Fon es
Ling æ
ascon m
s dia
e
doc men a
Año LI. u ea
127 - 2019
U a ila-ekaina
Ene o-junio
mailega ze mo ologikoa
e a gene oa euska az
Manuel padilla-Moyano
sepa a a
229
Fon es Linguae Vasconum (FLV), 127, u a ila-ekaina, 2019, 229-248
ISSN: 0046-435X ISSN-e: 2530-5832
Mailega ze mo ologikoa
e a gene oa euska az
P és amo mo ológico y géne o en euske a
Mo phological bo owing and gende in Basque
Manuel Padilla-Moyano
ike uM 5478 & uni e si é de Pau e des Pays de l’Adou
manuel.padilla@ike .cn s.
Lan hau ondoko p oiek uen babespean egina da: Monumen a Linguae Vasconum V: pe iodizazioa e a k o‑
nologia (ekonomia e a Lehiako asun Minis e ioa, i2016-76032-P); Euskal Hizkun za en His o ia e a
Hizkun zala i za His o iko Konpa a ua (eusko Jau la i za, gic. iT698-13), Hizkun zala i za eo ikoa e a
diak onikoa: g ama ika unibe sala, hizkun za indoeu opa ak e a euska a (uP /ehu, u i11/14) e a Bas‑
que in he making: a his o ical look a a Eu opean language isola e (biM, An 2017). bihoa ene eske
hobe ena beña Oyha çabalen za e a blanca u gellen za , haien gida i za e a aholkuenga ik, e a i án iga -
ua en za , lan honi eka pen ipologikoa eginik. halabe , Maide bedaxaga e a A gi xu camus e e eske zen
di u . Lan hau 2018. u ean zu z u zi gai uen ai a Junes casena e-ha igile i eskainia da.
Jaso ze da a: 2018/08/21. behin-behineko ona ze da a: 2018/10/17. behin be iko ona ze da a: 2018/12/28.
230
Manuel Padilla-Moyano
Fon es Linguae Vasconum (FLV), 127, ene o-junio, 2019, 229-248
ISSN: 0046-435X ISSN-e: 2530-5832
LAbu PenA
Mende luze ako ukipen azka a en ondo ioz, euska ak mo ema so a ba mailega u
die la ina i e a ingu uko e oman zeei. ‑o/‑a bukae en a abe ako pa een mailega zea-
ekin ba ie a e ba zuek in lexiozko gene oa en has apenak ga a u di uz en bezala, ‑sa
a zizkia ekin ekialdeko euska a e a o penezko gene o be eizkun zan abia u da. Zube-
oako euska a his o ikoa en co pusean un sa u ik, lan honen xedea da ‑sa- en age -
pen his o ikoa az e zea e a i uzkin zea. ho ezaz landa a, e a euskal zaindiak bide
ho i baz e u badu e e, egungo ekialdeko ani z euskaldunen a ean ‑sa a zizkiak duen
emanko asuna ilus a uko dugu.
Gako hi zak: ekialdeko euska a; mailega ze mo ologikoa; gene o g ama ikala; e a o -
pena; -sa a zizkia.
esuMen
como consecuencia de la p olongada si uación de con ac o lingüís ico, el ascuence ha
omado p és amos mo ológicos del la ín y de las lenguas omances. Así como a pa i
del p és amo de pa es acabados en ‑o y ‑a algunas a iedades ascas han adqui ido
una incipien e dis inción de géne o de ipo lexi o, con el su ijo ‑sa el euska a o ien al
se ha aden ado en una dis inción de ipo de i acional. basándonos en un co pus del
sule ino his ó ico, en es e abajo examinamos la a es iguación y el uso del mo ema
‑sa. Además, mos a emos que pa a muchos hablan es de dialec os o ien ales el su ijo
‑sa man iene su igo como mo ema p oduc i o, pese a que la eal Academia de la
Lengua asca lo haya desaconsejado.
Palab as cla e: euske a o ien al; p és amo mo ológico; géne o g ama ical; de i ación;
su ijo -sa.
AbsT AcT
Due o he long- e m si ua ion o in ensi e con ac , basque has bo owed a numbe
o mo phemes om La in and omance languages. Whils ce ain a ie ies show an
incipien in lec ional dis inc ion o gende as a esul o he bo owing o lexical pai s
ended in ‑o/‑a, eas e n basque has o a ce ain ex en acqui ed a de i a ional gende
dis inc ion by means o he omance-o igin su ix ‑sa. based on a co pus o his o ical
soule in, in his pape we analyse he occu ences o he mo pheme ‑sa. Mo eo e , we
will show ha p esen -day eas e n basque speake s con inue o use ‑sa as a p oduc i e
su ix, despi e he ac ha he oyal Academy o he basque Language has ad ised
agains i .
Keywo ds: eas e n basque; mo phological bo owing; g amma ical gende ; de i a ion;
‑sa su ix.
