Lehen Hezkuntzako ikasleen smartphoneen kudeaketa

G adu Amaie ako Lana LEHEN HEZKUNTZAKO GRADUA 2024/2025 ikas u ea LEHEN HEZKUNTZAKO IKASLEEN SMARTPHONEEN KUDEAKETA Egilea: I une Ga cía Ca eño Zuzenda ia: Eneko Tejada Ga i ano Leioan, 2025eko ekaina en 4an G adu Amaie ako Lana. Bilboko Hezkun za Fakul a ea 1 AURKIBIDEA Sa e a ............................................................................................................................... 3 1. Espa u eo ikoa e a kon zep uala................................................................................. 4 1.1. Gaz een ekosis ema digi ala .................................................................................. 4 1.2. Hau en digi alizazioa e a ongiza e men ala ......................................................... 5 1.3. Gai asun digi ala Lehen Hezkun zan .................................................................... 9 1.4. Familia en ola eknologien e abile a a du a suan ............................................. 10 2. Helbu uak e a ike ke a galde ak ................................................................................. 12 3. Me odologia ................................................................................................................ 13 3.1. Lagina ................................................................................................................. 13 3.2. T esnak ................................................................................................................ 13 3.3. P ozedu a ............................................................................................................ 14 3.4. Da uen analisia .................................................................................................... 14 3.5. Baimen e ikoa ..................................................................................................... 15 4. Emai zak ..................................................................................................................... 15 5. Ez abaida .................................................................................................................... 20 6. Ondo ioak ................................................................................................................... 22 7. Mugak e a e o kizuneko e onkak .............................................................................. 23 8. P in zipio e a balio demok a ikoen e a Ga apen Jasanga iko Helbu uen gogoe a .... 23 7. E e e en zia bibliog a ikoak ...................................................................................... 24 ERANSKINAK……………………………………………………………………….. 31 I. E anskina: E ika p o esionala e a da uen babesa ……………….……………… 31 II. E anskina: E ika Ba zo dea en (GIEB, CEISH-UPV/EHU) baimen e ikoa …... 32 G adu Amaie ako Lana. Bilboko Hezkun za Fakul a ea 2 LEHEN HEZKUNTZAKO IKASLEEN SMARTPHONEEN KUDEAKETA I une Ga cía Ca eño UPV/EHU Los alumnos y alumnas de Educación P ima ia eciben cada ez más emp ano su p ime elé ono mó il, lo que ha plan eado nue os e os en el desa ollo de la compe encia digi al. El obje i o de es e es udio es analiza cómo las amilias ges ionan el uso de los sma phones en es a e apa educa i a. Pa a ello se u ilizó un cues iona io cuan i a i o que espondie on 77 mad es y pad es. Los esul ados mues an que la mi ad de los es udian es ecibió el p ime sma phone en e los 11 y 12 años y que las p incipales azones po las que las amilias les die on el elé ono mó il a sus hijos e hijas ue on ga an iza la segu idad y la comunicación. Además, las p ác icas de moni o ización y p o ección ob u ie on las pun uaciones más al as, mien as que las conduc as asociadas al con lic o ob u ie on las más bajas. Asimismo, se encon a on di e encias signi ica i as en las conduc as pa en ales en unción del géne o y del uso de las aplicaciones de con ol pa en al. El es udio concluyó que había menos con lic i idad en las amilias que ealizaban la mediación ac i a, y que la colabo ación en e las escuelas y amilias es de i al impo ancia pa a ga an iza el bienes a y el uso digi al esponsable del alumnado. Alumnos/as, sma phone, mediación amilia , compe encia digi al, iesgos 4. Educación de Calidad, 3. Salud y Bienes a Lehen Hezkun zako ikasleek ge o e a goizago jaso zen du e lehen ele ono mugiko a, e a ho ek gai asun digi ala en ga apenean e onka be iak plan ea u di u. Ike ke a honen helbu ua hezkun za-e apa ho e an amiliek sma phoneen e abile a nola kudea zen du en az e zea da. Ho e a ako, 77 gu asok e an zun zu en galde egi kuan i a ibo ba e abili zen. Emai zek ikasleen e diak lehen sma phonea 11 e a 12 u e bi a ean jaso zuela e a amiliek seme-alabei ele ono mugiko a ema eko a azoi nagusiak segu asuna e a komunikazioa be ma zea izan zi ela e akus en du e. Gaine a, moni o izazio e a babes p ak ikek pun uazio al uenak lo u zi uz en, e a ga azka i lo u ako jokabideek, aldiz, baxuenak. Halabe , gu aso-jokabidee an ezbe din asun esangu a suak au ki u zi en gene oa en e a gu aso-kon oleko aplikazioen e abile a en a abe a. Ike ke ak ondo ioz a u zuen bi a eka i za-ak iboa bu u zen zu en amilie an ga azka gu xiago ego en zi ela, e a eskolen e a amilien a eko lankide zak be ebiziko ga an zia duela ikasleen ongiza ea e a e abile a digi al a du a sua be ma zeko. Ikasleak, sma phonea, amilia-bi a eka i za, gai asun digi ala, a iskuak 4. Kali a ezko Hezkun za, 3. Osasuna e a Ongiza ea P ima y school s uden s a e ecei ing hei i s mobile phones a an inc easingly ea ly age, which has aised new challenges in he de elopmen o digi al compe ence. The aim o his s udy is o analyse how amilies manage he use o sma phones du ing his educa ional s age. To his end, a quan i a i e ques ionnai e was used, which was answe ed by 77 pa en s. The esul s show ha hal o he s uden s ecei ed hei i s sma phone be ween he ages o 11 and 12, and ha he main easons why amilies ga e hei child en a mobile phone we e o ensu e sa e y and communica ion. In addi ion, moni o ing and p o ec ion p ac ices sco ed he highes , while beha