Gorroto delituak eta zibergorrotoa: Malagako Probintzia Auzitegiaren 39/2023 epaiaren azterketa praktikoa

Enp esen Adminis azio e a Zuzenda i zako
e a Zuzenbideko G adu Bikoi za
Zuzenbideko G adu Amaie ako Lana
2023/2024 Ikas u ea
GORROTO DELITUAK ETA ZIBERGORROTOA:
MALAGAKO PROBINTZIA AUZITEGIAREN
39/2023 EPAIAREN AZTERKETA PRAKTIKOA
EGILEA: Ane Bilbao Ince a
TUTOREA: Iñigo Go don Beni o
Bilbo, 2024ko ekaina en 20a
RESUMEN:
El p esen e es udio de in es igación abo da á los deli os de odio, comenzando con
una e isión eó ica de su de inición legal y egulación en el con ex o español y eu opeo.
Pos e io men e, a modo de es udio de caso, se examina á la ecien e Sen encia de la
Audiencia P o incial de Málaga Núm. 39/2023, de 6 de sep iemb e, que in oluc a a diez
acusados de inci a al odio hacia los meno es de edad no acompañados (MENA) a a és de
un g upo de Facebook en la ciudad au ónoma de Melilla.
El es udio e alua á si las conduc as de los acusados cons i uyen deli os de odio según
el a ículo 510.1.a del Código Penal y conside a á el sub ipo ag a ado ela i o al uso de las
edes sociales, con o me al a ículo 510.3 del Código Penal. Es e abajo de in es igación
p e ende p opo ciona una comp ensión in eg al de los deli os de odio y los desa íos
especí icos que p esen a la e a digi al en su p opagación y sanción.
PALABRAS CLAVE: DELITOS DE ODIO, DISCURSO DE ODIO, DISCRIMINACIÓN,
LIBERTAD DE EXPRESIÓN, GRUPOS VULNERABLES, REDES SOCIALES.
LABURPENA:
Ike ke a-az e lan hone an go o o-deli uak az e uko di a, lege-de inizioa en
be ikuspen eo ikoa ekin e a Espainiako e a Eu opako es uingu ua en e egulazioa ekin
hasi a. Ondo en, kasua en az e ke a gisa, Malagako P obin zia Auzi egiak i aila en 6an
emandako 39/2023 Epaia az e uko da. Epai honek hama akusa u inplika zen di u, Melillako
hi i au onomoan Facebookeko alde ba en bidez ino en ka gu a ez dauden adingabeekiko
(MENA) go o oa bul za zeaga ik.
Az e lanak ebalua uko du akusa uen jokabideak go o o-deli uak di en, Zigo
Kodea en 510.1.a a ikulua en a abe a, e a sa e sozialen e abile a i dagokion azpimo a
as undua ain za ha uko du, Zigo Kodea en 510.3 a ikulua en a abe a. Ike ke a lan honek
go o o-deli uen e a a o digi alak be e hedapenean e a zehapenean au kez en di uen e onka
espezi ikoen ule men in eg ala eskaini nahi du.
GAKO-HITZAK: GORROTO-DELITUAK, GORROTO-DISKURTSOA,
DISKRIMINAZIOA, ADIERAZPEN-ASKATASUNA, TALDE KALTEBERAK, SARE
SOZIALAK.
ABSTRACT:
This esea ch pape will add ess ha e c imes, beginning wi h a heo e ical e iew o
hei de ini ion and legal egula ion in he Spanish and Eu opean con ex . Subsequen ly, as a
case s udy, i will examine he ecen Judgmen o he P o incial Cou o Malaga No.
39/2023, o Sep embe 6, in ol ing en de endan s accused o inci ing ha ed owa ds
unaccompanied mino s (MENA) h ough a Facebook g oup in he au onomous ci y o
Melilla.
The s udy will assess whe he he conduc o he de endan s cons i u es ha e c imes
unde A icle 510.1.a o he Penal Code and will s udy he agg a a ed sub ype ela ing o he
use o social ne wo ks unde A icle 510.3 o he Penal Code. The aim o his esea ch wo k
is o gain an in-dep h unde s anding o ha e c imes and he speci ic challenges p esen ed by
he digi al e a in hei p opaga ion and punishmen
KEY WORDS: HATE CRIMES, HATE SPEECH, DISCRIMINATION, FREEDOM OF
EXPRESSION, VULNERABLE GROUPS, SOCIAL NETWORKS.
- AURKIBIDEA -
1. LABURDURAK................................................................................................................... 1
2. SARRERA.............................................................................................................................2
3. ATAL TEORIKOA. GORROTO DELITUETATIK INTERNET BIDEZKO
GORROTO DISKURTSORA.................................................................................................3
3.1. Go o o deli ua (Ha e C ime)..................................................................................... 3
3.2. Go o oa en disku soa (Ha e Speech)......................................................................6
3.3. Go o o-deli uen e egulazio ju idikoa...................................................................14
3.3.1. Nazioa eko lege ia.......................................................................................... 14
3.3.2. Espainiako zigo lege ia...................................................................................16
3.4. Go o o-disku soa sa e soziale an..........................................................................21
3.5. Babes u ako ondasun ju idikoa............................................................................... 25
4. ATAL PRAKTIKOA. EPAIAREN AZTERKETA......................................................... 27
4.1. Egi a eak e a haien ibilbide judiziala...................................................................... 27
4.2. Epaian eba zi ako ga azka nagusien az e ke a...................................................... 28
4.2.1. Akusa uen go o o disku soa en az e ke a..................................................28
4.2.2. Ondasun ju idikoa en u ake a en az e ke a...............................................42
4.2.3. Sa e sozialen ak o ea en az e ke a................................................................50
5. ONDORIOAK.................................................................................................................... 52
6. BIBLIOGRAFIA................................................................................................................54
1. LABURDURAK
a . : A ikulua(k)
AG: Auzi egi Go ena
ECRI: A azake ia e a In ole an zia en au kako Eu opako Ba zo dea
edi .: Edi o ial
EK: 1978ko Espainiako Kons i uzioa
GEEA: Giza Eskubideen Eu opako Auzi egiak
IKT: In o mazioa en e a Komunikazioa en Teknologia
Koo d.: Koo dina zailea(k)
LGTBI: Lesbiana, Gay, T ansexual, Bisexual e a In e sexualak
LO: Lege O ganikoa
MENA: Ino en Ka gu a Ez Dauden Adingabe A ze i a ak
ODIHR: E akunde Demok a iko e a Giza Eskubidee a ako Bulegoa (OSCE)
O.J.: Oina i Ju idikoa
op. ci .: Goian zi a u a
o . : O ialdea(k)
OSCE: Eu opako Segu asun e a Lankide za ako E akundea
PIDCP: Eskubide Zibil e a Poli ikoen Nazioa eko I una
ZK: 1995eko Zigo Kodea (Espainia)
1

2. SARRERA
Ike ke a lan honen xedea go o o-deli u ba ekin lo u ako epai judizial ba sakon
az e zea da. Gau egungo es uingu uan, go o o-deli uak giza e-kohesioa i e a giza e
demok a ikoen oina i di en be din asuna en e a e espe ua en oina izko p in zipioei egi en
zaizkien meha xu esangu a suene ako ba di a. A au-haus e hauek pe sona edo alde
espezi ikoen au ka egi en di a, a aza, e lijioa, sexu-o ien azioa, ja o i e nikoa edo
gene o-iden i a ea bezalako be ezko ezauga ie an oina i u a.
Hala, segu asun-inda ek emandako zi a be ienek e eali a e kezkaga ia e akus en
du e: 2023an go o o-deli uekin lo u ako 1.606 ge aka i e egis a u zi en, hau da, %33,1eko
igoe a au eko u ea ekin alde a u a. Gaine a, 712 pe sona a xilo u zi uz en, ho s, %40,2
gehiago. Be eziki esangu a sua da iaz e egis a u ako ge aka i gehienak (604)
a azake ia ekin e a xeno obia ekin lo u a ego ea.1 Da u ho iek azpima a zen du e
p emiazkoa dela gu e giza ean go o o-deli uak hobe o jo a zea e a ule zea. Gai honen
auke ake a, azken u eo an mo a hone ako deli uek izan du en go akada naba mena ha u da
oina i. Izan e e, giza ean ge o e a kezka handiagoa dago, e a enomeno k iminal honi
hobe o heldu e a ule u beha da, espa u ju idiko ik e a soziale ik e an zun e aginko ak
ga a zeko.
Ildo hone an, go o o-deli uen az e ke ak be ebiziko ga an zia du, hainba
a azoi enga ik. Lehenik e a behin, deli u hauek zuzeneko bik imei e agi eaz gain, beldu - e a
segu asunik ezeko gi oa so zen du e haien komuni a ee an. Halabe , go o o-deli uek
meha xu zuzena egi en die e be din asuna en e a giza duin asuna en oina izko balioei,
giza e-kohesioa ahulduz e a banake a e a ga azka sus a uz.
Lan honek Malagako P obin zia Auzi egia en 39/2023 Epaia az e uko du. Be an,
Facebook-eko alde ba en bidez MENASen au kako go o o-disku soak zabal zeaga ik
akusa u ako 10 pe sonak ekin za k iminalak egin di uz en edo, ai zi ik, adie azpen ho iek
adie azpen-aska asune ako eskubideak babes en di uen az e uko dugu. Hau a u ako epaia
zeha z-meha z az e uz, go o o-deli uen in e p e azio judiziala, inda ean dauden a auen
aplikazioa e a kasu ho iei hel zean auzi egiek di uz en e onkak ule u nahi di a.
1Público & E e. (2024ko u a ilak 31). Los deli os de odio c ecie on un 33% en 2023 en España. Público.
2
Az e lan hau un sezko bi espa u an egi u a zen da: eo ikoa e a p ak ikoa. A al
eo ikoan, go o o-deli uen izae a i e a ipologia i bu uzko es uingu u zeha za emango da,
dagozkion de inizioak, Es a uan zein nazioa ean aplika dai ekeen a au-espa ua e a
ju isp uden zia en e a dok ina ga an zi sua en az e ke a ba nean ha u a. A al hone an,
go o o-deli uen konplexu asuna e a be ezi asunak ule zeko beha ezkoak di en oina i
kon zep ualak eza iko di a, bai e a sis ema judizialek deli u ho iei au e egi ean di uz en
e onkak e e.
Espa u p ak ikoa hi u a ale an nagusi an ga a uko da. Lehenik e a behin, az e gai den
epaia e agin zu en ge aka ien az e ke a zeha za egingo da, bai a kasuak ja ai u zuen bide
judiziala ena e e. Biga enik, epaia en gai ez abaidaga ienak jo a uko di a. Az e ke a k i iko
honen a da za izango da zehaz ea aipa u ako egi a eak go o o deli ua di en, babes u ako
ondasun ju idikoa bene an u a u den e a sa e sozialek izan zu en ak o ea. Gai hauek
un sezkoak izan dai ezke epaia en egoki asuna e a ho ek ju isp uden zian e a giza ean duen
e agina ule zeko. Azkenik, egindako az e ke a ik e a o i ako hausna ke a e a ondo io
ba zuekin amai uko da lana.
3. ATAL TEORIKOA. GORROTO DELITUETATIK INTERNET BIDEZKO
GORROTO DISKURTSORA
3.1. Go o o deli ua (Ha e C ime)
Go o o-deli uen gaia jo a zean so zen den a azo handiene ako ba e minoa en
kon zep ua be a da. LÓPEZ ORTEGAk2 dioen bezala, ezjakin asun honek ez abaida e agin
du ha en exis en zia en, jus i ikazioa en e a e egulazioa en ingu uan.
Lehenik e a behin, naba men zekoa da es e eo ipoak e a au ei i ziak, giza ea en
has apene a ik gu e egi u a kul u ala en pa e di ela, e a, be az, jokabide disk imina zaileek
e a go o o-disku soak ze egin ga an zi sua ha u du ela his o ian zeha , bai a ideologia
poli ikoek e e. A ze a begi a uz ge o, ikus dezakegu alde mino i a ioek, alde ho ie ako kide
hu sa iza eaga ik, e aso anke en bik ima bihu u di ela; adibidez, kolo e ako e o kinen
au kako e asoak. 1985ean, FBIa Es a u Ba ue an ge a u ako zenbai deli u ike zen hasi zen.
2LÓPEZ ORTEGA, “Análisis y e olución de los deli os de odio en España (2011-2015)”. An opología
Expe imen al, 17 zbk., 2017, 20 o .
3
Deli u ho iek mo ibazio be a zu en, nagusiki a aza- e a e nia-kal e ba zuen ondo ioz egi en
bai zi en. Ho ik so u zen Ha e C imes e minoa3.
Be az, esan dugun moduan e mino hau ha e c imes anglosaxoi ik da o , e a oso
ohikoa da nazioa eko e akundee an e abil zea, baina ez du a au-de inizio ik. Hala e e,
hainba e akunde saia u di a ho e a a hu bil zen. Esa e ba e ako, E akunde
Demok a ikoe a ako e a Giza Eskubidee a ako Bulegoak (ODIHR), Eu opako Segu asun e a
Lankide za ako E akundea en (OSCE) ba uan dagoen ins i uzioak, honela de ini u zuen
go o o-deli ua 2005ean: "(A) edozein a au-haus e penal, pe sonen edo jabe zen au kako
a au-haus eak ba ne, non bik ima, ha en ondasunak edo helbu ua B za ian de ini u ako alde
ba en bene ako lo u aga ik edo an zeko lo u aga ik, a iliazioaga ik, lagun zaga ik edo kide
iza eaga ik auke a zen di en. (B) alde ba ek kideen ezauga i komun ba izan beha du
oina i, hala nola, bene ako edo pe zepziozko a aza, nazionala edo e nikoa, ja o ia,
hizkun za, kolo ea, e lijioa, sexua, adina, minusbalio asun men ala edo isikoa,
sexu-o ien azioa edo an zeko bes e ak o e ba "4.
De inizio honekin, ODIHRk, gu xienez, be e lan-e emuan, zigo -a au jakin ba zuk
homogeneiza u nahi du, e o kizuneko e egulazio komun ba e ako oina i gisa, ge aka i mo a
ho iek ba e a muga zea e a e e ea ahalbide zeko. Hala e e, be i o e e ikus en dugu a e ki
babesle ik kanpo ge a zen di ela an zeko bes e ak o e ba ekin iden i ika zen di en alde
ma jina uak edo disk imina uak, baldin e a egiazkoa bada edo i ain zailea hau ema en badu.