/ 2
231
Fon es Linguae Vasconum (FLV), 127, u a ila-ekaina, 2019, 229-248
Mailega ze mo ologikoa e a gene oa euska az
ISSN: 0046-435X ISSN-e: 2530-5832
1. Sa e a. 2. Mailega ze Mo ologikoaz. 3. Mailega zea, gene o g aMa-
ikala en enb ioi. 3.1. euska az, e a o bide zein in lexio maile an. 3.2. so ba eus-
ka a ik kanpo. 4. zube oako eS uen lekuko za (x i.-xix. Mendeak). 5. oeh en
eS igan za. 6. e a o Pen a auak e a SeMan ika. 6.1. ‑sa ha dezake enak. 6.2.
‑sa-dun izene a ik e a o iak. 6.3. seman ikaz bi hi z. 7. ‑sa a zizkia en hala-Mo-
duzko eS a uSaz. 8. ‑sa Mo eMa, o aino eManko . 9. ondo ioak. 10. e e e-
en ziak.
1. sA e A
Ona ua da euska ak ez duela gene o g ama ikalik, bede en izenez a i baga a; hale e,
deklinabidean izen bizidunek e a bizigabeek po ae a di e en ea du e –ezaguna da, ha-
labe , adi z mo ologian badela gene oa en a abe ako ma ka zea, molde aloku iboa i
lo ua–. izen sin agman be eizkun za mo ologiko ik ez den a en, his o ikoki euskalki
gehienek –ez bada guz iek– hainba pa e an maskulino/ emenino be eizi du e, bes e en
a ean ‑sa a zizkia en edo gaz elania i mailega u ako ‑o/‑a oposizioa en bidez.
‑sa a zizkia egoe a konplexu ba ean kausi zen da. Alde ba e ik, i i zi ga bizaleenen-
za euskal g ama ika i zein hiz unen sena i a o z li za eke, e a be az ha en maile-
ga zeak ez luke zen zu ik. bes e alde ik, zenbai hiz un e a a auemailek hizkun za en
usadio sexis ekin lo zen du e ‑sa a zizkia (c . Da an , 2006). ho en ondo ioz, euska a
ba uan a zizkia baz e u, edo bede en aski muga u du e (euskal zaindia, 1991, 36.
o .). Tes u zaha ak, aldiz, e abilpen zabalago ba en lekuko di a. Pa aleloan, ba zuek
baz e u nahi du en ‑sa mo emak babeslekua a zeman du azken hama kade ako Zu-
be oan. nonbai , gau eskolako i akaslesak, he i e xeko idazka isak e a a e e ugbi
aldea en züpo e sak kolo e ba ema en dio e euska a i, ho s, zube o a asuna ena
(Maide bedaxaga e a A gi xu camus, bekoz beko). halako o mak pü ki xibe o a
hau emanak iza eak ‑sa a zizkia en emanko asun be i ba e a bulka u duke.
Mo ologia en mailega zea i dagozkion kon zep u ba zue a ik abia u ik (§ 2), lan
hone an euska ak zenbai mo ema en bidez ga a u di uen gene o be eizkun za en ha-
sikinen kon u e enda uko dugu, ‑o/‑a oposizioa i a a be ezia emanez (§ 3.1) e a mun-
duko hizkun ze an ge a zen dena i begi a uz (§ 3.2). Tes ue an sa uz, ‑sa a zizkia en
3 /
232
Manuel Padilla-Moyano
Fon es Linguae Vasconum (FLV), 127, ene o-junio, 2019, 229-248
ISSN: 0046-435X ISSN-e: 2530-5832
age pena bilduko dugu, lehenik zube e a his o ikoa en lekuko za ekin (§ 4), e a ge o
oehk ema en duen in o mazioa ekin (§ 5). Ondoan, ‑sa a zizkia en e a o pen e eduak
e a ñaba du a seman ikoak aipa uko di a (§ 6). ha en hala-moduzko es a usaz a i u
ondoan (§ 7), ‑sa mo ema en egungo i au ea en es igan za eka iko dugu (§ 8), ondo-
io ba e a e o zeko (§ 9).
