G adu Amaie ako Lana
LEHEN HEZKUNTZAKO GRADUA
2024/2025 ikas u ea
LEHEN HEZKUNTZAKO IKASLEEN SMARTPHONEEN
KUDEAKETA
Egilea: I une Ga cía Ca eño
Zuzenda ia: Eneko Tejada Ga i ano
Leioan, 2025eko ekaina en 4an
G adu Amaie ako Lana. Bilboko Hezkun za Fakul a ea 1
AURKIBIDEA
Sa e a ............................................................................................................................... 3
1. Espa u eo ikoa e a kon zep uala................................................................................. 4
1.1. Gaz een ekosis ema digi ala .................................................................................. 4
1.2. Hau en digi alizazioa e a ongiza e men ala ......................................................... 5
1.3. Gai asun digi ala Lehen Hezkun zan .................................................................... 9
1.4. Familia en ola eknologien e abile a a du a suan ............................................. 10
2. Helbu uak e a ike ke a galde ak ................................................................................. 12
3. Me odologia ................................................................................................................ 13
3.1. Lagina ................................................................................................................. 13
3.2. T esnak ................................................................................................................ 13
3.3. P ozedu a ............................................................................................................ 14
3.4. Da uen analisia .................................................................................................... 14
3.5. Baimen e ikoa ..................................................................................................... 15
4. Emai zak ..................................................................................................................... 15
5. Ez abaida .................................................................................................................... 20
6. Ondo ioak ................................................................................................................... 22
7. Mugak e a e o kizuneko e onkak .............................................................................. 23
8. P in zipio e a balio demok a ikoen e a Ga apen Jasanga iko Helbu uen gogoe a .... 23
7. E e e en zia bibliog a ikoak ...................................................................................... 24
ERANSKINAK……………………………………………………………………….. 31
I. E anskina: E ika p o esionala e a da uen babesa ……………….……………… 31
II. E anskina: E ika Ba zo dea en (GIEB, CEISH-UPV/EHU) baimen e ikoa …... 32
G adu Amaie ako Lana. Bilboko Hezkun za Fakul a ea 2
LEHEN HEZKUNTZAKO IKASLEEN SMARTPHONEEN
KUDEAKETA
I une Ga cía Ca eño
UPV/EHU
Los alumnos y alumnas de Educación P ima ia eciben cada ez más emp ano su p ime elé ono
mó il, lo que ha plan eado nue os e os en el desa ollo de la compe encia digi al. El obje i o de
es e es udio es analiza cómo las amilias ges ionan el uso de los sma phones en es a e apa
educa i a. Pa a ello se u ilizó un cues iona io cuan i a i o que espondie on 77 mad es y pad es.
Los esul ados mues an que la mi ad de los es udian es ecibió el p ime sma phone en e los 11
y 12 años y que las p incipales azones po las que las amilias les die on el elé ono mó il a sus
hijos e hijas ue on ga an iza la segu idad y la comunicación. Además, las p ác icas de
moni o ización y p o ección ob u ie on las pun uaciones más al as, mien as que las conduc as
asociadas al con lic o ob u ie on las más bajas. Asimismo, se encon a on di e encias
signi ica i as en las conduc as pa en ales en unción del géne o y del uso de las aplicaciones de
con ol pa en al. El es udio concluyó que había menos con lic i idad en las amilias que
ealizaban la mediación ac i a, y que la colabo ación en e las escuelas y amilias es de i al
impo ancia pa a ga an iza el bienes a y el uso digi al esponsable del alumnado.
Alumnos/as, sma phone, mediación amilia , compe encia digi al, iesgos
4. Educación de Calidad, 3. Salud y Bienes a
Lehen Hezkun zako ikasleek ge o e a goizago jaso zen du e lehen ele ono mugiko a, e a ho ek
gai asun digi ala en ga apenean e onka be iak plan ea u di u. Ike ke a honen helbu ua
hezkun za-e apa ho e an amiliek sma phoneen e abile a nola kudea zen du en az e zea da.
Ho e a ako, 77 gu asok e an zun zu en galde egi kuan i a ibo ba e abili zen. Emai zek ikasleen
e diak lehen sma phonea 11 e a 12 u e bi a ean jaso zuela e a amiliek seme-alabei ele ono
mugiko a ema eko a azoi nagusiak segu asuna e a komunikazioa be ma zea izan zi ela
e akus en du e. Gaine a, moni o izazio e a babes p ak ikek pun uazio al uenak lo u zi uz en, e a
ga azka i lo u ako jokabideek, aldiz, baxuenak. Halabe , gu aso-jokabidee an ezbe din asun
esangu a suak au ki u zi en gene oa en e a gu aso-kon oleko aplikazioen e abile a en a abe a.
Ike ke ak ondo ioz a u zuen bi a eka i za-ak iboa bu u zen zu en amilie an ga azka gu xiago
ego en zi ela, e a eskolen e a amilien a eko lankide zak be ebiziko ga an zia duela ikasleen
ongiza ea e a e abile a digi al a du a sua be ma zeko.
Ikasleak, sma phonea, amilia-bi a eka i za, gai asun digi ala, a iskuak
4. Kali a ezko Hezkun za, 3. Osasuna e a Ongiza ea
P ima y school s uden s a e ecei ing hei i s mobile phones a an inc easingly ea ly age, which
has aised new challenges in he de elopmen o digi al compe ence. The aim o his s udy is o
analyse how amilies manage he use o sma phones du ing his educa ional s age. To his end,
a quan i a i e ques ionnai e was used, which was answe ed by 77 pa en s. The esul s show ha
hal o he s uden s ecei ed hei i s sma phone be ween he ages o 11 and 12, and ha he
main easons why amilies ga e hei child en a mobile phone we e o ensu e sa e y and
communica ion. In addi ion, moni o ing and p o ec ion p ac ices sco ed he highes , while
beha iou s associa ed wi h con lic sco ed he lowes . Signi ican di e ences we e also ound in
pa en ing beha iou s acco ding o gende and he use o pa en al con ol applica ions. The s udy
concluded ha he e was less con lic in amilies who ac i ely media ed, and ha collabo a ion
be ween schools and amilies is i al o ensu e he well-being and esponsible digi al use o pupils.
S uden s, sma phone, amily media ion, digi al compe ence, isks
4. Quali y Educa ion, 3. Good Heal h and Well-being
G adu Amaie ako Lana. Bilboko Hezkun za Fakul a ea 3
Sa e a
XX. mende amaie a ik au e a, gizadia In o mazioa en e a Ezagu za en Giza ean dago.
Giza e ho i ho ela dei zen zaio, ezagu za so u e a kon sumi zea en bidez ga a zen
delako (Soledispa-Lucas & Mu illo-Delgado, 2020). Zen zu ho e an, ezagu za ondasun
es a egiko bihu u da e a giza ea en ga apene ako un sezko eginkizuna du. Halabe ,
gau egun, in o mazioak e a komunikazioak e agin handia du e giza e ga aikideko
ha eman soziale an, ekonomian e a kul u an (Ga cía San iago e al., 2021).
Egungo giza eak egi u a konplexua du, pe sonen bizimodua e a ezagu za ekiko
elka ekin za bi de ini u di uen e engabeko aldake a-p ozesu ba ek ma ka u a bai ago
(Agui e & Mo e i, 2020). Aldake a ho ien oina ian In o mazioa en e a
Komunikazioa en Teknologiak (IKT) daude, e a, ho ek e aginda, ikaskun za-
i akaskun za e eduak e engabeko bi plan eamenduan daude (Rod íguez S e al. 2021).
IKTen zabalkundea en ondo ioz, ezagu za ako sa bide masiboa milioika pe sonen
esku a dago, in e konek ibi a e globala i e a oz opo geog a ikoak gaindi zea i eske (Sosa
e al., 2019). Modu ho e an, IKTak giza ea en au e apena en e a globalizazioa en
mo o bihu u di a, egune oko bizi zan e a giza e-egi u an auke a zein e onka be iak
plan ea zen di uz elako (Ga cía San iago e al., 2021).