iou s associa ed wi h con lic sco ed he lowes . Signi ican di e ences we e also ound in pa en ing beha iou s acco ding o gende and he use o pa en al con ol applica ions. The s udy concluded ha he e was less con lic in amilies who ac i ely media ed, and ha collabo a ion be ween schools and amilies is i al o ensu e he well-being and esponsible digi al use o pupils. S uden s, sma phone, amily media ion, digi al compe ence, isks 4. Quali y Educa ion, 3. Good Heal h and Well-being G adu Amaie ako Lana. Bilboko Hezkun za Fakul a ea 3 Sa e a XX. mende amaie a ik au e a, gizadia In o mazioa en e a Ezagu za en Giza ean dago. Giza e ho i ho ela dei zen zaio, ezagu za so u e a kon sumi zea en bidez ga a zen delako (Soledispa-Lucas & Mu illo-Delgado, 2020). Zen zu ho e an, ezagu za ondasun es a egiko bihu u da e a giza ea en ga apene ako un sezko eginkizuna du. Halabe , gau egun, in o mazioak e a komunikazioak e agin handia du e giza e ga aikideko ha eman soziale an, ekonomian e a kul u an (Ga cía San iago e al., 2021). Egungo giza eak egi u a konplexua du, pe sonen bizimodua e a ezagu za ekiko elka ekin za bi de ini u di uen e engabeko aldake a-p ozesu ba ek ma ka u a bai ago (Agui e & Mo e i, 2020). Aldake a ho ien oina ian In o mazioa en e a Komunikazioa en Teknologiak (IKT) daude, e a, ho ek e aginda, ikaskun za- i akaskun za e eduak e engabeko bi plan eamenduan daude (Rod íguez S e al. 2021). IKTen zabalkundea en ondo ioz, ezagu za ako sa bide masiboa milioika pe sonen esku a dago, in e konek ibi a e globala i e a oz opo geog a ikoak gaindi zea i eske (Sosa e al., 2019). Modu ho e an, IKTak giza ea en au e apena en e a globalizazioa en mo o bihu u di a, egune oko bizi zan e a giza e-egi u an auke a zein e onka be iak plan ea zen di uz elako (Ga cía San iago e al., 2021). Digi alizazio globala dela e a, eknologia bizi zako espa u guz ie an xe a u da. Ho en ha i a, Eu opa Ba asunak ga ai hau Hama kada Digi ala izenda u du (T oi iño, 2022). Halabe , in o mazioa ekiko be ehalako sa bidea i eske , in e ne eko e abil zaileak p osume bihu u di a. Alegia, eduki digi alak kon sumi u ez ezik, so u e e egi en di uz e, e a edono k du auke a nahi duen momen u e a leku ik edukiak kon sumi u zein ekoiz eko (Bonilla-del-Río e al., 2018). A e gehiago, eknologiak e agin handia izan du belaunaldi gaz eengan. Giza e digi alean jaio di enak, Jaio e i Digi al izenez ezagu zen di a (Ga cía e al., 2008). Ai zi ik, eknologia ik gabe hazi e a ho e a a egoki u beha izan di enei, E o kin Digi al dei zen zaie. Jaio e i Digi alek, hau za o ik IKTak na u al asunez e a ia ahaleginik gabe e abil zeaz gain, eknologia en e abile an au odidak ak e a mul ia azak iza eaga ik e e naba men zen di a (Cabe o Almena a e al., 2020; Salas Delgado, 2020). Ike ke a hau Lehen Hezkun zako ikasleen es uingu u digi al ge o e a zabalagoan koka zen da. Hain zuzen e e, ikasleek sma phoneekin du en ha eman goiz ia a az e zen du. Gailu digi al ho ien bidez, ikasleak in e ne en, bideojokoe an e a sa e G adu Amaie ako Lana. Bilboko Hezkun za Fakul a ea 4 soziale an a i zen di a, e a ja e a k i iko edo desegokiek a azo psikologiko (an sie a ea, au oes imua en gale a…) e a sozialak (zibe jaza pena, isolamendua…) so diezazkieke e. Ho i dela e a, hezkun za-komuni a eak ele ono mugiko en e abile a a du a sua sus a zeko e onka handia du. Sma phoneak gehienba amilia- es uingu uan e abil zen di uz enez, ikasleen gai asun digi ala eskolan baka ik lan zea ez da nahikoa. A e gehiago, hezkun za-e agile guz ia en e a, be az, amilien inplikazioa ezinbes ekoa da. Ike ke a honen helbu ua Lehen Hezkun zako amiliek seme-alaben ele ono mugiko a kudea zeko di uz en jokabideak az e zea da. Ho e a ako, bos dimen sio an bana u ako jokabideak jaso zen di uen galde egi kuan i a iboa e abiliko da, e a ike ke a es a is iko ba en bidez, gene oa en e a gu aso-kon oleko aplikazioak e abil zea en a abe ako desbe din asun esangu a suak iden i ika uko di a. Be az, ike ke a honek Lehen Hezkun zako amiliek sma phoneen e abile a nola kudea zen du en ezagu zea ahalbide uko du. Lo u ako emai zek i akasleen e a amilien a eko zubiak sendo zeko e a ikasleek sma phoneekin du en ha emana modu osasun su e a kon zien ean ga a zeko esku-ha ze egokiak plani ika zea ahalbide uko du e. Azken inean, XXI. mendeko i akasle e a amilien e onka pa eka ua ikasleak giza e digi alean a du az e a segu asunez mu gil dai ezen bidea e az ea da, hezkun za o mala en e a amilien a eko ba asun pedagogikoa inda uz. 1. Espa u eo ikoa e a kon zep uala 1.1. Gaz een ekosis ema digi ala Gau egungo giza e digi alean ikasleen in e ne en e abile a adina ekin p og esiboki a eago zen a i da, hazkunde handiena 11 e a 12 u e bi a ean ge a zen dela ik. Teknologia e a Giza ea en Beha oki Nazionala en a abe a, 2023an, 10 e a 15 u e bi a eko ikasle gehienek e abil zen zu en (Obse a o io Nacional de Tecnología y Sociedad [ONTSI], 2024). Gaz eek, o o ha , in e ne aisialdi ako e abil zen du e, ba ez e e, sa e soziale an eu en bu ua adie az eko e a lagunekin hi z egi eko. A e gehiago, sa ean se ieak e a ilmak ikus en di uz e, musika s eaming bidez en zu en du e e a bideojokoe an a i zen di a. E a neu i gu xiagoan, helbu u akademikoe a ako e e e abil zen du e, esa e ako, eskolako lanak egi eko e a in o mazioa bila zeko (Dans Ál a ez-de-So omayo e al., 2022). Lehen Hezkun zako lehenengo zikloan ikasleen sa e sozialen e abile a oso baxua da, e a seiga en mailakoen a ean, be iz, ia lau ik hi uk e abil zen di uz e. Gaine a, gene oa en G adu Amaie ako Lana. Bilboko Hezkun za Fakul a ea 5 a abe a, neskek mu ilek baino konek ibi a e handiagoa du e, ba ik ba hama e a hamaika u e a ean (Asociación pa a la In es igación de Mé odos de Comunicación, 2019). Joe a ho i ne abeza oan man endu egi en da: neskek sa e soziale an ja du eko ohi u a handiagoa du e, e a mu ilek, aldiz, bideojokoe an a i zeko (Ponce Gómez e al., 2023). Ildo ho i ja ai uz, Lehen Hezkun zako bosga en mailako ikasleen a ean, sa e soziale an kon ua du en lau ikasle ik hi uk YouTube e a TikTok e abil zen di uz e, e diak baino