2. MAiLegATZe MO OLOgikOAZ
Mailega zea e a hi z elka ke a ekin ba e a, e a o pena da hizkun zek hi z so kun za-
ako di uz en bide nagusie a ik ba ; bes elako baliabide ik e e bada, hala nola ak oni-
moak, zabalkun za seman ikoa e a be eza pen lexikala. O o ha , bi mailega ze mo a
be eiz dai eke: lehenbizikoan hizkun za emailea en elemen u ba en ma e ia onologiko
zein o ma mo ologikoa mailega zen da (ma e , labu «Ma -bo owing»), e a biga e-
nean elemen u ba en e edu un zional e a seman ikoa kopia zen da (pa e n, «Pa -bo-
owing», maiz kalko dei ua) (sakel, 2007).
bes alde, ez abaida u izan da hizkun za en zein elemen u mailega dai ekeen aiseago
ala nekezago. ho az, mailegaga i asun eskalak p oposa u izan di a (ikus Thomason &
kau man, 1988, 74-76. o .; ield, 2002, 36-37. o . e a Ma as, 2007 & 2009, 153-165.
o .), bakan ba zuk baizik ez aipa zeko. Mo ologia, o o ha , eskala ho ie ako u a s
go ene an koka zen da, ho s, hizkun zen a eko kon ak u inda sua denean mailega zen
ahal da. e a mo ologia en ba nean, e a o penezko mo emak aiseago mailega zen di a
in lexiozkoak baino. soilik ukipen be eziki es uko egoe e an in lexio mo emak e e mai-
lega zen di a: u kie a enak albanie an edo Ana oliako g ekoan, esla ie a enak e u-
manie an edo ingelesa enak galesean (ga dani, 2008; ikus, halabe , ga dani, A kadie
& Ami idze, 2014 e a sei a , 2013). Desbe din asun ipologikoek zailago e enda zen
badu e e e, euska ak in lexio mo ema ik e e mailega u du, adibidez mendebaldeko min-
zoe an sa uxea den ‑o/‑a bukae en pa ea (ikus § 3.1). Mo ologia i doakionean, ma e-
ia en e a e eduen mailega zea, biak ge a dai ezke e a o pen zein in lexio mo emekin.
e a o bideaz denaz bezainba ean, komeni da bi pun u gogo a zea. Lehenik, euska a
his o ikoa hizkun za a zizkizalea da: aski da a zizkien ze enda luzea i e a au izki baka-
nei soño ba egi ea haien a ean dagoen deso eka handiaz oha zeko, e a ho i So hi-
zkun za izae a ekin lo u beha da. biga enik, euska ak e a o pen mo emak mailega u
dizkie e da ei, segu uenik Azkuek ona u ako alien sol eak baino gehiago1. kon akoa
1 «su ijos alienígenas. no es ex año que en e los cua o cen ena es mal con ados de p e ijos, in ijos y su ijos
que con iene nues a lengua se hayan deslizado algunos de p ocedencia exó ica» (Azkue, 1923, 21-22. o .).
hona Azkue en (1923, 22-23. o .) ze enda: ‑ada (gogo ada), ‑ade (gogo ade), ‑a e (libe a e) –hi u hauek
alomo o gisa a ema en di u–, ‑aje (adaje), ‑ai e (go iai e), a a‑ (a amaia z), ‑e o (zu u e o), ‑ezia (agu‑
dezia), ‑le (os ale ), ‑an za (us an za), ‑sa (a zain sa), ‑oso ( iposo), ‑u a (hedadu a), ‑zio (asmazio) & ‑ u
(ga bi u); Azkuek ‑a i & ‑ asun e e aipa zen di u, nahiz haien ja o asuna a gudia uko duela dioen. ge oz ik,
Mi xelenak (1957, 145. o ; 1974, 191. o .), bes eak bes e, ‑a i la ina en ‑a i(um) bukae a ik da o ela sus-
enga u zuen, e a De ijkek (1991) ‑pen a zizkia ‑men(du) mailega u ik da o ela. be ikiago, buenok (2011)
e aku si du zenba enaz es ua zaha ago, hainba enaz a zizki mailega u gehiago di ela; La amendik alda-
uko zuen joe a ho i behin be iko (c . u gell, 2004).
/ 4
233
Fon es Linguae Vasconum (FLV), 127, u a ila-ekaina, 2019, 229-248
Mailega ze mo ologikoa e a gene oa euska az
ISSN: 0046-435X ISSN-e: 2530-5832
ha iga ia li za eke, euska a gu xienez azken bi mila u ee an ukipen azka ean egon
delako, lehen la ina ekin, e a ge o ingu uko e oman zeekin. ho az, euska ak nekez
mailega u du au izki ik (des- edo e e-), baina la ina en e a e oman zeen a zizkiak aise
sa u di a hizkun zan; ezagunenak aipa zeko, ho di ugu -mendu, -zio, -du a, -e ia edo
- a e.
euska a e a ingu uko hizkun zen a eko ha emanei ikuspegi zabalago ba e ik so
eginez ge o, ukipen be eziki azka a izan delako ideia be es en da. Munduko hizkun-
ze an a ixu mailega uak bil zen di uen da u-basea en zi ak (sei a , 2013) aski adie-
azga iak di a. bilduma ho ek be e bai an ha zen di uen ehun hizkun zen a ean
–e a kon uan ha zen di uen edo ez di uen mo emen kopu ua go abehe a– soilik bik
mailega u du e euska ak bezainbes e a ixu (35) edo gehiago: a awak amiliako esíga o
hizkun zak (50 a ixu bo a hizkun za ik) e a megleno-e umanie ak (35 a ixu bulga ie-
a ik). halabe , ze enda ho e an ez di a ani z bes e hizkun za ba i hama e ik goi i
mo ema mailega u dio enak2.