Digi alizazio globala dela e a, eknologia bizi zako espa u guz ie an xe a u da. Ho en
ha i a, Eu opa Ba asunak ga ai hau Hama kada Digi ala izenda u du (T oi iño, 2022).
Halabe , in o mazioa ekiko be ehalako sa bidea i eske , in e ne eko e abil zaileak
p osume bihu u di a. Alegia, eduki digi alak kon sumi u ez ezik, so u e e egi en di uz e,
e a edono k du auke a nahi duen momen u e a leku ik edukiak kon sumi u zein ekoiz eko
(Bonilla-del-Río e al., 2018).
A e gehiago, eknologiak e agin handia izan du belaunaldi gaz eengan. Giza e digi alean
jaio di enak, Jaio e i Digi al izenez ezagu zen di a (Ga cía e al., 2008). Ai zi ik,
eknologia ik gabe hazi e a ho e a a egoki u beha izan di enei, E o kin Digi al dei zen
zaie. Jaio e i Digi alek, hau za o ik IKTak na u al asunez e a ia ahaleginik gabe
e abil zeaz gain, eknologia en e abile an au odidak ak e a mul ia azak iza eaga ik e e
naba men zen di a (Cabe o Almena a e al., 2020; Salas Delgado, 2020).
Ike ke a hau Lehen Hezkun zako ikasleen es uingu u digi al ge o e a zabalagoan
koka zen da. Hain zuzen e e, ikasleek sma phoneekin du en ha eman goiz ia a
az e zen du. Gailu digi al ho ien bidez, ikasleak in e ne en, bideojokoe an e a sa e
G adu Amaie ako Lana. Bilboko Hezkun za Fakul a ea 4
soziale an a i zen di a, e a ja e a k i iko edo desegokiek a azo psikologiko (an sie a ea,
au oes imua en gale a…) e a sozialak (zibe jaza pena, isolamendua…) so diezazkieke e.
Ho i dela e a, hezkun za-komuni a eak ele ono mugiko en e abile a a du a sua
sus a zeko e onka handia du. Sma phoneak gehienba amilia- es uingu uan e abil zen
di uz enez, ikasleen gai asun digi ala eskolan baka ik lan zea ez da nahikoa. A e gehiago,
hezkun za-e agile guz ia en e a, be az, amilien inplikazioa ezinbes ekoa da.
Ike ke a honen helbu ua Lehen Hezkun zako amiliek seme-alaben ele ono mugiko a
kudea zeko di uz en jokabideak az e zea da. Ho e a ako, bos dimen sio an bana u ako
jokabideak jaso zen di uen galde egi kuan i a iboa e abiliko da, e a ike ke a es a is iko
ba en bidez, gene oa en e a gu aso-kon oleko aplikazioak e abil zea en a abe ako
desbe din asun esangu a suak iden i ika uko di a.
Be az, ike ke a honek Lehen Hezkun zako amiliek sma phoneen e abile a nola
kudea zen du en ezagu zea ahalbide uko du. Lo u ako emai zek i akasleen e a amilien
a eko zubiak sendo zeko e a ikasleek sma phoneekin du en ha emana modu osasun su
e a kon zien ean ga a zeko esku-ha ze egokiak plani ika zea ahalbide uko du e. Azken
inean, XXI. mendeko i akasle e a amilien e onka pa eka ua ikasleak giza e digi alean
a du az e a segu asunez mu gil dai ezen bidea e az ea da, hezkun za o mala en e a
amilien a eko ba asun pedagogikoa inda uz.
1. Espa u eo ikoa e a kon zep uala
1.1. Gaz een ekosis ema digi ala
Gau egungo giza e digi alean ikasleen in e ne en e abile a adina ekin p og esiboki
a eago zen a i da, hazkunde handiena 11 e a 12 u e bi a ean ge a zen dela ik.
Teknologia e a Giza ea en Beha oki Nazionala en a abe a, 2023an, 10 e a 15 u e
bi a eko ikasle gehienek e abil zen zu en (Obse a o io Nacional de Tecnología y
Sociedad [ONTSI], 2024).
Gaz eek, o o ha , in e ne aisialdi ako e abil zen du e, ba ez e e, sa e soziale an eu en
bu ua adie az eko e a lagunekin hi z egi eko. A e gehiago, sa ean se ieak e a ilmak
ikus en di uz e, musika s eaming bidez en zu en du e e a bideojokoe an a i zen di a. E a
neu i gu xiagoan, helbu u akademikoe a ako e e e abil zen du e, esa e ako, eskolako
lanak egi eko e a in o mazioa bila zeko (Dans Ál a ez-de-So omayo e al., 2022).
Lehen Hezkun zako lehenengo zikloan ikasleen sa e sozialen e abile a oso baxua da, e a
seiga en mailakoen a ean, be iz, ia lau ik hi uk e abil zen di uz e. Gaine a, gene oa en
G adu Amaie ako Lana. Bilboko Hezkun za Fakul a ea 5
a abe a, neskek mu ilek baino konek ibi a e handiagoa du e, ba ik ba hama e a hamaika
u e a ean (Asociación pa a la In es igación de Mé odos de Comunicación, 2019). Joe a
ho i ne abeza oan man endu egi en da: neskek sa e soziale an ja du eko ohi u a
handiagoa du e, e a mu ilek, aldiz, bideojokoe an a i zeko (Ponce Gómez e al., 2023).
Ildo ho i ja ai uz, Lehen Hezkun zako bosga en mailako ikasleen a ean, sa e
soziale an kon ua du en lau ikasle ik hi uk YouTube e a TikTok e abil zen di uz e, e diak
baino gehiagok Wha sApp e a ia he en ba ek Ins ag am (Díaz-Aguado e al., 2023).
E abile a zabal ho ek zenbai a isku daka za. Izan e e, ikasle askok be i konek a u a
ego eko e a ikusga i asuna iza eko beha a sen i zen du e. Ondo ioz, haien bizi za
p iba ua publiko bihu zen du e, in imi a ea en e a mundu digi ala en a eko muga
lauso uz (Ga zo Camón, 2025).
Ins ag am e a TikTok bezalako in e ne eko pla a o me an, e abil zaileek bi egoe a
kon aja i bizi ohi di uz e: alde ba e ik, giza e-e ekonozimendua lo u nahi iza ea, e a,
bes e ik, ikusga i asun ho ek eka di zakeen a iskuekiko kezka iza ea. Alabaina,
ja ai zaile, like e a i uzkin kopu uak kanpoko onespena en adie azle gisa hau ema en
di a. Ho ek au o-pe zepzioan e a iden i a ea en e aikun zan e agina du, ikasle askok
giza ea en ona pena be en balio pe sonala en neu gailu gisa in e p e a zen bai u e. Hala
e e, ikasle ba zuek pa e-ha ze pasiboa nahiago du e; hau da, edukiak kon sumi zen
di uz e, baina ez du e eze a gi a a zen (González-Villa & Vila-Couñago, 2024).
O oko ean, ikasleen a ean sa ean a i zeak di uen a iskuekiko in e es baxua an zema en
da. O dea, a isku ho iek p ebeni zeko o makun za jaso du enek la i asun gu xiago
iza en du e. A e gehiago, neskek a iskuen kon zien zia handiagoa du enez, in o mazio
pe sonala gehiago babes en du e (González Sanmamed e al., 2022). Ondo io nega iboez
jaki un badi a e e, ikasle askok o aindik da u pe sonalak (a gazkiak, kokapenak, izen
e ealak, e ab.) sa e soziale an a gi a a zen di uz e, e a, ondo ioz, in o mazio p iba ua en
gaineko kon ola gal zen du e (He nández Se ano e al., 2021). Azkenik, sa ean
in o mazio pe sonala pa eka zeak edo ezezagunekin ha emane an ja zeak jaza pena
edo abusua jasa eko a iskua a eago zen du (Mo al To anzo, 2013).