gehiagok Wha sApp e a ia he en ba ek Ins ag am (Díaz-Aguado e al., 2023). E abile a zabal ho ek zenbai a isku daka za. Izan e e, ikasle askok be i konek a u a ego eko e a ikusga i asuna iza eko beha a sen i zen du e. Ondo ioz, haien bizi za p iba ua publiko bihu zen du e, in imi a ea en e a mundu digi ala en a eko muga lauso uz (Ga zo Camón, 2025). Ins ag am e a TikTok bezalako in e ne eko pla a o me an, e abil zaileek bi egoe a kon aja i bizi ohi di uz e: alde ba e ik, giza e-e ekonozimendua lo u nahi iza ea, e a, bes e ik, ikusga i asun ho ek eka di zakeen a iskuekiko kezka iza ea. Alabaina, ja ai zaile, like e a i uzkin kopu uak kanpoko onespena en adie azle gisa hau ema en di a. Ho ek au o-pe zepzioan e a iden i a ea en e aikun zan e agina du, ikasle askok giza ea en ona pena be en balio pe sonala en neu gailu gisa in e p e a zen bai u e. Hala e e, ikasle ba zuek pa e-ha ze pasiboa nahiago du e; hau da, edukiak kon sumi zen di uz e, baina ez du e eze a gi a a zen (González-Villa & Vila-Couñago, 2024). O oko ean, ikasleen a ean sa ean a i zeak di uen a iskuekiko in e es baxua an zema en da. O dea, a isku ho iek p ebeni zeko o makun za jaso du enek la i asun gu xiago iza en du e. A e gehiago, neskek a iskuen kon zien zia handiagoa du enez, in o mazio pe sonala gehiago babes en du e (González Sanmamed e al., 2022). Ondo io nega iboez jaki un badi a e e, ikasle askok o aindik da u pe sonalak (a gazkiak, kokapenak, izen e ealak, e ab.) sa e soziale an a gi a a zen di uz e, e a, ondo ioz, in o mazio p iba ua en gaineko kon ola gal zen du e (He nández Se ano e al., 2021). Azkenik, sa ean in o mazio pe sonala pa eka zeak edo ezezagunekin ha emane an ja zeak jaza pena edo abusua jasa eko a iskua a eago zen du (Mo al To anzo, 2013). 1.2. Hau en digi alizazioa e a ongiza e men ala In e ne e a e a sa e soziale a a konek a zeko esna digi al uga i dauden a en, azken u ee an ele ono mugiko a bihu u da Lehen Hezkun zako ikasleen a ean gailu e abiliena. Ho ien e abile az asuna e a auke a aniz asuna di ela medio, ikasleek gailu ho iekiko sa bide goiz ia a du e, haien jabe zakoa zein gu asoena izanik (ONTSI, 2024). G adu Amaie ako Lana. Bilboko Hezkun za Fakul a ea 6 Sma phoneen e abile a Lehen Hezkun zan Lehenengo ele ono mugiko a jaso zea i dagokionez, ikasleen ia hama enak 10 u e be e au e ik jaso zen du, nahiz e a adi uek gu xienez 12 u e iza ea gomenda u. Ai zi ik, ideal za jo zen da 15 u e ekin jaso zea; hala e e, adin ho e a ako, soilik %4k ez du ele ono mugiko ik jaso (Ruiz de Miguel e al., 2021). Familiek hainba a azoi di uz e seme-alabei sma phoneak ema eko, hala nola kon ak uan ego ea, segu asuna be ma zea, amilia-kudeake a e az ea e a giza e-p esioa edo ingu unean in eg a zea (Tejada-Ga i ano e al., 2024). Ho ez gain, bes e ba zuek aisialdi ako e a hezkun za ako pizga i- esna gisa e os en die e (Bas an e G anell, 2021). Tele ono mugiko a en e abile a-denbo a aldako a da adina en, gene oa en e a bizilekua en a abe a. Hama e a hamabi u e bi a eko hau ek, ba ez bes e, bi o duz e abil zen du e sma phonea as egune an. Neskak di a, o o ha , as ebu ue an e a lo egin au e ik gehien e abil zen du enak (Ochoa-B ezmes e al., 2023). Ho en ha i a, Osasun, Giza e Ze bi zu e a Be din asun Minis e ioak 5 e a 17 u e bi a eko adingabeek pan ailak egunean, aisialdi ako, gehienez bi o duz e abil zea gomenda zen du (Ca anyà-Hueso e al., 2022). Ho az, ele ono mugiko ak komunikazioa, in o mazio ako sa bidea e a ha eman sozialen man enua e az en dizkie ikasleei. Nolanahi e e, ezin di a alde ba e a u zi esna ho ek so di zakeen ondo io nega iboak (Gaba e-González e al., 2024). Ikasle askok o aindik ez di uz e e abile a desegokia i lo u ako a iskuak ezagu zen, e a heldu asun al ak no bai en e aginpean e o zeko e a sa ean zau ga i bilaka zeko a iskua a eago zen du (Ga cía-Rojas e al., 2023). Ruiz de Miguel e al.-en (2021) ike ke a en a abe a, Lehen Hezkun zako ikasleen e diak ele ono mugiko a e abil zen du, alabaina, ia ino k ez du be e bu ua e abil zaile p oblema iko za iden i ika zen. Cybe bulling Ikasleak ele ono mugiko a en bidez ingu une digi ale an ha eman zen di enean, be dinen a eko bo e e-deso ekak ego en di a. Ume ba zuk e engabe i ainduak, meha xa uak edo umilia uak iza en di a, e a egoe a ho iek behin e a be iz e epika zen di enean, zibe jaza pena en bik ima bihu zen di a (Menesini e al., 2012). Bik imek, lehen ge aka ie an ez ikusia ena egin ohi du e, baina egoe a e engabe jasa en du enean, hainba neu i ha zen di uz e; esa e ako, kon ua en p iba u asun-eza penak G adu Amaie ako Lana. Bilboko Hezkun za Fakul a ea 7 alda zea edo ge a u akoa sala zea. E aso zaileak, aldiz, kon u al suak e abiliz bik imen kon ian za lo zen saia zen di a, haien ja due a digi ala e engabe moni o iza zen du e e a es o sioa balia zeko helbu ua ekin in o mazio sen iko a esku a zen du e. P ozesu ho i cybe s alking de i zo. E aso zaileen mo ibazio nagusien a ean mendekua, inbidia edo en e enimendu hu sa daude (Ma ín-Co és & Linne, 2021). Halabe , adin goiz ia ak, gene o emeninoak, osasun men aleko a azoek, bik imizazio-espe ien ziek e a inpul sibo asunak bik ima bihu zeko a iskua handi zen du e (Zhu e al., 2021). Díaz-Aguado e al.