ezinbes ean, mo ema ba en mailega zea mo ema ho i du en hi zen mailega-
ze ik pasa zen da (c . Lindsay & A ono , 2013); ho en adiga ia da gu e e da-
e an begien bis an be ako zen a i den ingelesa en ‑ing a zizkia (esp. ending, .
il ing). euska a en e a gaskoia en a eko ukipen azka a i begi a, 1. aulak bi hiz-
kun zek komun di uz en hainba bukae a ze enda zen du, mo ema izan ala ez, e a
diak onia en ge uzak edo mo emen hedadu a zehaz u gabe (coyos, 2008, 929-933.
o .); ikus en denez, bea nesa en bukae a ho iek guz iak ez di a euska a en mo e-
ma bihu u, baina guz iak exis i zen di a Zube oan, mailegu andana ba ean. ho -
az, soilik bukae a (edo hasie a) ho iek euskal oinei e ansga i sue a zen di ela ik
e an dezakegu Zube oako euska ak bea nesa en –ba zue an e oman ze zaha a-
goa en– mo emak mailega u di uela, «Ma -bo owing» delakoan: ‑an ( a ülan ),
‑e (gezü e ), ‑aje (min zaje), ‑ada (abiada), ‑us (handius), ‑ü a (he s ü a), ‑o (zaha‑
o ) edo des‑ (desegin). coyosen ze enda ik kanpo bada gehiago ik: ho di ugu ‑sa
a zizkia edo a a‑ au izkia.
2 Albanie a en aldae a den a ani ikak g ezie a i (31), sebjan‑küöl ė en ungusia hizkun zak jaku e a i
(22), gi indji k eole ak pama-ñunga amiliakoa den gi indji hizkun za i (19); indonesie ak sansk i oa i (18),
khan ie a u alda ak komi‑zy ian hizkun za u alda a i (15), medny aleu e ak e usie a i (15), indo-i ania
amiliako assame ak ibe a -bi mania aldea i (15), albanie ak se bok oazie a i (14), jaku e ak mongolie-
a i (14), indonesie ak nede lande a i (13), kaxmi e ak pe sie a i (13), yiddishak e usie a i (13), ma ie ak
–u alda a– xu axe a u kia hizkun za i (12), ipa ajike ak uzbeke a i (11), kalde ash‑ omani hizkun zak
e umanie a i (11) e a aze baijane ak pe sie a i (10).
5 /
234
Manuel Padilla-Moyano
Fon es Linguae Vasconum (FLV), 127, ene o-junio, 2019, 229-248
ISSN: 0046-435X ISSN-e: 2530-5832
1. aula. La in, bea nes e a egungo zube e a en a eko zenbai ko esponden zia3
La ina Bea nesa Zube e a
‑ālem ‑au (espi au)‑ale (ospi ale)
‑an e ‑an , ‑dan , ‑lan ( anchimand)‑an ( a ülan , ogendan )
‑ā ǐum, ‑ā ǐam ‑è , ‑è a (cau è , menusè )‑e (kau e , menüse , gezü e )
‑ā ǐcum, ‑ā ǐcam ‑a ge, ‑a ja (co a ge, ia ge)‑aje (ku aje, min zaje)
‑ā iōne ‑ason > ‑asũ(a azũ…)
‑ā u, ‑ā a ‑a , ‑ada (buhada, phausada, aulada)
‑ěllum, ‑ěllam ‑e h, ‑è a (man e h, pas e h…) (pas e h)
‑ēnse ‑és, ‑esa (baiones, an ses)
‑en ‑en e, ‑en a (penden , egen ) (penden , e ejen )
‑īnu, ‑īna ‑in, ‑ina (koki, bedezi)
‑ōsu, ‑ōsa ‑ós, ‑osa ‑us (i us, male us, handius)
‑ ō ǐum, ‑ ō ǐam ‑de , ‑de a (bohade , eishugade )‑e (buhade , xükade )
‑ū a ‑u a ( escu a)‑ü a (a enkü a, he s ü a)
‑ū u, ‑ū a ‑u , ‑uda (pe du , pe duda) (pe gü )
‑o u, ‑o a ‑ò , ‑ò a (coquinò , plaçò a)‑o (plaxo , ipo , hau o )
dis‑ des‑ des‑ (desobedien , desegin)
male‑ mal‑ (males ük)
3. MAiLegATZeA, gene O g AMATikALA en enb iOi
3.1. Euska az, e a o bide zein in lexio maile an
Aspaldidanik, euska ak maskulino/ emenino gene oen a abe ako hi z pa eak maile-
ga u dizkie ingu uko e oman zeei. ekialdeko min zoe an gaskoia en ‑e /‑è a saileko
pa eak sa u zi en (kozine /kozine a), bai e a bes elakoak e e (bas a /bas a da, pan‑
da d/panda da, kokĩ/kokina, ipũ/ ipuna). La onek (1947, 263. o .) balio emeninoz-
ko ‑ña a zizkia aipa zen du: as aña «anesse ; emme so e»; Azkuek (1905, s. . ‑ña)
Zube oan, e onka iba en e a Za ai zun koka zen zuen, ‑ño diminu iboa i lo uz.