1.2. Hau en digi alizazioa e a ongiza e men ala
In e ne e a e a sa e soziale a a konek a zeko esna digi al uga i dauden a en, azken
u ee an ele ono mugiko a bihu u da Lehen Hezkun zako ikasleen a ean gailu
e abiliena. Ho ien e abile az asuna e a auke a aniz asuna di ela medio, ikasleek gailu
ho iekiko sa bide goiz ia a du e, haien jabe zakoa zein gu asoena izanik (ONTSI, 2024).
G adu Amaie ako Lana. Bilboko Hezkun za Fakul a ea 6
Sma phoneen e abile a Lehen Hezkun zan
Lehenengo ele ono mugiko a jaso zea i dagokionez, ikasleen ia hama enak 10 u e be e
au e ik jaso zen du, nahiz e a adi uek gu xienez 12 u e iza ea gomenda u. Ai zi ik,
ideal za jo zen da 15 u e ekin jaso zea; hala e e, adin ho e a ako, soilik %4k ez du
ele ono mugiko ik jaso (Ruiz de Miguel e al., 2021).
Familiek hainba a azoi di uz e seme-alabei sma phoneak ema eko, hala nola
kon ak uan ego ea, segu asuna be ma zea, amilia-kudeake a e az ea e a giza e-p esioa
edo ingu unean in eg a zea (Tejada-Ga i ano e al., 2024). Ho ez gain, bes e ba zuek
aisialdi ako e a hezkun za ako pizga i- esna gisa e os en die e (Bas an e G anell, 2021).
Tele ono mugiko a en e abile a-denbo a aldako a da adina en, gene oa en e a
bizilekua en a abe a. Hama e a hamabi u e bi a eko hau ek, ba ez bes e, bi o duz
e abil zen du e sma phonea as egune an. Neskak di a, o o ha , as ebu ue an e a lo egin
au e ik gehien e abil zen du enak (Ochoa-B ezmes e al., 2023).
Ho en ha i a, Osasun, Giza e Ze bi zu e a Be din asun Minis e ioak 5 e a 17 u e
bi a eko adingabeek pan ailak egunean, aisialdi ako, gehienez bi o duz e abil zea
gomenda zen du (Ca anyà-Hueso e al., 2022). Ho az, ele ono mugiko ak
komunikazioa, in o mazio ako sa bidea e a ha eman sozialen man enua e az en dizkie
ikasleei. Nolanahi e e, ezin di a alde ba e a u zi esna ho ek so di zakeen ondo io
nega iboak (Gaba e-González e al., 2024).
Ikasle askok o aindik ez di uz e e abile a desegokia i lo u ako a iskuak ezagu zen, e a
heldu asun al ak no bai en e aginpean e o zeko e a sa ean zau ga i bilaka zeko a iskua
a eago zen du (Ga cía-Rojas e al., 2023).
Ruiz de Miguel e al.-en (2021) ike ke a en a abe a, Lehen Hezkun zako ikasleen e diak
ele ono mugiko a e abil zen du, alabaina, ia ino k ez du be e bu ua e abil zaile
p oblema iko za iden i ika zen.
Cybe bulling
Ikasleak ele ono mugiko a en bidez ingu une digi ale an ha eman zen di enean,
be dinen a eko bo e e-deso ekak ego en di a. Ume ba zuk e engabe i ainduak,
meha xa uak edo umilia uak iza en di a, e a egoe a ho iek behin e a be iz e epika zen
di enean, zibe jaza pena en bik ima bihu zen di a (Menesini e al., 2012).
Bik imek, lehen ge aka ie an ez ikusia ena egin ohi du e, baina egoe a e engabe jasa en
du enean, hainba neu i ha zen di uz e; esa e ako, kon ua en p iba u asun-eza penak
G adu Amaie ako Lana. Bilboko Hezkun za Fakul a ea 7
alda zea edo ge a u akoa sala zea. E aso zaileak, aldiz, kon u al suak e abiliz bik imen
kon ian za lo zen saia zen di a, haien ja due a digi ala e engabe moni o iza zen du e e a
es o sioa balia zeko helbu ua ekin in o mazio sen iko a esku a zen du e. P ozesu ho i
cybe s alking de i zo. E aso zaileen mo ibazio nagusien a ean mendekua, inbidia edo
en e enimendu hu sa daude (Ma ín-Co és & Linne, 2021). Halabe , adin goiz ia ak,
gene o emeninoak, osasun men aleko a azoek, bik imizazio-espe ien ziek e a
inpul sibo asunak bik ima bihu zeko a iskua handi zen du e (Zhu e al., 2021).
Díaz-Aguado e al.-ek (2023) dio enez, zibe e aso ohikoenak sexu-izae akoak, a azis ak
edo xeno oboak iza en di a. Haa ik, Ma ín Co és e a Linne en (2021) a abe a,
zibe jaza pena hainba modu an age dai eke: a) da uen lapu e a, b) di amazioa, c)
zibe e asoak, d) sex o sioa (meha xa uz i udi edo eduki sexualak eska zea), e a e) po no-
mendekua (i udi sexualak bik ima en onespenik gabe zabal zea).
Ikasleen a ean, zibe jaza pena en p ebalen zia adina handi uz ge o a eago zen da,
zehazki Lehen Hezkun zako biga en e a hi uga en zikloe an, non ikasleen %5ek
zibe e asoak jasan e a %3k bu u u di uz en (Rod íguez-Ál a ez e al., 2018). Bes alde,
2023an, 12 u e ik go ako adingabeen bos e ik ba ek adie azi zuen azken u ean
zibe jaza pena jasan zuela (Ins i u o Nacional de Es adís ica y Geog a ía [INEGI], 2024).
Zibe jaza pena en es uingu uan, ikasleek ba zue an ele ono mugiko en bidez eduki
sexualeko mezuak, i udiak edo bideoak pa eka zen di uz e, sex inga de i zon p ak ikan
a i uz (Gómez-Galindo e al., 2022). Te mino hau sex (sexua) e a ex ing ( es u-
mezula i za) hi zen konbinazio ik so u zen (Pé ez San-José e al., 2011).
Sex inga en a isku nagusiene ako ba edukia bik ima en onespenik gabe zabal zea da:
bi bidaliz, sa ean a gi a a uz edo gailu ba ean e aku siz. Ho ek bik ima en ospea kal e u
dezake e a, aldi be ean, jaza pena su ia azi diezaioke (Van Ouy sel e al., 2019). Ho i
gu xi bali z, ikasleengan e agin emozionalak di u: lo sa, an sie a ea, dep esioa,
au oes imu baxua e a, kasu ba zue an, bu uaz bes e egi eko pen samenduak (Peñalosa
Moncaleano, 2024).
Ho en ondo ioak a e la iagoak iza en di a nesken kasuan, be en sexuali a ea en
adie azpena ekiko es igma sozial handiagoa dagoelako, e a, sa i an, meha xuen bidez
desi a u gabeko sex ingean pa e ha ze a beha u a sen i zen di elako (Ga ido-Macías e
al., 2023). Ho elako egoe ak saihes eko, ap oposena p o esionalek hau ei in o mazioa
e a o ien azioa eskain zea da, e a bik imei beldu ik gabe ge aka iak sala zeko ingu une
segu uak so zea (Ojeda & Del Rey, 2022).
G adu Amaie ako Lana. Bilboko Hezkun za Fakul a ea 8
Ne abeen he enak noizbai sex ing-ja due e an ha u izan du pa e. Ohikoenak Wha sApp
bidez biluzi edo e di-biluzien i udiak jaso zea di a, e a maiz asun xikiagoz, i udi ho iek
bidal zea edo ekoiz ea. Gene oa en a abe a, neskek i udi sexual gehiago jaso zen e a
ekoiz en di uz e, e a mu ilek, aldiz, gehiago zabal zen di uz e (Villacampa, 2016). Lehen
Hezkun zako seiga en mailan ehuneko hi uk baino ez du noizbai ho e an pa e ha u.
O dea, 18 u e ekin, ehuneko hogei a hama ek ha u du e pa e (Gil-Lla io e al., 2020).
