“ITSASLAMINA-ISATSA” IPUINAREN LANKETA ESTRATEGIA
DRAMATIKOEN BITARTEZ
Au o e za: Es he U ia I ia e
U ea: 2023
ISSN: 2952-1246
GANDERE Ike ke a Taldeak Donos ian a gi a a u ako dokumen ua.
Documen o edi ado en Donos ia-San Sebas ián po el G upo de In es igación GANDERE.
Documen edi ed in Donos ia-San Sebas ián by he GANDERE Resea ch G oup.
2
ERREKURTSOA
HELBURUAK
METODOLOGIA
Ipuina:
ITSASLAMINA-
ISATSA
Tes ua:
Alba Ba bé i
Se a e a Sa a
Ca o Iba a
Ilus azioa:
Joan Tu u
A gi ale xea:
Edicions
Bella e a
U ea:
2016
Bizikide za
posi iboa sus a u.
Gene o
es e eo ipoak
landu.
Au oezagu za e a
au o-ona pena
ga a u.
E abaki zeko
aska asuna az e u.
Es a egia d ama ikoek ikusizko nahiz hi zezko egi u ak eskain zen di uz e. Une
gil za iak man en zeko, es uan edo i udian sakon zeko, pe sonaiak hobe o
ezagu zeko e a haiekin elka e agi eko, haien pen samenduak az e zeko edo
eszena e a na azio be iak so zeko e abil dai ezke. Denbo a en, espazioa en
e a giza p esen zia en egi u a i udimen su gisa un ziona zen du e, esanahi
mo a desbe dinak so zeko helbu ua ekin. Es a egia d ama ikoak espe ien zia-
me odologia e a bizipen-me odologia gisa a ikula zeak bai hezkun za o mal
edo ez o maleko eduki espezi iko e a zeha kakoen ingu uko ezagu za
esangu a sua e aiki zea ahalbide zen du.
Sekuen zia hau es a egia d ama ikoak eduki ba e ik abia u a nola a ikula u
dai ezkeen adibide ba da. I akasle edo hezi zaileek be en hezkun za-
es uingu u a ans e i zeko esnak esku a zea da helbu u. Hezi zaile edo
i akasle bakoi zak, landu nahi duen edukia en a abe a, e abaki dezake zein
e eku so e abili.
Saio bakoi zak hi u blokeko egi u a izango du: hasie a, ga apena e a i xie a.
Be oke a en za ian hainba jolas ak iba uko di ugu desinhibizioa, kohesioa,
kon ian za e a zen zumenen ak ibazioa sus a zeko. Ga apen-za ian es a egia
d ama iko nagusiak zabalduko di ugu, au kez u ako e eku soan oina i u a.
E a, azkenik, saioa en amaie an hausna ke a ako e a ebaluazio ako a ea
eskainiko dugu.
Esan beha a dago, es a egia d ama iko bakoi za en ak ibazioa ai zaki ba dela
hausna ke a sus a zeko. Gaiak e a ikuspun uak azalduko di a e a ga an zi sua
da hauen ingu uko gogoe a ako espazioa e aiki zea.
3
HASIERA
Be oke a ako jolasak
Hauek adibide gisa adie az en di a.
Jolas asko daude esku aga i e a
i akasle bakoi zak e abaki dezake
zein e abili dagokion momen uan.
Izena e a keinua
Zi kuluan. Pa e-ha zaile bakoi zak be e izena e a objek u ba esango di u, e a keinu ba egingo du. Txanda ja ai zen da. Hu engoak
au ekoa en izena, objek ua e a keinua e epika u beha ko di u, e a be ea gehi u. Ho ela, a ike ak au e a egin ahala, pe sonek ge o
e a gehiago gogo a u beha ko di uz e au e ik izan di uz en pe sonen p oposamenak. No bai gogo a zen ez bada, aldeak lagundu
egi en dio. Izenak ikas eko modu ona da.
Zip, Zap, Boing, T ol
Zi kuluan. An ola zaileak jokoa hasiko du. Ene gia izpi ba du eskue an. Has eko, ximis a bidaliko du be e eskue a ik kanpo a, zuzenean
ondoan duen pe sona enganako mugimendu handia eginez (eskuak, go pu za e a aho sa e abiliz) e a"Zip" esanez. Tximis a jaso duen
pe sona honek ximis a jau i zen ja ai zen du be e ondoan daukana i, e a ho ela e onda ja ai zen dugu. Be i ene giaz.
Ondo en, bes e a au ba sa zen da. Tximis a jaso duen edozeinek “Zap” esanez no abidea alda uko du.