Ho ela, jos un-kaxa hu sa modukoa dela esan genezake, polizia-ja duna ezinezkoa e a
aplikazio p ozesal imajina ezinzekoa 5.
Hala e e, OSCEk eskaini ako go o o-deli uen kon zep ua ezagunagoa da, 2003ko
abenduan Maas ich en egindako Minis o Kon seiluan honela de ini u bai zi uen:
"a au-haus e penal o o, pe sonen e a jabe za en au kako a au-haus eak ba ne, bik ima, okia
edo a au-haus ea en objek ua be e lo u aga ik, ha emanaga ik, a iliazioaga ik, lagun zaga ik
edo a azan, ja o i nazional edo e nikoan, hizkun zan, kolo ean, e lijioan, adinean,
5MARTÍN HERRERA, “¿Cuándo el "ha e speech" se con ie e en "ha e c ime"? Libe ad de exp esión y
de echo in e nacional según el TEDH. Re is a De La Facul ad De De echo, 5(2) zbk, 2014, 77 o .
4GARCÍA MAJADO, “La egulación ju ídica del odio”, Paloma FAVIERES (Koo d.), Igualdad de a o y no
disc iminación: Discu so de odio y deli o de odio hacia la población mig an e y e ugiada, edi . Uni e sidad de
O iedo, O iedo, 2022, 55 o .
3VIDAL LÓPEZ, “Deli os de odio, inci ación al odio y libe ad de exp esión: In oducción a los deli os de odio
en España”. Cuade nos De RES PUBLICA En De echo Y c iminología, 3 zbk, 2024, 150 o .
4
minusbalio asun isiko edo men alean, sexu-joe an edo an zeko bes e ak o e ba zue an
(bene akoak edo us ezkoak izan) oina i u a egon dai ekeen alde ba eko kide iza eaga ik
hau a zen di enean"6.
De inizio honekin e a de VICENTE MARTÍNEZek esandakoa i men eginez7, OSCEk
pa e ha zen zu en 55 es a uei hu a egoki zeko auke a eman nahi zien, es a u bakoi za en
espezi iko asun ju idikoa en a abe a. De inizio ho en a abe a, go o o-deli uak bi elemen u
di u:
1) lege ia nazionalean deli u gisa ipi ika u ako egin za penala da, e a
2) aldez au eko mo ibazioa izan du, hau da, egileak mesp e xa zen, a buia zen
edo go o a zen duen alde ba eko kide iza eaga ik auke a u du e bik ima,
bene akoa zein hau emandakoa izan.
Ch is ian S ohal Eu opako Segu asun e a Lankide za ako E akundea en (OSCE)
E akunde Demok a ikoe a ako e a Giza Eskubidee a ako Bulegoko (ODIHR) zuzenda ia en
hi ze an, go o o-deli uak in ole an zia en e a disk iminazioa en adie azpenik mal zu ena
di a, a aza, sexua, hizkun za, e lijioa, sinesmena, ja o i nazionala edo soziala,
sexu-o ien azioa, desgai asuna edo an zeko bes e gai ba zuk oina i ha u a. Au ei i zi ho ien
adie azpen bo i za e aso, e ailke a, meha xu edo jabe za i kal e egi ea izan dai eke, hala nola
su ea, p o anazioa edo bandalismoa8.
Ba ne Minis e ioak 2016ko Espainian go o o-deli uekin lo u ako is iluei bu uz
egindako xos ene an i aku dai ekeenez, “go o o-deli uak” e minologiak jokabideen
ka ego ia ba de ini zen du ak o e izenda zaile e a komun gisa elemen u mo iba zaile ba
di uena: go o oa e a disk iminazioa9.
Be az, go o o-deli uak modu asko an de ini e a in e p e a dai ezke; a e gehiago,
giza e-p emie a a egoki zen den kon zep u aldako a da, baina de inizio guz iek elemen u
komunak iza en di uz e, honela de ini di zakegula ik: giza e- alde ba eko kide iza eaga ik
pe sona ba en au kako au ei i zie a ik so zen di en a au-haus eak, bidegabeko e asoen xede
9BARNE MINISTERIOA, “In o me sob e la e olución de los inciden es elacionados con los deli os de odio en
españa”, Mad il, 2016, 3 o .
8DE VICENTE MARTINEZ, op. ci ., 32 o .
7DE VICENTE MARTINEZ, op. ci ., o . 32
6DE VICENTE MARTINEZ, El discu so del odio: análisis del a ículo 510 del Código Penal, edi . Ti an lo
Blanch, Valen zia, 2018, 31-32 o .
5
a aza-go o oa e a a aza-disk iminazioa jus i ika u edo sus a u nahi du enak, edozein o ma
du ela e e28.
Ildo be e ik ja ai uz, Eu opako Kon seiluak gomenda u du es a u kideek
adie azpen-aska asune ako eskubidea muga zea, giza duin asuna babes ea en, e a ai o u du
lehenengoak kal e egin diezaiokeela biga ena i, e a, be az, bien a eko en sio ho iek bi
eskubideak ba e a uz konpondu beha di ela, adie azpen-aska asune ako eskubidea en
nagusi asuna ai o u gabe29.
Be az, o ain a e esandakoa en a abe a adie azpen-aska asune ako eskubidea en
ga an zia ondo ioz a dezakegu e a aipa u dugunez eskubide hau ez da mugagabea. O ain,
bes e ga azka ba plan ea zen zaigu: adie azpen-aska asunak babes en ez duen go o oa e a
adie azpen-aska asuna en babespean egon dai ekeen disku soa be eiz ea.
Honen au ean, a aza-disk iminazioa ezaba zeko Nazio Ba uen Komi ea en 35.
Gomendio O oko ak, go o o a azis a en disku soa en au kako bo oka i bu uzkoak,
2013ko abuz uan ona u zenak, disku so a azis a zigo ga i za jo zeko edo ez jo zeko balio
du en i izpideen ze enda ba eza zen du. Ba zo dea en us ez, zabal ze- e a
bul za ze-egin zak legea en a abe a zigo zeko moduko egin za za jo zeko,
es uingu u- ak o e hauek ha u beha di a kon uan: lehenik e a behin, disku soa en edukia
e a o ma. Disku soa p oboka zailea e a zuzena den ala ez, nola dagoen e aiki a e a zabal zen
den e a ze es ilo an adie az en den. Biga enik, o mula u e a zabaldu zen unean nagusi zen
gi o ekonomiko, sozial e a poli ikoa, alde e nikoen e a bes e alde ba zuen au kako
disk iminazio-ja aibideak ba ne. Hi uga enik, disku soa en igo leak giza ean duen
posizioa edo egoe a, e a disku soa en ha zaile den publikoa Lauga enik, disku soa en
i ismena, audien zia-mo a e a ansmisio-bideak ba ne: disku soa komunikabide o oko e an
edo In e ne en zabaldu zen ala ez, e a komunikazioa en maiz asuna e a zabal asuna, be eziki
e epikapenak alde e niko e a a azakoekiko e sai asuna piz eko es a egia delibe a ua
dagoela i adoki zen duenean. Bosga enik, disku soa en helbu uak: pe sonen e a aldeen
giza eskubideak babes eko edo de enda zeko disku soak ez du zigo penalik edo bes elako ik
jaso beha 30.
30DE VICENTE MARTINEZ, op. ci ., 52 o .
29DE VICENTE MARTINEZ, op. ci ., 49 o .
28DE VICENTE MARTINEZ, op. ci ., 47 o .
12

Ondo ioz, es uingu ua en edozein az e ke ak hainba ak o e ba ne ha u beha di u,
hala nola, e lijio- edo a aza-komuni a een a ean behin e a be iz en sioak ego ea, dagokion
aldea en disk iminazioa, disku soa en onua e a edukia, pe sona bul za zailea e a disku soa
zabal zeko e abili ako bi a ekoak 31.
Bes alde, a gi ge a zen dela ik adie azpen-aska asuna oina izko eskubidea dela baina
zenbai p in zipio e a baldin za en a abe a legez mu iz u dai ekeela, giza eskubideen
nazioa eko zuzenbidea en a abe a, e a zehazki PIDCP en 20. a ikulua en a abe a, legeak
debeka u egin beha di u zenbai disku so mo a. Go o oa bul za zea babes u gabeko
disku soa en adibide ba da. Nazio Ba uen Raba eko Ekin za Planak ak o e mul zo oso ba
eza zen du es a uek gai ho i hel diezaio en, e a ildo a gi ba zehaz en du
adie azpen-aska asuna en e a go o oa e a inda ke ia bul za zea en a ean32.
Gizabanako edo alde ba ekiko go o oa en adie azpena, ezauga i babes u ba ean
oina i ua, hi u ka ego ia an bana dai eke, e a giza eskubideen nazioa eko zuzenbidea en
a abe a es a uek emandako e an zuna en bidez be eiz en di a. E an zun mailaka u hau
p in zipio o oko za ha zen da Raba eko Ekin za Planean; izan e e, PIDCP en 20.2
a ikulua en a abe a, bul zada ze den jaki eko o ien abideak ema en di u. Es a u mailan
honako hau eza zen du: "a gi e a ga bi be eizi beha di a hi u adie azpen-mo a: deli ua den
adie azpena; penalki zigo ga ia ez den adie azpena, baina p ozesu zibil ba edo
adminis azio-zehapen ba jus i ika dezakeena; e a zigo penal, zibil edo adminis a ibo ik
jaso ezin du en baina ole an zia i, gizalegea i e a bes een eskubideekiko e espe ua i bu uzko
kezkak plan ea zen di uz en adie azpenak"33.
Raba eko Ekin za Planak eza zen duenez, alde babes u ba i zuzendu ako go o o
disk imina zailea en apologian oina i u beha di a sus apen-debekuak. Talde babes u ho ek
alde-ezauga iak di u, e a modu zabalean in e p e a u beha di a; bes eak bes e, sexua,
sexuali a ea, gene o-iden i a ea, e lijio-sinesmenak edo ja o i e nikoa bezalako ezauga iak.
E a be ean, adie az en dena en asmoa edo en zule alde objek iboa en au ka egi e a
bul za zeko duen gai asuna ebalua u beha dela eba zi du34.
34ARTICLE 19. (2020). op. ci .
33ARTICLE 19. (2020). Elka izke a e a go o o-disku soa Espainian: dokumen u ekniko ba .
32UNESCO. (d.b.) Adie azpen aska asuna en muga legi imoak: Raba eko Ekin za Plana go o oa bul za zeko
debekua i bu uz.
31DE VICENTE MARTINEZ, op. ci ., 53 o .
13
Go o oa en bul za zea zehaz eko, Raba eko Ekin za Planak kon uan ha u beha eko
sei ak o e zehaz en di u: es uingu ua, hi z egi en duen pe sona en no asuna, asmoa,
adie azpena en edukia, adie azpena en hedadu a e a amaina, e a kal e ba ge a zeko
p obabili a ea, be ehalako asuna ba ne. Tes uingu ua i dagokionez, disku soa ge a zen den
ingu une sozial, poli iko edo ekonomikoa ha u beha da kon uan, be eziki alde babes ua en
ga azka- edo jaza pen-his o ia. Hi z egi en duen pe sona en no asuna e e, hala nola, agin e-
edo e agin-posizioa (adibidez, ka gu publiko ba edo bu uzagi e lijioso ba den),
e abakiga ia da. Asmoa i dagokionez, pe sonak go o o disk imina zailea en alde egi eko
asmoa o e zuen aipa zen du, hau da, babes u ako alde ba i ezauga i babes uen a abe a
e aso zeko asmoa o e zuen, e a ea ba o e zekien ho i adie az eak audien zia disk iminazio a,
e sai asune a edo inda ke ia a bul za zezakeela. Adie azpena en edukiak esan zena,
adie azpena en o ma e a es iloa ba ne ha zen di u, bai a en zuleek ha i bu uz ule zen
du ena e e. Adie azpena en hedadu a e a magni udeak adie azpena en izae a publikoa e a
e abili ako bi a ekoak ha zen di u, bai a in en si a ea edo magni udea e e, maiz asuna i edo
kan i a ea i dagokionez. Azkenik, kal ea ge a zeko p obabili a eak a azoizkoa izan beha du,
disk iminazioa, e sai asuna edo inda ke ia adie azpena en zuzeneko ondo io za ha u a35.
Be az, ga an zi sua izango da Nazio Ba uen Raba eko Ekin za Plana en i izpideei
ja ai zea, go o o-deli ua izan dai ezkeen adie azpenak beha bezala eza zeko a alasea
inka zeko.
3.3. Go o o-deli uen e egulazio ju idikoa
A al hone an, labu ki az e uko di ugu go o o- e a disk iminazio-deli uak a au zen
di uz en xedapen a auemaile nagusiak, bai es a u mailan bai nazioa e mailan e e. Espainiako
o denamendu ju idikoa az e ze a ekingo diogu go o o- e a disk iminazio-deli uei
dagokienez.
3.3.1. Nazioa eko lege ia
Ja aian, nazioa eko espa u ju idikoan mu gilduko ga a. Nazio Ba uen espa uan,
nazioa eko i un nagusie ako ba Giza Eskubideen Adie azpen Unibe sala da, 1948ko
abendua en 10ekoa. Adie azpen honen a abe a, munduan aska asunak, jus iziak e a bakeak
be ezko duin asuna en e a eskubide be din e a bes e enezinen ona pena du e oina i. A es ian
35ARTICLE 19. (2020). op. ci .
14
aipa u dugun moduan, go o o-deli uek zuzenean e agi en du e be din asun-p in zipioan,
zeina nazioa ean ona u a dagoen Giza Eskubideen Adie azpen Unibe sala en 1. e a 2.
a ikulue an. E a be ean, Nazio Ba uen espa uan Eskubide Zibil e a Poli ikoei bu uzko
Nazioa eko I una e a A aza-disk iminazio mo a guz iak ezaba zea i bu uzko Nazioa eko
Konben zioa di ugu. Es a u ba eko he i a guz iek legeen au ean babes be a iza ea en alde
egi en du e biek, e a es a uei eska zen die e be en egoilia en a aza-ja o ia en,
nazionali a ea en edo e nia en ondo iozko edozein disk iminazio-mo a en au ka
abs eni zeko36.