Sex ingean a i zen di en umeei helduek i udi in imoak deli u-asmoekin eska zea ge a
dakieke. P ak ika ho i g ooming de i zo, e a heldu ba ek adingabe ba en (gehiene an
neska) kon ian za i abazi e a sexu-ha emana eza zen saia zean da za (Ribe as-Gu ié ez
e al., 2024). Fenomeno ho ek bi o ma ha di zake: opake a isiko ba bila zea, e a
ha emana baka ik e emu digi alean man en zea (Anas asía González, 2023).
Lehen Hezkun zako ikasleek egoe a ho iek bizi ez di za en, ezinbes ekoa da
sma phonea en e abile a osasun sua helbu u du en hezkun za-p o okoloak espa u e iko
e a a auemaile ba ean ga a zea. Ho ez gain, gu asoekin komunikazio e aginko a iza ea
bik ima en za babes- ak o e e abakiga ia iza en da (Suba amaniam e al., 2022).
Osasun a azoak
Tele ono mugiko ek ikasleen a eko ha emanak baldin za zeaz gain, hau en osasun
o oko a e e kolokan ja dezake e. Be eziki, lehen hau za oan, sma phoneen e abile a
neu u e a a au u beha ko li za eke, ga apen psikoemozionalean, isikoan, sozialean zein
akademikoan izan di zakeen ondo io nega iboak saihes eko (Ponce-Gómez e al., 2023).
E endimendu akademikoa i dagokionez, ele ono mugiko en e abile a p oblema ikoa
kali ikazio baxuekin e a eskola absen ismoa ekin lo zen da. Díaz López e al.-ek (2023)
naba mendu du enez, in e ne e a sa bide mugagabea du en ne abeek denbo a gu xiago
eskain zen dio e ikas ea i, ba ez e e a a saldez e a gauez konek a zen badi a. Nesken
kasuan, lo egin au e ik sma phonea e abil zeak e endimendu akademikoa kal e zeaz
gain, lo-o duak mu iz u e a loa en kali a ea oke zen di u (Ochoa-B ezmes e al., 2023).
Gu asoak e abakiga iak di a ikasleen ohi u a digi al osasun suak ga a zean, hau za oan
ha u ako ohi u ek heldua oko jokabideak baldin za zen bai i uz e (ONTSI, 2024).
Ho en ha i a, lehen sma phonea jaso zeko adinak epe luze ako inpak ua izan dezake
ikasleen ongiza e emozionalean. Alegia, 6 u e ekin jaso zu enek 15 u e ekin jaso
zu enek baino la i asun emozional handiagoa zu en (Global Mind P ojec , 2024). E a
be ean, E esuma Ba uko Royal Socie y o Public Heal h elka eak (2017) i aga i zuen
G adu Amaie ako Lana. Bilboko Hezkun za Fakul a ea 15
Gizonen e a emakumeen a ean zein gu aso-kon oleko aplikazioen e abile an
desbe din asun esangu a suak iden i ika zeko, S uden -en p oba aplika u zen. P oba
es a is iko ho e an, p < 0.05 balioa esangu a sua da. Gaine a, e ek ua en amaina Cohen-
en d balioa en bidez kalkula u zen, aldeen a eko aldeak in e p e a zeko. Cohenen (1988)
a abe a, d = 0.20 e ek u xikia da, d = 0.50 e ek u e aina, e a d ≥ 0.80 e ek u handia.
3.5. Baimen e ikoa
Ike ke a honek Gizakiekin lo u ako Ike ke a ako E ika Ba zo dea en (GIEB, CEISH-
UPV/EHU) baimen e ikoa jaso zuen. Baimena 2025eko o saila en 20ko bile a en
02_2025 ak an jaso zen, AIT_2025_008 e e e en zia-zenbakia ekin (Ikus 2. E anskina).
4. Emai zak
4.1. Lehen ele ono mugiko a jaso zeko adina
Emai zek Lehen Hezkun zako ikasleek lehen ele ono mugiko a zenba u e ekin jaso
zu en e aku si zu en (1. Ike ke a Galde a). Galde egia e an zun zu en gu asoen %50,6k (n
= 39), seme-alabei ele ono mugiko a 11-12 u e bi a ean eman zien. Bes alde, %31,2k
(n = 24), 8-10 u e bi a ean, e a azkenik, %18,2k (n = 14), 8 u e baino gu xiago ekin.
4.2. Lehen ele ono mugiko a ema eko a azoiak
Gu asoen a ean ele ono mugiko ak seme-alabei ema ea en a azoiak ezbe dinak izan
zi en (2. Ike ke a Galde a). Pisu ik handieneko a azoia kon ak uan ego ea e a
segu asuna iza ea izan zen, %50,6ko (n = 39) maiz asuna ekin. Biga ena, amilia
kudeake a e a koo dinazioa izan zen, %29,9ko (n = 23) e an zunekin. Tes uingu uaga ik
edo bes e amilia ba zuenga ik giza e p esioa sen i zea, hi uga en a azoi hau a uena
izan zen, e an zunen %10,9 (n = 13) izanik. Azkenik, seme-alaben p esioaga ik ele ono
mugiko a eman zio en gu asoak %2,6 (n = 2) izan zi en.
E a be ean, bes e galde a ba ek gu aso-kon oleko aplikazioen e abile a az e u zuen.
Ho ela, gu asoen %71,4k (n = 55) adie azi zuen gu aso-kon oleko aplikazioak
e abil zen zi uz ela, e a %28,6k (n = 22), be iz, eze z.
4.3. Gu aso-jokabideak seme-alaben sma phoneen kudeake an
Sma phonea en e abile a kudea zeko jokabideak amilien a ean ezbe dinak di a (3.
Ike ke a Galde a), galde egian jaso ako e an zunen ba ez bes ekoak 2.09 (SD = 1.36) e a
4.68 (SD = 0.78) pun u a ean egon zi elako.
Pun uazio al uenak izan zi uz en i emek gu asoen a ean ohikoenak di en p ak ikak isla u
zi uz en. Zehazki, ele ono mugiko a non e abil zen du en (10. i ema: M = 4.68, SD =
G adu Amaie ako Lana. Bilboko Hezkun za Fakul a ea 16
0.78) e a ha ekin ze egi en du en (18. i ema: M = 4.47, SD = 0.88) adie azpenek, gu aso
gehienak haien seme-alaben ele ono mugiko a en e abile az in o ma u a daudela
adie azi zu en. Gaine a, sma phoneen e abile a a du agabea en a iskuei bu uz seme-
alabei in o ma zea ekin lo u ako i emak e e (7. i ema: M = 4.56, SD = 0.89) amilien
kezka azale a u zuen. Desbide a ze es anda xikiek e an zune an aldako asun xikia
adie azi zu en, amilien a ean pe zepzio nahiko homogeneoa e aku siz (Ikus 1. Taula).
Bes alde, pun uazio baxuko i emek sma phonea en e abile a ekin lo u ako amilia-
ga azkak ohikoak ez di ela azale a u zu en. Tele ono mugiko a en e abile a kon ola zen
dio elako ez abaida zea en (4. i ema) ba ez bes eko pun uazioa 2.23 pun ukoa izan zen
(SD = 1.53). E a, ele ono mugiko a dela e a, ze egin akademikoak alde ba e a uz eaga ik
ez abaida zeak (11. i ema) 2.09 pun uko ba ez bes ekoa lo u zuen (SD = 1.36).
Desbide a ze es anda al uek e an zunak amilien a ean asko alda zen di ela adie az en
du e, amilia ba zue an egoe a ho iek gehiago an bizi zen di ela i adokiz (Ikus 1. Taula).
1. aula
Gu aso jokabideak: ba ez bes ekoak e a desbide a ze es anda ak.