e abiliago e a heda uagoa dugu ‑sa a zizkia, ogibide, un zio edo egoe a soziala adie-
az en du en izen mul zo ba ean: labo a isa «paysanne», okhin sa «boulangè e» edo
alha gun sa « eu e» (La on, 1947, 263. o .). A zizki honen ja o ia be iz e e e o-
man zeei mailega u ako hi z pa ee an da za: p in ze/p in zesa, duke/dukesa, konde/
kondesa, e a aba . La onek seinala zen duenez, mailegua ez bide da a as goiz ia a,
ze en bes ela xis uka i bizka ka iaz sa u bai za ekeen (*‑za e a ez ‑sa). haasek (1992,
50. o .), e a ha ekin eliassonek (2013, 279. o .), p eseski seinala zen du e gaskoi hiz-
kun za emaile bezala. P in ze/p in zesa bezalakoen e aginaz, hiz unek ‑essa → ‑sa
3 coyosen (2008, 929-933. o .) ze enda ik molda ua.
/ 6
235
Fon es Linguae Vasconum (FLV), 127, u a ila-ekaina, 2019, 229-248
Mailega ze mo ologikoa e a gene oa euska az
ISSN: 0046-435X ISSN-e: 2530-5832
be analisia eginen zu en, ‑sa izen emeninoen ma ka gisa a in e p e a uz. Da a zeko
zail den memen o ba e ik ai zina –men u az e di A oa en azken pa ean–, ‑sa akaban za
aipa u ako mailegue a ik euskal e o zenbai e a a i agan za ekeen, a zizki izae a be ega-
na uz. egue ok ‑sa a zizkia en e abile a goiz ia a en zan zuak ikus en di u na a oan:
E di A oan, oso zalan zazkoak izan a en, ‑sa a zizkia en e abile a en az a nak au ‑
ki u di ugu. […] Hona x adibideok: A ceyca e a May essa, biak 1366 u ean. A ceica
< *a zai + sa izan li eke e a ona ga i di udi, emakume ba i egi en bai io e e e en‑
zia: A ceyca llamada Oneca. Alabaina xis uka i bizka ka ia da, ez apika ia. Biga en
kasuak zalan za gehiago e agi en digu. May essa < *mai e + sa izan li ekeen a en,
gizonezko ba i egi en dio e e e en zia: Miguel Pe iz May essa. Beha bada a zizki e‑
menino be a izan dezakegu O issa de Enassu ie a (SJuan, 1230) an oponimoan e e4
(Regue o, 2012, 134‑135. o .).
e a o penezko mo emez ha ago, mendebaldeko min zoe an5 ezaguna den ‑o/‑a
bukae en a abe ako gene o be eizkun za aipa u beha da. Lehenbiziko he exak e di
A oko da u onomas ikoe an au ki zen di a:
Pe o la unción de de e mina el sexo de un nomb e ecaía en buena pa e sob e los
su ijos: ‑co se ese a pa a los masculinos (Bellaco, Enneco, Vi aco, e c.) y ‑ca pa a
los emeninos (Onneca, U aca), lo mismo que ‑nda (Ochanda). La e minación ‑a se
empleaba pa a ca ac e iza nomb es de muje , y podemos pensa que su empleo ue
ex endiéndose con el iempo, como puede e se po los ejemplos ci ados y po casos
como Semeno / Semena, po más que, en sí, no bas a a pa a de e mina el géne o:
U dina em., pe o Belagga, Ga sea, e c., masculinos (Mi xelena, 1954, 429. o .).
ez abaida u izan da e di A oko onomas ikan age i den ‑o a ikulu dene z (ikus Man-
e ola, 2015, 244-246. o .). gu e gus uko, a e a enka ua da: da uen analisi sis ema-
ikoa egin ondo en, Man e olak hauxe ondo ioz a u du: «‑a du en izengoi iek gizo-
nezkoak zein emakumezkoak izenda di zake e, baina ‑o du enak gizonezko izene an
baizik ez di a age zen, salbuespenik gabe»; egi a e ho i a gudio sendoak gaine a zen
dizkio. x i. mendeko es ue an ‑a/‑o oposizioa age i da, beha bada aiseago e emu e o-
man za ueneko lekuko asune an, Landuchio («b uxa xo guina» e a «b uxo xo guinoa»,
apud Man e ola, 2015, 246. o .) e a Laza aga lekuko (çu laco donzella ba ain lin‑
da ic 1186 , baina [seme ba ] gaz e lindo co es cu iosoa 1154 ); hale e ikus 4. oha a.