-ek (2023) dio enez, zibe e aso ohikoenak sexu-izae akoak, a azis ak edo xeno oboak iza en di a. Haa ik, Ma ín Co és e a Linne en (2021) a abe a, zibe jaza pena hainba modu an age dai eke: a) da uen lapu e a, b) di amazioa, c) zibe e asoak, d) sex o sioa (meha xa uz i udi edo eduki sexualak eska zea), e a e) po no- mendekua (i udi sexualak bik ima en onespenik gabe zabal zea). Ikasleen a ean, zibe jaza pena en p ebalen zia adina handi uz ge o a eago zen da, zehazki Lehen Hezkun zako biga en e a hi uga en zikloe an, non ikasleen %5ek zibe e asoak jasan e a %3k bu u u di uz en (Rod íguez-Ál a ez e al., 2018). Bes alde, 2023an, 12 u e ik go ako adingabeen bos e ik ba ek adie azi zuen azken u ean zibe jaza pena jasan zuela (Ins i u o Nacional de Es adís ica y Geog a ía [INEGI], 2024). Zibe jaza pena en es uingu uan, ikasleek ba zue an ele ono mugiko en bidez eduki sexualeko mezuak, i udiak edo bideoak pa eka zen di uz e, sex inga de i zon p ak ikan a i uz (Gómez-Galindo e al., 2022). Te mino hau sex (sexua) e a ex ing ( es u- mezula i za) hi zen konbinazio ik so u zen (Pé ez San-José e al., 2011). Sex inga en a isku nagusiene ako ba edukia bik ima en onespenik gabe zabal zea da: bi bidaliz, sa ean a gi a a uz edo gailu ba ean e aku siz. Ho ek bik ima en ospea kal e u dezake e a, aldi be ean, jaza pena su ia azi diezaioke (Van Ouy sel e al., 2019). Ho i gu xi bali z, ikasleengan e agin emozionalak di u: lo sa, an sie a ea, dep esioa, au oes imu baxua e a, kasu ba zue an, bu uaz bes e egi eko pen samenduak (Peñalosa Moncaleano, 2024). Ho en ondo ioak a e la iagoak iza en di a nesken kasuan, be en sexuali a ea en adie azpena ekiko es igma sozial handiagoa dagoelako, e a, sa i an, meha xuen bidez desi a u gabeko sex ingean pa e ha ze a beha u a sen i zen di elako (Ga ido-Macías e al., 2023). Ho elako egoe ak saihes eko, ap oposena p o esionalek hau ei in o mazioa e a o ien azioa eskain zea da, e a bik imei beldu ik gabe ge aka iak sala zeko ingu une segu uak so zea (Ojeda & Del Rey, 2022). G adu Amaie ako Lana. Bilboko Hezkun za Fakul a ea 8 Ne abeen he enak noizbai sex ing-ja due e an ha u izan du pa e. Ohikoenak Wha sApp bidez biluzi edo e di-biluzien i udiak jaso zea di a, e a maiz asun xikiagoz, i udi ho iek bidal zea edo ekoiz ea. Gene oa en a abe a, neskek i udi sexual gehiago jaso zen e a ekoiz en di uz e, e a mu ilek, aldiz, gehiago zabal zen di uz e (Villacampa, 2016). Lehen Hezkun zako seiga en mailan ehuneko hi uk baino ez du noizbai ho e an pa e ha u. O dea, 18 u e ekin, ehuneko hogei a hama ek ha u du e pa e (Gil-Lla io e al., 2020). Sex ingean a i zen di en umeei helduek i udi in imoak deli u-asmoekin eska zea ge a dakieke. P ak ika ho i g ooming de i zo, e a heldu ba ek adingabe ba en (gehiene an neska) kon ian za i abazi e a sexu-ha emana eza zen saia zean da za (Ribe as-Gu ié ez e al., 2024). Fenomeno ho ek bi o ma ha di zake: opake a isiko ba bila zea, e a ha emana baka ik e emu digi alean man en zea (Anas asía González, 2023). Lehen Hezkun zako ikasleek egoe a ho iek bizi ez di za en, ezinbes ekoa da sma phonea en e abile a osasun sua helbu u du en hezkun za-p o okoloak espa u e iko e a a auemaile ba ean ga a zea. Ho ez gain, gu asoekin komunikazio e aginko a iza ea bik ima en za babes- ak o e e abakiga ia iza en da (Suba amaniam e al., 2022). Osasun a azoak Tele ono mugiko ek ikasleen a eko ha emanak baldin za zeaz gain, hau en osasun o oko a e e kolokan ja dezake e. Be eziki, lehen hau za oan, sma phoneen e abile a neu u e a a au u beha ko li za eke, ga apen psikoemozionalean, isikoan, sozialean zein akademikoan izan di zakeen ondo io nega iboak saihes eko (Ponce-Gómez e al., 2023). E endimendu akademikoa i dagokionez, ele ono mugiko en e abile a p oblema ikoa kali ikazio baxuekin e a eskola absen ismoa ekin lo zen da. Díaz López e al.-ek (2023) naba mendu du enez, in e ne e a sa bide mugagabea du en ne abeek denbo a gu xiago eskain zen dio e ikas ea i, ba ez e e a a saldez e a gauez konek a zen badi a. Nesken kasuan, lo egin au e ik sma phonea e abil zeak e endimendu akademikoa kal e zeaz gain, lo-o duak mu iz u e a loa en kali a ea oke zen di u (Ochoa-B ezmes e al., 2023). Gu asoak e abakiga iak di a ikasleen ohi u a digi al osasun suak ga a zean, hau za oan ha u ako ohi u ek heldua oko jokabideak baldin za zen bai i uz e (ONTSI, 2024). Ho en ha i a, lehen sma phonea jaso zeko adinak epe luze ako inpak ua izan dezake ikasleen ongiza e emozionalean. Alegia, 6 u e ekin jaso zu enek 15 u e ekin jaso zu enek baino la i asun emozional handiagoa zu en (Global Mind P ojec , 2024). E a be ean, E esuma Ba uko Royal Socie y o Public Heal h elka eak (2017) i aga i zuen G adu Amaie ako Lana. Bilboko Hezkun za Fakul a ea 15 Gizonen e a emakumeen a ean zein gu aso-kon oleko aplikazioen e abile an desbe din asun esangu a suak iden i ika zeko, S uden -en p oba aplika u zen. P oba es a is iko ho e an, p < 0.05 balioa esangu a sua da. Gaine a, e ek ua en amaina Cohen- en d balioa en bidez kalkula u zen, aldeen a eko aldeak in e p e a zeko. Cohenen (1988) a abe a, d = 0.20 e ek u xikia da, d = 0.50 e ek u e aina, e a d ≥ 0.80 e ek u handia. 3.5. Baimen e ikoa Ike ke a honek Gizakiekin lo u ako Ike ke a ako E ika Ba zo dea en (GIEB, CEISH- UPV/EHU) baimen e ikoa jaso zuen. Baimena 2025eko o saila en 20ko bile a en 02_2025 ak an jaso zen, AIT_2025_008 e e e en zia-zenbakia ekin (Ikus 2. E anskina). 4. Emai zak 4.1. Lehen ele ono mugiko a jaso zeko adina Emai zek Lehen Hezkun zako ikasleek lehen ele ono mugiko a zenba u e ekin jaso zu en e aku si zu en (1. Ike ke a Galde a). Galde egia e an zun zu en gu asoen %50,6k (n = 39), seme-alabei ele ono mugiko a 11-12 u e bi a ean eman zien. Bes alde, %31,2k (n = 24), 8-10 u e bi a ean, e a azkenik, %18,2k (n = 14), 8 u e baino gu xiago ekin. 4.2. Lehen ele ono mugiko a ema eko a azoiak Gu asoen a ean ele ono mugiko ak seme-alabei ema ea en a azoiak ezbe dinak izan zi en (2. Ike ke a Galde a). Pisu ik handieneko a azoia kon ak uan ego ea e a segu asuna iza ea izan zen, %50,6ko (n = 39) maiz asuna ekin. Biga ena, amilia kudeake a e a koo dinazioa izan zen, %29,9ko (n = 23) e an zunekin. Tes uingu uaga ik edo bes e amilia ba zuenga ik giza e p esioa sen i zea, hi uga en a azoi hau a uena izan zen, e an zunen %10,9 (n = 13) izanik. Azkenik, seme-alaben p esioaga ik ele ono mugiko a eman zio en gu asoak %2,6 (n = 2) izan zi en. E a be ean, bes e galde a ba ek gu aso-kon oleko aplikazioen e abile a az e u zuen. Ho ela, gu asoen %71,4k (n = 55) adie azi zuen gu aso-kon oleko aplikazioak e abil zen zi uz ela, e a %28,6k (n = 22), be iz, eze z. 4.3. Gu aso-jokabideak seme-alaben sma phoneen kudeake an Sma phonea en e abile a kudea zeko jokabideak amilien a ean ezbe dinak di a (3. Ike ke a Galde a), galde egian jaso ako e an zunen ba ez bes ekoak 2.09 (SD = 1.36) e a 4.68 (SD = 0.78) pun u a ean egon zi elako. Pun uazio al uenak izan zi uz en i emek gu