I em
M
SD
1. E abile a a du a sua
4.18
1.10
2. In e es ezagu za
4.53
0.82
3. Ha emanen ja aipena
4.38
1.00
4. Kon olaga ik ez abaida
2.23
1.53
5. Denbo a ja aipena
3.52
1.51
6. O du egi ezagu za
4.44
1.00
7. A iskuen azalpena
4.56
0.89
8. A auenga ik ez abaida
2.55
1.57
9. Helbu uen ja aipena
4.10
1.24
10. Kokapen ezagu za
4.68
0.78
11. Ez abaida akademikoa
2.09
1.36
12. O du egi ja aipena
3.38
1.56
13. Ha eman ezagu za
4.52
0.86
14. Denbo a lagun za
4.09
1.14
15. Denbo a ezagu za
4.58
0.73
16. Denbo a ez abaida
2.57
1.54
17. Ja due a ja aipena
3.79
1.40
18. Ekin za ezagu za
4.47
0.88
19. A du agabeke ia azalpena
4.47
0.96
20. Ingu une ja aipena
3.82
1.37
Oha a: M (mean: ba ez bes ekoa); SD (s anda d de ia ion: desbide a ze es anda a).
Gu aso-jokabideen dimen sio gehienek pun uazio al uak lo u zi uz en. Izan e e, bos
dimen sio ho ien ba ez bes ekoa 3.57 (SD =0,49) izan zen. Be az, amiliek, o o ha , joe a
posi iboak di uz e seme-alaben ele ono mugiko en kudeake an. Da uen aldako asuna i
G adu Amaie ako Lana. Bilboko Hezkun za Fakul a ea 17
e epa a uz, desbide a ze es anda a 0.49 izan zen. Ho en a abe a, gu asoen pe zepzioak
desbe dinak badi a e e, aldako asuna mode a ua da.
Gu aso-jokabideen dimen sioen banakako analisia eginez ge o, moni o izazioak (2., 6.,
10., 13., 15. e a 18. i emak) ba ez bes eko al uena lo u zuen, 4.53, e a desbide a ze
es anda a baxua izan zen (SD = 0.63), amilia gehienek modu nahiko homogeneoan
moni o iza zen di uz elako seme-alaben ele ono mugiko ak. Ho en an ze a, babes-
dimen sioak (7. e a 19. i emak) 4.51 pun uko ba ez bes ekoa izan zuen (SD = 0.88), e a
amiliek seme-alabei ele ono mugiko ekiko babes handia ema en die ela i adoki zen du.
Bes alde, gainbegi a ze-dimen sioa en (3., 5., 9., 12., 17. e a 20. i emak) ba ez bes ekoa
3.82 zen (SD = 0.99). Ho az, lagun za-dimen sioa ena (1. e a 14. i emak) 2.64 izan zen,
e a aldako asun xikiena lo u zuen (SD = 0.56). Hau da, pa e-ha zaileen a ean ikuspegi
nahiko ba e a ua egon zen.
Aldiz, ga azka-dimen sioa (i em 4, 8, 11, 16) ba ez bes eko xikiena (2.36) e a
desbide a ze es anda handiena (SD = 1.24) izan di uen dimen sioa da. O duan, seme-
alaben e a gu asoen a ean ez daude ele ono mugiko a en e abile a ekin ga azka
asko ik, baina, amilia en a abe a alde naba menak daude.
4.4. Tele ono mugiko en kudeake an, gene oa en a abe a dauden aldeak
Gene oa en a abe a, seme-alaben ele ono mugiko en kudeake a jokabidee an
ezbe din asunak daude (4. Ike ke a Galde a).
Gizonek emakumeek baino pun uazio al uagoa lo u zu en seme-alabek ele ono
mugiko a ekin ze egi ea gus uko du en ezagu zan (17. i ema), alde es a is ikoki
esangu a sua e aku siz, (42.58) = -1.53, p = .049, %95eko IC [-0.57, 0.07], e a Cohenen
d-a en e ek ua en amaina handia izan zen, d = 0.82 (Ikus 2. Taula).
Ai zi ik, emakumeek pun uazio al uagoa lo u zu en seme-alabek sma phonean no ekin
hi z egi en du en galde zean (3. i ema). Alde esangu a sua egon zen, (16.51) = 1.67, p =
0.010, 95% CI [-0.16, 1.43] e a Cohenen d-a en e ek ua en amaina handia izan zen, d =
0.97. E a be ean, ele ono mugiko a asko e abil zeak ze a isku di uen azal zean (7.
i ema) e e ezbe din asun es a is ikoki esangu a sua au ki u zen, (17.20) = 1.93, p = 0.04,
95% CI [-0.05, 1.27], e a Cohenen d-a en e ek ua en amaina handia izan zen d = 0.86.
Gaine a, emakumeek e e pun uazio al uagoa lo u zu en seme-alabak ele ono
mugiko a ekin denbo a gehiegi iga o zen duela esa eaga ik ez abaida zean (16. i ema),
G adu Amaie ako Lana. Bilboko Hezkun za Fakul a ea 18
(28.35) = 2.68, p = 0.02, 95% CI [0.22, 1.68], e a Cohenen d-a en e ek ua en amaina
oso handia izan zen, d = 1.50 (Ikus 2. Taula).
Buka zeko, ele ono mugiko a en e abile a kon ola zen dio elako ez abaida zeak (4.
i ema) es a is ikoki alde ik esangu a suena izan zuen, (30.52) = 1.06, p < 0.01, 95% CI
[-0.34, 1.08]. Emakumeek ba ez bes e 2.31 pun ua u zu en (SD = 1.61), e a gizonek 1.93
(SD = 1.10), Cohenen d-a en e ek ua oso handia izanik, d = 1.54 (Ikus 2. Taula).
2. aula
Gu aso-jokabideak sma phoneen kudeake an: gene oen a abe ako desbe din asunak.
I em
Emakumea
Gizona
P(sig)
Cohen’s d
95% CI
M
SD
M
SD
L
U
1. E abile a a du a sua
4.21
1.11
4.07
1.10
.37
1.11
0.44
-0.49
0.78
2. In e es ezagu za
4.48
0.88
4.73
0.45
.04
0.82
-1.53
-0.57
0.07
3. Ha emanen ja aipena
4.50
0.84
3.87
1.40
.01
0.97
1.67
-0.16
1.43
4. Kon olaga ik ez abaida
2.31
1.61
1.93
1.10
<.01
1.54
1.06
-0.34
1.08
5. Denbo a ja aipena
3.74
1.45
2.60
1.40
.90
1.44
2.73
0.31
1.97
6. O du egi ezagu za
4.47
0.98
4.33
1.11
.74
1.01
0.46
-0.44
0.71
7. A iskuen azalpena
4.68
0.78
4.07
1.16
.04
0.86
1.93
-0.05
1.27
8. A auenga ik ez abaida
2.65
1.60
2.13
1.45
.28
1.57
1.13
-0.39
1.41
9. Helbu uen ja aipena
4.21
1.24
3.67
1.17
.66
1.23
1.53
-0.16
1.24
10. Kokapen ezagu za
4.71
0.71
4.53
1.06
.22
0.78
0.77
-0.27
0.62
11. Ez abaida akademikoa
2.15
1.42
1.78
1.12
.15
1.37
0.70
-0.50
1.06
12. O du egi ja aipena
3.44
1.57
3.13
1.55
.65
1.57
0.66
-0.59
1.20
13. Ha eman ezagu za
4.52
0.91
4.53
0.64
.50
0.87
-0.06
-0.51
0.48
14. Denbo a lagun za
4.21
1.08
3.60
1.29
.19
1.13
1.87
-0.03
1.25
15. Denbo a ezagu za
4.66
0.67
4.27
0.88
.19
0.71
1.90
-0.01
0.80
16. Denbo a ez abaida
4.76
1.57
1.80
1.14
.02
1.50
2.68
0.22
1.68
17. Ja due a ja aipena
3.84
1.40
3.60
1.45
.71
1.41
0.58
-0.57
1.04
18. Ekin za ezagu za
4.52
0.84
4.27
1.03
.47
0.88
0.98
-0.25
0.75
19. A du agabeke ia azalpena
4.61
0.85
3.87
1.18
.16
0.92
2.79
0.21
1.27
20. Ingu une ja aipena
3.85
1.38
3.60
1.35
.75
1.38
0.65
-0.55
1.06
Oha a: M (mean: ba ez bes ekoa); SD (s anda d de ia ion: desbide a ze es anda a); p (signi icance:
esangu a sasun-maila); Cohen’s d (e ec size: e ek u- amaina en neu ia); (S uden ’s : S uden -en
balioa); 95% CI (95% con idence in e al: %95eko kon ian za- a ea); L (lowe bound: beheko muga); U
(uppe bound: goiko muga).