4 A ceyca o ma en i aku ke a ‘a zeisa’ iza e a, a zain sa (us ezko) mode noa en lehenbiziko age aldia xi .
mende a ai zina u beha ko genuke. bes alde, May essa gizonezko ba en izenean au ki zea ko apila suagoa
izan a en, dei u a en so bu ua emaz eki ba engan iza eak azal lezake. bi hauei egue ok U soxa o ma
gaine a zen die; honen a azoa oponimoa iza ean da za, allis quae U soxa dici u (ga cía de co aza e al.,
1979: 71 apud egue o, 2012). bes e auke a da ‑ka i aku zea, e a ho ela A ceyca e di A oko bes e zenbai
emaz e izeni pa eka lekieke: «Los nomb es de muje en ‑ca se pueden conside a como el esul ado de la mo-
ción de ‑co (Onneca, U aca) y acaso sean equi alen es a aqui ano Sunducca po ejemplo» (Mi xelena, 1954,
442. o .).
5 e a ez baka ik mendebaldean. Jada Leiza agak sposo/sposa, adul e oàc/adul e àc bezalako pa eak eman
zi uen. bes alde, e xepa ek ad oca u (i 294) / ad oca a (i 392) pa ea balia u zuen, bai e a heso e a (i 405)
e a cap i a (i 2) o ma emeninoak. egun e e e e au ki dai eke ho elako pa e ik, adibidez muñuño/muñuña.
7 /
236
Manuel Padilla-Moyano
Fon es Linguae Vasconum (FLV), 127, ene o-junio, 2019, 229-248
ISSN: 0046-435X ISSN-e: 2530-5832
ez da ha i zekoa, be az, egun mendebaldeko min zoe an ‑o/‑a oposizioak bizi ik i au-
ea, guapo/guapa, lix o/lix a, ipo/ ipa moldeko maileguak komunzki balia zen bai i a.
gehiago dena: hualdek, elo die ak & elo die ak (1994, 109. o .) ma ka u du enez, ha-
lako pa e mailega uek in lexio mailako gene o be eizkun za en hasikin ba eka i du e,
‑o/‑a bukae ak euskal e o zenbai e a a heda u bai i a. Mailegu andanaz ha ago, Lekei-
ioko euska an gixajo/gixaja, so is o/so is a edo xo xolo/ xo xola bildu di uz e elo -
die a & elo die a, 1994, 109. o . Lehenago Azkuek (1923, § 293) mamelo «homme
ad oi , usé» / mamela jaso zuen. be ga ako euska an honako pa een o ma emeninoak
lekuko u di a: kokolo/kokola, memelo/memela (e a mamala), mokolo/mokola «bobo, in-
sus ancial», mozolo/mozola ‘e gel’ edo po xolo/po xola (elexpu u, apud oeh). Ze enda
emenda dai eke: iji o/iji a (egileak gas eizen en zuna), xu o/xu a (← zuhu ‘zikoi z’; bo -
ja A iz imuño en komunikazioa) edo zo o/zo a (Oxel u ibe-e xeba iak Debagoienean
en zuna). Da uak ikusi ik, e a be eziki inolako hiz egi an o aino jaso gabe, baina gaz een
aho a ik zi kula zen hasiak di enak, e an dai eke ‑o/‑a oposizioa emanko a dela.
badu ga an zia ‑o/‑a bukae en a abe ako be eizkun zak, ze en e a in lexio mo emak
mailega zeko zailen ge a zen di en hizkun za elemen ue akoak bai i a (com ie, 2008).
ezauga i ho e az desk iba u dena honela labu bil dai eke: 1) ‑o/‑a moldeko maileguak
izenak ala izenondoak izan dai ezkeen a en, oposizio ho i euskal hi ze a a heda zean
soilik izenondoe an age i da; 2) gene o be eizkun za hau soilik gizakiei e e e en zia
egi en dien pa ee an da posible; 3) ‑a bukae a ma ka ua da emeninoa en za ; e a 4)
gene o be eizkun za izenondoe a ik e a o zen di en adi z ba zue a a heda dai eke
(mo eno u/mo ena u, majo u/maja u), hizkun za emailean ezinezkoa dena (hualde,
elo die a & elo die a, 1994, 108-109. o .). gaia he siz, bihoa eliassonen (2012, 279.
o .) ondo ioa: « omance gende in lec ion has in uded in o basque, albei only ma -
ginally, in some dialec a eas. Mos impo an ly, om he poin o iew o copiabili y,
we obse e ha he gende dis inc ion in he dono languages is seman ically and mo -
phologically anspa en and ha basque p o ides no absolu e s uc u al blockage o a
gende dis inc ion in adjec i es».