Eu opako Kon seilua gobe nua eko e akunde poli ikoa da e a giza eskubideen
de en sa e a be e helbu uen a ean giza eskubideak de enda zea e a giza eak au e egin beha
dien a azoei konponbide komunak bila zea naba men zen da, hala nola, gu xiengoekiko
disk iminazioa, xeno obia, in ole an zia, gizakien sale oske a e a zibe k iminali a ea e a
hau enganako inda ke ia. Espa u hone an, Giza Eskubideak e a Aska asun Publikoak
Babes eko 1950eko aza oa en 4ko E omako Hi za mena en 14. a ikuluak
disk iminazio-debekua eza zen du: “Hi za men hone an ai o u ako eskubide e a
aska asunen gozamena inolako disk iminazio ik gabe be ma u beha da, be eziki sexua,
a aza, kolo ea, hizkun za, e lijioa, i i zi poli ikoak edo bes elakoak, ja o i nazionala edo
soziala, gu xiengo nazional ba eko kide iza ea, onda ea, jaio za edo bes e edozein egoe a
dela medio”. Gaine a, hi za menak 12. P o okoloa du, disk iminazioa debeka zeko p o okolo
espezi ikoa. Hone an, 1. a ikuluan disk iminazioa en debeku o oko a eza zen da,
hi za mena en 14. a ikuluan adie azi ako disk iminazio-a azoi be be ekin37.
E emu hone an, A azake ia en e a In ole an zia en au kako Eu opako Ba zo dea
(ECRI) e e au ki dezakegu. Eu opako Kon seilua en ba uan, disk iminazioa en,
a azake ia en e a xeno obia en au kako bo okan espezializa u ako e akundea da, e a
Eu opako Kon seilua en kon ol- esna gisa age zen da Eu opa mailako a azismoa,
xeno obia, an isemi ismoa e a in ole an zia en au kako bo okan. Ho e a ako, gomendioak
ema en di u, go o oa en disku soa i au e egi eko en asia age ian u ziz38.
38AGUILAR GARCÍA, GÓMEZ MARTÍN, MARQUINA BERTRÁN, DE ROSA PALACIO e a MARIA
TAMARIT, op. ci ., 136-137 o .
37AGUILAR GARCÍA, GÓMEZ MARTÍN, MARQUINA BERTRÁN, DE ROSA PALACIO e a MARIA
TAMARIT, op. ci ., 136-137 o .
36ESPAINIAKO GOBERNUA, “Legislación sob e los deli os de odio”, 2017, o 37
15
Eu opa Ba asuna i dagokionez, Oina izko Eskubideen Gu una dugu, 2007ko
abendua en 12koa. Gu unak ga an zi handiena ema en dio pe sona en duin asuna
ai o zea i, e a 20. a ikuluan a au zen da pe sona guz ien be din asuna en p in zipioa
legea en au ean, e a 21. a ikuluan, be iz, disk iminazio ik eza en p in zipioa39.
GEEA en e abaki asko an isla zen da es a uek, Giza Eskubideen e a Oina izko
Aska asunen Eu opako Konben zioa en a abe a, deli uen a aza-mo ibazio posiblea ike zeko
be ebeha a du ela. Nahiz e a Auzi egiak ez duen eska u go o o-deli uei bu uzko lege ia
espezi ikoa p omulga zea, esplizi uki ai o u du go o o-deli uek eska zen du ela jus izia
penala en e an zuna, e agindako kal ea en a abe akoa, alegia40.
3.3.2. Espainiako zigo lege ia
Gu e o denamendu ju idikoan disk iminazioa en au kako a au nagusia 1978ko
Espainiako Kons i uzioa da, bai e a ho i bu uz Auzi egi Go enak e a Kons i uzio Auzi egiak
eman du en ju isp uden zia guz ia e e41.
Espainiako Kons i uzioak be din asuna an olamendu ju idikoa en balio go en gisa
de ini zen du. EK en 1.1 a ikuluak o denamendu ju idikoa en balio go en gisa inka u du
be din asune ako eskubidea, aska asuna en, jus izia en, be din asuna en e a aniz asun
poli ikoa en gaine ako balio go enen maila be ean42.
Ildo hone an, Kons i uzio Auzi egia en 8/1983 epaia, o saila en 18koa, naba mendu
beha da. Honen a abe a, be din asune ako eskubidea gu e o denamendu ju idikoa en balio
go en e a nagusi za ha zen da, e a e diko maila ba ean koka zen da, halako moldez non
desbe din asun-egoe a o o guz iz ba e aezina bai a alda ika u ako balio kons i uzionalen
o dena ekin. Honela dio hi zez hi z: “Be din asuna balio go en gisa e a zen da, e a, o ain
axola zaigune ako, e aginko asun handia ekin p oiek a zen da; be az, kons i uzio-a aua
inda ean ja zean ge a zen den desbe din asun-egoe a o o ba e aezina da Kons i uzioak
alda ika zen di uen balioen o dena ekin, a au go ena den alde ik” (3. O.J.).
42AGUILAR GARCÍA, GÓMEZ MARTÍN, MARQUINA BERTRÁN, DE ROSA PALACIO e a MARIA
TAMARIT, op. ci ., 106 o .
41ASSIEGO CRUZ, OREJÓN SÁNCHEZ DE LAS HERAS, ALISES CASTILLO, GRACIA GÓNZALEZ e a
SANTIAGO REYES, Deli os de odio: Guía p ác ica pa a la abogacía, edi . Fundación Abogacía Española,
Mad il, 2018, 60 o .
40ESPAINIAKO GOBERNUA, op.ci ., o 38-39
39AGUILAR GARCÍA, GÓMEZ MARTÍN, MARQUINA BERTRÁN, DE ROSA PALACIO e a MARIA
TAMARIT, op. ci ., 155-156 o .
16
Balio hauen aipamena, EK en 10.2 a ikuluak alda ika u akoa ekin ba e a,
zuzenbidezko es a u sozial e a demok a ikoa en eduki ma e iala en oina ia da,
a bi a io asuna e a egi a e-bideak saihes eko asmoz. Ildo be ean, EK en 1.1 a ikulu ik
abia u a, azpima a zekoa da be din asuna bo e e publiko guz ien e an zukizuna dela
be din asun-p in zipioa gauza zeko. E a hone an, EK en 9.2 a ikulua i e epa a u beha
diogu e a honek agindu ba eman die Es a uko bo e e guz iei, bo e e judiziala i ba ne, eu en
ja due ak bide a u di za en gizabanakoen aska asuna e a be din asuna e aba gauza ze a, e a
be din asun ma e iala sus a zeko klausula delakoa be e si du. Be az, a ikulu honek esan
nahi du be din asune ako eskubidea ez dagoela gu e kons i uzio- es uan soilik p in zipio
inspi a zaile gisa, baizik e a bene ako ga an zi p ak iko ba ekin. Ho e a ako, bo e e
publikoek (e a, be az, bo e e judizialak, Es a uko hi u bo e ee ako ba den alde ik) poli ika
ak iboen p og ama ba gauza u beha du e maila guz ie an, be din asune ako eskubidea
baldin za pe sonal e a soziale an isla dadin43.
Giza duin asuna ekiko e a oina izko eskubideekiko e espe ua o dena poli ikoa en
e a bake soziala en oina i gisa e a zen da EK en 10.1 a ikuluan, non eza zen bai a
goi-mailako eskubide ho iek Giza Eskubideen Adie azpenean e a gai ho iei bu uz Espainiak
be e si ako nazioa eko i un e a ako dio guz ie an eza i akoa en a abe a in e p e a u beha ko
di ela. Giza duin asuna es a uko nahiz nazioa eko zuzenbide posi ibo osoa en oina i da, e a,
be az, ukaezina, xedaezina e a gu e exis en zia osoan go de zen da44.
Espainiako Kons i uzioak dik iminazio-debeku i moa be es en du, hala, 14.
a ikuluan espainia ek legea en au ean du en be din asun ju idikoa en edo be din asuna en
p in zipioa eza zen duen, e a ho i da disk iminazio ju idiko ik ez jasa eko oina izko
eskubidea. Be din asun-p in zipioa en e a disk iminazio-debekua en helbu ua, egoe a be ean
dauden pe sonen a ean a u desbe dina saihes ea da. Giza duin asuna en u ake a daka en
disk iminazioa edozein mo a ako a azoienga iko desbe din asunen kon side azioan
oina i zen da; izan e e, disk imina zailea en kon zien ziak be eiz u egi en di u ezauga i
handiagoak di uz enak e a ezauga i ho iek ez di uz enak, e a, be az, gu xiago di ela us e da45.
45AGUILAR GARCÍA, GÓMEZ MARTÍN, MARQUINA BERTRÁN, DE ROSA PALACIO e a MARIA
TAMARIT, op. ci ., 111 o .
44AGUILAR GARCÍA, GÓMEZ MARTÍN, MARQUINA BERTRÁN, DE ROSA PALACIO e a MARIA
TAMARIT., op. ci ., 109 o .
43AGUILAR GARCÍA, GÓMEZ MARTÍN, MARQUINA BERTRÁN, DE ROSA PALACIO e a MARIA
TAMARIT, op. ci ., 107 o .
17

Aspaldi ik, Espainiako dok inan ez abaidagai da deli ua en subjek u ak iboa en
mo ibazio disk imina zailea en elemen ua en ingu uan ka ego iak e aiki zea posible o e den.
Zehazki, ez abaida zen da ea posible den hi z egi ea disk iminazioa en au kako deli uak,
ipoa en za i subjek iboa, doloa ez ezik, mo ibazio disk imina zailea e e badu en deli uak
aipa zeko. Hau da, zigo -sis emako ope ado een sek o e ba ek mo ibazio disk imina zailea en
elemen ua i biga en elemen u subjek ibo ba i egi en dio e e e en zia, go o oa i, go o o- e a
disk iminazio-deli uen ka ego ia p oposa zeko. Gau egun, Zigo Kodeak ez di u be a iaz
aipa zen disk iminazio-deli uak e a go o o-deli uak46.
Behin kons i uzioa az e u a, e a deli u hauei zeha z-meha z hel zeko, un sezko za
ha u du ZK en 22.4 a ikuluan e a 510. a ikuluan zen a zea, go o o- e a
disk iminazio-deli uei bu uzko zigo -e egelamendua osa zen du en a ikulu asko dauden
a en, bi a ikuluek ema en bai u e iden i ika zeko, az e zeko e a zigo zeko beha den
espa u ju idikoa. Bi a ikulu haue an zen a zean, go o o-deli uekiko ikuspegi penala en
ikuspegi in eg ala e a kohe en ea lo uko dugu. 22.4 a ikuluak as unga ia sa zen du hainba
mo a ako deli ue an (adibidez, e aso isikoak, meha xuak, i ainak) e a 510. a ikulua, be iz,
go o oa e a disk iminazioa bul za zeko be a iaz diseina u ako ekin ze an bil zen da.
Konbinazio honi eske , go o oak bul za u ako banakako ekin zak nahiz go o o ho i
giza ean heda u e a jus i ika u nahi du enak bil dezakegu.
Hala, ZK en 22.4 a ikulua i dagokionez, ingu uaba as unga i ba eza zen du
a azoi a azis ak, an isemi ak edo ideologia, e lijio edo sinesmen, amilia-egoe a, e nia,
a aza edo nazio, sexu, sexu-joe a edo gene o-iden i a e, gaixo asun edo desgai asuna i
bu uzko bes e be eizke ia-mo a ba zuk di uz en deli ue an. Xedapen hau un sezkoa da
ule zeko legeak go o o-deli uen a iskuga i asun be ezia e a giza e-kal ea ona zen di uela
e a ho i e an zu en diola. 510. a ikulua i dagokionez, be a iaz ipi ika zen di u alde edo
gizabanakoen au kako go o oa, inda ke ia edo disk iminazioa bul za zea ekin lo u ako
deli uak, 22.4 a ikuluan aipa u ako a azoi be be enga ik. Gaine a, zigo u egi en du go o oa
e a disk iminazioa jus i ika zen edo sus a zen du en ideiak zabal zea, bai e a genozidioak edo
giza e ia en au kako bes e k imen ba zuk uka zea, hu sal zea edo go a zea e e. A ikulu
honek be a iazko lege-oina ia ema en du deli u a un e a ik ha ago doazen e a pe sona edo
46AGUILAR GARCÍA, GÓMEZ MARTÍN, MARQUINA BERTRÁN, DE ROSA PALACIO e a MARIA
TAMARIT, op. ci ., 170-171 o .
18
alde kal ebe en duin asuna en e a oina izko eskubideen au ka zuzenean zuzen zen di en
ekin zak jaza zeko e a zigo zeko.
Dok ina e a ju isp uden zia nagusia en a abe a, 22.4 a ikuluan jaso zen den
ingu uaba a un sean subjek iboa da, be eziki desi aga ia ez den bul zagai ba adie az en
bai u: be din asun-p in zipioa en ukazioa. Bes e sek o e ba en a abe a, subjek u pasiboa e a
subjek u pasiboa kide den aldeko kideak beldu zeko helbu uan oina i u beha ko li za eke
ingu uaba a. Nolanahi e e, eze k ez du beha zen xedapena en aplikazioa his o ikoki
disk imina u ako kolek iboen kasue a a muga ze a. Ingu uaba hau hau ema eko, nahikoa da
deli ua en subjek u ak iboak be eziki desi aezina den mo ibazioak bul za u a ja du ea, alde
ba e a u zi a disk iminazioa en xede den ezauga i pe sonala jokabidea en subjek u pasiboan
bene an ge a zen den ala ez 47.
E a be ean, RODRIGUEZ RAMOSi48 men eginez, ez di udi inolako a azo ik
dagoenik ingu uaba hau a azoi a azis a, an isemi enga ik, ideologikoenga ik edo aginduan
ze enda u ako bes e edozein ak o e disk imina zaile enga ik egindako edozein deli u i
aplika zeko. Hala e e, aplikazio honek gu e sis ema penala a au zen du en p in zipio
oina izkoenak e espe a di zan, beha ezkoa da muga ba zuk begien bis a ik ez gal zea.