4.5. Sma phoneen kudeake an gu aso-kon oleko aplikazioen e abile a en a abe a
dauden aldeak
Gu aso-kon oleko aplikazioen e abile a en a abe a, seme-alaben ele ono mugiko en
kudeake a jokabidee an desbe din asunak daude (5. Ike ke a Galde a).
Gu aso-kon oleko aplikazioa e abil zen du enek pun uazio al uagoak lo u zi uz en
seme-alabek ele ono mugiko a ekin egi en du ena ezagu zean, e a i em ho ie an alde
es a is ikoki esangu a suak au ki u zi en. Lehenik e a behin, seme-alabek mugiko a noiz
e abil zen du en jaki ean (6. i ema) alde esangu a sua egon zen, (25.39) = 2.85, p =
<0.001, 95% CI [0.24, 1.50], e a Cohenen d-a en e ek ua en amaina handia izan zen, d
G adu Amaie ako Lana. Bilboko Hezkun za Fakul a ea 19
= 0.93. E a be ean, sma phonea non e abil zen du en ezagu zean (10. i ema) e e
ezbe din asun esangu a sua ikusi zen, (24.07) = 2.467, p = <0.001, 95% CI [0.10, 1.15],
Cohenen d-a en e ek ua en amaina handia ekin, d = 0.73. Zenba denbo az e abil zen
du en jaki ean (15. i ema) e e desbe din asun esangu a sua egon zen, (24.44) = 3.40, p =
<0.001, 95% CI [0.29, 1.21], e a Cohenen d-a en e ek ua e aina izan zen, d = 0.65.
Azkenik, sma phonea ze a ako e abil zen du en jaki ean (18. i ema) e e alde
esangu a sua egon zen, (28.83) = 2.342, p = 0.01, 95% CI [0.07, 1.10], e a Cohenen d-
a en e ek ua handia izan zen, d = 0.84 (Ikus 3. Taula).
Tele ono mugiko a gehiegi e abil zeak izan di zakeen a iskuak azal zean (7. i ema),
gu aso-kon oleko aplikazioa e abil zen zu enek pun uazio al uagoa lo u zu en (M =
4.71, SD = 0.68) aplikazioa ez zu enek baino (M = 4.18, SD = 1.22), bien a eko alde
esangu a sua e aku siz, (26.46) = 1.91, p < .001, %95eko IC [-0.04, 1.09], e a Cohenen
d-a en e ek ua en amaina handia izan zen, d = 0.86.
Seme-alabek ele ono mugiko a ekin iga o zen du en denbo a kon ola zen lagun zean
(14. i ema), ba ez bes eko ik al uena gu aso-kon oleko aplikazioa e abil zen zu enek
lo u zu en bai a e e (M = 4.45), e a e abil zen ez zu enek, aldiz, pun uazio baxuagoa (M
= 3.28). Ho ez gain, es a is ikoki alde esangu a sua au ki u zen (27.84) = 4.16, p = 0.01,
95% CI [0.64, 1.89], Cohenen d-a en e ek u handia ekin, d=0,99 (Ikus 3. Taula).
Azkenik, ze egin akademikoak ez egi eaga ik seme-alabekin ez abaida zean (11. i ema),
gu aso-kon oleko aplikazio ik ez zu enek pun uazio al uagoa jaso zu en, ezbe din asun
esangu a sua e aku siz, (28.749) = -2.44, p = <0.001, 95% CI [-1.75, -0.15]. Gaine a,
Cohenen d-a en e ek ua en amaina oso handia izan zen, d=1.30 (Ikus 3. Taula).
3. Taula
Sma phoneen kudeake a: gu aso-kon oleko aplikazioak e abil zean dauden aldeak.
I em
BAI
EZ
P(sig)
Cohen’s d
95% CI
M
SD
M
SD
L
U
1. E abile a a du a sua
4.36
1.00
3.73
1.24
.27
1.07
2.41
0.09
1.17
2. In e es ezagu za
4.56
0.87
4.45
0.67
.76
0.82
0.52
-3.05
0.52
3. Ha emanen ja aipena
4.51
0.96
4.05
1.04
.68
0.98
1.86
-0.03
0.95
4. Kon olaga ik ez abaida
2.25
1.57
2.18
1.43
.32
1.53
0.18
-0.70
0.84
5. Denbo a ja aipena
3.69
1.48
3.09
1.50
.99
1.49
1.59
-0.15
1.35
6. O du egi ezagu za
4.69
0.69
3.82
1.36
<.001
0.93
2.85
0.24
1.50
7. A iskuen azalpena
4.71
0.68
4.18
1.22
<.001
0.86
1.91
-0.04
1.09
8. A auenga ik ez abaida
2.35
1.48
3.05
1.73
.08
1.55
-1.78
-1.48
0.08
9. Helbu uen ja aipena
4.18
1.32
3.91
1.01
.20
1.24
0.86
-0.35
0.89
10. Kokapen ezagu za
4.85
0.48
4.23
1.15
<.001
0.73
2.46
0.10
1.15
11. Ez abaida akademikoa
1.82
1.12
2.77
1.68
<.001
1.30
-2.44
-1.75
-0.15
12. O du egi ja aipena
3.49
1.59
3.09
1.47
.32
1.56
1.01
-0.38
1.18
G adu Amaie ako Lana. Bilboko Hezkun za Fakul a ea 20
13. Ha eman ezagu za
4.64
0.77
4.23
1.02
.12
0.85
1.90
-0.02
0.83
14. Denbo a lagun za
4.45
0.83
3.28
1.33
.01
0.99
4.16
0.64
1.89
15. Denbo a ezagu za
4.80
0.44
4.05
0.99
<.001
0.65
3.40
0.29
1.21
16. Denbo a ez abaida
3.47
1.53
2.82
1.56
.94
1.54
-0.88
-1.12
0.43
17. Ja due a ja aipena
3.95
1.39
3.41
1.40
.73
1.39
1.52
-0.16
1.23
18. Ekin za ezagu za
4.64
0.72
4.05
1.09
.01
0.84
2.34
0.07
1.10
19. A du agabeke ia azalpena
4.60
0.85
4.14
1.16
.12
0.95
1.93
-0.01
0.94
20. Ingu une ja aipena
4.02
1.34
3.27
1.35
.54
1.34
2.20
0.07
1.42
Oha a: M (mean: ba ez bes ekoa); SD (s anda d de ia ion: desbide a ze es anda a); p (signi icance:
esangu a sasun-maila); Cohen’s d (e ec size: e ek u- amaina en neu ia); (S uden ’s : S uden -en
balioa); 95% CI (95% con idence in e al: %95eko kon ian za- a ea); L (lowe bound: beheko muga); U
(uppe bound: goiko muga).
5. Ez abaida
Lehen Hezkun zako ikasleek ge o e a goizago esku a zen du e lehen ele ono mugiko a,
e a, ondo ioz, amiliek ho ien e abile a egoki kudea zea un sezko gai asuna bilaka u da.
Izan e e, amiliek ja zen di uz en mugek e a ha zen di uz en e abakiek ga an zi handia
du e hau en ongiza ean, ga apen sozialean e a akademikoan (Ga cía-Rojas e al., 2025).