Taldea indikazio ho ekin ohi u e a ge o, “Boing” gakoa sa zen da. Tximis a jaso duen edono k “Boing” esanez ximis a zuzenean
zi kuluko bes e pe sona ba e an z bidaliko du..
Azkenik, ximis a jaso zen duen edono k “T ol” hi za esa en badu zi kulua e aba desegin e a posizio be ie an bi koloka u beha ko da.
Espazioa be e
Taldea gelako espazioan ibil zen has en da. A auak di a ez hi z egi ea, kon ak u ik ez iza ea e a mugimenduan ego ea. Handik pixka
ba e a, be en go pu zaz, bes e go pu zez e a lu ean dagoen espazioaz jabe zeko eska zen zaie. Ja aian, espazioan hu sune ik ez
dagoela ziu a zeko adie az en zaie. Une o o mugi zen ja ai u beha du e, izkine a a e a alboe a a i i si, e a be i espazio hu se a a
joan "espazioa es al zeko". "S op!" adie az dai eke, espazioan nola bana u a dauden jakin deza en e a zuzen zeko auke a izan deza en.
Le a edo zenbakia
ma az u
Taldea bi an bana zen da. Azpi alde bakoi zak espazio isikoa en e dia ha uko du. I akasleak zenbaki edo le a ba adie aziko du, e a
alde bakoi zak be e aldeekin osa u beha ko du adie azi akoa. I akaslea aulki ba e a igo dai eke alde bakoi za en emai za
egiaz a zeko.
Hainba zenbaki e a le a adie az di zake.
Azkenik, bi aldeek espazioan i udi en ba ma az ea adie aziko du, adibidez: @
E o i akoa babes u
Pa e-ha zaileak 1e ik 5e a zenbaki zen di a e a espazioa zeha ka zen du e. An ola zaileak zenbaki ba esa en duenean, zenbaki ho i
du en guz iek "kono ea gal zen du e", e a gaine akoek babes u egin beha di uz e, e a lu e a e o zen ez di ela ziu a u. Handik pixka
ba e a, e o i akoak "gudu-zelai ik" a e a beha di a, baka ba e e ge a zen ez den a e.
1,2,3
Taldea za i u egi en da e a azpi aldeak di u (A e a B). Bi le o an ja zen di a ba a bes ea en au ean.
Lehen za ia: A-k e a B-k hi u e e kon a zen di uz e ozen, xandaka, hau da, A-k “ba ” esango du, B-k “bi”, A-k “hi u”, B-k “ba ”,
A-k “bi”, B-k “hi u” e a ho ela hu enez hu en. Ahalik e a azka en kon a zen saia u beha du e.
Biga en za ia: bi aldee ako ino k ez du be i o esango "bi" hi za, xalo ba ean bihu uko bai a. A-k “ba ” esango du, B-k xalo
egingo du, A-k “hi u” esango du, B-k “ba ”, A-k xalo egingo du, B-k “hi u” esango du e a ho ela hu enez hu en.
Hi uga en za ia: “hi u” zenbakia aldeko pe sona en ba ek p oposa u ako soinu e a mugimendu bihu uko da. A-k "ba "
esango du, B-k xalo egingo du, e a A-k p oposa u ako soinua e a mugimendua gehi uko di u, B-k “ba ” esango du, A-k xalo
egingo du, B-k p oposa u ako soinua e a mugimendua egingo du, e a ho ela hu enez hu en.
Biko eka egin dai eke.
4
GARAPENA
MOMENTUA
(AITZAKIA/ESTIMULUA)
ESTRATEGIA DRAMATIKOA
(DESKRIBAPENA)
JARDUERA
“Oinak bus i zea izuga i gus a zen
zi zaion Kai i. Begiak i xi a, haizea
en zun zezakeen, he ixkako
kalee a ik pasie an.”
(6-7. o .)
Paisai soinuduna/ Aho s-collage
A mos e a ba edo animo egoe a ba esplo a zea da helbu ua, soinuak modu ko al e a inp esionis an
landuz. Soinu hauek honako hauek izan dai ezke: onoma opeiak, abes iak, hi zak, esaldiak
(g aba uak edo zuzenean in e p e a uak).
Adibidez, alde handian egin dai eke, hau da, guz iek aldi be ean pa e ha zen du e, e a i akasleak
soinu-paisaia indikazioen bidez zuzen zen du (adibidez, hasie a/amaie a; c escendo edo
dec escendo). Talde xikie an e e egin dai eke, soinu-paisaia edo soinu-collagea en zuleei (gaine ako
aldeei) au kez uz. Azken kasu ho e an, au kez en duen aldeak e abaki dezake audien zia non
koka u, so u ako soinu-paisaia ekin e agin nahi duen inpak ua en a abe a.
