Lurralde antolamendua eta genero ikuspegia

GRADUA: EKONOMIA
2021/2022 ikas u ea
LURRALDE
ANTOLAMENDUA ETA
GENERO IKUSPEGIA
Egilea: Ande Made o Rueda
Zuzenda ia: Elena Ma ínez Tola
Bilbo, 2022ko abuz ua en 29a
2
LABURPENA
Emakumeen pa e-ha zea lan me ka uan azken u ee an handi uz joan den a en e a
lana en sexu-banake a “klasikoa” gaindi u den a en, zain za e a e xeko lanen banake a
deso eka ua e agozpena da o aindik bene ako be din asuna lo zeko lana en sexu-
banake a “be i” hone an. Egoe a honi amaie a ema eko, a azoaz a du a zen di en
poli ika publikoak beha ezkoak di a, hi igin za eminis a ik au e a e aman dai ekeenak
bezalakoak. Haue an biz anle ia en pa e-ha zea ba ne a zea e a kon uan ha zea
ezinbes ekoa da, es e a p oduk iboa en e a e ep oduk iboa en a eko banake a
espaziala ekin amai zeko. Adibidez, azken u ee an Ba zelonako hi iak gene o
ikuspegia udal plangin zan ba ne a u du, bes eak bes e, no abide ho e an ga an zi suak
di en legeak (Auzoen Legea, 2005eko e a 2010eko Hi igin zako Legeak e a Ka aluniako
Be din asune ako Legea) ondo eza i ako adizio eminis a ekin ba e o iz. Hi iko
azken gobe nuak ai zinda ia izan da ildo hone an ha u ako neu i ga an zi suen
ona penean, bes eak bes e “Pla de mobili a u bana 2024” e a “Plan de Ba ios”
neu iekin.
Hi z gakoak: Ekonomia eminis a, hi igin za eminis a, Ka alunia, Ba zelona
ABSTRACT
Al hough women's pa icipa ion in he labou ma ke has been inc easing in ecen yea s
and he “classical” sexual di ision o labou has been o e come, he unequal dis ibu ion
o ca e and domes ic wo k is s ill an impedimen o achie ing eal equali y in his “new”
sexual di ision o labou . To pu an end o his si ua ion, we need public policies ha
deal wi h he p oblem, such as hose ha can be ca ied ou om eminis u banism. In
o de o pu an end o he spa ial di ision be ween he p oduc i e and he ep oduc i e
sphe es, i is necessa y o include and conside he pa icipa ion o he popula ion in
hose public policies. Fo example, in ecen yea s he ci y o Ba celona has
inco po a ed he gende pe spec i e in o municipal planning, and, in line wi h a well-
es ablished eminis adi ion, has passed a numbe o laws in his ega d, such as he
Neighbou hood Ac , he U ban Planning Ac o 2005 and 2010 and he Equali y Ac o
Ca alonia. The las go e nmen in he ci y has pionee ed he adop ion o impo an
measu es in his ega d, including “Pla de mobili a u bana 2024” and “Plan de Ba ios”.
Key wo ds: Feminis economics, eminis u banism, Ca alonia, Ba celona
3
AURKIBIDEA
1-Sa e a ............................................................................................................................ 5
2-Tes uingu u o oko a: gene o desbe din asunak ........................................................... 7
3- Ma ko eo ikoa ........................................................................................................... 13
3.1-Ekonomia eminis ak egindako eka pen ga an zi suak ....................................... 13
3.2-Hi igin za eminis a .............................................................................................. 20
4-Ba zelonako kasua ...................................................................................................... 24
4.1-Gene o ikuspegia en ibilbidea Ba zelonako e a Ka aluniako hi igin zan: lege e a
plan ga an zi suak ...................................................................................................... 24
4.2-Ba zelonako udalak azken u ee an egindako e e o ma e a ha u ako neu iak 31
5-Ondo ioak .................................................................................................................... 37
Bibliog a ia ..................................................................................................................... 39
GRAFIKOEN AURKIBIDEA
G a ikoa 1. Espainiako u eko solda en mediana en gene oen a abe ako bilakae a ........ 8
G a ikoa 2. Espainiako enplegu asa en gene oen a abe ako bilakae a 2002-2022 ......... 9
G a ikoa 3. Espainian aldi ba e ako kon a uak di uz en langileen ehunekoa solda apeko
guz iekiko, gene oen a abe ako bilakae a 2002-2022 .................................................... 10
G a ikoa 4. Espainian lanaldi pa ziala du en langileen ehunekoa solda apeko
guz iekiko, gene oen a abe ako bilakae a 2002-2022 .................................................... 11
G a ikoa 5. Espainian zain za lane an e a e xeko ze egine an as e o ema en den denbo a
o due an, 2016................................................................................................................. 12
4
IRUDIEN AURKIBIDEA
I udia 1. Hi igin za eminis a i bu uzko ma ko ju idikoa en bilakae a Ka alunian ....... 29
5
1-Sa e a
Emakumeen pa e-ha zea lan me ka uan apu ka-apu ka handi uz joan den a en,
gizonen e a emakumeen a eko desbe din asun handiak daude o aindik. Emakumeek
e xeko e a zain za lanen gehiena egi en di uz e, e a asko an zail asunak di uz e lan
me ka uan lanpus u duin ba esku a zeko.
Ekonomia eminis a en helbu u nagusia da, hain zuzen e e, gene o ezbe din asun hauek
so zen e a e ep oduzi zen di uz en mekanismoak az e zea e a ule zea e a, e a be ean,
ezbe din asun hauek ezaba zeko bidea bila zea
Enkis a u den a azo honen au ean, ezinbes ekoak di a poli ika publiko egokiak au e a
e ama ea. Hi igin zak mo a asko ako esnak di u gu e giza ean exis i zen di en hainba
ezbe din asunei konponbidea ema eko. Izan e e, bizi e a e laziona zen ga en lekua
e alda zea desbe din asunen au ka bo oka zeko a ma bo e e sua da.
Konk e uki, lan hone an hi igin za en, edo, hobe o esanda, hi igin za eminis a en edo
gene o ikuspegia ba ne a zen duen hi igin za en bidez ze -nolako neu iak plan ea zen
di en ikusiko di ugu. Ho e ako, Ba zelona hi ia en kasua az e uko dugu, azken
u eo an neu i in e esga i asko inplemen a u di uz elako hi igin za eminis a en ildo ik,
lehen baino lehen ekonomia eminis a en e a hi igin za eminis a en ibilbide eo iko
zabala ikusi ondo en.
Be az, lan honen helbu u nagusia hi igin za eminis ak gizonen e a emakumeen a eko
ezbe din asunei konponbidea ema eko ze -nolako neu iak plan ea zen di uen ikus ea da.
Helbu u nagusi hau lo zeko, hainba biga en mailako helbu u p oposa zen di a.
Has eko, gene o a akala e a emakumeen egoe a lan me ka uan az e u nahi da, bai gau
egungo egoe a e a bai haien ja o ia. Ondo en, udalek au e a e amandako neu iak
e aginko ak iza eko nolakoak izan beha di en az e u nahi da. Azkenik, Ka alunian
hi igin za en ingu uko ma ko ju idikoa az e u nahi da, bai a azken u ee an au e a
emandako zenbai poli ika.
Me odologia i dagokionez, lan honen idazke an ba ez e e ekonomia eminis a i bu uzko
a ikulu e a aldizka iak e abili di a, hala nola libu u e a lege ezbe dinak kon sul a u.
Ekonomia eminis a en e a hi igin za en ingu uko bibliog a ia uga ia den a en, ez
daude hi igin za eminis a Ba zelonan lan zen du en au o e asko ik. Hala e e, hau ez da

6
a azoa izan lana egi e akoan. Zaida Muxí-Ma ínez-en e a, o oko ean, Col·lec iu Pun
6- en a ikuluak izan di a ga an zi suenak a al ho en idazke an. Ekonomia eminis a en
a alean, be iz, C is ina Ca asco izan da au o e ga an zi suena.
Ho ela, lan hau bos za i an ba u a dago. Lehenengo a al hone an sa e a o oko a eman
e a ge o, biga en a alean Espainiako e a Ka aluniako gene o desbe din asunen
es uingu u o oko a ikusiko dugu, lege ga an zi suenak e a emakumeen egoe a
desk iba zen du en g a ikoak e abiliz. Hi uga en a alean ma ko eo ikoa ga a uko dugu,
non ekonomia e a hi igin za eminis ei bu uz hi z egingo dugun. Lauga en a alean
Ba zelonako hi ian dagoen egoe a komen a uko dugu hi igin za eminis a en
ikuspun u ik, dauden planak e a au e a e amandako neu ien bidez. Azkenik, bosga en
a alean lanean ga a u akoa i bu uzko ondo ioak a e ako di ugu.