asoen a ean ohikoenak di en p ak ikak isla u zi uz en. Zehazki, ele ono mugiko a non e abil zen du en (10. i ema: M = 4.68, SD = G adu Amaie ako Lana. Bilboko Hezkun za Fakul a ea 16 0.78) e a ha ekin ze egi en du en (18. i ema: M = 4.47, SD = 0.88) adie azpenek, gu aso gehienak haien seme-alaben ele ono mugiko a en e abile az in o ma u a daudela adie azi zu en. Gaine a, sma phoneen e abile a a du agabea en a iskuei bu uz seme- alabei in o ma zea ekin lo u ako i emak e e (7. i ema: M = 4.56, SD = 0.89) amilien kezka azale a u zuen. Desbide a ze es anda xikiek e an zune an aldako asun xikia adie azi zu en, amilien a ean pe zepzio nahiko homogeneoa e aku siz (Ikus 1. Taula). Bes alde, pun uazio baxuko i emek sma phonea en e abile a ekin lo u ako amilia- ga azkak ohikoak ez di ela azale a u zu en. Tele ono mugiko a en e abile a kon ola zen dio elako ez abaida zea en (4. i ema) ba ez bes eko pun uazioa 2.23 pun ukoa izan zen (SD = 1.53). E a, ele ono mugiko a dela e a, ze egin akademikoak alde ba e a uz eaga ik ez abaida zeak (11. i ema) 2.09 pun uko ba ez bes ekoa lo u zuen (SD = 1.36). Desbide a ze es anda al uek e an zunak amilien a ean asko alda zen di ela adie az en du e, amilia ba zue an egoe a ho iek gehiago an bizi zen di ela i adokiz (Ikus 1. Taula). 1. aula Gu aso jokabideak: ba ez bes ekoak e a desbide a ze es anda ak. I em M SD 1. E abile a a du a sua 4.18 1.10 2. In e es ezagu za 4.53 0.82 3. Ha emanen ja aipena 4.38 1.00 4. Kon olaga ik ez abaida 2.23 1.53 5. Denbo a ja aipena 3.52 1.51 6. O du egi ezagu za 4.44 1.00 7. A iskuen azalpena 4.56 0.89 8. A auenga ik ez abaida 2.55 1.57 9. Helbu uen ja aipena 4.10 1.24 10. Kokapen ezagu za 4.68 0.78 11. Ez abaida akademikoa 2.09 1.36 12. O du egi ja aipena 3.38 1.56 13. Ha eman ezagu za 4.52 0.86 14. Denbo a lagun za 4.09 1.14 15. Denbo a ezagu za 4.58 0.73 16. Denbo a ez abaida 2.57 1.54 17. Ja due a ja aipena 3.79 1.40 18. Ekin za ezagu za 4.47 0.88 19. A du agabeke ia azalpena 4.47 0.96 20. Ingu une ja aipena 3.82 1.37 Oha a: M (mean: ba ez bes ekoa); SD (s anda d de ia ion: desbide a ze es anda a). Gu aso-jokabideen dimen sio gehienek pun uazio al uak lo u zi uz en. Izan e e, bos dimen sio ho ien ba ez bes ekoa 3.57 (SD =0,49) izan zen. Be az, amiliek, o o ha , joe a posi iboak di uz e seme-alaben ele ono mugiko en kudeake an. Da uen aldako asuna i G adu Amaie ako Lana. Bilboko Hezkun za Fakul a ea 17 e epa a uz, desbide a ze es anda a 0.49 izan zen. Ho en a abe a, gu asoen pe zepzioak desbe dinak badi a e e, aldako asuna mode a ua da. Gu aso-jokabideen dimen sioen banakako analisia eginez ge o, moni o izazioak (2., 6., 10., 13., 15. e a 18. i emak) ba ez bes eko al uena lo u zuen, 4.53, e a desbide a ze es anda a baxua izan zen (SD = 0.63), amilia gehienek modu nahiko homogeneoan moni o iza zen di uz elako seme-alaben ele ono mugiko ak. Ho en an ze a, babes- dimen sioak (7. e a 19. i emak) 4.51 pun uko ba ez bes ekoa izan zuen (SD = 0.88), e a amiliek seme-alabei ele ono mugiko ekiko babes handia ema en die ela i adoki zen du. Bes alde, gainbegi a ze-dimen sioa en (3., 5., 9., 12., 17. e a 20. i emak) ba ez bes ekoa 3.82 zen (SD = 0.99). Ho az, lagun za-dimen sioa ena (1. e a 14. i emak) 2.64 izan zen, e a aldako asun xikiena lo u zuen (SD = 0.56). Hau da, pa e-ha zaileen a ean ikuspegi nahiko ba e a ua egon zen. Aldiz, ga azka-dimen sioa (i em 4, 8, 11, 16) ba ez bes eko xikiena (2.36) e a desbide a ze es anda handiena (SD = 1.24) izan di uen dimen sioa da. O duan, seme- alaben e a gu asoen a ean ez daude ele ono mugiko a en e abile a ekin ga azka asko ik, baina, amilia en a abe a alde naba menak daude. 4.4. Tele ono mugiko en kudeake an, gene oa en a abe a dauden aldeak Gene oa en a abe a, seme-alaben ele ono mugiko en kudeake a jokabidee an ezbe din asunak daude (4. Ike ke a Galde a). Gizonek emakumeek baino pun uazio al uagoa lo u zu en seme-alabek ele ono mugiko a ekin ze egi ea gus uko du en ezagu zan (17. i ema), alde es a is ikoki esangu a sua e aku siz, (42.58) = -1.53, p = .049, %95eko IC [-0.57, 0.07], e a Cohenen d-a en e ek ua en amaina handia izan zen, d = 0.82 (Ikus 2. Taula). Ai zi ik, emakumeek pun uazio al uagoa lo u zu en seme-alabek sma phonean no ekin hi z egi en du en galde zean (3. i ema). Alde esangu a sua egon zen, (16.51) = 1.67, p = 0.010, 95% CI [-0.16, 1.43] e a Cohenen d-a en e ek ua en amaina handia izan zen, d = 0.97. E a be ean, ele ono mugiko a asko e abil zeak ze a isku di uen azal zean (7. i ema) e e ezbe din asun es a is ikoki esangu a sua au ki u zen, (17.20) = 1.93, p = 0.04, 95% CI [-0.05, 1.27], e a Cohenen d-a en e ek ua en amaina handia izan zen d = 0.86. Gaine a, emakumeek e e pun uazio al uagoa lo u zu en seme-alabak ele ono mugiko a ekin denbo a gehiegi iga o zen duela esa eaga ik ez abaida zean (16. i ema), G adu Amaie ako Lana. Bilboko Hezkun za Fakul a ea 18 (28.35) = 2.68, p = 0.02, 95% CI [0.22, 1.68], e a Cohenen d-a en e ek ua en amaina oso handia izan zen, d = 1.50 (Ikus 2. Taula). Buka zeko, ele ono mugiko a en e abile a kon ola zen dio elako ez abaida zeak (4. i ema) es a is ikoki alde ik esangu a suena izan zuen, (30.52) = 1.06, p < 0.01, 95% CI [-0.34, 1.08]. Emakumeek ba ez bes e 2.31 pun ua u zu en (SD = 1.61), e a gizonek 1.93 (SD = 1.10), Cohenen d-a en e ek ua oso handia izanik, d = 1.54 (Ikus 2. Taula). 