Soinu-paisaia ho e an sakonago sa zeko, ikusleek begiak i xi di zake e, bai a paisaia egi en duen
aldea be a e e ( alde handian egi en denean, adibidez).
Mugimendu ko ala
Taldea pe sona ba izango bali z bezala mugi zen da.
Klaseak begiak ix en di u e a aldean soinu-
paisaia in e p e a zen du.
Edo
Gela osoak begiak i xi e a c escendo ba ean doan
soinu-paisaia inp obisa zen du, e a isilik amai zen
da.
Ba iazioa: soinua jaulkiz, aldea go pu z baka a
bali z bezala mugi zen da espazioan.
Pe sonaia en mu ala
O o ha , pe sonaia en mu ala kolek iboki egi en da. Pe sonaia ba i udika zen duen giza i udi ba en
zi ibo oa egi en da (go pu z osoa edo bu ua en i udia baka ik). Ho man edo lu ean pape handi
ba ja dai eke, a belean ma az u… Pe sonaia i bu uzko in o mazioa gehi zen da ingu uan edo
i udia en ba uan (ida ziz, pos -i -ak gehi uz). In o mazioak hainba galde a i e an zun diezaieke: Ze
dakigu? Ze jakin nahi dugu? Ze sen i zen du pe sonaiak? Agian, gehi zen dugun in o mazioa
go pu zeko a al desbe dinekin e laziona dai eke.
Taldeak in o mazioa gehi u dezake p ozesu osoan zeha . Edo, a e gehiago, pa e-ha zaileek esku a
izan dezake e koade no ba edo pe sonaia en ho ma-i udia i udika zen duen ma e ial ba , e a
banan-banan e egis a dezake e pe sonaia ba i edo ba zuei bu uzko in o mazioa.
Ze dakizu (e a us e duzu dakizula) Kai i bu uz?
Pe sonaia bakoi za en bu ua en edo
go pu za en ingu ua ma az u e a ho man
zin zilika zen da. Pos -i e an apun a u e a
ingu uan ja i.
Edo
Gelako e emu ba eslei zea hi u galde a haue ako
bakoi ze ako:
A gunea: ze dakizu?
B gunea: ze us e duzu dakizula?
D gunea: ze jakin nahi duzu?
Hau a u ako e emu ba ean sa zen di enek ozen
esa en du e ze daki en, us e du e badaki ela edo
jakin nahi du ela bi pe sonaiei bu uz.
Edo
E azagoa bada, alde handian, hi u galde a
ho ien e an zunak ozenki adie az en di a. (Ez
du e ze an hi u ek egin beha , agian i akasleak
ze bai e an zen a u nahi du, edo bes e galde a
ba zuk gehi u).
5
“O ain bos minu u baino ez zi uen
be e mozo oa p es a zeko…
pasa ela has ea zegoen!”
(8-9.o .)
Mimika
Ja due a mimikoak mugimendua, ekin zak e a e an zun isikoak azpima a zen di u, elka izke an
edo pen samendue an baino gehiago. Go pu za e abil zen da hi zik gabe adie az eko e a
komunika zeko. Ba iazio gisa, hizke a e abil dai eke pun ualki pe sonaia en po ae a en ba
azpima a zeko.
E i uala
E i uala i udikapen pe o ma ibo e a es iliza ua da, kul u a edo komuni a e ba eko kode e a a auez
osa ua. E i ualak pa e-ha zaileen aldeak ados u ako esanahia sinboliza zen du en ekin zak,
mugimenduak, keinuak, hi zak e epika zea eska zen du.
Inp obisazioa
Inp obisazioak be ez in e p e a zea daka , aldez au e ik en segu ik egin gabe. Fikziozko e eali a e
ba (une, leku e a zi kuns an zia jakin ba ean) pe sonaia ba en ikuspegi ik bizi zean da za, e a une
bakoi za i udimenez e a ahalik e a egiazko asunik handienaz in e p e a zean. Ho e a ako, no
ga en, non gauden e a une edo egoe a zeha za zein den jakin beha ko dugu. In o mazio
mu i zagoe a ik abia u a e e inp obisa u dai eke, hala nola objek u ba , leku ba , hi z ba .