7
2-Tes uingu u o oko a: gene o desbe din asunak
Ekonomia eminis az be ez e a ha en e lazioa hi igin za ekin hi z egin baino lehen,
egingo dugun lehenengo gauza ekonomia eminis a en ga an zia e a beha a
azpima a zea da. Ho e a ako, lehenengo Espainiako Es a u mailan e a Ka alunian
emakumeen e a gizonen a eko be din asuna i bu uz hi z egi en du en legeak labu
komen a uko di ugu.
Espainian, emakumeen e a gizonen a eko be din asuna aipa zen duen lehenengo legea
1978ko Kons i uzioa da, zuzenean ez den a en. Han, 9.2 a ikuluan, esa en da Bo e e
Publikoei dagokiela biz anle guz ien aska asuna e a be din asuna be ma zeko baldin zak
sus a zea, hauek gala az en di uz en oz opoak ezaba uz e a biz anle guz ien pa e-ha zea
poli ika, ekonomia, kul u a e a giza e mundue an e az uz. Gaine a, 14. a ikuluan
esa en da biz anle guz iak be dinak di ela legea en au ean, jaio za, a aza, sexu, e lijio,
i i zi edo bes elako egoe a pe sonal edo sozialenga ik inolako be eizke ia mo a ik
kon uan ha u gabe.
Kons i uzioko bi a ikulu haue an jaso ako p in zipioak emakumeen kasuan be e zeko
e a ga a zeko, 1983an Emakumea en E akundea so u zen, Kul u a Minis e ioa i
a xiki ako e akunde au onomo moduan. Hasie an, Emakumea en E akundeak bi
ja due a-ildo zi uen. Alde ba e ik, in o mazio- e a a e a-ze bi zuak so zea,
emakumeen zako p es akun za-p og amen ga a zea sus a zeko; e a, bes e ik,
Adminis azioak emakumeen za be a iaz egindako poli ikak sus a zea e a koo dina zea.
Emakumea en E akundea so zea ekin ba e a, Emakumeen Auke a Be din asune ako
Planak (PIOM) so u zi en e e, haien helbu ua sexu-a azoienga iko desbe din asunak
ezaba zea e a giza eak emakumeak ez baz e zea izanda. 1988 ik 2006 a a e lau plan
ezbe din egon zi en, bakoi zak e emu ezbe dine an a daz uz (Emakumea en E akundea,
s. .).
XX. mendea en hasie an bi lege ga an zi su ona u zi en. 2004an, 1/2004 Lege
O ganikoa, abendua en 28koa, Gene o Inda ke ia en kon ako Babes In eg aleko
Neu iei bu uzkoa, ona u zen, ge ae a ga an zi sua izan zena emakumeen eskubideen
babese ako. 2007an, aldiz, 3/2007 Lege O ganikoa, ma xoa en 22koa, emakumeen e a
gizonen be din asuna lo zeko, Be din asune ako Legea labu zeko, ona u egin zen.
Be din asune ako Legeak izae a o oko naba mena du. Izan e e, o denamendu ju idiko
8
osoa i e agi ea nahi du, be din asuna en p in zipioa Zuzenbidea en ada guz ie an
aplika uz. Be az, Legeak Espainiako poli ika publiko guz ie an du e agina, es a ukoak
zein au onomikoak. Gaine a, Legea en 17. a ikuluan esa en da Gobe nuak Emakumeen
e a Gizonen a eko Auke a Be din asune ako Plan Es a egikoak ona u beha di uela
pe iodikoki, au eko Emakumeen Auke a Be din asune ako Planak o dezka uz. 2008 ik
2016 a a e bi egon di a, hi uga ena 2022. u ean ona u a. Plan hauek emakumeen e a
gizonen a eko desbe din asuna en au kako neu i ezbe dinak di uz e, hainba a lokoak
di enak (Emakumea en E akundea, s. .).
Be din asune ako legeak hainba a ikulu di u e e zeinek gene o ikuspegia hi i-
poli ike an, plangin zan e a e xebizi za-poli ike an ba ne a zea exiji zen du en.
Be din asune ako legea e a 2007 Es a uko Lu zo ua en Legea di a es a u mailan gene o-
dimen sioa hi igin zan e a e xebizi zan du en ga an zia jaso zen du en legeak,
emakumeen e a gizonen a eko be din asuna hi i-ga apen jasanga ia en p in zipioe ako
ba izanik (Sánchez de Mada iaga y No ella, 2020).
Legez emakumeak e a gizonak be dinak izan a en, be din asun hau ez da giza ean
ema en, hainba a loe an desbe din asun handiak daudelako o aindik. Ekonomian,
adibidez, ema en di en desbe din asunak oso naba menak di a. Hu engo g a ikoan di u
solda a-a akala ikusi dai eke. Ho e an, 2008. u e ik 2019 a a e age zen da solda a
mediana en bilakae a. Solda a mediana auke a u da ba ez bes eko solda a en o dez
pe sona a un en egoe a hobe o isla zen duelako. Ba ez bes eko solda an di u kan i a e
handia du en pe sonek desi xu a u egi en du e aldagaia, pe sona a un ek bene an du en
di ua baino di u gehiago du ela esanez.
G a ikoa 1. Espainiako u eko solda en mediana en gene oen a abe ako bilakae a
2008-2019, eu o an
I u ia: Encues a Anual de Es uc u a Sala ial (INE, Va ios años).
9
A gi ikusi dai ekeenez, gizonek jaso ako u eko solda a medianoa emakumeek jaso akoa
baino askoz handiagoa da: 2019an gizonek 22.368,07€ i abazi zi uz en u ebe ean e a
emakumeek, be iz, 17.961,93€ pe iodo be dinean. Gizonen solda a emakumeena baino
%25 handiagoa da ia, izuga izko di e en zia. Honek e akus en du gene o be din asuna i
dagokionez o aindik asko dagoela egi eke bene ako be din asuna lo u a e.
Fenomeno hau ez da be ia, e a hu a ge a zea en a azoiak asko a ikoak di a. A azoi
hauen analisi sakona egi ea lan honen helbu uen a ean egon ez a en, gau egun
desbe dinke ia hau nola ema en dena en ingu uan pa e ba gauza komen a uko di ugu.
Has eko, enplegu asa i bu uz hi z egingo dugu labu . Enplegu asa landun guz ien e a
16 u e e a gehiagoko biz anle ia en a eko za idu a da, hau da, lan egi eko adinean
dagoen biz anle ia en zein ehunekok lan egi en duen neu zen du aldagaiak. Biga en
g a ikoan ikusi dai ekeen bezala, gizonen enplegu asa emakumeena baino handiagoa
da. Konk e uki, 2022ko lehengo hi uhilekoan gizonen %55,88a zen landuna.
Emakumeen kasuan, ehunekoa %45,44a zen, 10 pun u baino gehiagoko
desbe din asuna. 2008ko k isi ekonomikoak behe a e aman zi uen enplegu asak o o
ha , e a o aindik asko ge a zen da k isia baino lehenagoko ehunekoak be i o lo zeko.
Hala e e, u ee an zeha man endu dena da emakumeen e a gizonen a eko
ezbe din asuna.
Enplegu asa i bu uz hi z egin ondo en, o ain langile hauek dauzka en kon a u mo ei
e epa a uko diegu. Hi uga en g a ikoan ikusi dezakegu solda apeko guz ien a ean
zein ehunekok daukan aldi ba e ako kon a ua. 2022ko lehenengo hi uhilekoan gizonen
%21,80ak e a emakumeen %26,80ak zeuka en aldi ba e ako kon a ua. O oko ean, aldi
be eko kon a uen ehunekoa xikiagoa da o ain 2000. hama kadan baino. U e haue an
I u ia: Encues a de Población Ac i a (INE, Va ios años).
G a ikoa 2. Espainiako enplegu asa en gene oen a abe ako bilakae a 2002-2022
16
despoli iza u egin di u. Emakumeak, e xekoand e gisa, ez di a p odukzio-sis ema
kapi alis a ik kanpoko en i a ea, ha en osagai ga an zi su ba baizik, ezku a ua dagoen
a en (Ca asco, 2017).
Hala e e, e ep odukzio-lanak azale a zea e a hauen ga an zia azpima a zea ez da
nahiko. Emakumeak lan me ka uan ba ne a zea de beha ezkoa. Izan e e, enplega ua
ego eak e a solda a ba jaso zeak bes e gai asun ba zuk ga a zeko gai iza eko baliabideak
eman di zake. O daindu ako lan-ja due ek, solda a ba en uke egi en di enez, bizi za
osasunga ia iza eko auke a ema eaz gain, be en ongiza ea ga a zen lagun dezake en
ondasun e a ze bi zuak esku a zeko auke a ema en die e gizabanakoei, bes e gai asun
ba zuk ga a zeko baliabideak emanez. Gai asunez hi z egi en dugunean, gai asunen
ikuspegia i bu uz ha i ga a hi z egi en. Gai asunen ikuspegiak ongiza ea en
kon zep ua en de inizio zabalagoa daka , zeinen a abe a ongiza ea elka en a ean
lo u ako hainba dimen sio an be eiz dai eke. Dimen sio be i hauek di u-sa e en
dimen sioa i gehi zen zaizkio, ongiza ea en kon zep ua alde mone a io a ez mu iz eko.