2. aula Gu aso-jokabideak sma phoneen kudeake an: gene oen a abe ako desbe din asunak. I em Emakumea Gizona P(sig) Cohen’s d 95% CI M SD M SD L U 1. E abile a a du a sua 4.21 1.11 4.07 1.10 .37 1.11 0.44 -0.49 0.78 2. In e es ezagu za 4.48 0.88 4.73 0.45 .04 0.82 -1.53 -0.57 0.07 3. Ha emanen ja aipena 4.50 0.84 3.87 1.40 .01 0.97 1.67 -0.16 1.43 4. Kon olaga ik ez abaida 2.31 1.61 1.93 1.10 <.01 1.54 1.06 -0.34 1.08 5. Denbo a ja aipena 3.74 1.45 2.60 1.40 .90 1.44 2.73 0.31 1.97 6. O du egi ezagu za 4.47 0.98 4.33 1.11 .74 1.01 0.46 -0.44 0.71 7. A iskuen azalpena 4.68 0.78 4.07 1.16 .04 0.86 1.93 -0.05 1.27 8. A auenga ik ez abaida 2.65 1.60 2.13 1.45 .28 1.57 1.13 -0.39 1.41 9. Helbu uen ja aipena 4.21 1.24 3.67 1.17 .66 1.23 1.53 -0.16 1.24 10. Kokapen ezagu za 4.71 0.71 4.53 1.06 .22 0.78 0.77 -0.27 0.62 11. Ez abaida akademikoa 2.15 1.42 1.78 1.12 .15 1.37 0.70 -0.50 1.06 12. O du egi ja aipena 3.44 1.57 3.13 1.55 .65 1.57 0.66 -0.59 1.20 13. Ha eman ezagu za 4.52 0.91 4.53 0.64 .50 0.87 -0.06 -0.51 0.48 14. Denbo a lagun za 4.21 1.08 3.60 1.29 .19 1.13 1.87 -0.03 1.25 15. Denbo a ezagu za 4.66 0.67 4.27 0.88 .19 0.71 1.90 -0.01 0.80 16. Denbo a ez abaida 4.76 1.57 1.80 1.14 .02 1.50 2.68 0.22 1.68 17. Ja due a ja aipena 3.84 1.40 3.60 1.45 .71 1.41 0.58 -0.57 1.04 18. Ekin za ezagu za 4.52 0.84 4.27 1.03 .47 0.88 0.98 -0.25 0.75 19. A du agabeke ia azalpena 4.61 0.85 3.87 1.18 .16 0.92 2.79 0.21 1.27 20. Ingu une ja aipena 3.85 1.38 3.60 1.35 .75 1.38 0.65 -0.55 1.06 Oha a: M (mean: ba ez bes ekoa); SD (s anda d de ia ion: desbide a ze es anda a); p (signi icance: esangu a sasun-maila); Cohen’s d (e ec size: e ek u- amaina en neu ia); (S uden ’s : S uden -en balioa); 95% CI (95% con idence in e al: %95eko kon ian za- a ea); L (lowe bound: beheko muga); U (uppe bound: goiko muga). 4.5. Sma phoneen kudeake an gu aso-kon oleko aplikazioen e abile a en a abe a dauden aldeak Gu aso-kon oleko aplikazioen e abile a en a abe a, seme-alaben ele ono mugiko en kudeake a jokabidee an desbe din asunak daude (5. Ike ke a Galde a). Gu aso-kon oleko aplikazioa e abil zen du enek pun uazio al uagoak lo u zi uz en seme-alabek ele ono mugiko a ekin egi en du ena ezagu zean, e a i em ho ie an alde es a is ikoki esangu a suak au ki u zi en. Lehenik e a behin, seme-alabek mugiko a noiz e abil zen du en jaki ean (6. i ema) alde esangu a sua egon zen, (25.39) = 2.85, p = <0.001, 95% CI [0.24, 1.50], e a Cohenen d-a en e ek ua en amaina handia izan zen, d G adu Amaie ako Lana. Bilboko Hezkun za Fakul a ea 19 = 0.93. E a be ean, sma phonea non e abil zen du en ezagu zean (10. i ema) e e ezbe din asun esangu a sua ikusi zen, (24.07) = 2.467, p = <0.001, 95% CI [0.10, 1.15], Cohenen d-a en e ek ua en amaina handia ekin, d = 0.73. Zenba denbo az e abil zen du en jaki ean (15. i ema) e e desbe din asun esangu a sua egon zen, (24.44) = 3.40, p = <0.001, 95% CI [0.29, 1.21], e a Cohenen d-a en e ek ua e aina izan zen, d = 0.65. Azkenik, sma phonea ze a ako e abil zen du en jaki ean (18. i ema) e e alde esangu a sua egon zen, (28.83) = 2.342, p = 0.01, 95% CI [0.07, 1.10], e a Cohenen d- a en e ek ua handia izan zen, d = 0.84 (Ikus 3. Taula). Tele ono mugiko a gehiegi e abil zeak izan di zakeen a iskuak azal zean (7. i ema), gu aso-kon oleko aplikazioa e abil zen zu enek pun uazio al uagoa lo u zu en (M = 4.71, SD = 0.68) aplikazioa ez zu enek baino (M = 4.18, SD = 1.22), bien a eko alde esangu a sua e aku siz, (26.46) = 1.91, p < .001, %95eko IC [-0.04, 1.09], e a Cohenen d-a en e ek ua en amaina handia izan zen, d = 0.86. Seme-alabek ele ono mugiko a ekin iga o zen du en denbo a kon ola zen lagun zean (14. i ema), ba ez bes eko ik al uena gu aso-kon oleko aplikazioa e abil zen zu enek lo u zu en bai a e e (M = 4.45), e a e abil zen ez zu enek, aldiz, pun uazio baxuagoa (M = 3.28). Ho ez gain, es a is ikoki alde esangu a sua au ki u zen (27.84) = 4.16, p = 0.01, 95% CI [0.64, 1.89], Cohenen d-a en e ek u handia ekin, d=0,99 (Ikus 3. Taula). Azkenik, ze egin akademikoak ez egi eaga ik seme-alabekin ez abaida zean (11. i ema), gu aso-kon oleko aplikazio ik ez zu enek pun uazio al uagoa jaso zu en, ezbe din asun esangu a sua e aku siz, (28.749) = -2.44, p = <0.001, 95% CI [-1.75, -0.15]. Gaine a, Cohenen d-a en e ek ua en amaina oso handia izan zen, d=1.30 (Ikus 3. Taula). 3. Taula Sma phoneen kudeake a: gu aso-kon oleko aplikazioak e abil zean dauden aldeak. I em BAI EZ P(sig) Cohen’s d 95% CI M SD M SD L U 1. E abile a a du a sua 4.36 1.00 3.73 1.24 .27 1.07 2.41 0.09 1.17 2. In e es ezagu za 4.56 0.87 4.45 0.67 .76 0.82 0.52 -3.05 0.52 3. Ha emanen ja aipena 4.51 0.96 4.05 1.04 .68 0.98 1.86 -0.03 0.95 4. Kon olaga ik ez abaida 2.25 1.57 2.18 1.43 .32 1.53 0.18 -0.70 0.84 5. Denbo a ja aipena 3.69 1.48 3.09 1.50 .99 1.49 1.59 -0.15 1.35 6. O du egi ezagu za 4.69 0.69 3.82 1.36 <.001 0.93 2.85 0.24 1.50 7. A iskuen azalpena 4.71 0.68 4.18 1.22 <.001 0.86 1.91 -0.04 1.09 8. A auenga ik ez abaida 2.35 1.48 3.05 1.73 .08 1.55 -1.78 -1.48 0.08 9. Helbu uen ja aipena 4.18 1.32 3.91 1.01 .20 1.24 0.86 -0.35 0.89 10. Kokapen ezagu za 4.85 0.48 4.23 1.15 <.001 0.73 2.46 0.10 1.15 11. Ez abaida akademikoa 1.82 1.12 2.77 1.68 <.001 1.30 -2.44 -1.75 -0.15 12. O du egi ja aipena 3.49 1.59 3.09 1.47 .32 1.56 1.01 -0.38 1.18 G adu Amaie ako Lana. Bilboko Hezkun za Fakul a ea 20 13. Ha eman ezagu za 4.64 0.77 4.23 1.02 .12 0.85 1.90 -0.02 0.83 14. Denbo a lagun za 4.45 0.83 3.28 1.33 .01 0.99 4.16 0.64 1.89 15. Denbo a ezagu za 4.80 0.44 4.05 0.99 <.001 0.65 3.40 0.29 1.21 16. Denbo a ez abaida 3.47 1.53 2.82 1.56 .94 1.54 -0.88 -1.12 0.43 17. Ja due a ja aipena 3.95 1.39 3.41 1.40 .73 1.39 1.52 -0.16 1.23 18. Ekin za ezagu za 4.64 0.72 4.05 1.09 .01 0.84 2.34 0.07 1.10 19. A du agabeke ia azalpena 4.60 0.85 4.14 1.16 .12 0.95 1.93 -0.01 0.94 20. Ingu une ja aipena 4.02 1.34 3.27 1.35 .54 1.34 2.20 0.07 1.42 Oha a: M (mean: ba ez bes ekoa); SD (s anda d de ia ion: desbide a ze es anda a); p (signi icance: esangu a sasun-maila); Cohen’s d (e ec size: e ek u- amaina en neu ia); (S uden ’s : S uden -en balioa); 95% CI (95% con idence in e al: %95eko kon ian za- a ea); L (lowe bound: beheko muga); U (uppe bound: goiko muga). 5. Ez abaida Lehen Hezkun zako ikasleek ge o e a goizago esku a zen du e lehen ele ono mugiko a, e a, ondo ioz, amiliek ho ien e abile a egoki kudea zea un sezko gai asuna bilaka u da. Izan e e, amiliek ja zen di uz en mugek e a ha zen di uz en e abakiek ga an zi handia du e hau en ongiza ean, ga apen sozialean e a akademikoan (Ga cía-Rojas e al., 2025). Ike ke ak e akus en du ikasleen e diak hamaika e a hamabi u e bi a ean jaso zuela lehen ele ono mugiko a, hain zuzen e e, Lehen Hezkun za ik De igo ezko Biga en Hezkun za a an sizioa egi en du enean. Da u ho iek ba da oz Ochoa-B ezmes e al.