Inp obisazioan ez dago ukazio ik. Elka ekin e aiki zea da kon ua, ez sun si zea. Ohiko esaldia "Bai,
e a gaine a…" da. No bai ek ge ae a ba eszena a eka zen du, e a bes eak, be iz, “Bai, e a,
gaine a…” ja e a man enduaz, ge ae a elika zen ja ai zen du, ekin za d ama ikoa i bes e ge uza
ba emanez. Ez du inoiz ken zen.
Dan za d ama ikoa
D ama edo d ama en za iak mugimendua en bidez adie az en di a, no malean musika ekin e a
soinua ekin.
Kai ku xa ba en bila dabil. I akasleak ku xa ikusezin
ba e aku siko du e a be an dauden objek u
ba zuk azalduko di u, mimika e abiliz.
Ondo en, azaldu du hi z magiko edo e i ual xiki
ba zuk beha di ugula pa e-ha zaile bakoi za i
ku xa ikusezin ba age dakion, jan ziz e a objek u
ikusezinez be ea. Talde xiki an edo alde handian
e abaki zen da zein izango di en hi z magiko edo
e i ual ho iek. Ondo en, pe sona bakoi za
espazioko leku ba ean koka zen da, e a i akasleak
hala agindu a, e i uala egi en da.
Ku xa ikusezinak age u di a. Pe sona bakoi za
be e mozo oa osa uko duen jan zia edo objek ua
auke a zen has en da. Pe sonak mozo o u
ondo en, espazioan mugi zen has en di a,
mozo oak akuila u a. Musika ekin lagun dai eke.
Auke a: bes e pe sona en ba ekin opo egi en
du enean, elka agu u e a mozo oa ekin ze ikusia
duen esaldi en ba egin dezake e, adibidez: “Ni e
ile luze xi iko da ua ekin sa e u zai u , sol a u ahal
izango za a?” “Go de zai ez ni e lase -ezpa a ik,
ni e lu ak konkis a ze a baza oz”.
6
“Neska-mu ilen ba eak
ozenki en zun zi en,
i sasoa en ma uma
es aliz. “
(10-11. o .)
I udi izoz ua
Pe sonek i udi ba e aiki zen du e (a gazki ba bali z bezala), be en go pu zak e abiliz okua une edo ideia ba ean
ja zeko. Banaka, aldeka so dai ezke, edo pe sona ba ek alde ba eko eskul o e gisa ja dun dezake e a i udia
zizelka u. Bali eke i akasleak eszena ba geldi zea une jakin ba ean ("s op" esanez), edo bali eke pa e-ha zaileek
aldez au e ik ekin za izoz eko une ba ados u izana. I udi inkoa i eske , ikusleek i udian ikus en du ena i bu uzko
hausna ke a egin dezake e. P ozesu d ama ikoa en ideia, edukia e a gai nagusia az e zen ja ai zeko modu ba da.
I udi inkoa bes e es a egia d ama iko ba zuekin konbina dai eke, adibidez: pen samendua en az e ke a, aulki be oa,
ba ne-baka izke a. I udi-sekuen zia ba e e egin dai eke, e a kame a geldoan ba e ik bes e a mugi u, adibidez.
I udi kon as a uak so dai ezke e eala en/ideala en, ame s/amesgaiz o ba en i udia i udika zeko
Inp obisazioa
(desk iba u a)
Eszenen so kun za alde xikie an
Pa e-ha zaileek, alde xikie an, eszena edo ob a xiki ba plani ika u, p es a u e a au kez ea daka . Is o io ba
kon a zeko modu ba izan dai eke, eduki ba i in o mazioa gehi zea, in o mazio ba i bu uzko hipo esiak plan ea zea,
ge ae a ba i bu uzko ikuspun u desbe dinak e akus ea, edo ha i na a iboan ekin za-auke ak plan ea zea. E aikun za
d ama ikoek gai jakin ba i bu uz hasie an dagoen ule mena e e ikusa az dezake e.
Espioi za (elka izke ak en zu ea)
Ez zi en en zun beha elka izke a di a, e a egoe a ba i en sioa edo in o mazioa gehi zen dio e. Komen a io ho iek
en zun di uz en espioiek e ep oduzi u di zake e elka izke ak, edo esamesen e a zu umu uen o ma ha u. Taldeak
a ze a edo au e a egin dezake denbo an, egungo egoe a a gi uko du en un sezko elka izke ak bi so zeko. Ho ek
auke a ema en du ge ae a be a en pe zepzio desbe dinak az e zeko.
Esa e ba e ako, zi kulu ba en e dian, ins i u uko po ae a ba -ba ean alda u duen neska gaz e ba en ola ha dezake
i akasleak. Pa e-ha zaileek, zuzenda i za- aldea en ole ik, ozen komen a zen di uz e lankideengandik,
senideengandik edo in e esa zen zaizkigun pe sonaiengandik en zun di uz en i uzkinak.