Gai asunen ikuspegia en ezauga i nagusia da pe sonak bene an egi eko e a iza eko gai
di en ho e an ja zen duela okua, hau da, be en gai asune an; pe sonen
zo ion asunean, desioe an, di u-sa e e an edo kon sumoan oina i zen di en ikuspegiak
ez bezala (Addabbo, 2017).
Gai asunak no banakoak ga a di zakeen auke a e a posibili a e ba zuk bezala de ini zen
di a. Gai asunen adibideak di a enplegua, zain za, kul u a e a a ea, mugiko asuna e a
bizi za osasunga ia e ama ea. Gai asune an okua ja zea da, hain zuzen e e, gai asunen
ikuspegia gene oa ekiko sen iko a den ikuspun ua bihu zen duena. Izan e e,
gizabanako bakoi zak be e helbu u balo a uenak auke a zeko e a lo zeko duen
aska asuna be ma zeko beha ezkoa da enpleguak ema en duen solda a (Addabbo,
2017).
Lana en kali a eak e a ha en dimen sio ezbe dinek gai asunen ga apena i e agi en dio e.
Hala e e, pe sona konk e u ba ek esku a u dezakeen lana en kali a ea e a kan i a ea
giza ea en egi u ak de ini zen du, lana en sexu-banake ak emakumeek e a gizonek lan
me ka uan di uz en auke ak asko e aginiz. Gai asunak, azken inean, ez daude baka ik
pe sonen ba uan e a haien ga apena ez da ebe asun edo gai asun indibidualen kon ua
baka ik. Ingu une poli iko, sozial e a ekonomikoa en konbinazioak so u ako
aska asunak e a auke ak pe sonen gai asune an e agin izuga ia du e, amilia ekin,
giza ea ekin, e akundeekin e a a auekin lo u ako kanpoko baldin zek ga an zia handia

17
izanez. Be az, emakumeen kon a exis i zen den solda a-a akalak gai asunen
ga apenean gene o a akala age ian uz en du, gaine ako gai asunak ga a zeko auke ak
e a baliabideak mu iz uz. Egoe a hau konpon zea, hala e e, ez da e aza (Addabbo,
2017).
Emakumeek pai a zen du en egoe a hau ule zeko, haiek bu u zen du en e ep odukzio-
lana i e epa a u begi a u beha diogu, noski, ezku u ik dauden e xeko e a zain za lanei.
Izan e e, e ep odukzio-lan hau da emakumeen enplegua azal zen duen ak o e nagusia.
Hau ho ela da ez baka ik e ep odukzio-lanek emakumeen lan-ja due a baldin za zen
du elako, baizik e a e xeko lan e ep oduk ibo ho i gene o-desbe din asunen muina
delako (B une y San ama ía, 2016). E ep odukzio-lan hauek, be en izae aga ik, ez du e
solda a ik ema en egi en di uz enen za , emakumeen independen zia e a agen zia
muga zen duena.
Emakumeek e a gizonek e xeko lanei eskaini ako denbo a ezbe dina ez da
desbe din asunean pa e ha zen duen ak o e baka a. Ho e az gain, ga an zi sua da
e e gizonek e a emakumeek egi en di uz en ze egin mo ak kon side a zea. Emakumeek,
o oko ean, e xe ba uan e a disk ezionali a e-maila xikiagoa du en ze eginak egi en
di uz e, e a gizonek, bes e alde ba e ik, e xe ik kanpoko ze egin gehiago egi en di uz e,
o du egi ez hain muga uan egin dai ekeenak. Be az, emakumeek egi en di uz enak
denbo a e a espazio alde ik oso baldin za zu unak di uz enak di a o aindik, lanpos u
ba en eskae e a a molda zeko e azak ez di enak. Honek emakumeen lan-auke e an
inpak u handia dauka. Izan e e, zu un asun ho en ondo ioz, ze egin ho ien ohiko
ga apena, asko an, ez da ba e aga ia emakumeen lan-ja due a ekin. Honen bes e
ondo io ba da emakumeek lan me ka uko segmen u espezi ikoe a a bide a zea, ba ez
e e lanaldi pa zialeko enplegue a a konk e uki, e a hone an solda apeko lan ho i
amilia-e an zukizunekin ba e aga i egi eko posibili a ea izanda (Rod íguez y Ugidos,
2017).
Hau da lana en lehenengo a alean ikusi duguna ge a zen dela Espainiako e a
Ka aluniako kasue an, non emakumeek, enplegu asa xikiago ba iza eaz gain, enplegua
du enen a ean, aldi ba e ako kon a u gehiago iza en di uz e, e a, honen ondo ioz,
solda a mediano xikiago ba du e.
Oz opo guz i hauek inda ean ja ai zen du en a en, ukaezina da emakumeen pa e-
18
ha zea lan me ka uan handi uz joan da denbo a ekin. Emakumeak gau egun lan-
inda a en za i ga an zi sua izanda e e, gene o desbe din asunak man en zen di a
o aindik. Lehen esan bezala, e xeko e a zain za lanekiko e an zukizunen banake a
desbe dina en ondo ioa da hau, emakumeen auke ak muga zen di uenak o aindik.
Ho az, emakumeak lan me ka uan pixkanaka ba ne a zeak lana en sexu-banake a
“klasikoa” gaindi zea ahalbide u badu e e (non gizonak, amiliabu u bezala, solda apeko
lanean ja du en zuen e a e ep odukzio-lane a ik lib e ge a zen zen; e a emakumeak
e xekoand ea zen, e xeko e a zain za lan guz iak eginez), o aindik e e e ep odukzio
lanen banake an dagoen eki a e al ak oz opoa iza en ja ai zen du enpleguan e a
giza ean be din asuna lo zeko. Lana en sexu-banake a “be i” hau gaindi ze ik, be az,
u un gaude o aindik. Joe a gizonek denbo a gehiago e xeko lane an e a gu xiago
solda apeko lane an ema ea den a en, emakumeen e a gizonen a eko pa eko asun
go ako hau ba ez e e emakumeen denbo a-e abile an izandako aldake ei eske eman da,
gizonen denbo a-e abile an emandako aldake ak askoz xikiagoak izanda emakumeenen
aldean (Rod íguez y Ugidos, 2017).
Fenomeno honi amaie a ema eko e a gizonen e a emakumeen a eko be din asunean
sakon zeko, gakoa poli ika ekonomikoen zen al asuna ule zea da. Poli ika hauek di a,
hain zuzen e e, amilia en e a lan me ka ua en giza e-egi u a zehaz en di uz enak.
Poli ika ho iek jada ez daude an zinako disk iminazio esplizi ue an oina i u a, baizik
e a pe sonen bizi za ga a zeko baldin za ma e ialak zehaz en di uz en pizga i e a
e egulazioe an. Baldin za ho iek pe sonen e a enp esen po ae a baldin za zen du e e a,
ondo ioz, giza e-egi u a osa zen du e. Ho ega ik, lan me ka ua en egi u a ez dago
baka ik zehaz u a e ep odukzio-lanen banake a ezbe dinaga ik, enplegu-poli ikenga ik
e e dago zehaz u a, hala nola lan-denbo a en e egulazioak, kali a eko enplegua bizi za
pe sonal e a amilia a ekin ba e aga i egi ea e ago zi dezakeena (Pazos, 2017).
Be din asuna bul za dezakeen poli ika publikoak, noski, ez daude enplegu-poli ike a a
muga u a, ga an zia handia du en a en.
His o iak e akus en duenez, emakumeen e a gizonen a eko be din asunean eman di en
au e apen guz iak emakumeen eskubideak zabal zea i izan di a. Posiblea da
be din asuna lo zea o aindik emakumeei uka zen zaizkien eskubideak emanez, gizonei
gau egun uka zen zaizkien zain za-eskubideak emanez e a pe sona guz iei kali a ezko
enplegua bizi za pe sonala ekin e a amilia-bizi za ekin ba e aga i egi ea ahalbide zen
du en giza e-babeseko poli ikak eza iz (Pazos, 2017).