Lehenik e a behin, non bis in idem p in zipioa en a abe a, disk iminazioa en as unga ia ezin
izango da jokabide disk imina zaileak zigo zen di uen deli u- igu a baka ba ean e e
hau eman, ez e a subjek u pasiboa be eiz en du en ak o e jakin ba zuen kon side azioa
mo a-elemen u gisa au kez en du ene an e e. Be az, ezin izango da ain za ha u, jakina,
jokabidea ZK en 510. a ikuluan sa zen denean, Es a uko Fiskal za Nagusiak be eizke ia en
au kako agindu nagusi za jo zen duela ik. Biga enik, ZK en 22.4 a ikuluan subjek u
pasiboa be eiz en du en ak o ee ako ba kon uan ha u a, kasu ho ie an zigo a handi u izana
jokabide disk imina zaile ba gauza zea en ondo io denez, aplikaga ia iza eko deli u ba egin
beha ko da, subjek u pasiboa pe sona baka a denean e a, gaine a, no banakoa en
i ula asuneko ondasun ju idiko ba babes en duenean.
48RODRÍGUEZ RAMOS, “Discu so de odio, deli os de odio y la ag a an e de disc iminación del a ículo 22.4
CP. Especial e e encia a la ci cula 7/2019, sob e pau as pa a in e p e a los deli os de odio ipi icados en el
a ículo 510 CP.”, DE PABLO SERRANO (Koo d.), En e la libe ad de exp esión y el deli o: Cues iones de la
pa e especial de los deli os de opinión, edi . Thomson Reu e s A anzadi, Se illa, 2021, 123 o .
47AGUILAR GARCÍA, GÓMEZ MARTÍN, MARQUINA BERTRÁN, DE ROSA PALACIO e a MARIA
TAMARIT, op. ci ., 171-172 o .
19
Be eziki Zigo Kodea en 510. a ikulua en az e ke an zen a uko naiz, izan e e,
2015eko e e o ma go o o-deli uen i ismena handi zeaz gain, zeha u ako jokabideak a gi u
zi uen, de inizio zeha zagoak eman bai zi uen "go o oa bul za zea" e a "umiliazioa"
e minoe a ako; ho ez gain, un sezko e anske a ba e e sa u zuen hi uga en a alean
(ge oago bu u uko dugun az e ke a en gakoa, alegia). Gehiga i honek hedabide digi alen
ga an zia ai o u zuen go o ozko disku soen hedapenean. In o mazioa en eknologiak
esplizi uki ba ne ha zen di uenez, egungo aldake a eknologikoen au ean lege-espa ua
inda ean e a e aginko man enduko dela be ma zen du e e o mak.
Amai zeko, Zigo Kodean sa u zi en disk iminazioa, go o oa e a inda ke ia
e agi eko deli uak aipa u beha di ugu, ma xoa en 30eko 1/2015 Lege O ganikoak egindako
e e o ma en ondo en. A ikulu be i hone an (ZK en 510. a .) honako bi jokabide hauek
bil zen di a: alde ba e ik, disk iminazioa, go o oa edo inda ke ia e agi ea e a bes e ik,
genozidioa uka zea e a jus i ika zea. Manu be iak, disk iminazio-a azoien a ean,
«gene o-a azoiak» aipa zen di u, e a, o ain, hi u a ale an bana zen da: lehenengoan (ZK en
510.a a .), “go o oa, e sai asuna, disk iminazioa edo inda ke ia zuzenean edo zeha ka
sus a zen, bul za zen edo zi ika zen du en” jokabideak ipi ika zen di a. Jokabide hauek
guz iak zuzenekoak edo zeha kakoak izan dai ezke, e a, nolanahi e e, publikoki egin beha
di a. Biga en a alean (ZK en 510.b a .) ipi ika zen di a a) a alean au eikusi ako
jokabide en ba gauza zeko ma e ial egokia en ekoizpena, elabo azioa, eduki za hi uga enei
bana zeko edo sa bidea e az eko, banake a, hedapena edo salmen a. Azkenik, hi uga en
a alean (ZK en 510.c a .) zigo u egi en di a genozidio, giza e ia en au kako edo pe sonen
edo ondasunen au kako deli uak, ga azka a ma ua en kasuan49.
E e o ma en ondo en, ZK en 510.2 a ikuluak disk iminazio-a azoienga ik
kolek iboen oho ea en edo duin asuna en au ka egi en du en jokabideak ipi ika zen
ja ai zen du, hi zez hi z zabalagoa bada e e. E a be ean, ZK en 510.3 a ikulu be ian ipo
as undu ba ipi ika zen da, au eko apa a ue an au eikusi ako jokabide en ba egi ean
da zana, “giza e-komunikabide ba en bidez, In e ne bidez edo in o mazioa en eknologiak
e abiliz, pe sona kopu u handi ba ek esku aga i izan dezan”. Ule u beha da ZK en 510.3
a ikuluko publizi a ea ez dela edozein komunikabide publiko i bu uzkoa, baizik e a
pe sona-kopu u handi ba engana i is eko objek iboki egokiak di en sis emei bu uzkoa. Ildo
49AGUILAR GARCÍA, GÓMEZ MARTÍN, MARQUINA BERTRÁN, DE ROSA PALACIO e a MARIA
TAMARIT, op. ci ., 193-203 o .
20
hone an, In e ne edo in o mazio- eknologien e abile a i bu uzko e e e en ziak hainba
bi a eko aipa zen di u, hala nola, webguneak, blogak, sa e sozialak edo komunikazio
publikoko an zeko sis ema eknologikoak50.
3.4. Go o o-disku soa sa e soziale an
In o mazioa en e a komunikazioa en eknologia be ien bilakae ak, uga i zeak e a
haie a ako sa bideak sa e soziale a a e aman di u be idanik e emu e ealean man en zen zi en
ha eman asko, In e ne en plani ika zen e a gauza zen di en legez kanpoko ja due ei bu uzko
es a is ikek go a egin du en neu i be ean51.
Gehien az e u ako zibe delinkuen zia-modali a ee ako ba zuk child g ooming,
sex o sioa, k ip obahike ak e a zibe bahike ak di a o o ha , baina ZK en 510. a ikuluko
go o o-deli ua izan da gailu eknologikoen e abile a i egoki u zaion bes e
deli u-jokabidee ako ba . Teknologia be iak esna e abilga iak di a ho elako a au-haus e
penalak egi eko. Gau egun, zalan za ik gabe, esan dezakegu go o o-deli uak asko heda u
di ela, In e ne en, sa e sozialen e a bes e espazio bi ual ba zuen e abile a masiboa en
esku ik, adin xikikoek ge o e a e azago esku a di zake enak52.
Egoe a honek e aba lagun zen du bo e e publikoek, es a uan e a nazioa ean,
ho elako jokabideen p eben zioa i e a a amendua i bu uz du en kezka so zen. Hala,
Eu opako Ekonomia e a Giza e Komi eak, 2022ko maia za en 15eko osoko bilku an
ona u ako EBko go o o-deli uen ze enda go o o-deli uen e a go o oa piz eko deli uen
mo a guz ie a a zabal zeko ekimena sus a zeko emandako i izpena en bidez, age ian uz en da
nola a i den go a egi en ho elako ge aka ien kopu ua, e a nola ge o e a pe sona e a alde
gehiago a i di en e aso ho ien e aginpean, au ei i zie an oina i u ako sen imendu ho en
e aginez53.
Ildo hone an, go o o-deli uen au kako Bo oka ako Bulego Nazionalak (ONDOD)
2021. u ean egindako go o o-deli uen bilakae a i bu uzko xos enak zeha z-meha z azal zen
53YÁNEZ GARCÍA-BERNALT, op. ci ., 49-50 o .
52YÁNEZ GARCÍA-BERNALT, “Re lexiones sob e los deli os de odio y las íc imas especialmen e
ulne ables”, Re is a de Es udios Ju ídicos y C iminológicos, 8 zbk., 2023, 49 o .
51MARABEL MATOS, “Deli os de odio y edes sociales: el de echo en e al e o de las nue as ecnologías”.
Re is a de De echo de la UNED (RDUNED), 27 zbk., 2021, 138 o .
50AGUILAR GARCÍA, GÓMEZ MARTÍN, MARQUINA BERTRÁN, DE ROSA PALACIO e a MARIA
TAMARIT, op. ci ., 205-206 o .
21
Bes alde, 8., 9. e a 10. akusa uak bes e alde ba ekoak zi en e a hauek, MENAkin
izandako ge aka i ba i bu uzko pos ba en ondo en, i uzkin bo i zak e a meha xuzkoak e e
egin zi uz en. 8. akusa uak, e aso egi en zion edozein MENA i bu ua i eki zea ekin
meha xa u zuen e a haien kon a zo o z ego ea eska u zuen. 9. akusa uak, MENAk jipoi zea
i adoki zuen polizia dei u au e ik. 10. akusa uak, MENAk jo e a abandona u ondo en,
polizia i ez dei zea aholka u zuen.
Zigo -a loko lehen auzialdiko auzi egiak epaia eman zuen akusa uak absolbi uz.
Akusa uek egindako i uzkinak Zigo Kodea en 510. a ikuluan eza i akoa en a abe a
go o o-deli ua zi ela oga zeko oga nahiko ik ez iza ean oina i u zen e abakia. Dekla a u
zen ez zela egiaz a u akusa uek egindako adie azpenak MENASen au kako go o o-deli ua
zi enik. Minis e io Fiskalak e a akusazio pa ikula ak apelazio-e eku soa au kez u zu en
lehen auzialdiko epaia en au ka. Akusa uek egindako i uzkinak go o o-deli ua izan zi ela e a
absoluzio-epaia zuzenbidea ekin ba ez ze o ela a gudia u zu en.
Apelazio-e eku soan, lehen auzialdian emandako epaia en za i ba e eboka zen da;
izan e e, epai ho e an, go o o-deli uaga ik zenbai akusa u en e udun asuna zehaz en da,
e a, aldiz, ka gu be e ako bes e ba zuk absolbi zen di a, hu engo a alean az e ze a ekingo
dugula ik.
4.2. Epaian eba zi ako ga azka nagusien az e ke a
Az e ke a hone an, epaia en alde di ik ez abaidaga ienei helduko diegu, hi u pun u
nagusi an zen a uz: babes u ako ondasun ju idikoa, go o o-disku soa e a sa e sozialen
eginkizuna. Elemen u hauek un sezko za ha u di u kasua en konplexu asuna e a epailea en
e abaki ik so zen di en legezko e abakiak ule zeko. Ondasun ju idikoa en u ake a eman
den az e uko dugu, go o o-disku soa en izae a az e uko di ugu, e a sa e sozialek inda ke ia
e a disk iminazioa bul za zen du en mezuen hedapenean du en e agina e a e an zukizuna
az e uko dugu.
4.2.1. Akusa uen go o o disku soa en az e ke a
A al hone an az e uko dugu akusa u bakoi zak haien Facebook aldean egindako
adie azpenak go o o-disku soko deli u-egi a eak di en, e a, be az, Zigo Kodea en 510.1.a)
28

a ikuluan ipi ika u ako deli ua i aplika dakizkiokeen, edo, ai zi ik, Espainiako
Kons i uzioa en 20. a ikuluan a au u ako adie azpen-aska asuneko eskubidea en ba uan
dauden.
Honela dio Auzi egi Go ena en abendua en 14ko 646/2018 epaiak ha en OJ
baka ean: "Oina izko eskubidea ekin alka egi ea i dagokionez, Sala honen e a Kons i uzio
Auzi egia en ju isp uden zia uga ia da oina izko eskubidea en un sezko edukia i e a ha en
mugei bu uz. Adie azi ako zen zuan, honako hau adie azi dugu: «adie azpen-aska asune ako
eskubideak, hasie a ba ean, auke a ema en du edozein ideia ona zeko, adie az eko e a
zabal zeko, be ie e bes een eskubideak e espe a zen di uen bizikide zak eza zen di uen
mugekin. Eskubidea en mu izke ak, e a a e gehiago zehapen penale a jo zen denean,
jus i ikazio ba beha du, e a jus i ikazio ho i, Kons i uzio Auzi egia en hi ze an, de enda
dai ezkeen bes e ondasun ju idiko ba zuekin alka egi en duenean baka ik au ki zen da,
baldin e a babes handiagoa jaso zen badu e aldez au e ik haz apen-lana egin ondo en. E a
ho i ez ezik, beha ezkoa izango da alka en ezauga iek esku-ha ze penala jus i ika zea»
(259/2011 AGE, api ila en 12koa).”
Be az, epai honen a abe a e a au e ik azaldu dugun moduan, adie azpen-aska asuna
oina izko eskubidea da, babes-e emu zabala duena, baina mugagabea ez dena. Eskubide
ho en mu izke ak, zigo penalak daka za enak be eziki, ga azkan dauden ondasun
ju idikoen ponde azio a du a suak jus i ika u beha di u, e a alka en ezauga iek beha ezko
egi en du enean baka ik aplika u beha di a.
Ho ela, Auzi egi Go ena en o saila en 9ko 72/2018 Epaiak honako hau dio be e
oina i ju idiko baka ean: "bi deli uek [ZK en 578 e a ZK en 510] an zeko egi u a du e, e a
go espen-deli ua ZK en 510 gene iko espeziea da, e a an zeko a azoa du, zigo zeak
adie azpen-aska asune ako oina izko eskubidea ekin alka egi en duelako. Kons i uzio
Auzi egiak, ekaina en 20ko 112/2016 Epaian, alka ho en mugak zehaz u zi uen.
Adie azpen-aska asunak duen un sezko e a lehen asunezko izae a azpima a u ondo en,
adie azpen-aska asune ako eskubidea en izae a mugaga ia adie az en du, be eziki
inda ke ia bul za zen du en adie azpenenga ik, e a adie az en du giza e demok a ikoe an
beha ezko za jo dai ekeela in ole an zian oina i u ako go o oa zabal zen, sus a zen edo
jus i ika zen du en adie azpideak zigo zea bai a p ebeni zea e e. Kasu ho ie an,
ju isdikzio- un zioa honako hau da: kasuan kasuko ingu uaba ak, emandako ideien
29
adie azpena e a ingu uaba ak kon uan ha u a, epai zen den jokabidea
adie azpen-aska asune ako oina izko eskubidea en e abile a legi imoa e a zilegia den
balo a zea, e a, ondo ioz, aska asuna en balio nagusiak jus i ika zen duen balo a zea, edo,
ai zi ik, adie azpena kasuan kasuko pe sonen eskubideen e a duin asuna en au kakoa den
balo a zea, e a egoe a ho i kasuz kasu az e u beha ko da". Ho az, epai honi ja aiki,
akusa u bakoi za en adie azpenak az e uko di ugu, adie azpen bakoi za
adie azpen-aska asunak babes en duen edo esku-ha zea jus i ika zen duen zehaz eko,
oina izko bes e eskubide ba zuen au ka egi en duelako.