Ike ke ak e akus en du ikasleen e diak hamaika e a hamabi u e bi a ean jaso zuela lehen
ele ono mugiko a, hain zuzen e e, Lehen Hezkun za ik De igo ezko Biga en
Hezkun za a an sizioa egi en du enean. Da u ho iek ba da oz Ochoa-B ezmes e al.-ek
(2023) haien ike ke an iden i ika u ako joe a ekin. T an sizio-une ho e an amiliak e ne
ego ea komeni da, hezkun za-e apa en aldake a ez ezik, hau en sozializazio digi alean
une e abakiga ia e e ma ka zen bai u. Alabaina, ike ke an pa e ha u zu en gu asoen
hi u ik ba ek Lehen Hezkun zako biga en zikloan eman zien sma phonea seme-alabei,
e a hama e ik bik zo zi u e be e au e ik. Ho i dela e a, age ian ge a zen da ele ono
mugiko ak Lehen Hezkun zako ikasleen egune oko bizi zan e aba in eg a u a daudela.
Ho ez gain, ikasleek ele ono mugiko ak jaso zeko adina kezkaga ia da, ez da o elako
adi uen gomendioekin ba . Iza ez, hainba ike ke ek azaldu du enez, Lehen Hezkun zako
ikasleek ez dauka e ele ono mugiko a hain xiki a ik jaso zeko beha bes eko gai asun
digi alik, ez a ga apen emozionalik e e. Ondo ioz, adin xikiko e abil zaileek adikzio
digi ala iza eko, eduki desegokiak kon sumi zeko edo zibe jaza pena jasa eko a isku
handiagoa du e (Ga cía-Rojas, e al., 2023; Ruiz de Miguel e al., 2021).
Ho iek ekidi eko, amiliek seme-alaben e abile a digi ala gida zea e a ongiza ea
be ma zen du en gai asunak ga a zen lagun zea ga an zi sua da. Gu asoek e abile a
a du a sua bul za zeaz gain, gainbegi a ze- e a moni o izazio-p ak iken jaki un izan beha
du e, ikasleek ha emanak es uingu u hezi zaile, babesle, e a gida uan gauza di za en
(Besolí e al., 2018).
G adu Amaie ako Lana. Bilboko Hezkun za Fakul a ea 21
Tele ono mugiko ak eman izana jus i ika zen duen a azoi nagusi bezala, amilien e diak
segu asuna e a amilia-koo dinazioa auke a u zi uen. Hau da, seme-alabei ja aipena
egi eko e a elka en a ean komunika zeko o duan, e abile a p ak iko e a un zionala i
eman zio en lehen asuna. Familia-kudeake a ekin e a giza e-p esioa ekin lo u ako
a azoiak biga en maila ba ean ge a u zi en. Izan e e, asko an amiliak ez daude guz iz
ados seme-alabei sma phonea ema ea ekin, baina aldea ekiko isolamendua ekidi eko
ha zen du e e abakia (Bas an e G anell, 2021). Nahiz e a seme-alaben p esioa gu xien
aipa u ako a azoia izan zen, ba zue an e abakiga ia iza en da, lagunek sma phonea
esku a zen du enean, bes e hau ek e e giza e- aldeko kide iza eko ele onoa jaso zea en
beha a suma zen du elako. O duan, ikasle ba zuek, sma phonea esku a zea a au
soziale a a egoki zeko i enbide gisa ikus en du e (Bení ez-Va gas, 2023).
Tele ono mugiko a en kudeake a es a egiei dagokienez, gu asoen hama e ik zazpik
adie azi zu en gu aso-kon oleko aplikazioak e abil zen di uz ela. Emai za hauek, o dea,
ez da oz ba Ga cía de Ribe a e al. (2023) e a Gai ín-Sallán & Me cade en (2018)
ike ke ekin, non aplikazio ho ien e abile a askoz xikiagoa zen. Hala e a guz iz e e,
kon ol-aplikazioen e abile a ez da nahikoa ikasleen ele ono mugiko en e abile a
a du a sua be ma zeko. Iza ez, amiliek bi a eka i za-es a egiak e e aplika u beha
di uz e (Ge illa-Ga cía e al., 2023).
Bes e alde ba e ik, gu aso-jokabideen dimen sioen banakako az e ke ak e aku si du
umeek nagusiki, moni o izazioa e a babesa jaso zen di uz ela. Ai zi ik, gainbegi a ze e a
lagun za dimen sioek pun uazio baxuagoak lo u di uz e, amilien esku-ha ze hezi zailea
u iagoa dela adie aziz. Azkenik, ga azka dimen sioak pun uazio baxuena izan du, baina
da uen a eko aldaga i asun handiak amilia ba zue an ele ono mugiko en e abile an
en sioak ego en di ela i adoki zen du.
Ike ke a en a abe a, gu aso gehienak seme-alaben sma phonea en e abile a i bu uz
in o ma u a e a e abile a a du agabea en a iskuez kezka u a daude (San-Ma ín-Roldán
e al., 2024). Halabe , gene o ikuspegi ik, desbe din asun esangu a suak iden i ika u di a.
Emakumeek a e a handiagoa eskain zen dio e seme-alabek no ekin ha eman zen di en
jaki ea i, e a, gizonek, be iz, egi en di uz en ja due ei. Gaine a, emakumeek maizago
ema en die e a iskuei bu uzko in o mazioa, e a e abile a i bu uzko ez abaida gehiago
iza en di uz e. Luka ská e a Gab helík (2024) ike zaileek e e emakumeek ele ono
mugiko en e abile a gehiago kon ola zen du ela ondo ioz a u zu en.
G adu Amaie ako Lana. Bilboko Hezkun za Fakul a ea 22
Haa ik, gu aso-kon oleko aplikazioak e abil zen di uz en amiliek in o mazio
zeha zagoa du e seme-alaben e abile a en ingu uan (noiz, non, ze a ako e a zenba
denbo az), e a ho ek p eben zio e aginko agoa ahalbide zen du, seme-alaben babesa
inda uz (Ma hes e al., 2021). Kon a a, kon ol-aplikazio ik e abil zen ez du en
amilie an ziu gabe asun handiagoa dago, e a ga azkak maizago so zen di a.
Azken ba ean, ike ke a en emai zek gu asoen kezka e a kon ol-joe a o oko a e akus en
du e. Ho enbes ez, Lehen Hezkun zako ikasleen e abile a digi al a du a sua sus a zeko,
amiliek pa e-ha ze ak iboa iza ea, kon ol-aplikazioak a du az e abil zea e a
bi a eka i za hezi zaileak p ak ikan ja zea lagunga ia da. Ike ke ak, e a be ean,
gene oa en e a kon ol- esnen e abile a en a abe a alde esangu a suak daudela azale a u
du. Ho i dela e a, espe ien zia digi al segu u e a heziga ia be ma zeko, amilia en e a
hezkun za-komuni a ea en a eko elka lana e a egune ake a ezinbes ekoak di a.
6. Ondo ioak
Ikasleak ele ono mugiko a ge o e a adin gu xiago ekin e abil zen has en di en heinean,
hezkun za-komuni a eak egoe a ho i modu e aiki zailean heldu beha dio. E abile a
segu ua bul za zeko, e eali a ea i uko egin o dez, hezkun za-p ozesuan p ak ika a giak,
mugak e a e edu posi iboak xe a zea ezinbes ekoa da. Hala e a guz iz e e, amilien ola
gil za ia da hezike a esplizi ua e a egune oko o ien azioa be ma zeko o duan.
Umeek gu asoengandik jaso zen du en kon ol mo ak haien po ae a e a bizi-kali a ea
alda di zake. Iza ez, gu aso-kon oleko aplikazioak e abil zen e a a iskuak azal zen
di uz en amiliek, o o ha , ga azka gu xiago iza en di uz e. Ho i ho ela bada e e,
kon ola en in en si a ea ez da be i e aginko asuna en adie azle. Izan e e,
moni o izazioan oina i u ako es a egiek ez di uz e ikasleen p emia hezi zaileak guz iz
ase zen. Ai zi ik, ikasleek a iskuak p ebeni zeko, beldu a zabal zean oina i zen den
o ien azioa e abili beha ean, ule menezko elka izke ekin kon zien zia so u beha da.