Elka izke a-eszenak e e so dai ezke, inp obisazio gisa eza dai ezkeenak edo p es a zeko denbo a eman ahal izan
zaienak (biko eka edo alde xikie an). I akaslea alde ik edo biko e ik pasa zen den heinean (eszena bakoi za
zela a zen duen no bai bali z bezala), elka izke a ak iba zen da. Behin alde ik edo biko e ik aldenduz ge o,
elka izke a ho i geldi u egi en da bes e alde edo biko e ba engana hu bil zeko, e a ho ek bes e elka izke a ba
ak iba uko du.
Pen samenduen az e ke a
Pe sonaiek d ama en ba uan une be ezi ba ean pen sa zen a i di ena ezagu zeko modu ba da hau. Pe sonaien
pen samendu e a mo ibazio p iba uak publikoki adie az eko modu ba da, ekin za en une zeha ze an. Ba zue an,
pe sonaia ba en pen samenduak kon aesanean egon dai ezke pe sonaia esa en edo adie az en a i dena ekin.
Ho ek pe sonaien ekin za e a mo ibazio ezku uen ingu uan hausna zen lagun dezake.
Pe sonaiak be e pen samendua ozen esa eko seinalea i akasleak eskua pe sonaia en so baldan ja zen duenean izan
dai eke. Bes e modu ba , ukimena saihes eko, eszena izoz ea da. O duan, pe sonaia bakoi za en ondo ik pasa zen
denean, honek ozenki esan dezake pen sa zen duena.
Bes ela, i akasleak en zuleak gonbida u di zake pe sonaia en ba une jakin ba ean pen sa zen a i dena esa e a.
Pe sonaia ba en a zean koka uz e a eskuekin komiki-ogi a eko ba keinuz ma az uz egin dezake ho i, e a, adibidez,
en zuleei esan diezaieke: “Imajina u hau komiki-ogi a eko ba dela; ze pen sa zen a i da pe sonaia?”. Ze age uko
li za eke ida zi a ogi a eko hone an?
4-ko aldee an, egin i udi inko ba non
momen u hau age zen den.
Eszena inp obisa u
Edo
En sea u e a eszena au kez u.
I akaslea biko e bakoi ze ik iga o zen den
bi a ean, eszena in e p e a zen has en da,
e a behin i akaslea bes e alde ba e an z
mugi u denean eszena izoz en du.
I akasleak i udiko pe sonaien
pen samenduak honela az e di zake:
eskuekin, komiki ogi a eko ba mima zen du
a aka u nahi duen pe sonaia en bu ua en
gainean, e a galde zen du: "Hemen komiki
ogi a eko ba balego, ze pen sa uko luke
pe sonaiak?".
I udi inkoa en miake an ja ai uz, i akasleak
pe sonaia en ba en so balda en gainean ja
dezake eskua, ha k pen sa zen a i dena
adie az en has dadin, e a pe sonaia baka ik
dagoen unea dela sen i uko du. Ho ela,
haien mo ibazioak, ezku uko sen imenduak
deskub i zen di ugu.
7
“Honda za en
bukae a aino abia u zen,
alde ik ilune a a e, be e
bila e o zeko an, au ki
ez zeza en. Emozio
nahas-mahas ba
zeukan.”
(12-13. o .)
Pen samendu i aganko ak
Mugimenduan dagoen pen samendua en az e ke a da. Pe sonaia ba zi kulu ba en e dian dago, e a pa e-
ha zaile bakoi za be e ondo ik iga o zen da, e a pe sonaia pen sa zen a i dena ozen esa en du (lehen
pe sonan). Pe sona baka a mugi u beha da aldi bakoi zean, pen samenduak banan-banan en zun
dai ezen. Pe sona bakoi za pen samendu ba ekin behin baka ik iga o zea e abaki dai eke, edo
pen samendua be i o e epika uz pasa dai eke, edo pen samendu be iak adie az di zake.
Ba iazio gisa, pe sonaia en ondo ik iga o zen di en pe sonek ozenki esan dezake e ze pen sa zen du en
be aiek pe sonaia i bu uz.
Bi ibilean. I akaslea Kai bali z bezala zi kulu e dian
ja zen da. Zi kuluko pe sonek Kai en
pen samenduak ozen esa eko auke a du e
honda zako xoko ilunean ese i a dagoen bi a ean.
Edo
Txandaka pa aideak be e albo ik pasa zen di a e a
be e pen samenduak edo beldu ak ozenki esa en
du e.