Lehenik e a behin, 1. akusa uak, 2017ko u a ila en 16an, 9:08an, Facebook-eko
aldea en ba uan (14.000 kide baino gehiagoko aldea) honako pos hau azaldu zuen:
"Kalee an ga bike a egin beha dugu geu e baliabideekin, e a gaizkile po en zial ho iek
e egimen i xiko ha e a-zen oe an sa u beha di ugu. Behin han, (Hi i Au onomoko)
u o eek, be en lana egin deza en... Ga bi zea, janz ea, elika zea, hez ea e a p es akun za
ema ea, e a gu e giza ean egoki u e a in eg a u nahi iza ea, kon ol ba zuk iga o a,
ikas e xe ik a e a ahal iza ea. Ho ixe izango li za eke modu ik onena gu asoek hondamena
bila u beha ez iza eko, seme-alabak e xe a nega ez e o i e a lapu u egin dio elako, edo
askoz oke ago, e aso egin dio elako. Di u asko dago hau a in zeko. Zen oak handi u beha
badi uz e, egin deza ela. In eg a u nahi ez duena, adingabeen ka zela a. Edo guk ha u e a
gu e kalee a ik ken zen di ugu, e a gobe nua beha zen dugu haie az a du a ze a, edo
ezbeha en ba ge a uko da. Ni i ez di pul sua leunduko ho iek ni e mai eei gaiz ake ia
egi en die en egunean. Denok dugu bizi za hone an biga en auke a ba iza eko eskubidea,
baina e espe a zen ez baduzu, ez espe o e espe a ua iza ea... bu dinaz hil zen duena hil
egi en da. U zi mani es azioei e a xo ake iei... Ekin egin beha diogu!! Zain za-pa uilak
so zea, es a uko segu asun-kidegoak, udal zainak, denak, gu ekin ba e a egon beha di a...
Gu asoak e e badi ela... Jendilaje honek sen i u e a jakin beha du ez diegula beldu ik e a
au e egin beha diegula. Ikas e xeei i zuli beha dizkie e, e a han konpondu beha di uz e
a azoak. EZ DEZAGUN EZBEHARRIK GERTATU ARTE ITXARON... EKIN
DIEZAIOGUN!!! "
1. akusa ua en hi zak MENA kolek iboa i zuzendu a daude a gi e a ga bi; izan e e, 1.
akusa uak be a iaz e abil zen du "adingabeak" hi za pe sona ho iei bu uz hi z egi eko. 1.
akusa uak zainke ak ema eaz hi z egi en du, hala nola, ga bi zea, janz ea, elika zea, hez ea e a
p es akun za ema ea, e a hau MENASei zuzendu ako a e a- e a ha e a-p og amen
ezauga ia da. Gaine a, ike u gisa dekla a zean, MENASe az hi z a i zela ai o u zuen.
30
Jakin beha dugu edozein kolek ibo edo pe sona- alde ezin dela ZK en 510.
a ikuluko deli ua en bik ima izan, hala bai io Ka aluniako Jus izia Auzi egi Nagusia en
ekaina en 28ko 72/2018 Au oak, 5. OJn; Ba zelonako P obin zia Auzi egia en i aila en
25eko 669/2018 Au oan, 3. OJn, e a Ba zelonako P obin zia Auzi egia en maia za en 28ko
419/2019 Au oan, 2. OJn, be e si a: "Edozein pe sona-kolek ibo edo - alde ezin da izan
ZK en 510. a ikuluko deli ua en bik ima; izan e e, be e de inizio ipikoa dela e a,
kal ebe a za jo dai ezkeen e a egoe a pe sonal edo sozialen ba enga ik halako za
iden i ika zen di en pe sonak baino ezin di a izan”. Ildo hone an, MENAk alde ho e an
sa zen di en az e zen badugu, 2001/55/EE Zuzen a auak ino en ka gu a ez dauden adingabe
a ze i a ei beha du en lagun za medikoa zein bes e edozein mo a akoaema e a e a
hezkun za-sis ema ako sa bidea ema e a beha zen di u es a u kideak, nazionalen baldin za
be be e an, be eziki kal ebe ak di en kolek iboen aldean sa u a70. Be az, alde kal ebe a
ba en au ean gaudenez, Zigo Kodea en 510.1.a a ikulua aplika u ahal izango li zaieke.
E a be ean, Auzi egi Go enak hau dio 72/2018 Epaian, o saila en 9koa, 510.1.a
a ikulua i bu uz be e oina i ju idiko baka ean: "Tipo penalak aplikazio ako eska zen du
go o oa en disku soan jaso ako o en sa ba zuk egin di ela egiaz a zea; izan e e, go o o-,
inda ke ia- edo disk iminazio-sen imenduak zuzenean edo zeha ka e agi en di uen jokabidea
da. Nolabai esa eko, adie azpen ho iek, du en la i asunaga ik, he i a en sen imendu
komunak kal e zeaga ik, ipiko asunean xe a zen di a (O.J. baka a)”. Ho i dela e a,
Auzi egi Go ena en hi zei men eginez, akusa u bakoi za en hi zak go o o-disku soa en
espa uan sa zen di en az e uko dugu, hau da, adie azpen i ainga iak la iak di en e a
go o o-, inda ke ia- edo disk iminazio-sen imenduak e agi en di uz en.
1. akusa ua en pos -ak a gi e a ga bi bul za zen du inda ke ia. Lehenik e a behin,
MENAk aipa zen di u, giza asuna ken zen e a baz e zen di uz en e minoe an. Gaine a, 1.
akusa uak be a iaz i adoki zen du pa uilak e a u beha di ela kaleak "ga bi zeko".
P oposamen honek, go o oa bul za zeaz gain, inda ke iazko ekin za e a zainda i za sus a zen
di u. E a be ean, 1. akusa uak oha a azi du ez lukeela duda uko inda ke iaz joka zea
adingabe ho iek mai e di uz en pe sonen au kako gaiz ake ia eginez ge o, e a honek inda u
egi en du be en adie azpenak duen la de ia- e a meha xu-izae a. Gaine a, mesp e xuzko
70VICENTE LORCA, “Re isión ju ídica de los meno es ex anje os no acompañados en el espacio eu opeo.
Análisis de la si uación en España”, Eunomía. Re is a en Cul u a de la Legalidad, 22 zbk., 2022, o . 113
31
e minoak e abil zen di u, hala nola, "jendilajea" e a "gaizkile po en zialak" MENAk
aipa zeko, giza asuna kenduz e a giza e ako meha xu gisa es igma iza uz.
E a be ean, 1. akusa ua en hi ze a ik a gi e a ga bi ondo ioz a zen da disk iminazioa
e a baz e ke a dagoela. Ino en ka gu a ez dauden e a in eg a u nahi ez di en adingabeak
(MENA) adingabeen espe xee a a bidal zea p oposa u du, e a he i a ek jus izia be en kabuz
ha u beha du ela i adoki du, gobe nuak ja du en ez badu; honek baz e ke a- e a
seg egazio-sen imendua sus a uz. P oposamen honek giza e-baz e ke a inda zeaz gain,
adingabe ho ien au kako neu i olda ko ak ha zeko eska zen dio komuni a ea i,
e sai asun-gi oa so uz e a jada kal ebe a asun-egoe an dauden gizabanakoak a iskuan ja iz.
Ho az, Auzi egi Go ena en 72/2018 epaian, o saila en 9koa, oina i u a ikus
dezakegu 1. akusa ua en hi zek go o o-, inda ke ia- e a disk iminazio-sen imenduak e agi en
di uz ela. Inda ke ia isikoa zuzenean e abil ze a dei zen du e a ha en mesp e xuzko hizke ak,
es igma izazioak e a meha xu inplizi uek go o o-disku soan e e lagun zen du e. Be az,
go o o-disku soa en ba uan sa zen di a ha en hi zak e a ZKa en 510.1.a a ikulua ego z
dakioke.
2. akusa ua i dagokionez, 2017ko u a ila en 15eko 19:10ean bes e e abil zaile ba ek
igo zuen pos a en ondo en, 20:12 an i uzkin hau egin zuen: "Be din du zein auzo an ge a u
den jaki ea, baz e guz ie a ik bai aude ARRATOIAK bezala, bai, ARRATOIAK. Lapu zen
digu e, jo zen du e, ha apa zen du ena sun si zen du e, di ua e a ongiza ea xahu zen di ugu,
ze a ako? U Jainkoak ha gai zala ai o u a!".
2. akusa ua en hi zak a gi e a ga bi zuzen zen di a MENA kolek ibo a, izan e e, 2.
akusa uak ez du elka izke a has en; ai zi ik, zuzenean e an zu en dio MENA kolek iboko
kide ba i bu uzko au e iazko mezu ba i. E a be ean, al xo publikoa en a e a e a baliabideak
jaso zen di uen alde espezi iko ba i bu uz hi z egi en a i da, e a hau ez da o ba giza eko
delinkuen zia i bu uzko ez abaida o oko a ekin. Gaine a, akusa uak baiez a zen du kolek ibo
ho e ako kideei bu uz a i dela esamoldeak xikiga i gisa e abil zen di uenean e a lu alde
nazionale ik be en ja o izko he ialde a bidal zeaz hi z egi en duenean. Be az, MENA
kolek iboa i zuzen zean a i denez, alde kal ebe a ba en au ean gaude.
32
2. akusa ua en adie azpenak go o o-disku soa o e den ebalua zeko, mezua en edukia
e a mezua en es uingu ua zeha z-meha z az e u beha dugu. Ho ixe dio Kons i uzio
Auzi egia en 89/2010 Epaiak, aza oa en 15ekoa, 3. oina i ju idikoan: "O gano judizialak
balo a u beha du, ipo penala aplika u au eko a azo gisa e a be ie e kasu zeha zean dauden
ingu uaba ak kon uan ha u a, epai zen duen jokabidea adie azpen-aska asune ako
oina izko eskubidea en e abile a zilegia den e a, ondo ioz, adie azpen-aska asuna en balio
nagusiak jus i ika zen duen. Hala, "a gi dago oga u ako egi a eak ezin di ela aldi be ean
balo a u oina izko eskubide ba egika i zeko egin za za e a deli u di en jokabide za " (3.
OJ). Be az, a gi dago akusa u ba en ekin za adie azpen-aska asuna en e abile a legi imoa
dela us e badugu, ezin dugula, aldi be ean, deli u za ha u. Ho s, adie azpen be a ezin da
ikusi oina izko eskubide ba en egika i ze legi imo za e a deli u gisa. Az e ke a honek kasu
zeha za en ingu uaba guz iak ha u beha di u kon uan, e a adie azpen-aska asuna babes u
beha du ahal den guz ie an, oina izko eskubide ho ek babes u ako jokabideak zigo zea
saihes uz.
Ildo hone an, 2. akusa ua en hi zak go o o-disku soa en ba uan sa zen ez di ela en
us ean gaude, ja aian ikus dezakegun bezala. Akusa uak MENA aldeko kideekin lo zen du
delinkuen zia, e a "lapu zen, jo zen e a ha apa zen du ena sun si zen du e" esa en du, e a
behin e a be iz "a a oi" gisa kali ika zen di u. Hala e e, un sezkoa da kon uan ha zea
"a a oi" e minoak hainba adie a di uela Espainiako E ege Akademia en Hiz egia en
(RAE) a abe a. Adie a ho ie ako asko gu xiesga iak badi a e e, haie ako ba ek “a a oia”
"maku a ekin, lapu a ekin" iden i ika zen du, e a bes e ba ek "pe sona zekena" gisa. Be az,
kali ika zaile honen e abile a, asko jo a, MENA kolek iboko gizabanakoak deli ugile xiki
gisa desk iba zen di u. Ho az, adie azpen honek e a komen a io osoak ez du e oga zen
akusa ua zuzenean edo zeha ka MENASen au kako go o o a, disk iminazio a edo
inda ke ia a bul za zen a i denik.
A e gehiago, 2. akusa ua en hi zak adie azpen-aska asuna en ba uan egon dai ezke;
izan e e, he i a ek poli ika e a egoe a sozialak k i ika zeko eskubidea du e, su suki bada e e.
Immig azioa en kudeake a i e a segu asuna i egindako k i ikak espa u hone an sa dai ezke.
Ho az, be e hi zak desa seginak izan a en, kolek ibo ho e ako gizabanakoei baliabide
publikoak e abil zea en au kako k i ika gehiegizko za e a emozional za in e p e a dezakegu
e a ho i eskubide babes ua da o aindik e e.
33

Ondo ioz, jokabide honek Auzi egi Go ena en 72/2018 Epaian eza i ako i izpideak
be e zen ez di uenez, hau da, zuzenean edo zeha ka go o o-, inda ke ia- edo
disk iminazio-sen imendu ik e agi en ez duenez, ondo ioz a dezakegu ez gaudela
go o o-disku so ba en au ean, baizik e a adie azpen-aska asuna en e abile a legi imo ba en
au ean.
3. akusa uak, bes e e abil zaile ba ek 2017ko u a ila en 15ean 19:10ean egindako
pos a en ondo en, honako adie azpena egin zuen 20:14e an: "Ikus en duzu, e a ge o he ia en
de enda zaileak daude, edo gizajoak, gizajoak, ez a ze galdu e e! Ez dago ho e a ako
eskubide ik edo gu jo ze a a e a zen ga a, edo ez dugu eze konponduko. Be o u egin beha
di a pixka ba , ea be ea ez dena jo zeko gogoa ken zen zaion. Zoaz e zuen he ialde a gosea
pasa ze a. Kab oi- aldea".
3. akusa ua en hi zak MENASen kolek iboa i zuzendu a daude a gi e a ga bi; izan
e e, 3. akusa uak zuzenean e an zu en dio MENASen kolek iboa ekin lo u ako ge aka i ba i
bu uzko au e iazko mezu ba i. Gaine a, e mino xikiga iak e a lu alde nazionale ik be en
he ialde a a bidal zeaz hi z egi en duenean be es en du kolek ibo ho e ako kideez a i dela.