-ek (2023) haien ike ke an iden i ika u ako joe a ekin. T an sizio-une ho e an amiliak e ne ego ea komeni da, hezkun za-e apa en aldake a ez ezik, hau en sozializazio digi alean une e abakiga ia e e ma ka zen bai u. Alabaina, ike ke an pa e ha u zu en gu asoen hi u ik ba ek Lehen Hezkun zako biga en zikloan eman zien sma phonea seme-alabei, e a hama e ik bik zo zi u e be e au e ik. Ho i dela e a, age ian ge a zen da ele ono mugiko ak Lehen Hezkun zako ikasleen egune oko bizi zan e aba in eg a u a daudela. Ho ez gain, ikasleek ele ono mugiko ak jaso zeko adina kezkaga ia da, ez da o elako adi uen gomendioekin ba . Iza ez, hainba ike ke ek azaldu du enez, Lehen Hezkun zako ikasleek ez dauka e ele ono mugiko a hain xiki a ik jaso zeko beha bes eko gai asun digi alik, ez a ga apen emozionalik e e. Ondo ioz, adin xikiko e abil zaileek adikzio digi ala iza eko, eduki desegokiak kon sumi zeko edo zibe jaza pena jasa eko a isku handiagoa du e (Ga cía-Rojas, e al., 2023; Ruiz de Miguel e al., 2021). Ho iek ekidi eko, amiliek seme-alaben e abile a digi ala gida zea e a ongiza ea be ma zen du en gai asunak ga a zen lagun zea ga an zi sua da. Gu asoek e abile a a du a sua bul za zeaz gain, gainbegi a ze- e a moni o izazio-p ak iken jaki un izan beha du e, ikasleek ha emanak es uingu u hezi zaile, babesle, e a gida uan gauza di za en (Besolí e al., 2018). G adu Amaie ako Lana. Bilboko Hezkun za Fakul a ea 21 Tele ono mugiko ak eman izana jus i ika zen duen a azoi nagusi bezala, amilien e diak segu asuna e a amilia-koo dinazioa auke a u zi uen. Hau da, seme-alabei ja aipena egi eko e a elka en a ean komunika zeko o duan, e abile a p ak iko e a un zionala i eman zio en lehen asuna. Familia-kudeake a ekin e a giza e-p esioa ekin lo u ako a azoiak biga en maila ba ean ge a u zi en. Izan e e, asko an amiliak ez daude guz iz ados seme-alabei sma phonea ema ea ekin, baina aldea ekiko isolamendua ekidi eko ha zen du e e abakia (Bas an e G anell, 2021). Nahiz e a seme-alaben p esioa gu xien aipa u ako a azoia izan zen, ba zue an e abakiga ia iza en da, lagunek sma phonea esku a zen du enean, bes e hau ek e e giza e- aldeko kide iza eko ele onoa jaso zea en beha a suma zen du elako. O duan, ikasle ba zuek, sma phonea esku a zea a au soziale a a egoki zeko i enbide gisa ikus en du e (Bení ez-Va gas, 2023). Tele ono mugiko a en kudeake a es a egiei dagokienez, gu asoen hama e ik zazpik adie azi zu en gu aso-kon oleko aplikazioak e abil zen di uz ela. Emai za hauek, o dea, ez da oz ba Ga cía de Ribe a e al. (2023) e a Gai ín-Sallán & Me cade en (2018) ike ke ekin, non aplikazio ho ien e abile a askoz xikiagoa zen. Hala e a guz iz e e, kon ol-aplikazioen e abile a ez da nahikoa ikasleen ele ono mugiko en e abile a a du a sua be ma zeko. Iza ez, amiliek bi a eka i za-es a egiak e e aplika u beha di uz e (Ge illa-Ga cía e al., 2023). Bes e alde ba e ik, gu aso-jokabideen dimen sioen banakako az e ke ak e aku si du umeek nagusiki, moni o izazioa e a babesa jaso zen di uz ela. Ai zi ik, gainbegi a ze e a lagun za dimen sioek pun uazio baxuagoak lo u di uz e, amilien esku-ha ze hezi zailea u iagoa dela adie aziz. Azkenik, ga azka dimen sioak pun uazio baxuena izan du, baina da uen a eko aldaga i asun handiak amilia ba zue an ele ono mugiko en e abile an en sioak ego en di ela i adoki zen du. Ike ke a en a abe a, gu aso gehienak seme-alaben sma phonea en e abile a i bu uz in o ma u a e a e abile a a du agabea en a iskuez kezka u a daude (San-Ma ín-Roldán e al., 2024). Halabe , gene o ikuspegi ik, desbe din asun esangu a suak iden i ika u di a. Emakumeek a e a handiagoa eskain zen dio e seme-alabek no ekin ha eman zen di en jaki ea i, e a, gizonek, be iz, egi en di uz en ja due ei. Gaine a, emakumeek maizago ema en die e a iskuei bu uzko in o mazioa, e a e abile a i bu uzko ez abaida gehiago iza en di uz e. Luka ská e a Gab helík (2024) ike zaileek e e emakumeek ele ono mugiko en e abile a gehiago kon ola zen du ela ondo ioz a u zu en. G adu Amaie ako Lana. Bilboko Hezkun za Fakul a ea 22 Haa ik, gu aso-kon oleko aplikazioak e abil zen di uz en amiliek in o mazio zeha zagoa du e seme-alaben e abile a en ingu uan (noiz, non, ze a ako e a zenba denbo az), e a ho ek p eben zio e aginko agoa ahalbide zen du, seme-alaben babesa inda uz (Ma hes e al., 2021). Kon a a, kon ol-aplikazio ik e abil zen ez du en amilie an ziu gabe asun handiagoa dago, e a ga azkak maizago so zen di a. Azken ba ean, ike ke a en emai zek gu asoen kezka e a kon ol-joe a o oko a e akus en du e. Ho enbes ez, Lehen Hezkun zako ikasleen e abile a digi al a du a sua sus a zeko, amiliek pa e-ha ze ak iboa iza ea, kon ol-aplikazioak a du az e abil zea e a bi a eka i za hezi zaileak p ak ikan ja zea lagunga ia da. Ike ke ak, e a be ean, gene oa en e a kon ol- esnen e abile a en a abe a alde esangu a suak daudela azale a u du. Ho i dela e a, espe ien zia digi al segu u e a heziga ia be ma zeko, amilia en e a hezkun za-komuni a ea en a eko elka lana e a egune ake a ezinbes ekoak di a. 6. Ondo ioak Ikasleak ele ono mugiko a ge o e a adin gu xiago ekin e abil zen has en di en heinean, hezkun za-komuni a eak egoe a ho i modu e aiki zailean heldu beha dio. E abile a segu ua bul za zeko, e eali a ea i uko egin o dez, hezkun za-p ozesuan p ak ika a giak, mugak e a e edu posi iboak xe a zea ezinbes ekoa da. Hala e a guz iz e e, amilien ola gil za ia da hezike a esplizi ua e a egune oko o ien azioa be ma zeko o duan. Umeek gu asoengandik jaso zen du en kon ol mo ak haien po ae a e a bizi-kali a ea alda di zake. Iza ez, gu aso-kon oleko aplikazioak e abil zen e a a iskuak azal zen di uz en amiliek, o o ha , ga azka gu xiago iza en di uz e. Ho i ho ela bada e e, kon ola en in en si a ea ez da be i e aginko asuna en adie azle. Izan e e, moni o izazioan oina i u ako es a egiek ez di uz e ikasleen p emia hezi zaileak guz iz ase zen. Ai zi ik, ikasleek a iskuak p ebeni zeko, beldu a zabal zean oina i zen den o ien azioa e abili beha ean, ule menezko elka izke ekin kon zien zia so u beha