3.2. So ba euska a ik kanpo
ikuspegi ipologiko ik, gu xi di a gene o mo ema ik mailega u du en hizkun zak;
sei a en (2013) da u-basean ehune a ik sei di a –euska a ba ne–, guz iak ukipen azka-
eko egoe an6. Mailega ze mo ologikoa en ondo ioak denaz bezainba ean, oha a azi
beha da gene o g ama ikalik ez zu en hizkun za ba zuek ezauga i ho i ga a u du ela
ukipen egoe a ba en ondo ioz. ho elakoa da agalo, ilokano edo xamo o hizkun zen
6 A awak amiliako esíga o hizkun zak gene o ma ka zen du en bi mo ema mailega u dizkio bo a hizkun-
za i: ‑dʒe ‘ emenino singula ’ (βanaaʔdʒé ‘koina a en ahizpa edo koina ua en a eba’) e a ‑pidʒe (pʰaipídʒé
‘a so’). Zip eko a abie ak gene oa lo u ako lau in lexio mo ema ha u di u g eke a ik: ‑i ‘maskulino singula ’,
‑kkya ‘maskulino plu al’, ‑a ‘ emenino singula ’ e a ‑úes ‘ emenino plu al’. ku ux hizkun za d abidikoak
emeninoa adie az en duen mo ema ba mailega u dioke hindia i. Yiddishak izen emeninoak e a o zen di-
uz en hi u a zizki ha u dizkio e usie a i: ‑ke ‘ emenino’ (lé e ke ‘i akaslesa’), ‑ixe ‘animalia en eme / jende-
izenen emenino peio a ibo’ (léjbixe ‘lehoisa’ edo ‘Leyben emaz ea’) e a ‑ńí se ‘pe sonal ze edo izen agen iboe-
ako o ma’ (ejšes‑íš‑ńí se ‘adul e o. eM’). O oba , gizakien emeninoa en adie az eko suomie ak bi e a o pen
a zizki mailega u dizkio suedie a i: ‑inna ( oh o inna ‘mediku. eM’) e a ‑ska (seppäskä ‘jos una en emaz ea’).
/ 8
243
Fon es Linguae Vasconum (FLV), 127, u a ila-ekaina, 2019, 229-248
Mailega ze mo ologikoa e a gene oa euska az
ISSN: 0046-435X ISSN-e: 2530-5832
6.3. Seman ikaz bi hi z
P in zipioz, ‑sa mo emak ‘X emenino’ e an-nahia kon e i zen die be e e a o iei.
ikusi denez (§ 5), ‑sa du enak o ma emenino ma ka uak di a, gehiene an ‑sa gabeak
(ez-ma ka uak) maskulino zein emeninoa adie az eko e abili izan bai i a. balio nagu-
si ho e az gaine a, ‑sa-dun ba zuek bes elako ku su ik ha u du e. bada, kapi ainsa
ez da ‘emakume kapi ain’, baizik e a ‘kapi aina en esposa’, e a o oba e an dai eke
ha ginesa edo zapa aginesa hi zez. hona hemen 1780an ze den sak is ainsa ba : Ba‑
da e o ano sac is ainsa ba , linge sac is aignac eme i uco de onaz soeing ukhei eco
(Me cy 36).
amilia izenekin ‑sa a zizkia en e abile a hau azkoa bide da Zube oan: «Xilo, M.
chilo; Xilosa, la emme de chilo. Mais on di mieux Xilo en emaz ia, la emme de
chilo» (La asque , 1939, s. . ‑sa). La asque en hi ze a ik konp eni zen da ‑sa a ziz-
kiak konno azio nega ibo ba adie az dezakeela. eka dezagun ho en adiga i ba : xx.
mende has apeneko an zian caillaux izeneko minis o ba en esposak kaze a i ba hil
zuen. hona x ge akizuna, hi ia -u u yk aipa ua (Eskualduna, 1914-03-20): «Mi-
nis osa, caillausa delako Madama moda be ikoak ho hil duen gizona kaze a i ba
zen, Figa o dei hu pa is a kaze a handia en egile bu uzagia, calme e izena zuena12».
7. -SA ATZiZkiA en hALA-MODuZkO esTATusAZ
eusko Jau la i za en Emakunde ins i u uak euska a en «e abile a ez-sexis a» dei u
du ena en gida plaza a u du; ho ‑sa a zizkia en «a azo» bikoi za be iz e e geldi zen
da age ian: «A zizkia da ama en hi z ba zuk, bes alde, be iak di a edo maileguak.