Be az, alde kal ebe a az hi z egi en a i da.
Kasu hone an, 3. akusa ua en hi zen bidez ikus dezakegu nola i adoki zen duen
esplizi uki ino en ka gu a ez dauden adingabeen (MENA) au kako inda ke iazko neu iak
ha zea "jo ze a a e a zen ga a" e a "apu ba be o u beha di a" bezalako esaldiekin.
Inda ke ia a bul za ze ho i i i zi ba adie az e hu se ik ha ago doa, alde kal ebe a ba en
au kako ekin za isikoak i adokiz. Gaine a, "be en he ialde a gosea pasa ze a joan dai ezela"
esa ean, e sai asuna adie az eaz gain, MENAk giza e ik baz e zea e e sus a zen du, ja o i
nazionalean oina i u a. Hizke a mo a honek alde kal ebe a ho ekiko a buio- e a
seg egazio-sen imendua sus a zen du. E a be ean, mesp e xuzko e minoak e abil zen di u
"kab oi- alde" gisa, e a honek MENAk giza asuna gal zen lagun zen du. Giza asuna gal zea
enpa ia mu iz ea ekin e a e aso ako aldea ekiko a u anke a jus i ika zea ekin ba e a doa.
MENAk kal ebe a asun handiko egoe an daude jada e a haien au kako inda ke ia a edo
baz e ke a a egindako dei o ok haien p eka ie a ea a eago zen du e a kal e isiko e a
psikologikoak pai a zeko a iskua a eago zen du.
34
Hau guz ia ez ezik, 3. akusa uak e e kolek ibo ho ekiko e sai asuna sus a zen du, izan
e e, MENAk de enda zen di uz enen au kako us azioa adie az en du, honelako esaldiekin:
"ge o he ia en de enda zaileak daude, edo gizajoak, gizajoak ez a ze galdu e e!". Ja e a
honek enpa ia- al a e akus en du, e a, ho ez gain, MENASen au kako edozein babes edo
e uki modu en au kako gi oa so zea bila zen du.
Ho az, Auzi egi Go ena en 72/2018 epaia i ja aiki, 3. akusa ua en hi zek go o o-,
inda ke ia- e a disk iminazio-sen imenduak e agi en di uz ela ondo ioz a dezakegu.
Inda ke ia isikoa e abil zea i adoki zen du e a ha en mesp e xuzko hizke ak,
es igma izazioak go o o-disku soa a eago zen du e. Ho az, go o o-disku soa en ba uan
sa zen di a be e hi zak, e a ondo ioz, ZKa en 510.1.a a ikulua ego z dakioke.
4. akusa uak, bes e e abil zaile ba ek 2017ko u a ila en 15ean 19:10ean igo zuen
pos a en ondo en, 21:33an, honako hau xeda u zuen: "Auzoka an ola u e a pa uilak egin
beha di ugu. Behin egin genuen, e a kaleak jendaila haue a ik ga bi u geni uen.
Makilakada en legea baino ez du e ule zen".
Hone an e e, 4. akusa uak zuzenean e an zu en dio MENA kolek iboko kide ba i
bu uzko au e iazko mezu ba i, e a gaine a, akusa uak baiez a zen du kolek ibo hone ako
kideei bu uz a i dela plu aleko hi uga en pe sona e abil zen duenean. Be az, MENA
kolek iboa i bu uz hi z egi en a i dela baiez a dezakegu, alde kal ebe a dela ik.
Ikus dezakegunez, 4 akusa uak be a iaz eska zen du auzoka an ola zea pa uilak
an ola zeko kaleak jendaila haue a ik ga bi zeko, e a esa en du "makilakada en legea baino
ez du ela ule zen". Honek zuzenean bul za zen du ino en ka gu a ez dauden adingabe
a ze i a en au kako inda ke ia isikoa, e asoa e a inda a en e abile a sus a uz be ak
a azo za ha zen duena konpon zeko. A e gehiago, inda ke ia e abil zeko e a adingabe ho iek
kale ik kanpo a zeko ekin za kolek ibo a dei zean, 4. akusa ua go o o- e a a buio-ja e ak
sus a zen a i da, ino en ka gu a ez dauden adingabeen izae an e a ja o ian oina i u a.
Honelako pizga iak be eziki a isku suak di a; izan e e, lin xamendu-egoe ak e a bes e
inda ke ia-ekin za ba zuk e agin di zake e, kal e la iak e a deso dena soziala iza eko a iskua
naba men handi uz. Gaine a, "jendaila" e minoa e abil zen du MENAk aipa zeko,
mesp e xuzkoa e a deshumaniza zailea dela ik. Hizke a honek gizabanakoak ka ego ia
nega ibo ba e a muga zen di u, e a haien ma jinazioa e a a u xa ak e az en di u. Be az,
35
a gi e a ga bi, 4. akusa ua en hi zek MENASen au kako e sai asun- e a disk iminazio-gi oa
sus a zen du e.
Ondo ioz, esan genezake 4. akusa ua en hi zek guz iz be e zen du ela Auzi egi
Go ena en 72/2018 Epaian aipa u ako jokabidea; izan e e, inda ke ia a esplizi uki bul za zen
du, hizke a deshumaniza zailea e abil zen du, e sai asuna e a disk iminazioa sus a zen di u,
MENASen kal ebe a asuna la iago zen du e a inda ke iazko ekin za kolek iboa sus a zen du.
Be az, a gi dago OJ baka ba ean aipa u ako jokabidea en au ean gaudela: zuzenean e agi en
di u go o o-, inda ke ia- e a disk iminazio-sen imenduak. Ezauga i ho iek di ela e a, ha en
adie azpenak go o o-deli ua en ipo penalean sa di zakegu, jokabide ho i Zigo Kodea en
510.1.a a ikuluan ipi ika u a bai ago.
5. akusa uak, bes e e abil zaile ba ek 2017ko u a ila en 15ean 19:10ean egindako
pos a en ondo en, honako i uzkin hauek egin zi uen 23:43an e a 23:44an: "Ez da no mala
segu asunik eza honekin bizi zea, pu akume hauek guz iek nahi du ena egi en du ela, e a
denak izu u a, gau zu i edo bes ea i oka dakizula pen sa uz! Azkenean, denok ba egingo
dugu, e a jus izia gu e esku ik ha uko dugu. Au oan noala, edono ha apa zen badu , e a
ba en ba kalean nagoela hu bil zen bazai , makila ba edo dena delakoa e amango du , e a
kaka da iola egongo da".
A gi dago i uzkina MENAS kolek iboa i zuzendu a dagoela. Ikus dai ekeenez, 5.
akusa uak ez du elka izke a ik has en, ez a i uzkin isola u ik egi en e e; ai zi ik, kolek ibo
ho e ako kide ba ekin lo u ako ez abaida iza en ja ai zen du. Gaine a, kolek ibo ho e ako
kideez a i dela baiez a zen du, hi uga en pe sona singula ean e a plu alean izeno dainak
e abil zen bai i u azken hauek aipa zeko. Be az, be a en hi zak kolek ibo kal ebe a ba en
au kakoak di a.
5. akusa ua en hi zak go o o-disku soa en ba uan sa dai ezke, mesp e xua
adie az eko, inda ke ia bul za zeko e a in ole an zia sus a zeko moduaga ik. "Pu akume"
bezalako e minoak e abil zean, giza asuna ken zen die e a gizakiak baino gu xiago bali a
bezala au kez en di u. Mesp e xuzko hizke a honek alde ho iek es igma iza zen lagun zen du
e a haiekiko au ei i zi nega iboak i auna az en di u. Gaine a, 5. akusa uak jus izia be e kabuz
ha zea i adoki zen du, inda ke ia a jo zea a azoak konpon zeko bi a eko gisa, e a inda ke ia
isikoko meha xuak egi en di u. A e gehiago, ko xez badoa bidean gu u za zen zaion edono
36
ha apa uko duela dio e a no bai hu bil zen bazaio kalean doala, makila ba edo bes e gauza
ba e amango duela MENAk izu zeko. Ja e a honek bes e ba zuk inda ke iaz joka ze a
bul za dezake, giza ean inda ke ia-ziklo a isku sua so uz. Ho az, 5. akusa ua en
disku soak MENAk es igma iza zen e a e udun zen lagun zen du, segu asun eza en e a
bes e a azo sozial ba zuen e an zule bidegabe eginez e a es igma izazio honek ja e a
disk imina zaileak a eago u di zake.
Ildo hone an, 5. akusa ua en hi zak adie azpen i ainga iak la iak di enez e a
go o o-, inda ke ia- edo disk iminazio-sen imenduak e agi en di uz enez, Auzi egi
Go ena en 72/2018 Epaia i ja aiki, be a en adie azpena go o o-disku soa en espa uan
sa zen dugu. Ondo ioz, ZKa en 510.1.a a ikulua ego z dakioke.
6. akusa uak, 2017ko u a ila en 15ean, 19:10ean, bes e e abil zaile ba ek igo ako
pos a en ondo en, honako hau ida zi zuen, u a ila en 16ko 16:52an: "E a pen sa zea h.p.
(pu akume) hauek u ean milioi ba eu o baino gehiago balio digu ela eze a ako, e a gu e
ze gekin o dain zen dugula, e a, gaine a, ja en ema en dien eskua i lapu zen e a a aka zen
dio ela. Me ezi du en gauza baka a pu zu ba ean sa zea da, e a ez dai ezela a e a
gol oenga ik e a lapu enga ik. Ika aga ia Espainian sa zen a i dena, e a gaine a
Espainiako dokumen azioa emango die e".
6. akusa ua en adie azpenak MENASei bu uzkoa dela a gi e a ga bi esan dezakegu;
izan e e, 6. akusa uak MENA kolek iboko kide ba i bu uzko elka izke a-ha ia ja ai zen du.
E a be ean, kolek ibo hone ako kideak man en zeko un s publikoen e abile a k i ika zen du
("u ean milioi ba eu o baino gehiago kos a zen zaizkigu eze a ako e a gu e ze gekin
o dain zen dugu"), ez dago pozik Espainian du en egoe a e egula iza zeko auke a ekin ("e a,
gaine a, Espainiako dokumen azioa emango die e") e a pe sona ho iek Espainian modu
i egula ean sa u di ela aipa zen du ("ika aga ia Espainian sa zen a i dena"). Be az, a gi
dago alde kal ebe a ba en au ean gaudela.
Tes uingu ua e a adie azpenak az e zen badi ugu, 6. akusa uak delinkuen zia alde
hone ako kideekin lo zen du ("lapu zen e a a aka zen du e") e a e abil zen di uen e minoak,
"h.p." (pu akume), "gol oak" e a "lapu ak" i ain o oko ak di a, e a ez du e nahi aez
bul za zen legeak babes u ako alde ba en au kako go o o espezi ikoa. I ain hauen
in e p e azioa alda u egin dai eke, pe sona ba zuek us azio pe sonala en adie azpen gisa
37
abs ak ua edo hipo e ikoa, deli u ho ien elemen u ipikoa, baizik e a zuzenean e agindako
kolek iboa i e a giza e osoa i e agindako lesioa, zeinak be e egi en bai u ole an zia-maila
ba bizikide za baiez a zeko, e a disku soa en esaldiak egokiak di a bik imak e a giza ea,
o o ha , konp ome i zeko, ge a u iko lesioaga ik zapuz u egi en bai a”
Auzi egi Go ena en epaiak kolek ibo kal ebe en duin asuna babes ea en ga an zia
azpima a zen du, bai e a haien a u xa ak sus a zen edo jus i ika zen di uz en disku soek
du en e agin nega iboa e e. 1. akusa ua en kasuan, MENAk es igma iza zen di uz en e a
mu u eko seg egazio- e a kon on azio-neu iak p oposa zen di uz en hi zek a gi e a ga bi
u a zen du e alde kal ebe a ho en duin asuna. Bi kasuak alde a u a, ikus dezakegu
emakumeen au kako a u xa ak bul za zen di uz en adie azpenek e a MENASekiko
disk iminazio- e a mesp e xu-p oposamenek an zeko ondo io kal ega iak di uz ela. Bi
disku so ho iek aipa u ako kolek iboen oina izko eskubideak baz e zen, es igma iza zen e a
u a zen lagun zen du e. Be az, kasu ho e an emakumeen duin asuna u a u zela adie azi zen
bezala, 1. akusa ua en hi zak zuzenean MENASen duin asuna en au ka doaz, haiek
es igma iza zean, neu i disk imina zaile e a bo i zak p oposa zean, e a baz e ke ia- e a
kon on azio-gi oa sus a zean.
2. akusa ua i dagokionez, be e hi zak mesp e xuzkoak e a es igma iza zaileak izan
a en, lehen esan dugun bezala, adie azpen-aska asuna en espa uan sa zen di ugu. Izan e e,
e abili ako hizke a oso la za bada e e, ez di udi go o oa edo inda ke ia bul za zen a i denik
pe sona- alde jakin ba en au ka. Adie azpen aska asunak ez du go o oa edo inda ke ia
bul za zea babes en, baina kasu hone an, 2. akusa ua i i zi o oko a e a nega iboa ema en a i
da un s publikoen e abile a i bu uz. Gus ukoak ez di en i i ziak edo i i zi ez abaidaga iak
e e lagunga iak di a ez abaida publikoan. Adie azpen-aska asunak babes u egi en du
eza i ako a auei au e egi en die en edo k i ika dai ezkeen ikuspun uak adie az eko
eskubidea. Gaine a, aipa u dugun bezala, RAEk “a a oi” hi za "maku a ekin, lapu a ekin"
edo “pe sona zekna” iden i ika zen du, e a MENAk gaizkile xiki izenda zen di u. Hala e a
guz iz e e, ez adie azpen honen bidez, ez i uzkin osoa en bidez, ez da ikus en akusa ua
zuzenean edo zeha ka MENASen au kako go o oa, disk iminazioa edo inda ke ia bul za zen
a i denik.
Hau esanda, Auzi egi Go ena en epaian, disku soak kolek ibo babes u ba ekiko
go o oa zuzenean e agi en duen kasuei egi en die e e e en zia, hala nola, emakumeak
44

es uingu u jakin ho e an. 2. akusa ua en kasuan, be e hi zak MENASen duin asuna en za
i ainga iak izan dai ezkeen a en, ez du go o o o oko a edo haien au kako inda ke ia
bul za zen. A e gehiago, esan dezakegu 2. akusa ua be e adie azpen-aska asuna e abil zen a i
dela gai jakin ba i bu uz duen i i zi pe sonala adie az eko. Be az, esan genezake ez dela
babes u ako ondasun ju idiko ik u a zen.