19
Izan e e, lana en sexu-banake a, emakumeek egindako e xeko lane an oina i zen bada
e e, ezin da kon side a u baka ik emakumeei, e xeko lanei edo e ep odukzioa en
es e a i e agi en diela (Kandel, 2006). Ai zi ik, giza e osoa i e agi en dion p oblema ika
ba da, e a ondo ioz, giza e osoa saia u beha da gene o ezbe din asunekin amai zen,
poli ika publikoen bidez gauza u dai ekeena.
Be az, poli ika publikoak beha ezkoak di a emakumeen e a gizonen a eko
be din asuna bul za zeko. Hi i-plangin zako poli ikak di a hauen adibidea. Hi ien
kon igu azioa ez da neu oa: ja due a ba zuen ga apena i ema en zaio lehen asuna e a
bes e ba zuk, be iz, baz e zen di a. Behin ekonomia eminis a en ibilbide labu a
ikusi a, bai a poli ika publikoen beha a, lan honen helbu uekin ja ai uz hu engo
a alean ekonomia eminis a e a hi igin za i bu uz hi z egingo dugu.
20
3.2-Hi igin za eminis a
A al hone an, hi igin za eminis a ze an da za e a gau egungo hi ie an dagoen
egoe a en au eka iak ikusi e a ge o, es e a p oduk iboa en e a e ep oduk iboa en
a eko banake a espaziala i bu uz hi z egingo dugu, bai a honekin amai zeko
beha ezkoa den he i a en pa e-ha zea plani ikazio p ozesue an.
Hi igin zak hi iak e a haue an ge a zen dena ule zea du helbu u, kudeake a publiko e a
p iba ua en bidez ha en e abile a op imiza zeko e a ga apen i aunko a lo zeko. Be az,
giza ja due a guz ien banake a espazialaz a du a zen da, ha en eskala guz ie an. Kon ua
ez da ikuspun u ekniko ba e ik ze ge a dai ekeen au e a zea, baizik e a helbu u edo
xede jakin ba zuk lo zeko ze egin beha dena ule zea (Ama o, 2020).
Hi igin za eminis a en helbu ua hi iak e a auzoak planea zeko modua bi pen sa zea da.
O ain a e, es e a publikoa e a a lo ekonomikoa nagusi u di a hi igin zan. Ja due a
hauek gizonezkoek bu u zen ohi di uz e e a, o duan, gizonei eslei u ako espazioak
nagusi zen di a, zainke a lanen zako e a no malean emakumeekin e laziona zen di en
gaine ako ja due en za eslei u ako espazioa minimoa izanez, exis i zen bada e e.
Ho en au ean, hi igin za eminis ak pe sonen bizi za e a p emiak lehen planoan
ja zea du helbu u (Muxí-Ma ínez e al., 2011).
Be az, gene o ikuspegia hi igin zan ba ne a zea auzoak e a hi iak xehe asun guz iekin
e a eskala guz ie an pen sa zea da, dibe si a ea e a konplexu asun ezbe dinak kon uan
ha uz e a pe sonen bizi baldin ze a ik u un dagoen es e a ekonomikoa i lehen asuna
eman gabe, mo a ezbe dine ako ezbe din asunak be iko zen ez di uz en auzoak e aikiz.
Plangin zak e a hi igin zak emakumeei adizioz eslei u zaizkien a e a e a zain za
lane a ik e a o zen di en beha ak ezinbes eko pun u za ha u beha di uz e hi i
inklusiboak diseina u ahal iza eko. Gizonezkoen nahi, beha e a pen samenduekin ba
egi en duen unibe sal asun ho i alde ba e a u zi beha da, ekoizpena en es e a ik
da ozen eskakizunak e a e ep odukzioa en es e a ik da ozenak maila be ean ja iz
(Muxí-Ma ínez e al., 2011).
Gizonei eslei u ako espazioen nagusi asun hau ez da be ia. Espazio be eiziak hi ie an
be i egon di en a en, enden zia mode noak XIX. mende ik au e a a eago u egin zi en,
giza ea guz iz alda u zu en indus ializazio e a u banizazio bizko ekin. XIX. mendean,
gaine a, gene o- olak askoz e e desbe dinduagoak egin zi en (Valdi ia, 2018).
21
Biga en Mundu Ge a os eko hi ie an, subu bioen e edua i eske baina ez baka ik,
e xebizi zak u ezko kaiole an bihu zen di a. E xea en e a amilia en zain za
emakumeen helbu u posible baka a bihu zen da. Bes e alde ba e ik, gizonen enplegua
lehene si zu en ge aos eko hi iek. Emakumeek amilia ik e a o i ako e an zukizunekin
ba e aga ia zen lanaldi pa zialeko kon a u ba ekin lan egi ea zaila zen, pun ako
o due a ik kanpo indus ia-e emue a a ga aio publiko gu xi zegoelako. Bizi egi-guneak
diseina u egin zi en gizonak amilia en za di ua i abaz eko e xe ik kanpo lan egi en
zuena en e a emaz eak solda a ik gabeko e xekoand ea en pape a be e zen zuena en
ikusmolde adizionala en a abe a. Hi i-e edu honen elemen uek, hala nola seme-alabak
e a amiliakoak zain zeko ekipamendu ik ez iza eak, ingu ue an sal oki ik ez ego eak e a
lan oki ainoko ibilbide luze e a ga es iek, e ago zi egi en zu en emakumeek bes e ol
ba zuk be e ahal iza ea (Valdi ia, 2018).
Gau egungo hi iak hi i-e edu honen oino dekoak di a. Gau egun, hi i-ingu une
be eiziak di a nagusi, non bizi egi-, lan-, e oske a- e a aisialdi-ingu uneak e emu
independen eak di a, elka ekin bizi zeko e emuak kon uan ha u gabe. Lan egi en duen
e a ibilgailu p iba ua duen gizona en es e eo ipoa kon uan ha uz pen sa u zen nagusi
izan den hi i-e edua. E edu honek egune oko ja due ak be eiz en di uenez, egune oko
bizi za en ga apena e ago zi egi en du, be eziki emakumeei e agi en diena (Ama o,
2020; Valdi ia, 2018).
Egoe a honen au ean, hi igin za eminis ak zalan zan ja zen duen lehenengo gauza
espazio publikoa en e a espazio p iba ua en a eko be eizke a da. Espazio p iba ua
zain za lanei dagokien e emu za ha zen da, emakumeei eslei zen zaiena. Espazio
publikoa, be iz, be ez maskulinoa e a balo a ua. Honen ondo ioz, ikuspena du en
e emue a ik zi kulazio publikoa i lehen asuna ema en zaio, e xeko e a zain za lanen
kal ean, baz e uak, ikusezinak e a gu xie siak bai i a. Tes uingu u hone an, emakumeak
auke a zen ez di uz en espazioe a a muga u a ge a zen di a, hala nola, e xebizi ze a a
edo hi ie ako zenbai e emu a a. Espazio hauek ba ez e e gizonek okupa zen di uz en
espazioekiko oposizioaga ik de ini zen di a, e ekonozimenduko e a bo e e kolek iboko
i u i iza ea en alde ik (Femenías, 2021).
Giza e pa ia kalak inposa u ako espazio publiko e a p iba ua en a eko banake a
honekin, es e a p oduk iboa en e a e ep oduk iboa en a eko banake a espaziala ekin,
alegia, amai zea beha ezkoa da. Izan e e, hi iko espazioak banandu a egon a en,
emakumeen bizi zak e engabeko an sizioan daude mugen a ean, gizonei “be en”

22
espazioe a a lagunduz, be aien za mugaz kanpo dauden lekue a a joanez (gaueko
kaleak, adibidez) e a aba (O iz, 2018). O ain a e sexu- e a gene o-desbe din asuna
kon ola zeko e a baz e zeko e abili den diko omia alde ba e a u zi a, pe sona guz ien
nahiak e a beha ak kon uan ha zen di uz en hi iak e aiki beha di a, ba ez o ain a e
ezku a u ik egon di enenak kon uan ha u a, hala nola emakumeenak, e o kinenak e a
LGTB komuni a ea enak. Kon ua da ino ez ahaz ea, ino a zean ez uz ea. Ai zi ik,
hi iak aniz asune ik e a inklusio ik pen sa zea (Falú, 2019). Hau da, izan e e, hi igin za
eminis a en helbu ue ako ba .
Au eko a alean ikusi dugun bezala, azken hama kade an emakume asko sa u di a lan
me ka uan, zain za e a e xeko lane an ema en du en denbo a naba menki mu iz u ba ik.
Hi ie ako ga aio-egi u a askok mugak ja zen dizkie e lan-ka ga bikoi z hau du en
pe sonen mugimenduei, bai a lan me ka uan pa e-ha zen ez du en pe sonen
mugimenduei, hala nola umeena, ne abeena e a adineko pe sonena. Espazio
publikoa en e a p iba ua en a eko be eizke a ekin, bai a es e a p oduk iboa en
lehenes ea ekin, amai zeko, zenbai au o eek egune oko bizi za hi i-plangin za en a da z
gisa ba ne a zea p oposa zen du e. Pe sonen beha ak e a bizimoduak kon uan ha u,
bai a haue an ema en di en aldake ak, es e a p oduk iboa e a e ep oduk iboa maila
be ean ja zeko e a hauen a eko kon ziliazioa lo zeko (Campana, 2019).