“Hain zen handia
bula aldean sen i zen
zuen zama, iza ak
begi a ze a joan nahi
zuela, ba u ik ga bi
zeza en. Be e ai ak
i aka si ako es a egia
ba zen ho i.”
(12-13. o .)
Pe sonaia en mu ala
(desk iba u a)
Nolakoa da gu e us ez ai a? (Ideiak ozenki adie az ea)
Lehen egindako a ike a egin dai eke auke an.
I akaslea olean (IR)
Taldea ekin p ozesua ga a zeko e an zukizuna be e gain ha zen duen pe sonak (anima zailea,
bide a zailea, i akaslea) pe sonaia ba ha zen du be e gain, pa e-ha zaileekin elka e aginean in e esa
piz eko, ekin za kon ola zeko, pa e-ha zea sus a zeko, en sioa e agi eko, hasie ako pen samendu ba
zalan zan ja zeko, anbiguo asuna so zeko, na azioa ga a zeko e a bes e ekin za-auke a ba zuk so zeko.
Ga an zi sua da ola se io asunez e a konp omisoz in e p e a zea. Egoe a d ama ikoa en ze bi zu a egon
beha du e a ez du a e a gehiegi be egana u beha .
Hainba un zio be e di zake: a) in o mazioa ansmi i zen duen pe sonaia (e egina en mezula ia,
denda ia…) b) in o mazioa jaso zen duen pe sonaia (komuni a e a i is en den bisi a ia, inspek o ea…)
Hainba es a us izan di zake: a) al ua (p esiden ea, e egina…); b) baxua (e e uxia ua, eskalea...); c)
bi a ekoa (e egina en mezula ia, he ialde ba eko diploma ikoa…).
I akasleek, ba ez e e hezkun za o malean, in o mazioa ema en duen es a us al ua ha zea saihes u (edo
mu iz u) beha ko luke e; izan e e, ikasleek ho ela ikus en du e egune okoan.
Aulki be oa edo hu sa
Taldeak ekin za d ama ikoko pe sonaia en ba galdeka zeko auke a du. Aulki ba ja dai eke zi kulu (edo
espazio eszeniko) ba en e dian e a pe sonaia ba be an ese zen da. Taldeak galde ak egi en dizkio, e a
pe sonaia en kohe en zia ik e an zun beha die. Ge ae en a zean ezku a zen di en zi kuns an ziak edo
mo ibazioak sakon zen edo au ki zen lagun zen du.
Aldake a ba : aulkia pe sonaia ena da e a be an ese zen den edono pe sonaia bihu uko da e a be ak
bezala hi z egin ahal izango du.
Ezagu u dezagun ai a (IR). Talde handian i akaslea
ai a en olean ja iko da e a en zuleek be e semea i
bu uzko egingo dio en galde ei e an zungo du.
Taldeko no bai ek ai a ena egin dezake e a galde ei
e an zun.
Semea e e ezagu u dezakegu.
Eszenen so kun za
Inp obisazioa
(desk iba u a)
Biko eka. Eszena ba so zea da ai ak iza ei bu uz
hi z egi en dion unean.
Inp obisazioa biko eka (Ai a e a Kai). Pa e ba
minu ukoa izango da e a ge o aldeko bes e pa aide
ba sa uko da Kai o dezka ze a. Kai egi en zuena
Ai a iza e a pasa uko da. Ho ela alde guz ia pasa u
a e.
8
“Kenduko al du ?”,
galde u zion be e
bu ua i.
(14-15. o .)
Kon zien zia en e a e abakia en kalezuloa
Pen samendua en e a e abakia en unela
Baliaga ia da giza kon aesana ikusa az eko, e abakiak ha zea en alde onak e a xa ak az e zeko e a ho i bu uzko
a gudioak e aiki zeko. Taldeak bi le o pa alelo osa zen di u (me o ba e a bezala), au ez au e begi a zen di enak.
Zalan za e a ga azka une ba ean, pe sonaia ba “kalezulo ik” iga o zen da (ko ido ea). Taldea pe sonaia en
e abakian ahoz e agi en saia zen da. Pe sonaia pa aide bakoi za en ondo ik iga o zen den heinean, pe sona ho ek
aholku ba eman diezaioke ozenki, a gudio-le o ba en lagun za ekin. Le o bakoi zak ga azkan sa dai ezkeen
aholkuak ema en dizkio pe sonaia i, be ak e abaki ba ha u au e ik.
