kikoen(audi o ejunio a,senio a,bazkidea)edo
gene oa ena abe aalde a zea,p ak ikajakinba zuenpe zepzioanedo
jus i ikazioanegondai ezkeendesbe din asunakiden i ika zeko.
Luze a akoaz e ke aba egi ea,pe zepzioe ikoakdenbo a ekine a
espe ien ziap o esionala ekineboluziona zenduenmoduaebalua zeko.
E aho e akoike ke akzabalduz,audi o e zakoe ika ibu uzkooina ienpi iko
sendoagoa inka uahalizangoda,e akon u‐ikuska iakin e espublikoae a inan za‐
ga den asunababes eko un sezko igu agisaduenze eginainda ukodu enes a egia
e aginko akdiseina zenlagunduahalizangoda.
40
11. BIBLIOGRAFIA
(IFAC),In e na ionalFede a iono Accoun an s.(2022).CódigodeÉ icapa aP o esionales
delaCon abilidad(IESBA).Ob enidodeIn e na ionalE hicsS anda dsBoa d o
Accoun an s.:h ps://www.e hicsboa d.o g/
Accoun ancyEu ope.(2023).SMEaudi p ac icesandchallenges.Ob enidode
h ps://www.accoun ancyeu ope.eu/publica ions/sme‐audi ‐p ac ices‐challenges/
Adams,B.L.(1995).The easoningp ocesseso CPAsin esol inge hicaldilemmas.
Audi ool.(2024).Ob enidodeRedglobaldeconocimien osenaudi o iaycon olin e no:
h ps://www.audi ool.o g/blog/audi o ia‐ex e na/que‐son‐las‐no mas‐
in e nacionales‐de‐audi o ia
Audi o iaG oup.(2023).Ob enidodeNo masdeaudi o ia:Fuen es,impo anciay
aplicacion:h ps://audi o iag oup.com.a / uen es‐de‐las‐no mas‐de‐audi o ia/
Bain&Company.(2023).Thes a eo heaccoun ingandaudi p o ession.Ob enidode
h ps://www.bain.com/insigh s/accoun ing‐audi ‐p o ession‐ma ke ‐ ends/
BOE.(2015).Ley22/2015,de20dejulio,deAudi o íadeCuen as.
Deloi e.(2024).GlobalImpac Repo 2024.Ob enidodeDeloi e:
h ps://www2.deloi e.com/global/en/pages/abou ‐deloi e/a icles/global‐impac ‐
epo .h ml
Duska,R.D.(2011).Accoun inge hics(2nded.).Wiley‐Blackwell.
Espinosa‐Pike,M.&.(2016).In luenciadelap esiónde iempoylacul u ao ganiza i aenla
conduc aé icadelosaudi o es.Re is aEspañoladeFinanciaciónyCon abilidad,
437‐462.
EY.(2023).EYGlobalRe iew2023.Ob enidodeEY:h ps://www.ey.com/en_gl/global‐
e iew/2023
G asGil,E.(2010).2.2AUDITORIAINTERNA.EnAudi o iain e naein o mación inancie a
enlasen idadesdec édi oespañolas:ESTRUCTURA,CONTENIDO,RELACIÓNCAUSAL
YCONTRASTEEMPÍRICO(págs.66‐87).Ob enidode
h ps://www. dx.ca /bi s eam/handle/10803/10781/G asGilEs e .pd %3Bjsessionid
=517C7D78184A9570F206A4CAB73F95AE?sequence=1
Hosme ,L.(1994).S a egicplanningasi e hicsma e ed.S a egicManagemen Jou nal,
17‐34.
IESBA.(2022).CódigodeÉ icapa aCon ado esP o esionales.
IFAC.(2022).TheRoleo heAudi o inToday’sGlobalEconomy.
Ins i u odeCenso esJu adosdeCuen asdeEspaña(ICJCE).(2024).In o mesob ela
si uacióndelsec o delaaudi o íaenEspaña.Ob enidodeh ps://www.icjce.es
KPMG.(2023).KPMGGlobalAnnualRe iew.Ob enidode
h ps://home.kpmg/xx/en/home/abou /annual‐ e iew.h ml
La a,E.,B ucil,G.,&Sa áuz,V.(2019).Audi o iaFinancie a.Ob enidodeu n.edu.ec:
h ps:// eposi o io.u n.edu.ec/bi s eam/123456789/12860/1/audi o ia%20 inancie
a%20 inal.pd
41
Loeb,S.E.(1971).Asu eyo e hicalbeha io in heaccoun ingp o ession.Jou nalo
Accoun ingResea ch,287–306.
MSCI.(2023).Audi Fi mClien DependencyS udy.Ob enidode
h ps://www.msci.com/documen s/10199/ d9be76d‐ 612‐41da‐86 2‐a56d03060b55
PwC.(2023).Ou globalannual e iew.Ob enidodePwC:
h ps://www.pwc.com/gx/en/abou /global‐annual‐ e iew.h ml
Quick,R.T.(2008).Audi ing, us andgo e nance:De eloping egula ioninEu ope.
Rou ledge.
Quin e o,M.E.(09de12de2017).Ma e ialidadenlaaudi o ía inancie a:es ánda es
in e nacionalesyjuiciop o esional.Ob enidode[PDF]Ma e ialidadenlaaudi o ía
inancie a:Es ánda esin e nacionalesyjuiciop o esional.:
h ps://www. edalyc.o g/jou nal/4655/465552407014/465552407014.pd
Rosquez,A.(s. .).AUDITORÍAFINANCIERA:GARANTIZANDOLATRANSPARENCIAYLA
INTEGRIDADENLASORGANIZACIONES.Ob enidodeCEUPE:
h ps://www.ceupe.com. e/blog/audi o ia‐ inancie a‐ga an izando‐la‐ anspa encia‐
y‐la‐in eg idad‐en‐las‐o ganizaciones.h ml
San os,D.(22deFeb ua yde2024).Audi o íain e na:quées,ejemplosyobje i os.
Recupe adoel12deAp ilde2024,deBlogdeHubSpo :
h ps://blog.hubspo .es/ma ke ing/audi o ia‐in e na
Sa a a,D.C.(2006).E hicsand heaudi ingcul u e.Jou nalo BusinessE hics,64(3),271–
285.
S a is a.(2023).Ma ke sha eo audi i mswo ldwide.Ob enidode
h ps://www.s a is a.com/s a is ics/250509/ma ke ‐sha e‐o ‐audi ‐ i ms‐
wo ldwide/
Sweeney,B.A.(2010).Theimpac o pe cei ede hicalcul u eo he i manddemog aphic
a iablesonaudi o s’e hicale alua ionandin en ion oac decisions.Jou nalo
BusinessE hics,531‐551.
Valde ama,J.L.,&Riquelme,M.A.(2016).Teo íayp ác icadelaaudi o íaI‐Concep oy
me odología(6ªedición).Mad id:EdicionesPi amide.
Velásquez,M.A.(2015).Thinkinge hically:A amewo k o mo aldecisionmaking.
Ob enidodeSan aCla aUni e si y:h ps://www.scu.edu/e hics/e hics‐
esou ces/e hical‐decision‐making/ hinking‐e hically/