Egune oko bizi za en espa uan, solda a ik gabeko lana, zain za lanak, e xebizi za,
solda apeko lana e a lane ako bidaiak nahas en di a. Plangin zak e eali a e ho i
ba ne a zea beha ezkoa da, e a hau egi eko e a baka a ohiko plangin zak sis ema ikoki
uka u di uen in o mazioa e a ezagu zak ba ne a zea, hala nola emakumeen e a gaine ako
isila azi ako kolek iboen beha ak e a espe ien ziak. Plangin zako p ozesuan, ezagu zak
e a p oposamenak ezin di a eknika i espezialis engandik baka ik e o i, baizik e a
eknika i hauek pe sonen egune oko bizi zako espe ien ziak jaso beha di uz e
(Campana, 2019).
Hala e e, hau ez da be i e aza. Legeak biz anle ia en pa e-ha zea hi igin zan
au eikus en duen a en, kasu asko an o mali a e hu sa baino ez da. Izan e e, pa e-
ha zea bul za zeko bo onda e poli ikoa badago e e, giza ea en gai zespena e agin du
kasu asko an, e abakien komunikazioa xa a, e eali a ea en analisi eskasa e a auzoko
pe sonen e a elka een inklusio muga ua dela e a. Ho ela, auzokideek p oiek ue an
mes idan za iza ea lo zen da, p oiek uek be aien bizi ze an e aldake a posi iboak
e agi eko plan ea u a egon a en. Hi igin za e abakie an pa e-ha zea suposa zen duen
23
es o zua dela e a, gaine a, biz anle iak es o zu ho i eze a ako dela hau ema en badu
desilusioa edo dezepzioa e agin dezake komuni a ean (Ama o, 2020).
Hau ez ge a zeko, ga an zi sua da pa e-ha zen duen biz anle ia en e a Adminis azio
Publikoa en a ean komunikazio-kanalak eza zea, ba ez e e jadanik kon solida u ik
dauden an olake a-egi u en bidez, hala nola elka eak edo gaz e- aldeak. Bi a eka i ba ,
hau da, adminis azioa en e a biz anle ia en a ean e abaki eknikoen komunikazioa
be ma zen duen alde inpa ziala, eza zea ideia ona izan dai eke e e, a azoak e a
lehen asunak de ini zea i bu uzko bi no abideko komunikazioa e az eko. Bi
p oposamen hauek in e esga iak di en a en, ga an zi suena eskae a kolek iboak
plangin zan ba ne a zea da, me odologia ezbe dinen bidez (Ama o, 2020). E abilienen
a ean aile ak, esplo azio-ma xak e a “Planning o eal” dei u ikoa daude (Ama o,
2020; O iz, 2018):
-Taile ak, non helbu ua egune oko bizi zan ga a zen di en ekin zak ezagu zea
e a az e zea den, a azoak di uz enak edo hobe u dai ezkeenak iden i ika zeko e a
konpon zeko e ak p oposa zeko.
-Esplo azio-ma xak, zeinak auzo edo ingu une jakin ba ean zeha ibil zean
da za, emakume alde xiki ba ekin. Helbu ua emakumeen egune o bizi za
oz opa zen du en elemen u isiko e a sozialak de ek a zea e a az e zea da,
auzoa i e a ingu umena i bu uzko in o mazioa lo zeko.
-”Planning o eal”, non adminis azio publikoak e a he i a ek ba e a
hau a u ako ja duke a-e emuan p emien a abe ako lehen asunak ados en di uz e.
Hi z ba ez, biz anle ia en pa e-ha zea plangin zako p ozesue an beha ezkoa da es e a
p oduk iboa en e a e ep oduk iboa en a eko banake a espaziala ekin amai zeko e a,
ho en ondo ioz, pe sona guz iek hi iak modu be ean goza u ahal iza eko; hi igin za
eminis ak bila zen duena, hain zuzen e e. Pa e-ha ze p ozesu haue a ik e a o i ako
neu iak ekin za-e emu ezbe din asko akoak izan beha di a, segu asune a e a gene o-
inda ke ia en bik imen zako e xebizi ze a a muga u a egon ba ik, egi u a-aldake a
be ma uko du en neu iak aplika uz. Behin ondo io hau lo u a, hu engo a alean
Ba zelonak gene o ikuspegia hi igin zan nola ba ne a u duen ikusiko dugu.
24
4-Ba zelonako kasua
4.1-Gene o ikuspegia en ibilbidea Ba zelonako e a Ka aluniako
hi igin zan: lege e a plan ga an zi suak
Lana en a al hone an hi igin za eminis a en ibilbide labu a Ba zelonan ikusiko dugu
lehenengo, e a, ondo en, gene o ikuspegia hi igin zan ba ne a zen du en legeak
komen a uko di ugu.
Gene o ikuspegia ba ne a zen du en legea e a plan hauek nahiko be iak di en a en,
XXI. mendekoak ba ez e e, aldake a ho iek lo zeko bo okak ez di a gauza be ia,
bo oka hauek legegin za u banis ikoan inpak ua iza eko denbo a luze ba beha izan
zu en a en.
Hi igin za en a loan emakumeek pa e ha u egin zu en lehenengo ez abaida ako okia
1964ko Elka een Legea i eske izan zen, auzo-elka eak legezko u zi uena. Ho ela,
lehenengo aldiz denbo a luzean e a dik adu a en nahia izan ez a en, espazio
demok a iko ba e aiki egin zen hi igin za i bu uz ez abaida zeko, bes e gai ba zuen
a ean. Elka e hauek emakumeen pa e-ha zea jaso zu en, hi ie an zi uz en zail asunak
age ian ja zeko lan egi en zu enak. Ekipamendu be iak e a hobeak, hi ie an
hobekun zak, ze bi zu be iak e a egune oko bizi za ako e emu publikoak eska u
zi uz en elka e hauen bidez (Muxí-Ma ínez, 2020). Elka e hauen e agina muga ua
izan zen a en, emakumeen beha en ez abaida ako lehengo e emu ba suposa u zu en,
ho a ho haien ga an zia.
T an sizioan zeha mugimendu eminis ek ga an zia e a age iko asun handia lo u
zu en, hi igin za egune oko bizi zan xe a zeko nahia ekin. Adibidez, 1976ko ma xoan
Ba zelonan “I Jo nades Ca alanes de la Dona” ja dunaldiak an ola u zi en, Gobe nuak
e a Sección Femeninak emakumeen in e esen o dezka i e a solaskide baka gisa an ola u
nahi zi uz en eki aldi o izialei al e na iba moduan; e a pa e-ha ze handia e a
asko a ikoa izanez: Espainia osoko emakumeek bai a auzo-elka e ani zek pa e ha u
egin zu en. Honelako opake a egin zen lehenengo aldia izan zen, izan e e, be ogei
u eko dik adu a ankis an emakumeek ez zu en ez abaida ako be ezko espazio ik izan
(Mag o, 2014).
Jo a u zi en gaine ako gaien a ean, emakumeen e a haien ingu u habi aga ia en a eko
25
e lazioa i bu uz hi z egin zen. In e es handia duen gaia da hau duda ik gabe,
emakumeek be aien egune oko bizi za han iga o zen du elako. Emakumeen e a auzoen
a eko ha eman hau hi igin za eminis a ba en e namuina bihu uko da. Noski,
ja dunaldi hauek ez zi en izan mo a hone ako gaiak jo a u zi uz en baka ak ga ai
hone an. Espainiako bes e hi i ba zue an e e an ola u egin zi en, Mad ilen adibidez.
Gaine a, Ba zelonan hu engo u ee an gai hauek lan zi uz en hainba eki aldi,
ja dunaldia e a kong esu an ola u zi en (Mag o, 2014).
Adibidez, Ba zelonan, 1999an, “Cong eso de las Muje es de Ba celona”-ko lehen
bil za a an ola u egin zen, non e xebizi za i, hi i-espazioa i, i isga i asuna i e a hi i-
segu asuna i bu uzko p oposamenak egin zi en (Muxí-Ma ínez, 2006).
2004. u ean, I Jo nadas U banismo y Géne o an ola u zi en Ba zelonan. Inpak u
media iko handia izan zu en e a hainba eknika i nazional e a in e nazionalek ha u
zu en pa e. Ja dunaldien be ezi asuna hainba e akunde en inplikazioa izan zen, e a
ha en hedapen zabala en ondo ioz, ez zen gu xi ba zuen a eko mahai-ingu ua iza e a
muga u, ez abaida i ekia izan zen (Muxí-Ma ínez, 2006).