da. Ondo ioz, lan honek age ian uz en du amiliek eskolekin ha eman sendoa iza ea un sezkoa dela ikasleen ongiza e digi ala be ma zeko. Iza ez, amiliak hezkun za- komuni a ea en pa e ak ibo e a e abakiga ia di a, e a haien bi a eka i za-es a egiek, ja e ek zein e abakiek ikasleen po ae a e a e endimendu akademiko i zuzenean e agi en die e. Ho ega ik, i akasleen e a amilien a eko lankide za auke a pa egabea da ikasleei sma phoneak modu osasun su, kon zien e e a heziga ian e abil zen i akas eko. G adu Amaie ako Lana. Bilboko Hezkun za Fakul a ea 23 7. Mugak e a e o kizuneko e onkak Ike ke a honek zenbai muga au kez en di u, hala nola, lagina en amaina xikia, pa e- ha zaileen %80,5 emakumeak iza ea e a ike ke a e emu geog a iko espezi iko ba ean ga a u izana. Ho ek emai zen o oko asuna zail zen du, ba ez e e, Lehen Hezkun zako amilia guz ie a a heda zeko o duan. Hala e e, emakumeek hezkun za-gaie an pa e- ha ze handiagoa izan ohi du ela isla zen du, e a amilia-dinamikei bu uzko in o mazio balio sua ema en du. Galde egia amiliek elema ikoki e a bo onda ez be e zu enez, bali eke zin zoak izan o dez, sozialki egoki za ha zen di en i emak hau a zea. E o kizune a begi a, lanak e onka ba zuk plan ea zen di u, esa e ako, adie azga i asuna hobe zeko lagin handiago e a geog a ikoki heda uagoa e abil zea. Ho ez gain, Lehen Hezkun zako ikasleen ikuspegia jaso zea e e abe asga ia izango li za eke, ele ono mugiko en kudeake a i bu uz du en pe zepzioa haien gu asoena ekin alde a zeko. 8. P in zipio e a balio demok a ikoen e a Ga apen Jasanga iko Helbu uen gogoe a Ike ke a honek ba egi en du EHUagenda 2030eko Ga apen Jasanga i ako Helbu uekin (GJH), konk e uki 3. (Osasuna e a ongiza ea) e a 4. (Kali a ezko hezkun za) helbu uekin (Euskal He iko Unibe si a ea, 2019). Kali a ezko Hezkun za en ikuspegi ik, ike ke a honek gau egungo giza e a molda zeko gai asun digi ala en ga apena ikasleen ikaskun za-p ozesua en gil za ie ako ba dela e akus en du. Tele ono mugiko en e abile ak ikasleen a isku digi alekiko esposizioa a eago zen du, e a ho ega ik, gai asun digi ala modu k i iko e a a du a suan lan zea ezinbes ekoa da. Zen zu ho e an, kali a ezko hezkun za be ma zea ikaskun za-p ozesuan esku-ha zen du en e agile guz ien a du a da, e a ike ke ak, gehienba amilia-espa ua ha u du kon uan, haiek e abaki zen bai u e seme-alabak noiz e a nola has en di en sma phonea e abil zen. O duan, gu aso-jokabideei e epa a u a, ike ke ak eka pen zuzena egi en dio kali a ezko hezkun za i, hezkun za en ikuspegi o mal e a ez- o mala uz a uz. Bada, ikasleen gai asun digi ala en ga apena neu i handi ba ean, eskola en e a amilien a eko elka lana en menpe dagoela ondo ioz a u da. Biga enik, Osasuna e a Ongiza ea ekin lo u a, ike ke a hone an sma phoneen e abile a desegokiak ikasleen ongiza e psikologikoan, osasun men alean e a ha eman sozialen kali a ean izan di zakeen ondo ioak az e u di a. Ho en ha i a, espa u akademikoan e a amilia-ingu unean p eben zio-neu iak e a bi a eka i za-es a egiak eza iz, a iskuak G adu Amaie ako Lana. Bilboko Hezkun za Fakul a ea 24 neu i handi ba ean ekidin dai ezkeela i adoki da. Ho i dela e a, sma phoneen gida i za e a e abile a a du a sua sus a zeak be ebiziko ga an zia du 3. GJH-a lo zean. E a be ean, ike ke a honek hezkun za en bidez balio demok a ikoak sus a zea en beha a naba men zen du, hala nola, ikasle guz ien pa e-ha ze a du a sua, eskubideak, gene o be din asuna e a he i a ak ibo gisa gai zeko amilien e an zukizuna. Ho az, gailu digi alen e abile a a du a sua gai asun ekniko isola ua ez ezik, ikasleen ongiza ea e a demok azia-kul u a en adie azpena zain zeko es a egia e aginko a da, non eskola, ikasle e a amilien a eko elka izke a e a elka asuna oina izko osagaiak di en. 7. E e e en zia bibliog a ikoak 77/2023 Dek e ua, maia za en 30ekoa, Euskal Au onomia E kidegoan Oina izko Hezkun za en cu iculuma en eza pena e a inplemen azioa a au zen duena. Euskal He iko Agin a i za en Aldizka ia, 109, 2023ko ekaina en 9a h ps://www.euskadi.eus/web01-bop /eu/bop 2/da os/2023/06/2302729e.pd Agui e Dá ila, E., Meza Rod íguez, A. E., Ramí ez Co áza , F., Pulido Escoba , P. A., Galindo Ubaque, A. D., Bus os Ab il, J. P., Sas e Rome o, C. A., & Méndez Méndez, D. C. (2024). P ác icas de c ianza y pa icipación ciudadana adolescen e: Mediación del apoyo pa en al a la au onomía y las habilidades pa a la ida. Psicología desde el Ca ibe, 41(1). h p://www.scielo.o g.co/scielo.php?pid=S0123- 417X2024000100004&sc ip =sci_a ex Agui e, A. F. & Mo e i, M. (2020). Sociedad de la In o mación y T ans o mación Digi al. Cá ed a Lib e Tele abajo y Sociedad, Uni e sidad Nacional de La Pla a. h p://sedici.unlp.edu.a /handle/10915/108656 Anas asía González, P. (2023). Cibe acoso sexual in an il en A gen ina: análisis discu si o del deba e de la Ley de G ooming. Anag amas Rumbos y Sen idos de la Comunicación, 21(42), 1–23. h ps://doi.o g/10.22395/ang . 21n42a18 Asociación pa a la In es igación de Mé odos de Comunicación (AIMC). (2019). AIMC Niñ@s 2018. h ps://www.aimc.es/o os-es udios- abajos/aimc-ninos/ Ba au-Rojas, I., Aie be-Ba andia an, A., & O egui-González, E. (2018). Mediación pa en al del uso de In e ne en el alumnado de P ima ia: C eencias, es a egias y di icul ades. Comunica , 26(54), 71-79. h ps://doi.o g/10.3916/C54-2018-07 Bas an e G anell, V. (2021). Pa ia po es ad, hijos y elé onos mó iles: con ol y mediación pa en al. Thomson Reu e s A anzadi. Bení ez-Va gas, B. (2023). El Cons uc i ismo. Con-Ciencia Bole ín Cien í ico De La Escuela P epa a o ia, 10(19), 65-66. h ps:// eposi o y.uaeh.edu.mx/ e is as/index.php/p epa3/a icle/ iew/10453 Besolí, G., Palomas, N., & Chama o, A. (2018). Uso del mó il en pad es, niños y adolescen es: C eencias ace ca de sus iesgos y bene icios. Aloma: Re is a de Psicologia, Ciències de l’Educació i de l’Espo , 36(1), 29–39. h ps:// aco.ca /index.php/Aloma/a icle/ iew/337761/428558 Bonilla-del-Río, M., Diego-Man ecón, J. M., & Lena-Acebo, F. J. (2018). Es udian es uni e si a ios: p osumido es de ecu sos digi ales y mediá icos en la e a de