I akasleak aldez au e ik eza dezake le o bakoi zak e abaki ba en no abidea ha zea e a bes eak bes e ba en
no abidea (no abide ho iek kon aja i egin dai ezke). (Adibidez A le oa adie azi dezake “sa u zai ez kobazuloan +
a gumen uak”; B le oa:k adie azi dezake “ez zai ez sa u kobazuloan + a gumen uak)
Auke a gisa, pe sonaia kalezuloa en amaie a a i is en denean, e abaki ba ha dezake, hela azi ako a gudioei,
aholkuei edo eskae ei e an zunez.
Hai zuloa kon zien zia en kalezulo bihu zen da.
Gela bi le o an bana zen da ko ido e ba
eginez, e a Kai (IR) pasabide ik pasa zen da.
Le o ba ek i saslamina isa sa ken ze a
bul za zen du Kai, e a bes eak ez. Ile a
bakoi zak ho i bu uzko a gudioak eman
beha di u.
“Gaizki al dago gus oko
iza ea?” galde zen zion
be e bu ua i. U unean,
honda zan behe a
no bai ze o ela ikusi
zuen. Be e bila ze ozen!
(14-15. o .)
Fo um An ze kia (e a Aldi be eko d ama u gia)
Talde ba ek eszena ba so zen du, egune oko e eali a ean ga an zi sua den gai en ba i udika zen duena (edo
lan zen a i den edukia ekin lo u a dagoena). Konpondu gabeko egoe a ba da, edo konpondu beha eko a azo ba i
au e egi eko hau abideak edo modu be iak bila zeko beha zaileak/ikusleak suspe zeko helbu ua duena. Ikusleak
espek ado e iza e ik espek ak o e iza e a iga o zen di a, e a ikusleek ideia, es a egia edo konponbide be iak
plan ea zeko auke a du e. Beha zen duen aldea i, be az, ga azka i modu ak iboan au e egi e a gonbida zen zaio.
Ho ela, a azo ba konpon zeko auke ak elka ekin az e zen di a, baina ekin za ik abia u a.
Konben zio ho i joke izeneko igu a dinamiza uz, es imula uz e a bi a eko zaz ak iba zen da (adibidez, i akaslea,
baina aldeko kide en ba izan dai eke). Ikus-en zuleak, joke a en gonbidapena en bidez, be en bo onda ez sa
dai ezke eszenan, eszenako/ob ako pe sonaiak o dezka di zake e, e a modu desbe dinean ja dun emai za hobea
lo zeko.
Beha zaile aldea i (publikoa/en zuleak) pa e ha zea kos a zen bazaio, lehenengo e a behin ga an zi suena be e
e abakia e espe a zea da, Ga an zi sua da ez beha zea. Ildo ho e an, hainba es a egia ha dai ezke:
Ego bikoi za e abil dai eke. Ikuslea pe sonaia i lagun diezaioke inda zeko, aholka zeko, unee an hi z
egi eko, e ab. ( ol/pe sonaia kolek ibo gisa).
Talde xikiak so zea jendau ean. Talde bakoi zak pe sonaia en ba en zako ekin za-bide posible ba
ez abaida zen du e a aldeak auke a u ako boze amaile ba ek ondo en ozenki jakina az en du. O duan,
ak o eek eszena inp obisa zen du e, en zuleen a gibide be iek gida u a (aldi be eko d ama u gia: ak o eek
an zez en du e).
Pe sonaia (ak o ea) ikuslea dagoen leku a mugi dai eke, ikuslea hain age ian sen i ez dadin. Ze egin beha duen galde
diezaioke, e a, ondo en, eszenan ak iba u (aldi be eko d ama u gia).
Ze ekin za-auke a di u Kaik? Zein une an egin dezake
bes e ze bai ? Ekin za-auke ak az e u e a hauek
eszenan oga u.
9
“Isilean, honda za en amaie an
zegoen kobazuloan sa u, e a
han ezku a u zen.”
(14-15. o .)
Objek u hiz unak
Kasu hone an, objek uek hi z egin dezake e. Ho iek es uingu ukoak edo pe sonaia enak izan dai ezke.
Adibidez, pe sonaia ba en logelako objek uek bizia ha dezake e e a is o ioa i in o mazio gehiago gehi uz
hi z egi en du e.
Bes e auke a ba da, zi kuluan, pa e-ha zaileak zen oan xandaka sa zea e a logelako objek u gisa
koka zea. Koka u ondo en, be e bu uaz edo kide den pe sonaz hi z egi en du e pixka ba . Zi kulu ik da ozen
galde ei e an zun diezaieke e. Zi kuluko pe sonak objek u e e bihu dai ezke e a espazio isikoan koka u,
p oposa u akoa osa uz e a be en bu uaz hi z eginez.