Ekin za hauek zalan za ik gabeko ga an zia e a inpak ua izan zu en a en, e akundeek
e a pa ikula ek bu u u ako p oiek uak di a, adminis azio publikoek modu zuzenean
pa e ha u gabe. O aindik ez zegoen lege edo planik emakumeen in e esei e a
eskubideei bu uz zuzenean hi z egi en zuenik.
Gene o ikuspegia ba ne a u zuen lehenengo legea 2/2004 Legea, ekaina en 4koa,
auzoen, hi i-e emuen e a a e a be ezia beha du en hi ibilduen hobekun za enakoa (Llei
de millo a de ba is, à ees u banes i iles que eque eixen una a enció especial, de 26 de
mayo de 2004) izan zen, Auzoen Legea labu zeko. Lege hau in lexio-pun u ba
suposa u zuen gene o ikuspegia age ian ja zeko e a aplika zeko, ez baka ik
Ka aluniako hi igin zan, baizik e a es a u osoko hi igin zan, Espainian gene o ikuspegia
kon uan ha zen zuen hi igin za-mailako lehen legea izan zelako (Muxí-Ma ínez, 2020).
Lege honen ideia nagusia da udale i bakoi zean hobe u beha di en auzoak
iden i ika zea, haien a ze apen u banis ikoa saihes eko e a ghe iza u ez dai ezen.
Legeak hainba pa ame o e a i izpide sozial, ekonomiko e a isiko eza zen di u, e a
pa ame o hauek udale iko bes e auzoekin konpa a zen di a, auzo p oblema ikoak
de ek a zeko. Pa ame o hauek lau mul zoe an sailka zen di a, e a hauek hu engo
guz iak demos a u beha di uz e (Ciocole o, 2014; Muxí-Ma ínez, 2011):
32
Ga an zia handia izan a en, 2011 ik 2015e a a e egon zen CiUko gobe nuak,
legisla u a en amaie an, hau zaindegien kudeake a en p iba izazioa sus a u zuen,
hainba ze bi zuen ex e nalizazioa ekin ba e a, hala nola, u a, apa kalekuak, osasuna e a
kaleen ga bike a, bes e ba zuen a ean. Hau zaindegien kasuan, e aikun za be iko
zenbai zen o en kudeake a ex e naliza zeak haus u a a gia eka i zuen momen u
ho a a a e inda ean egon zen kudeake a zuzeneko e edua ekin (Fillola e al., 2018).
Ex e nalizazio honen alde polemikoene ako ba izan zen p ezioek go a egingo zu ela
amilien za . Egoe a honek e eakzio sozial handia e agin zuen hainba pla a o ma e a
e akunde en alde ik, hala nola hainba Ikasleen Gu asoen Elka e, hezi zaile aldeak e a
asko a iko pla a o mak (Fillola e al., 2018).
2015ko gobe nu be iak, Ada Colau bu u izanda, ex e nalizazio hauek geldi u zi uen,
zen o guz ien kudeake a zuzene a buel a uz. Gaine a, azken u ee an gobe nu
munizipalak ahaleginak egin di u Ba zelonako hau zaindegien sa ea hobe zeko e a
heda zeko. Laia O íz Cas el ík, biga en alka eo deak, izan da neu i hauek au e a
e aman di uena, udaleko eskubide sozialen saile ik. P iba iza u ako hau zaindegiak
be esku a zeaz gain, hau zaindegi be iak so u di uz e. Familia pob eenak lagun zeko,
o dainke a-sis ema p og esibo ba eza i da, amilia en e en a en a abe akoa dena.
Gaine a, a a saldeko xanda so u egin da beha du en amiliek e abili deza en, amilien
e eali a e labo ale a egoki zeko. Hau zaindegiek iza en ja ai zen du en a azo ba da
hau en e a i akasleen a eko a ioa, alka eo deak be ak ai o ua. Hala e e, egia da azken
u ee an konplexu asun sozial handiena du en auzoe an a io ho i hobe u egin dela
(Bellsolà, 2015; Blancha , 2018).
Ba zelonako udal hau zaindegiek, guz i a gau egun ehun baino gehiago di enak, bi
ja o i mo a nagusi di uz e. Alde ba e ik, T an sizioan so u zi en hau zaindegi
p iba uak e a amilien koope a ibek so u akoak daude, 1991. u e a a e sis ema
publikoak be egana uz joan zi uenak. Bes e alde ba e ik, 2000. u e ik au e a
Ba zelonako Udalak be ak e aiki zi uenak daude (Blancha , 2018).
2018ko abenduan Ba zelonako 100. hau zaindegia i eki egin zen. Ba zelonak
Eu opako hau zaindegien sa e ik handiene akoa dauka. Ze o e a hi u u e bi a eko
8.400 hau daude udal hau zaindegie an, 62 milioi eu oko au ekon ua ekin u e o.
Mad ilekin konpa a uz, adibidez, a gi dago Ba zelonako sa ea askoz handiagoa dela,
Mad ilekoa 57 udal hau zaindegiz osa u a dagoelako, 5.370 hau ekin. Ba zelonako

33
sa ea Eu opako handiene a ikoa izan a en, udal hau zaindegiek eska i osoa en %57a
baka ik ase zen du e. Gaine a, han lan egi en du enek u e asko da ama za e baliabide
gehiago eska zen, hau gu xiago iza eko hezi zaile bakoi zeko edo beha be eziak
di uz en hau ei lagun zeko (Blancha , 2018).
2020ko abenduan 2024 Hi i Mugiko asun Plana- en (“Plan de mo ilidad u bana 2024”)
hasie ako ona pena eman zen. Hau 2013-2018 Hi i Mugiko asun Plana- en ja aipena
da (“Plan de Mo ilidad U bana 2013-2018”). Plan hauek Ba zelonako hi iak di uen
plani ikazio- esnak di a, zeinek hu engo u ee ako hi i-mugiko asuna gobe na zen
du en ja due a-ildoak zehaz en di uz en. Azken be ogei a hama u ee an nagusi u den
mugiko asun-e eduak mugi zeko modu be ie a an z eboluziona u egin du e a,
ho ega ik, plana en helbu ua ze a da: mugiko asun kolek iboko e edu i aunko ago,
e aginko ago, segu uago e a bidezkoago ba lo zea. 2024 Hi i Mugiko asun Planak,
hau lo zeko, lau e onka nagusi eza zen di u pe sonen e a me kan zien mugiko asun-
p emiei e an zunak ema eko (h ps://www.ba celona.ca /mobili a ):
-Mugiko asune ako eskubidea be ma zea
-Pe sonen osasuna e a segu asuna zain zea
-Ja due a ekonomikoa e a kome ziala be esku a zen lagun zea
-Ai ea en kali a ea hobe zea e a k isi klima ikoa i au e egi ea
Gaine a, planak 2024an honako banake a modal hone a a i is ea p oposa zen du:
-Oinez egi en di en desplazamenduak: %34,35e ik %35,27 a pasa zea
-Ga aio publikoan egi en di en desplazamenduak: %37,33 ik %41,25e a
pasa zea
-Bizikle az egi en di en desplazamenduak: %2,28 ik %5e a pasa zea
-Ibilgailu p iba uan egi en di en desplazamenduak: %26,04 ik %18,48 a pasa zea
Banake a modal be i ho ekin, desplazamenduen %81,52a oinez, ga aio publikoa ekin
edo bizikle a ekin egingo li a eke, gau egungo %73,96a ekin konpa a uz, ehuneko 7,56
pun uko igoe a. Ho ela, ga aio jasanga iekin egindako desplazamenduak igo zen
ja ai uko li a eke.
Hau e eali a e bihu zeko, 300 neu i espezi iko baino gehiago zehaz en di a hu engo
u ee an au e a e ama eko, sei espa u ezbe dine an. Espa u hauek hu engokoak di a:
34
-Ibilgailu p iba u mo o iza ua en espa ua
-Bizikle a en e a mugiko asun pe sonaleko ibilgailuen espa ua
-Teknologia be ien espa ua
-Oinezkoen espa ua
-Me kan zien hi i-banake a en espa ua
-Ga aio publikoa en espa ua
Ez dugu espa u bakoi zean sa u ako neu i guz iak komen a uko, baina espa u
ba zue ako neu i ga an zi suenak bai. Adibidez, bizikle a en e a mugiko asun
pe sonaleko ibilgailuen espa uan, 2024 ako hu engoko ekin zak bu u u nahi di a,
bes eak bes e:
-Bidego ien sa ea %40 handi zea
-Hi u e ei edo gehiago di uz en kalee an gehienez 30 km/h-ko e ei ba sa zea,
bizikle a ekin dagoen bizikide asuna hobe zeko
-Bizikle a elek ikoen kopu ua eskae a en a abe a handi zea e a hi ian bizikle ak
segu asunez apa ka zeko plan es a egikoa ga a zea
Ga aio publikoa en espa uan, aldiz, hauek di a bu u u nahi di en ekin zak, bes eak
bes e:
-Au obus-e eiko 67 kilome o gehi u.