3. akusa ua en hi zek e aso la ia egi en dio e MENASen duin asuna i, pe sona alde
jakin ba i “jo ze a a e a” beha ko li zaizkiokeela i adoki zen bai u e. 3. akusa uak inda ke ia
e a e aso isikoa bul za zen di u zuzenean. Zi ika ze hau MENASen duin asuna en u ake a
a gia da, a u xa ak e a zigo a me ezi di uz ela adie az en bai u e, babesa beha du en
pe sona kal ebe ak di ela ai o u beha ean. Gaine a, "gizajoak" bezalako e minoak modu
sa kas ikoan e abil zeak e a "be en he ialde a gosea pasa ze a joan beha ko luke ela"
i adoki zeak MENASekiko mesp e xu e a es igma izazio sakona e akus en du. Hizke a mo a
honek giza asuna ken zen die gizabanakoei, es e eo ipo nega iboe a a mu iz uz e a ja o ian
e a mig azio-egoe an oina i u ako disk iminazioa i auna aziz. E a be ean, 3. akusa ua en
hi zek esplizi uki uka zen di uz e MENASen duin asuna e a oina izko giza eskubideak.
He ialdean ego eko eskubide ik ez du ela e a inda ke ia isikoa jasan beha ko luke ela
i adoki zean, inda ke ia ik e a disk iminazio ik babes eko eskubidea ken zen zaie, e a
eskubide ho iek bes e edozeini bezala dagozkie.
3. akusa ua en hi zak au ez aipa u ako epaia ekin alde a zen badi ugu, a gi dago bai
emakumea en kolek iboa en au kako go o oa sus a zen du en adie azpenek, bai 3. akusa uak
MENASen au ka egi en du en hi zek an zeko ondo io kal ega iak di uz ela. Bi disku so
mo a hauek a iskuan ja zen di uz e e agindako pe sonen duin asuna e a eskubideak, ja e a
disk imina zaileak elika uz e a giza e-kohesioa ahulduz. Be az, ondo ioz a dezakegu 3.
akusa ua en hi zek MENA kolek iboa en duin asuna u a u du ela.
4. akusa ua en hi zak zuzenean MENASen duin asuna en au kakoak di a; izan e e,
pa uilak so zea i adoki zen du "kaleak ga bi zeko" e a "makilakada en legea" esamoldea
e abil zen du, e a, be az, 4. akusa uak a gi e a ga bi bul za zen du pe sona- alde jakin ba en
au kako inda ke ia isikoa. Inda ke ia a zuzenean bul za ze honek e aso e a disk iminazio ik
gabe bizi zeko MENASek du en oina izko eskubidea en au ka egi en du. Gaine a, 4.
akusa uak e abil zen duen "jendaila" e minoak MENAk deshumaniza u e a es igma iza zen
di u, es e eo ipo gu xiesga i ba e a mu iz uz. Hizke a-modu honek gizabanakoekiko
45
pe zepzio nega iboa e a disk iminazioa be iko zen di u, haien ja o ia en e a egoe a
pe sonala en a abe a. Be az, 4. akusa ua en hi zek MENASen giza eskubideekiko oina izko
e espe u al a adie az en du e, oso asun isiko ako, segu asune ako e a duin asune ako
eskubidea ba ne. Ho elako disku soek inplizi uki uka zen du e e espe ua e a babesa me ezi
du en gizakiak di ela.
Aipa u ako epaia i ja ai uz, esan dezakegu kasu be a en au ean gaudela, bie an
kolek ibo osoa en ondasun ju idikoa u a zen bai a. E a hone an, 4. akusa ua en hi zek
meha xu la ia e a MENA kolek iboa en duin asuna en u ake a a gia adie az en du e. Izan
e e, 4. akusa uak "kaleak ga bi zeko" pa uilak an ola zeko asmoa adie az en du, e a honek
aldez au eko plangin za koo dina ua eska zen du, zuzenean MENA kolek ibo osoa en au ka
ja du eko e a kaleak ga bi uz hauek “desage a az eko” (kolek ibo osoa i beldu a so uz).
Be az, a gi dago be e hi zek MENASen au kako go o oa e a inda ke ia bul za zeaz gain,
haien duin asuna e e la iki u a zen du ela.
5. akusa ua i dagokionez, be en hi zek inda ke ia bul za zen du e e a MENASen
kolek iboa en duin asuna en au kako au ei i ziak isla zen di uz e. 5. akusa ua, e mino a un
e a olda ko ak di uen pe sona alde ba mesp e xuz aipa zean, kolek ibo osoa o oko zen e a
es igma iza zen a i da. MENAko kide guz iak ez daude deli u-ja due e an sa u a e a
o oko zean, indibidual asuna uka zen zaie e a iden i a e homogeneo e a nega iboa ema en
zaie. “Edono ha apa zeko" edo "makila ba e ama eko" i adokizuna inda ke ia ako deia da
e a ho elako adie azpenek jus i ikazio ik gabeko inda ke iazko ekin zak bul za di zake e,
e ugabeak e asoen bik ima bihu uz. Gaine a, 5. akusa uak giza asuna ken zen die MENA
kolek iboko kideei, e a meha xu za ha zen di u, eskubideak e a duin asuna di uz en gizakien
o dez. Giza asuna gal zea p ozesu a isku sua da, e a ekin za anke ak jus i ika zea e a
go o oa e a disk iminazioa be iko zea eka dezake. Dakigunez, kolek ibo jakin ba ekiko
beldu a e a go o oa sus a zeak komuni a ean pola izazio e a inda ke ia handiagoa e agin
dezake, bizikide za e a elka ekiko e espe ua zailduz.
Mezu ba ek kolek ibo jakin ba ekiko (MENA kolek iboa, gu e kasuan) a u xa ak
jus i ika zen di uz en adie azpenak jaso zen di uenean, a gi dago mezua en ha zailea i
zuzenean e agi en diola. Banakako i aina ez ezik, be eziki babes u beha den kolek ibo
osoa en au kako e asoa ba en au ean gaude. 5. akusa ua en hi zek a isku abs ak uko edo
hipo e ikoko egoe a ba so zeaz gain, zuzenean kal e zen du e MENA kolek iboa e a,
46
gaine a, a sekabe u a ge a zen da e espe ua en e a giza duin asuna en p in zipioak
u a zeaga ik. Kolek ibo kal ebe ak babes ea en e a ole an zia sozial handia man en zea en
ga an zia azpima a u da Auzi egi Go ena en 646/2018 epaian. 5. akusa ua en adie azpenak,
jus izia no be a en eskuz sus a zen du enak e a ino en ka gu a ez dauden adingabe
a ze i a ak giza asuna ken zen die enak, p in zipio ho ien au ka doaz, e a, be az, zuzenean
e agindako gizabanakoak kal e zeaz gain, gu e giza ea en un sezko balioak e e kal e zen
di uz e. Ondo ioz, 5. akusa ua en hi zek MENA kolek iboa en duin asuna u a zen du e bai a
gu e giza ea kal e zen du e in ole an zia e a inda ke ia sus a zean.
6. akusa ua en hi zei dagokienez, alde espezi iko ba i, MENASei, ego zi ako
deli uzko jokabideei e a gas u ekonomikoa i bu uzko i i zi k i ikoa e a hase ea adie az en
du e. Ga an zi sua da ule zea adie azpen ho iek, zenbai en za ez abaidaga iak edo
i ainga iak izan dai ezkeen a en, adie azpen-aska asune ako eskubidea en ba uan babes u a
daudela. Fun sezkoa da k i ika legi imoa e a go o oa edo inda ke ia bul za zen duen
disku soa be eiz ea. Kasu hone an, 6. akusa ua en hi zak gogo ak izan dai ezkeen a en e a
ez abaida e agin dezake en a en, ez di a zuzenean MENASen au kako inda ke ia a
bul za zen a i, e a ez di a haien au kako legez kanpoko ekin zak sus a zen a i. Bes e ik gabe,
baliabide publikoen e abile a i e a pe sona- alde espezi iko ba ek hau emandako jokabidea i
bu uzko i i zia ema en du. Gaine a, ez abaida demok a iko osasunga i ba ean, ga an zi sua
da ikuspegi desbe dinak adie az eko e a ez abaida zeko auke a ema ea.
Adie azpen-aska asunak, he i a en i i ziak babes eaz gain, disko dan eak edo gu xiengoak
e e babes en di u. Be az, ha en hi ze an ikus dezakegu ez dela MENA guz iengana jo zen a i
alde gisa, ez di ela MENA kolek iboa en duin asuna en au kako e aso zuzena, e a ez du ela
haien au kako inda ke ia a edo disk iminazio a bul za zen. Azken ba ean, ez du babes u ako
ondasun ju idiko ik u a u.
7. akusa uak mesp e xuz MENA kolek iboa i "zabo " e a "bazo ia" esa en dio, e a
adie azpen ho iek ino en ka gu a ez dauden adingabe a ze i a ho ien duin asuna en au kako
doaz. Giza asuna ken zean e a kolek ibo osoa i jokabide nega iboak zabal zean, 7. akusa ua
es igmak be iko zen a i da, e a go o o-disku soa sus a zen du. Disku so honek, adingabe
ho ien i udia i kal e egi eaz gain, inda ke ia a e a disk iminazio a bul za dezake be e au ka.
7. akusa uak i adoki du konponbidea dela "lege ik gabeko hi i-egun" ba eza zea e a he iak
"aska asunez e a ondo io ik gabe" ja dun dezan ahalbide zea. Ho elako adie azpenek jus izia
be en kabuz egi e a bul za zen du e, e a ana kia e a inda ke ia sus a zen du e, non ino en
47
ka gu a ez dauden adingabe a ze i a en oina izko giza eskubideak guz iz baz e uko
li a ekeen. Lege ik gabeko egun ba p oposa zeak inda ke ia jus i ika zea e a sus a zea daka ,
e a hau guz iz ona ezina da jus izia e a giza duin asuna ekiko e espe ua balo a zen di uen
edozein giza e an. Gaine a, adie azpen hauek babesgabe asuna e a segu asunik eza so zen
du e kolek ibo osoan. MENASen au kako inda ke ia no maliza zean e a jus i ika zean,
mu u eko ahul asun-egoe an uz en die, e a, egoe a hone an, ge a li ezkeen e aso isikoen
e aginpean ez ezik, giza ean beha bezala in eg a zea e agoz en dien giza e-ma jinazioa en
e aginpean e e badaude. Honek baz e ze- e a inda ke ia-ziklo ba be iko zen du,
gizabanakoen za zein komuni a e osoa en za kal ega ia dena.
Auzi egi Go ena en 646/2018 epaiak zenbai disku sok emakumeen kolek iboa en
duin asuna en au ka egi en du en ona zen duen bezala, 7. akusa ua en adie azpenek e e
u a zen di uz e gu e giza eak MENASekiko izan beha di uen duin asun- e a
e espe u-p in zipioak. E a hone an, Auzi egi Go ena en 646/2018 epaiak eza zen duenez,
mezu ba ek kolek ibo jakin ba ekiko (emakumeak, esa e ako) a u xa ak jus i ika zen
di uz en adie azpenak jaso zen di uenean, kolek ibo ho ek zuzenean e asandako pe sonak
i ain zen di u, e a ho ez gain, kolek ibo osoa en e a giza e osoa en au kako e asoa da. E a
be ean, akusa u honen hi zek MENA kolek iboa kal e zen du e, giza asuna ken zen die elako
e a ha en au kako inda ke ia e a disk iminazioa sus a zen di uz elako. Ondo ioz, 7.
akusa ua en hi zek MENA kolek iboa en duin asuna en au ka egi en du e, Auzi egi
Go ena en 646/2018 epaiak emakumeen kolek iboa en duin asuna en au kako a en a ua
ona zen duen modu be ean.
8. akusa ua i dagokionez, be a en adie azpenak inda suak e a zuzenak izan a en,
adie azpen-aska asune ako oina izko eskubideak babes en di u. Be e hi ze an, us azio
handia adie az en du zenbai pe sona kalee an daudelako e a meha xu za ha zen di u.
Ga an zi sua da naba men zea "nola joan beha dugun kalean adi jendilaje honenga ik"
aipa zen duenean, segu asun publikoa en egoe a i bu uz duen i i zia pa eka zen a i dela,
giza ean ga an zia duen gaia bai a. Be e baiez apenak o oko ak di udi en a en, ez di a
MENA kolek iboa en au kako e aso zuzena, ez a e aba eko o oko zea e e. Gaine a, esa en
duenean "nik a a o ikus en dudan mugimendu minimoa... daukadana ekin bu ua i eki zen
dio ", au e ik aipa u dugun moduan, nahiz e a be e hi zak gogo ak izan dai ezkeen, ez di a
inda ke ia zuzenean bul za zen a i, baizik e a hipo esi soil ba egi e a muga zen da,
a isku-egoe a ba en au ean egonez ge o nola joka uko lukeen adie aziz kolek ibo ho e ako
48
kideek i udizko e aso ho i au e egi eko. E a be ean, "behingoz zo o z" eska u e a zenbai
pe sona hi i ik kanpo a zea p oposa zean, poli ika publikoak e a ho iek komuni a ean
di uz en ondo ioak k i ika zeko eskubidea balia zen a i da. Be az, ikus dezakegunez, ez du
MENA kolek iboa en au ka egin, ez a ha en duin asuna en au ka e e.
9. akusa ua en hi zak oso kal ega iak di a, e a MENA kolek iboa en au kako
inda ke ia bul za zen du e, bai e a ha en duin asuna en au kako i ain la ia e e. MENASei
"e saiei jipoi ona ema ea," ema ea e a ge o be e he ialde a bidal zea egokia dela i adoki a,
inda ke ia isikoa bul za zen a i da esplizi uki, e a ja e a disk imina zaile e a xeno oboa
sus a zen a i da. Baiez apen hauek MENA pe sonen duin asuna e a oina izko giza
eskubideak gu xies eaz gain, es e eo ipo kal ega iak i auna az en di uz e e a ho iek giza ean
es igma iza zen lagun zen du e, e a i adoki zen du ez du ela bes e edozein gizabanako en
a u giza ia e a legal be a me ezi.