Ondo ioz, lan honek age ian uz en du amiliek eskolekin ha eman sendoa iza ea
un sezkoa dela ikasleen ongiza e digi ala be ma zeko. Iza ez, amiliak hezkun za-
komuni a ea en pa e ak ibo e a e abakiga ia di a, e a haien bi a eka i za-es a egiek,
ja e ek zein e abakiek ikasleen po ae a e a e endimendu akademiko i zuzenean
e agi en die e. Ho ega ik, i akasleen e a amilien a eko lankide za auke a pa egabea da
ikasleei sma phoneak modu osasun su, kon zien e e a heziga ian e abil zen i akas eko.
G adu Amaie ako Lana. Bilboko Hezkun za Fakul a ea 23
7. Mugak e a e o kizuneko e onkak
Ike ke a honek zenbai muga au kez en di u, hala nola, lagina en amaina xikia, pa e-
ha zaileen %80,5 emakumeak iza ea e a ike ke a e emu geog a iko espezi iko ba ean
ga a u izana. Ho ek emai zen o oko asuna zail zen du, ba ez e e, Lehen Hezkun zako
amilia guz ie a a heda zeko o duan. Hala e e, emakumeek hezkun za-gaie an pa e-
ha ze handiagoa izan ohi du ela isla zen du, e a amilia-dinamikei bu uzko in o mazio
balio sua ema en du. Galde egia amiliek elema ikoki e a bo onda ez be e zu enez,
bali eke zin zoak izan o dez, sozialki egoki za ha zen di en i emak hau a zea.
E o kizune a begi a, lanak e onka ba zuk plan ea zen di u, esa e ako, adie azga i asuna
hobe zeko lagin handiago e a geog a ikoki heda uagoa e abil zea. Ho ez gain, Lehen
Hezkun zako ikasleen ikuspegia jaso zea e e abe asga ia izango li za eke, ele ono
mugiko en kudeake a i bu uz du en pe zepzioa haien gu asoena ekin alde a zeko.
8. P in zipio e a balio demok a ikoen e a Ga apen Jasanga iko Helbu uen
gogoe a
Ike ke a honek ba egi en du EHUagenda 2030eko Ga apen Jasanga i ako Helbu uekin
(GJH), konk e uki 3. (Osasuna e a ongiza ea) e a 4. (Kali a ezko hezkun za) helbu uekin
(Euskal He iko Unibe si a ea, 2019).
Kali a ezko Hezkun za en ikuspegi ik, ike ke a honek gau egungo giza e a molda zeko
gai asun digi ala en ga apena ikasleen ikaskun za-p ozesua en gil za ie ako ba dela
e akus en du. Tele ono mugiko en e abile ak ikasleen a isku digi alekiko esposizioa
a eago zen du, e a ho ega ik, gai asun digi ala modu k i iko e a a du a suan lan zea
ezinbes ekoa da. Zen zu ho e an, kali a ezko hezkun za be ma zea ikaskun za-p ozesuan
esku-ha zen du en e agile guz ien a du a da, e a ike ke ak, gehienba amilia-espa ua
ha u du kon uan, haiek e abaki zen bai u e seme-alabak noiz e a nola has en di en
sma phonea e abil zen. O duan, gu aso-jokabideei e epa a u a, ike ke ak eka pen
zuzena egi en dio kali a ezko hezkun za i, hezkun za en ikuspegi o mal e a ez- o mala
uz a uz. Bada, ikasleen gai asun digi ala en ga apena neu i handi ba ean, eskola en e a
amilien a eko elka lana en menpe dagoela ondo ioz a u da.
Biga enik, Osasuna e a Ongiza ea ekin lo u a, ike ke a hone an sma phoneen e abile a
desegokiak ikasleen ongiza e psikologikoan, osasun men alean e a ha eman sozialen
kali a ean izan di zakeen ondo ioak az e u di a. Ho en ha i a, espa u akademikoan e a
amilia-ingu unean p eben zio-neu iak e a bi a eka i za-es a egiak eza iz, a iskuak
G adu Amaie ako Lana. Bilboko Hezkun za Fakul a ea 24
neu i handi ba ean ekidin dai ezkeela i adoki da. Ho i dela e a, sma phoneen gida i za
e a e abile a a du a sua sus a zeak be ebiziko ga an zia du 3. GJH-a lo zean.
E a be ean, ike ke a honek hezkun za en bidez balio demok a ikoak sus a zea en beha a
naba men zen du, hala nola, ikasle guz ien pa e-ha ze a du a sua, eskubideak, gene o
be din asuna e a he i a ak ibo gisa gai zeko amilien e an zukizuna. Ho az, gailu
digi alen e abile a a du a sua gai asun ekniko isola ua ez ezik, ikasleen ongiza ea e a
demok azia-kul u a en adie azpena zain zeko es a egia e aginko a da, non eskola,
ikasle e a amilien a eko elka izke a e a elka asuna oina izko osagaiak di en.
7. E e e en zia bibliog a ikoak
77/2023 Dek e ua, maia za en 30ekoa, Euskal Au onomia E kidegoan Oina izko
Hezkun za en cu iculuma en eza pena e a inplemen azioa a au zen duena.
Euskal He iko Agin a i za en Aldizka ia, 109, 2023ko ekaina en 9a
h ps://www.euskadi.eus/web01-bop /eu/bop 2/da os/2023/06/2302729e.pd
Agui e Dá ila, E., Meza Rod íguez, A. E., Ramí ez Co áza , F., Pulido Escoba , P. A.,
Galindo Ubaque, A. D., Bus os Ab il, J. P., Sas e Rome o, C. A., & Méndez
Méndez, D. C. (2024). P ác icas de c ianza y pa icipación ciudadana adolescen e:
Mediación del apoyo pa en al a la au onomía y las habilidades pa a la ida.
Psicología desde el Ca ibe, 41(1).
h p://www.scielo.o g.co/scielo.php?pid=S0123-
417X2024000100004&sc ip =sci_a ex
Agui e, A. F. & Mo e i, M. (2020). Sociedad de la In o mación y T ans o mación
Digi al. Cá ed a Lib e Tele abajo y Sociedad, Uni e sidad Nacional de La Pla a.
h p://sedici.unlp.edu.a /handle/10915/108656
Anas asía González, P. (2023). Cibe acoso sexual in an il en A gen ina: análisis
discu si o del deba e de la Ley de G ooming. Anag amas Rumbos y Sen idos de
la Comunicación, 21(42), 1–23. h ps://doi.o g/10.22395/ang . 21n42a18
Asociación pa a la In es igación de Mé odos de Comunicación (AIMC). (2019). AIMC
Niñ@s 2018. h ps://www.aimc.es/o os-es udios- abajos/aimc-ninos/
Ba au-Rojas, I., Aie be-Ba andia an, A., & O egui-González, E. (2018). Mediación
pa en al del uso de In e ne en el alumnado de P ima ia: C eencias, es a egias y
di icul ades. Comunica , 26(54), 71-79. h ps://doi.o g/10.3916/C54-2018-07
Bas an e G anell, V. (2021). Pa ia po es ad, hijos y elé onos mó iles: con ol y
mediación pa en al. Thomson Reu e s A anzadi.
Bení ez-Va gas, B. (2023). El Cons uc i ismo. Con-Ciencia Bole ín Cien í ico De La
Escuela P epa a o ia, 10(19), 65-66.
h ps:// eposi o y.uaeh.edu.mx/ e is as/index.php/p epa3/a icle/ iew/10453
Besolí, G., Palomas, N., & Chama o, A. (2018). Uso del mó il en pad es, niños y
adolescen es: C eencias ace ca de sus iesgos y bene icios. Aloma: Re is a de
Psicologia, Ciències de l’Educació i de l’Espo , 36(1), 29–39.
h ps:// aco.ca /index.php/Aloma/a icle/ iew/337761/428558
Bonilla-del-Río, M., Diego-Man ecón, J. M., & Lena-Acebo, F. J. (2018). Es udian es
uni e si a ios: p osumido es de ecu sos digi ales y mediá icos en la e a de