-Au obus-sa ea en e aginko asuna hobe u, baliabideak linea bakoi za en
eska ia en a abe a a azionaliza uz e a ibilbideak be ikusiz
-Ze o isu iko busak e abili linea osoe a ako
-Me oen ekuen zia handi zeko plana eza zea
-Taxien aplikazio publikoa ga a zea
Ga aio publikoko sa e on ba iza ea ezinbes ekoa da es e a p oduk iboa en e a
e ep oduk iboa en a eko banake a espaziala ekin amai zeko, pe sonen bizi za e a
p emiak lehen planoan ja iz. Hau lo zeko, be ez, u a s ga an zi sua da 2024 Hi i
Mugiko asun Plana.
Azkenik, esplo azio-ma xei bu uz hi z egingo dugu. Be ez hi i-ja duke ak ez di en
35
a en, beha ezkoak di en esnak di a gene o ikuspegia hi igin zan ba ne a zeko. Izan
e e, lehenago esan dugun bezala, ohiko plangin zak sis ema ikoki uka u di uen
espe ien ziak e a e eali a eak ba ne a u beha di a, hala nola emakumeenak e a
gaine ako isila azi ako kolek iboenak. Biz anle ia en pa e-ha ze hau beha ezkoa da
es e a p oduk iboa en e a e ep oduk iboa en a eko banake a espaziala ekin amai zeko
e a, ho en ondo ioz, pe sona guz iek hi iak dis u a u ahal iza eko. Hau da, hain zuzen
e e, hi igin za eminis ak bila zen duena.
Esplo azio-ma xek emakume alde ba ek (edo bes e kolek ibo ba ek) hi i-ibilbide
ba ean zeha ibil zean da za e. Ho en bidez, be aien segu asuna hobe u dezake en e a
espazio publikoe a ik (hi i-al za iak, a giz apena e a aba ) lo zen du en baliaga i asuna
handi u dezake en elemen uak okian be an egiaz a u di zake e, bai a emakumeen
egune o bizi za oz opa zen du en elemen u isiko e a sozialak de ek a u e a az e u.
Behake an, zuzeneko espe ien zian e a emakumeen pa e-ha zean oina i u a dauden
esna me odologikoak di a esplo azio-ma xak, hi i-espazioa en e a egune oko
bizi za en audi o e zak egi ea ahalbide zen duena. Esplo azio-ma xe a ik lo zen den
in o mazioa hi igin zako ohiko in o mazio-sis eme an (mapak, i xak, GIS, e ab.) sa u
beha di a. Ho ela, an zemandako eska i edo beha ba zuei epe labu ean au e egin
ezin bazaie e e, in o mazio-sis eme an xe a zeak epe luzean konponbide ba bila zea
ahalbide zen du (Ayun amien o de Ba celona, 2019).
Ba zelonako hi ian, Ba zelonako Udalak edo bes e e akunde e a en i a e eminis a
ba zuek egindako esplo azio-ma xek ibilbide luzea dauka e, e a azken aldian egin di en
ma xekin hi ia en mapa ba egin da. Lehen aipa u ako “U banismo con pe spec i a de
géne o. El u banismo de la ida co idiana” neu ia i eske , esplo azio-ma xak
diagnosi ako gomenda zen di en elemen uak bihu u di a. Ho ela, e akunde publikoen
e a biz anleen a eko elka izke a e a lankide za-lana eza zen lagun zen du, bai a
e akunde publikoek kon u ema ea bu u zen (Ayun amien o de Ba celona, 2019).
Dauka en ga an zia dela e a, Ba zelonako udaleko T ansbe sali a e e a Gene o Sailak
(“Depa amen o de T ans e salidad y Géne o”) Hi igin za e a gene oa: egune oko
bizi zako esplo azio-ma xak (“U banismo y géne o: ma chas explo a o ias de ida
co idiana”) dei u ako koade noa a gi a a u du. Be an, esplo azio-ma xak ze di en
azal zen da e a, ba ez e e, hauek gauza zeko me odologia azal zen da. Txos en hau o ain
a e a gi a a u di en Koade no Me odologiko Feminis a bos en lehenengo zenbakia da,
zeinen helbu ua okiko poli iken e aldake a eminis a ako p oposamenak e a esnak
36
eskain zea den.
Ba zelonako udala en Auzoen Plana (“Plan de Ba ios”) ekimenak Ba zelonako auzo
beha suenek hainba espa ue an pai a zen di uz en desbe din asunekin amai zeko
helbu ua du. Ho e a ako, poli ika publiko be iak aplika uko di a, p oiek uen
ga apenean he i a ak inplika uz e a au ekon u be ezi ba eslei uz denbo a muga u
ba ean. Planak hainba a lo ezbe din ans o ma zea nahi du, e a jo a zen den a lo
bakoi ze ako helbu u espezi iko ba zuk zehaz en di a. A lo hauek hezkun za, osasun
publikoa, gene o be din asuna, e xebizi za, espazio publikoa e a i isga i asuna di a,
bes e ba zuen a ean. Gene o be din asuna en ingu uan, Auzoen Plana i eske
esplo azio-ma xak egin di a hi iko hainba espazioe an, bes eak bes e, Bon Pas o i
T ini a Vella, T ini a No a, Besòs i el Ma esme e a la Ma ina auzoe an; e a haue a ik
lo u ako in o mazioa e abilga ia izango da udal plani ika zaileen za .
Hauek di a, be az, azken u ee an Ba zelonako hi ian au e a e aman di en zenbai
neu i, e a age ian uz en du e udal-gobe nuak hi igin za eminis a ekin duen
konp omisoa. Au e apauso handiak eman di a hi igin zan gene o-ikuspegia en
ba ne apenean, ino a zean uz en duen hi i e aiki zeko nahian. Aldake a sakonak di a,
ekin za poli ikoa en e emu guz iak zeha ka uz. Be az, oga zen du hi igin za eminis ak
lo u dezakeen hobekun zak e a adibide ona da bide be dina ja ai u nahi du en
hi ien za .
37
5-Ondo ioak
Lan honen helbu u nagusia hi igin za eminis ak gizonen e a emakumeen a eko
ezbe din asunei konponbidea ema eko ze -nolako neu iak plan ea zen di uen
ikus ea izan da, ho e a ako Ba zelonako hi ia adibide bezala e abiliz, azken u eo an
neu i in e esga i asko inplemen a u di uz elako hi igin za eminis a en ildo ik. Be az,
lan honen idazke a en bi a ez, hu engoko ondo ioak a e a di ugu.
Emakumeen pa e-ha zea lan me ka uan azken u ee an handi uz joan den a en e a
lana en sexu-banake a “klasikoa” gaindi u den a en, e ep odukzio-lana da o aindik
emakumeen enplegua azal zen duen ak o e nagusia. Emakumeek, enplegu asa xikiago
ba iza eaz gain, enplegua du enen a ean, aldi ba e ako kon a u gehiago iza en di uz e,
e a, honen ondo ioz, solda a xikiago ba du e e e. Lana en sexu-banake a “be i” hau
gaindi ze ik, be az, u un gaude o aindik, zain za e a e xeko lan gehienak emakumeek
egin di uz elako o aindik. Egoe a honi amaie a ema eko e a gizonen e a emakumeen
a eko be din asunean sakon zeko, poli ika publikoak beha ezkoak di a.
Biz anle ia en pa e-ha zea plangin zako p ozesue an beha ezkoa da es e a
p oduk iboa en e a e ep oduk iboa en a eko banake a espaziala ekin amai zeko e a,
ho en ondo ioz, pe sona guz iek hi iak modu be ean goza u ahal iza eko; hi igin za
eminis ak bila zen duena, hain zuzen e e. Pa e-ha ze p ozesu haue a ik e a o i ako
neu iak ekin za-e emu ezbe din asko akoak izan beha di a, segu asune a e a gene o-
inda ke ia en bik imen zako e xebizi ze a a muga u a egon ba ik, egi u a-aldake a
be ma uko du en neu iak aplika uz.
Gene o ikuspegia ba ne a u zuen lehenengo hi igin zako legea Ka alunian Auzoen
Legea izan zen. Auzoen Lege hau hainba legeen ai zinda ia izan zen, hala nola 2005eko
e a 2010eko Hi igin zako Legeak e a Ka aluniako Be din asune ako Legea. Lege guz i
hauek so zen du en ma ko ju idikoak Ka aluniako plani ika zaileei beha di uz en
esna legalak ema en dizkie gene o ikuspegia ba ne a zen di uz en planak e a neu iak
au e a e ama eko. Azpima a zekoa da ma ko ju idiko sendo hau p ozesu luze ba en
ondo ioa izan dela, denbo an zeha ona u di en legeei eske lo u akoa.