Aldae a ba objek u ba e abil zea izan dai eke. Adibidez, pe sona ba ek e a za eus en du e a objek u
bihu zen da. E a za bali z bezala hi z egi en du. E a za xandaka pasa zen da, aldeko pe sonek objek ua
bali a bezala hi z egin deza en. Ga an zi sua da guz ion ideiak xe a zea e a kon aesane an ez sa zea.
Paisai hiz una
Na u ako elemen u e a izakie a a e aman dai eke (zuhai zak, animaliak) Kasu hone an, leku edo paisaia
ba ean pa e ha dezake en elemen uek ekin za en kon ala i gisa pa e ha zea e abaki dai eke.
Txandaka, pa e-ha zaile bakoi za kobazuloko
paisaia beldu ga ia i a xiki zen zaio isikoki.
I akaslea (IR), Kai pape ean, kobazuloan sa zen da.
Pa e-ha zaile bakoi zak paisaia ekin ba egi en
duen heinean, i udika zen a i dena hi zez
adie az en du; adibidez, "Be ez mugi dai ekeen
es alagmi a ba naiz". Ideiak ipuin ezagune a ik
e o dai ezke, edo is o io be iak es imula zen
di uz en ideia be iak izan dai ezke. Paisaiak be e
is o ioak kon a di zake Kai be a ik iga o zen den
heinean, adibidez: “Bazen behin es alagmi a bizi
ba , kulunka zea gus a zen zi zaiona”.
Edo
Zi kulu handian. Kobazuloko objek u bezala sa uko
di a pa aideak xandaka. Talde guz ia zen oan
egon a e. Ho ik inp obisazioa egin dai eke. Ze
nolako in e akzioa du e objek uek? Ze nolako
gaiak azaldu di a?
Eskul u a
Pe sona ba ek (eskul o ea) bes e pe sona ba edo alde xiki ba (buz ina) isikoki manipula zen duen i udi
ba modela zen du. Eskul o eak zizelka u egin dezake buz ina uki uz e a mugi uz edo ispiluan be e ja e a
e a adie azpena e aku siz. I udia e ealis a, abs ak ua, zeha za edo sinbolikoa izan dai eke (adibidez,
pe sonaia ba en ba ne-pen samenduak e akus en di uen i udi ba zizelka zea).
Hobe da isilik zizelka zea. Baina beha a ikusiz ge o, eskul o eak ahozko ja aibideak eman diezazkioke buz in
za ia i.
Behin eskul u a eginda, denbo a ba eman dai eke aldeak eskul u a i bu uz hausna zeko e a esanahi
posibleak in e p e a zeko. Ho e a ako, aldeak es a uen ingu uan mugi zeko auke a izan beha du, hainba
angelu a ik ikus eko. Baliaga ia da gai edo e eali a e jakin ba i bu uzko pe zepzio indibidualak e a
aldekoak az e zeko.
Es a uei plakak ja dakizkieke.
Biko eka egin dai eke. Adibidez, ikaskide ba eskul o e gisa hasiko da e a bes ea buz in gisa. Edo alde
xikie an, eskul o e ba ekin edo bi ekin e a aldea buz in gisa un ziona uaz. Talde handian e e egin dai eke.
Adibidez, zi kulu ba osa zen da e a bi edo hi u pe sona e dian ja zen di a. Es imulu ba e ik abia u a, i udi
ba so zen du/ e be en kabuz. Ondo en, zi kuluko edozein pe sona sa dai eke be an e a eskul u a
be egin. Banan-banan, aldeak ahal adina i udi p oposa zen di u.
I akaslea olean (IR)
(desk iba u a)
Biko eka, koban bizi dai ezkeen objek uak,
izakiak e a aba zizelka uko di a. Lehenengo
ba eskul o ea izango da e a ge o bes ea.
Azkenean, pa e-ha zaileen eskul u a kopu u
be a egon beha da.
Eskul u a guz ien e akuske a ba egin dai eke.
E a i akaslea, Kai en olean (IR) haien a e ik
ibil dai eke. Objek u hiz unen a ike a ekin
osa u dai eke.
Edo
I akaslea Kai en (IR) olean kobazuloan zeha
ibil zen da, e a a ze ik es a uen alde osoak
ja ai zen dio. I akasleak buel a ema en duen
bakoi zean, gela es a ua bezala izoz en da e a
geldi ge a zen da.
I akaslea es a uen albo ik iga o zen denean,
be iz e e bizi za ha dezake e.
I akaslea en ola aldeko bes e edozeinek ha
dezake.