Be az, Auzi egi Go ena en 646/2018 epaiak emakumeen kolek iboa i bu uz
aipa u ako kasuan bezala, 9. akusa uak MENA kolek ibo osoa en au ka egin di u
adie azpenak e a hauek a gi e a ga bi u a zen di uz e ha en duin asuna e a oina izko
eskubideak.
Azkenik, 10. akusa ua en hi zak oso kezkaga iak di a, e a, a gi e a ga bi, meha xu
zuzena di a e a MENA kolek iboa en au kako inda ke ia bul za zen du e; gaine a,
duin asuna en au kako i ain la ia di a. Jipoi zea e a ge o edonon uz ea egokia dela i adoki a,
10. akusa ua inda ke ia isikoa sus a zen e a no maliza zen a i da pe sona ho iek a a zeko
me odo gisa, e a ho i guz iz ona ezina da e espe ua e a giza duin asuna balo a zen di uen
giza e ba ean. Hi z hauek inda ke ia bul za zeaz gain, MENA kolek iboko gizabanakoen
oso asuna e a eskubideak deshumaniza zen e a mesp e xa zen di uz e. "Jendaila" gisa
aipa zean, gu xie si e a es igma iza u egi en di u, e a ikuspegi disk imina zaile e a baz e zaile
ba i auna az en die, oina izko eskubideak di uz en gizakiak di ela ez adie aziz. Gaine a,
inda ke iazko ekin za ba egin ondo en polizia i dei u beha ez zaiola i adoki a,
zigo gabe asuna e a zuzenbide-es a ua ekiko mesp e xua sus a zen a i da, e a honek a e
gehiago kal e zen du segu asuna e a MENA pe sonen eskubideen babesa. Hi z hauen
au ean, a gi dago akusa u honek MENA kolek ibo osoa en au ka egi en duela (646/2018
Auzi egi Go ena en epaian esa en den bezala) bai a haien duin asuna en au ka e e.
49

Be az, ondo io gisa, esan genezake a gi e a ga bi 1. , 3. , 4. , 5. , 7. , 9. e a 10.
akusa uek, e a Auzi egi Go ena en 646/2018 epaia i mez eginez, mezua en ha zailea
beldu u ez ezik, kolek ibo osoa beldu u e e egin zu ela, e a lesio-sen imenduak,
segu asun-eza e a duin asuna en meha xua so u zi uz ela.
4.2.3. Sa e sozialen ak o ea en az e ke a
Gau egun, sa e sozialek e agin sakona du e komunika zeko, elka i e agi eko e a
in o mazioa kon sumi zeko moduan. Hala e e, nonahiko asun digi al honek ge o e a kezka
handiagoa e agin du pla a o ma hauek go o o-disku soa heda zeko beha ez bezala
e abil zea i bu uz. Lege-espa uan, Zigo Kodea en 510.3 a ikuluak eza zen du bide
publikoen bidez go o oa bul za zea egozga ia dela. Az e ke a hone an, sa e sozialek
akusa uen go o o-disku soa en zabalkundean izan dezake en inpak uan mu gilduko ga a,
pla a o ma hauen i isga i asunak disku so hau pe sona-kopu u handi ba i i isga i bihu zen
nola lagun diezaioke en esplo a uz, e a hau Zigo Kodea en a ikulu honen pean egozga ia
izan li ekeelakoan.
Auzi egi Go ena en 4/2017 epaia en a abe a, u a ila en 18koa, hau dio: “gau egun
eknologia be iak komunikazioa en ze bi zu a zabal zeak modu esponen zialean a eago zen
du baiez apen edo mezuen kal ea, bes e une ba ean ondo io kal ega iak ha zaile alde xiki
e a hau a u ba e a muga u zi zakeena. Gau egun sa e sozial ba ean inda ke ia bul za zen
duenak badaki be e mezua sa e elema ikoe an sa zen dela be iko. Gaine a, ez du kon olik
ha en hedapen sigi-saga sua en gainean; izan e e, mezu ho i ha zailea en eskue a a i is en
dene ik, ha zailea en inpak ua bide ka u egin dai eke, ansmisio-egin za ja ai uen e a
be i uen bidez. Komunikazio-e edu klasikoek muga u egi en zi uz en deli u o o en ondo io
kal ega iak, baina gau egun ez dago halako ik. Da u ho i, mezu ho ien nazioz gaindiko
ezinbes eko ibilbidea i lo u a, kon uan ha u beha da balo azio ju idiko-penala egin beha
zaien enun zia uen e a mezuen e agina haz a zeko unean. (O.J. 2)”
1. , 3. , 4. , 5. e a 7. akusa uek, zalan za ik gabe, sa e sozialak e abili zi uz en
go o o-disku soa zabal zeko e a en zule gehiago engana i is eko. Ho s, hauek egindako
disku soak ez zi en momen uko bulkada hu sak izan; ai zi ik, aldez au eko gogoe a- e a
heldu asun-p ozesua e akus en du e. Gaine a, disku so hauek pa eka zeko sa e sozial ba
e abil zea auke a zeak i adoki zen du akusa uek jakin bazeki ela hedabide honek pla a o ma
ezin hobea emango ziela be en mezua publiko zabalago ba i zabal zeko. Nahi a ha u ako
50
e abaki honek akusa uek be en ideien i ismena e a hedapena maximiza zeko du en asmoa
azpima a zen du. Fun sezkoa da adie az ea pa e ha zen zu en Facebook aldean 14.000
pe sona baino gehiago zi uela jada, ho s, hi i au onomoko biz anle ia osoa en za i
esangu a su ba , 85.000 biz anle ingu ukoa bai zen. Ingu une komuni a io xiki sama
ho e an, alde ho e an pa eka u ako mezuen inpak ua a e handiagoa da, bizko e a zuzenean
zabal bai ai ezke pe sona asko en a ean.
Tes uingu u hone an e a Auzi egi Go ena en 4/2017 epaia i men eginez, eknologia
be iak komunikazioa en ze bi zu a zabal zeak modu esponen zialean a eago zen du
baiez apen edo mezu ho ien kal e po en ziala. Sa e soziale an inda ke ia sus a zen du enek
badaki e be en mezuak be i ako asmoz sa zen di ela sa e elema ikoe an e a ez du ela haien
hedapen esponen ziala en gaineko kon olik. Mezu ba ha zailea en eskue a a i is en dene ik,
ha zaileak e agina bide ka dezake ansmisio ja ai u e a be i uen bidez.
Be az, a gi dago 1. , 3. , 4. , 5. e a 7. akusa uek sa e sozialak e abili zi uz ela
go o oa en disku soa en i ismena naba men zabal zeko esna gisa. Pla a o ma digi al
ho ien bidez, in ole an ziaz e a disk iminazioz be e ako mezuak zabaldu zi uz en, bes e modu
ba ean egin zi ekeena baino askoz e e audien zia zabalagoa lo uz. P ozesu judizialean
au kez u ako ebiden ziak a gi uz en du be e helbu ua audien zia handi ba lo zea e a be e
ideiak zabal zea zela, go o oa e a be eizke a so zeko. Ondo ioz, ez abaidaezina da akusa uei
Zigo Kodea en 510.3 a ikulua ego z dakizkiekeela, sa e sozialak nahi a e a sis ema ikoki
e abili bai zi uz en go o oa en disku soa zabal zeko e a publiko zabalagoa lo zeko.
Jokabide hau ez da soilik gai zesga ia mo ala en ikuspegi ik, deli u la ia e e bada, e a
legeak baimen zen duen zo oz asun guz ia ekin a a u beha dugu.
Bes alde, 9. e a 10. akusa uen jokabidea, aldiz, bes e akusa uen bes elako es uingu u
ba ean ga a u zen. Bi hauek bes e alde ba ean egin zi uz en be e ekin zak. Hala e e, ez
ins an zia-epaiak ez osoko bilku an au kez u ako ogek ez du e lo u oga zea komunikabide
sozial ho i pe sona kopu u handi ba ek e abil zezakeenik.
Fun sezkoa da ai o zea bi a eko publikoen bidez go o oa bul za zea bezalako deli u
ba en egozga i asuna, neu i handi ba ean, bi a eko ho en i isga i asun masiboa en mende
dagoela, hala dio a ikulu be a (ZK en 510.3 a .). Ho az, alde honek audien zia handia
51
zuela oga zen duen oga ik ezean, ez li za eke egokia izango au eko kasue ako legezko
kuali ikazio be a aplika zea.
Ho az, kasu hone an, giza e-komunikabidea en i isga i asuna i bu uzko oga
ez abaidaezinik ez dagoenez, 9. e a 10. akusa uak Zigo Kodea en 510.3 a ikulua
aplika ze ik kanpo ge a uko li za eke.
5. ONDORIOAK
Az e lan hone an, Malagako P obin zia Auzi egia en 39/2023 Epaia en az e ke a
sakona egin dugu. Be an, Zigo Kodea en 510.1.a a ikuluan ipi ika u ako go o o-deli uen
es uingu uan hama akusa u en jokabideak az e zen di a. Gu e az e ke a en emai zek
e aku si du e akusa ue ako zazpik go o o-deli uak bu u u zi uz ela, e a ho ie a ik bos ek
In e ne en e abile a en Zigo Kodea en 510.3 a ikuluko azpimo a as undua en a abe a.
Ai zi ik, akusa ue ako hi uk be en adie azpen-aska asune ako eskubidea legi imoki balia u
zu ela e abaki da.
Go o o-deli uen e a go o o-disku soen jaza pena oso ga an zi sua da giza e zuzen
e a eki a ibo ba babes eko. Deli u hauek gizabanakoen duin asuna e a oina izko eskubideak
zuzenean u a zeaz gain, giza e-kohesioan e agin sakona e a sun si zailea du e.
Go o o-disku soek alde kal ebe en baz e ke a e a es igma izazioa sus a zen du e,
disk iminazioa sus a uz e a, mu u eko kasue an, inda ke ia bul za uz (gu e kasuan, zenbai
akusa u i adoki du en moduan). Disku so ho iek desage a az ea un sezkoa da giza eko
kide guz ien a eko e espe ua e a be din asuna nagusi di en ingu unea man en zeko.
Go o o-disku soen jomuga di en alde kal ebe ek neu iz kanpo pai a zen di uz e
ekin za ho ien ondo ioak. Giza ean go o oa heda zeak alde ho ie ako pe sonen oso asun
isikoa e a psikologikoa a iskuan ja zeaz gain, baz e ke a- e a inda ke ia-zikloak be iko zen
di u. Fun sezkoa da e akunde ju idikoek e a sozialek lankide za es uan ja du ea kolek ibo
hauek babes eko, haien eskubideak e espe a zen di ela e a ingu une segu u e a e espe uzko
ba ean bizi ahal izango di ela ziu a uz. Jus iziak i mo asunez ja dun beha du, alde ho ien
babesa be ma zeko e a mezu a gi ba bidal zeko, go o oa e a disk iminazioa gu e giza ean
leku ik ez du ela adie aziz.
52
Gaine a, azken u eo an aldagai be i ba gehi u da: a o digi ala. A o digi alean,
In e ne en go o o-deli uen jaza pen penala nahi aezkoa bihu u da. In o ma ika en go akadak
e a go o o-mezuak sa ean heda zeko e az asunak ge o e a e onka handiagoa daka e.
In e ne ek edukiak azka zabal zeko auke a ema en die audien zia zabal e a asko a ikoei,
bai a sa e a ge o e a sa bide handiagoa du en hau e a gaz eei e e. Talde hauek
go o o-mezuen e aginpean ja zeak ondo io a isku suak izan di zake, ja e a
disk imina zaileak e a inda ke iazkoak adin xiki a ik sus a uz. ZK en 510.3 a ikulua
aplika zea un sezkoa da a isku ho iei au e egi eko. A ikulu honek In e ne bidez egindako
go o o-deli ue a ako zigo ak la iago zen di u. Nahi aezkoa da sis ema ju idikoa a o
digi alak plan ea zen di uen e onka be ie a a egoki zea, sa ean egindako deli u-jokabideak
mundu isikoan egindakoen zo oz asun be a ekin, gu xienez, jaza iko di ela be ma uz.
Bes alde, go o o-disku soak jaza zea oso ga an zi sua den a en, ez dugu ahaz u
beha un sezkoa dela adie azpen-aska asune ako eskubidea ai o zea e a babes ea.
Oina izko eskubide honek auke a ema en die gizabanakoei be en i i ziak adie az eko e a
bizi za demok a ikoan ak iboki pa e ha zeko. Hala e e, P obin zia Auzi egia en 39/2023
Epaian age ian ge a u denez, eskubide hau ez da absolu ua, e a a e az o eka u beha da
go o o-deli uak p ebeni zeko e a zeha zeko beha a ekin. Ju isp uden ziak eza i du
adie azpen-aska asunak babes u ako ekin zak ezin di ela, aldi be ean, deli u izan, e a kasu
bakoi za kon u handiz e a es uingu uan az e zeko beha a be e si du. Nahi aezkoa da
adie azpen-aska asuna en babesa en e a go o o-disku soen au kako bo oka en a eko o eka
egokia man en zea, eskubide ho en mu izke ak kasu jus i ika ue an e a beha ezkoe an
soilik aplika zen di ela ziu a uz.
Be az, Malagako P obin zia Auzi egia en 39/2023 Epaia adibide a gi ba ema en digu
sis ema judizialak nola ja dun dezakeen e a nola ja dun beha duen oina izko eskubideen
babesa e a bizikide za bake sua e a be din asuna ahul zen di uz en jokabideak zeha zeko
beha a o eka zeko. Zigo Kodea en 510.1.a e a 510.3 a ikuluak beha bezala aplika zea
un sezkoa da go o oa i au e egi eko e a alde kal ebe ak babes eko, giza e bidezkoagoa
be ma zeko. Be eziki ga an zi sua da ingu une digi alean, non a iskuak naba men handi zen
di en, In e ne ek en zule asko i go o o-mezuak azka zabal zeko duen gai asunaga ik. Ildo
hone an, jus iziak i moa izan beha du e a ga ai be ie a a egoki u beha da, giza eko kide
guz ien segu asuna e a e espe ua be ma uz, bai mundu isikoan, bai digi alean.
53