Azken u ee an Ba zelonako hi ian au e a e aman di en neu iek, hala nola “Pla de
mobili a u bana 2024” e a “Plan de Ba ios”, age ian uz en du e udal-gobe nuak
hi igin za eminis a ekin duen konp omisoa. Au e apauso handiak eman di a

38
hi igin zan gene o-ikuspegia en ba ne apenean, ino a zean uz en duen hi i e aiki zeko
nahian. Aldake a sakonak di a, ekin za poli ikoa en e emu guz iak zeha ka uz. Be az,
oga zen du hi igin za eminis ak lo u dezakeen hobekun zak e a adibide ona da bide
be dina ja ai u nahi du en hi ien za .
Nazioa eko mailan e e badaude, Ba zelona bezala, hi igin za eminis an au e apauso
handiak eman di uz en hi iak, hala nola Mon eal, o aindik gu xiengoa di en a en. Hala
e e, espe o da hu engo u ee an hi iek gene o ikuspegia ba ne a zeko es o zu gehiago
egi ea. Izan e e, nazioa ean ga an zia handia du en Ga apen I aunko e ako Helbu u-en
11. pun uak hi iak e a giza kokaguneak inklusiboak, segu uak, e esilien eak e a
i aunko ak bihu zea du helbu u, e a hau ezin da lo u hi igin za eminis a en
p oposamenak kon uan ha u gabe.
39
Bibliog a ia
Addabbo, T. (2017). T abajo y polí icas públicas. La in e elación de la economía
eminis a y el en oque de las capacidades. Ekonomiaz, (91), pp. 78-101.
Ama o, A. (2020). Plani icación y u banismo en el siglo XXI: Pe spec i a de géne o,
ges ión y pa icipación ciudadana. In Gue a, E., Alonso, E. e a Teje a, N. (Coo d.),
Encuen o In e nacional Géne o, A qui ec u a y Ciudad (pp. 75-83). Se icio de
Publicaciones y Di usión Cien í ica de la Uni e sidad de Las Palmas de G an Cana ia.
Ayun amien o de Ba celona (2019). U banismo y géne o: ma chas explo a o ias de
ida co idiana. Cuade nos me odológicos eminis as #1.
h ps://bcn oc.ajun amen .ba celona.ca /jspui/bi s eam/11703/114737/5/u banismo_y_g
ene o.pd
Bellsolà, C. (2 de julio de 2015). CiU de iende su polí ica de p i a ización de la ges ión
de las gua de ías de Ba celona. El Español.
h ps://c onicaglobal.elespanol.com/poli ica/ciu-de iende-su-poli ica-de-p i a izacion-
de-la-ges ion-de-las-gua de ias-de-ba celona_21697_102.h ml
Bene ía, L. (1999). La apa ición de la economía eminis a. His o ia ag a ia, (17), pp.
59-62.
Bene ía, L. (2018). ¿Qué es la economía eminis a?. Al e na i as económicas, (57), pp.
50-51.
Blancha , C. (26 de diciemb e de 2018). L’escola b essol municipal núme o 100. El
País. h ps://ca .elpais.com/ca /2018/12/26/ca alunya/1545846163_744787.h ml
B une , I. y San ama ía, C. (2016). La economía eminis a y la di isión sexual del
abajo. Cul u ales, (Época II, Vol. IV, Núm. 1), pp. 61-86.
Campana, A. (2019). Re lexiones sob e la necesidad de un u banismo eminis a: o cómo
hace en e a oles de géne o en aizados en el planeamien o. [Mas e amaie ako lana].
Uni e si a Au ònoma de Ba celona, Facul a de Filoso ia i Lle es, España.
Ca asco, C. (2017). La economía eminis a. Un eco ido a a és del concep o de
ep oducción. Ekonomiaz, (91), 53-77.
Ciocole o, A. (2014). U banismo pa a la ida co idiana: he amien as de análisis y
40
e aluación u bana a escala de ba io desde la pe spec i a de géne o. [Dok o ego esia].
Uni e si a Poli ècnica de Ca alunya, Depa amen de Cons uccions A qui ec òniques,
Espainia. Hemen esku aga i: h p://hdl.handle.ne /2117/95377
Emakumea en E akundea. Gu e his o ia.
h ps://www.inmuje es.gob.es/eu/elIns i u o/his o ia/home.h m
Eu o ound. (2016). Encues a eu opea sob e calidad de ida (EQLS). B uselas:
Eu o ound.
Falú, A. (2019). En e is a con Ana Falú: Pensa la ciudad desde el u banismo eminis a
y popula / En e is ada po Ana Lau a. ConCienciaSocial, (Vol. 2, N o. 4), pp. 212-222
Femenías, M. L. (2021). La di isión de los espacios: lo público, lo p i ado y lo
domés ico. A&P Especiales, (44), pp. 104-121.
Fillola, I. B., Bianchi, I., e a Ma cano, Y. S. (2018). El diagnós ico del “cambio” en
Ba celona.
INE. (Va ios años). Encues a Anual de Es uc u a Sala ial (EAES). Mad id: Ins i u o
Nacional de Es adís ica.
INE. (Va ios años). Encues a de Población Ac i a (EPA). Mad id: Ins i u o Nacional de
Es adís ica.
Kandel, E. (2006). Di isión sexual del abajo aye y hoy: una ap oximación al ema.
Dunken.
Mag o Hue as, T. (2014). Hacia la ciudad inclusi a. P ác icas sociales u banas en
Ba celona 1969-1979. [Dok o ego esia]. Uni e si a Poli ècnica de Ca alunya,
Depa amen de Composició A qui ec ònica, Espainia. Hemen esku aga i:
h p://hdl.handle.ne /10803/277359
Muxí-Ma ínez, Z. (2006). Ciudad P òxima. U banismo sin Géne o. Ingenie ía y
Te i o io, (75), pp. 68-75.
Muxí-Ma ínez, Z. (2011). La Ley de ba ios en Ca aluña: La pe spec i a de géne o
como he amien a de plani icación. Feminismo/s, (17), pp. 131-153.
Muxí-Ma ínez, Z. (2020). Aplicación de la pe spec i a de géne o al u banismo y la
a qui ec u a. Expe iencias a escala egional y municipal en Ca aluña. Ciudad Y
Te i o io Es udios Te i o iales, 52(203), pp. 57-70.
41
h ps://doi.o g/10.37230/CyTET.2020.203.05
Muxí-Ma ínez, Z., Casano as, R., Ciocole o, A., Fonseca, M., e a Gu ié ez Valdi ia,
B. (2011). ¿Qué apo a la pe spec i a de géne o al u banismo? Feminismo/s, (17), pp.
105-129. h p://dx.doi.o g/10.14198/ em.2011.17.06
O iz, S. (2018). La segu idad u bana desde el u banismo eminis a. Ba celona Socie a ,
(22), pp. 92-115.
Pazos, M. (2017). Apun es pa a una economía polí ica eminis a. Ekonomiaz, (91), pp.
360-384.
Rod íguez, A. y Ugidos, A. (2017). Tiempos, abajos y desigualdad de géne o en la
Comunidad Au ónoma del País Vasco y el Es ado español. Ekonomiaz, (91), pp. 164-
207.
Sánchez de Mada iaga, I. y No ella, I. (2020). Géne o y u banismo en España:
expe iencias y pe spec i as. Ciudad Y Te i o io Es udios Te i o iales, 52(203), 5-12.
h ps://doi.o g/10.37230/CyTET.2020.203.05
So iano-Mon agu Jené, L. (2010). Ciudadanía, géne o y u banismo. In Bodelón
González, Enca na y Heim, Daniela (coo d.), De echo, géne o e igualdad (Vol. 2, pp.
147-162). G upo An ígona UAB.
Valdi ia, B. (2018). Del u banismo and océn ico a la ciudad cuidado a. Hábi a Y
Sociedad, (11), pp. 65-84. h ps://doi.o g/10.12795/Habi a ySociedad.2018.i11.05
Legeak e a dek e uak:
Cons i ución Española
Dec e o 305/2006, de 18 de julio, po el que se ap ueba el Reglamen o de la Ley de
u banismo.
Dec e o Legisla i o 1/2005, de 26 de julio, po el que se ap ueba el ex o e undido de la
Ley de u banismo
Dec e o Legisla i o 1/2010, de 3 de agos o, po el que se ap ueba el ex o e undido de
la Ley de u banismo.
Ley 2/2004, de 4 de junio, de mejo a de ba ios, á eas u banas y illas que equie en una