[…] bali eke heda ze ho i poli ikoki zuzena iza eko joe a ekin lo u a ego ea e a gaz-
elanian e a an sesean emakumeak izenda zeko alda ikapenekin ze ikusi ik iza ea,
baina bide ho i ez doa euska a en izae a ekin ba e a hizkun zak ez du es a egia ho i
beha » (ba quín, 2008, 28. o .). Analisi ho ek ‑sa a zizkia en e abile a en hedakun-
za en a isku po en zial ba seinala zen du: «a zizkia e abil zeak ondo io ba dauka:
‑sa a zizki ik gabeko izena maskulino bihu zen du» ba quín, 2008, 28. o . Juanena
e e gene o g ama ikala en ondo ioez min zo da:
Hizkun z sexismoaz iha dun du enek gene o g ama ikala en a iskua azpima a u
du e ba ipa : ho elako hi zak e abiliz ge o, e a disk iminazioa saihes u nahi baldin
bada, biak e epika zea eska zen da: ak o e‑ak o esak, alka e‑alka esak, e a aba .
Gauza da euska ak ez duela be ez ho elako be eizke a ik eska zen, zenbai kasu
konk e u an ezik. E a la iago dena, kasu konk e u ho ie an, e da a en e aginez o ain
e e, gal zen hasi da euskal hiz unak e ekonozi u ohi duen pa e kide asuna: seme‑ala‑
bak, osaba‑izebak e a an zeko hi z elka uak elka asuna hasi di a gal zen. (Juanena,
1991, 98. o .)
12 balio konno a u ho i yiddishak e usie a mailega u ako ‑ixe a zizkian e e desk iba u da: léjbixe ‘lehoisa’
edo Léjbixe ‘Leyben emaz ea’ izan dai eke; c . 5. oha a.
15 /
244
Manuel Padilla-Moyano
Fon es Linguae Vasconum (FLV), 127, ene o-junio, 2019, 229-248
ISSN: 0046-435X ISSN-e: 2530-5832
A augin za i dagokionez, euska ak ga a u duen gene o be eizkun za en gaineko ja-
e a o iziala ondoko pasa ean esplizi a ua da:
Euska ak ez du jene o ik be eiz en g ama ikan. Jene o g ama ikala, inon be eiz e‑
ko an, adi zean be eziko da, hi anoan, hain zuzen: esan dia , baina esan dina . Ho ik
apa e, euska az ez dago jene o ik. Bes e hizkun za ba zu an mo ologi be eizga iak
iza en di a jene oa be eiz eko. Euska az ez dago be eizke a ik gizon e a emakume‑
en a ean, lexiko ik kanpo. Be eizke a ho i lexiko mailan soil soilik ge a zen da: gi‑
zon e a emakume bi izen desbe din di a e a bakoi zak esanahi desbe dina du: ba ak
a a den izaki ba aipa zen du, bes eak emea dena. Baina honek ez daka mo ologian
inongo be ezke a ik. E a zenbai euskaldunek be eiz en di uz en ala gun / ala gun sa,
lehengusu / lehengusina e a an zekoak e e lexiko mailako be ezkun zak di a, gizon /
emakume be ezkun za en pa ekoak. Hi z hauek hiz egian ma ka uak e o i beha ko
du e, e a g ama ikan ez du e inolako e aginik izango. Alde ho e a ik, zenbai hizkun‑
za maila an egi en den be eizkun za: on o / on a, ka oliko / ka olika e a aba ek, e ‑
da a ik ha uak di enez, ez du e leku ik e a ezin du e euska a ba ua en g ama ika en
bidea e aku si, jakina bai a e da a ikako adje iboak euska az ‑o‑z amai u a ha zen
di ela. (Euskal zaindia, 1991, 36. o .).
Azken hama kade ako a augin zak e a hizkun za en «e abile a sexis a» delakoa en
gaineko kon zien zia be iak –men u az elka en lagun– ondo io p ak ikoak izan di-
uz e. ho ela, Egungo Euska a en Hiz egian lehendaka iSa xe ka uz ge o honakoa
age iko da: «(Euskal zaindia en gomendioe an baz e zen di a -sa a zizkia du en o ‑
mak) iz ipa emakumezko lehendaka ia». soilik jainkosa bezalako o ma bakan ba zuk
salbue si di a ‑sa a zizkia en gai zes e o oko e ik. bis an da, euskal zaindiak egin du
gai zespena; be az, Hiz egi Ba uak halako aholkuak ema en di u, adibidez ala gun-
Sa sa e an: «h[obe] ala gun».
be mane an, e a anekdo a gisa a, euska az lan egi eko so wa ea i begi a diezaioke-
gu. Mic oso en euska a zuzen zailea balia zean –2016an bede en–, oehko 84 o -
me a ik 17 baizik ez zi en ona uak: abadesa, ala gun sa, a xidukesa, a zain sa,
a ezain sa, ba onesa, bizkondesa, dizipulusa, dukesa, e ien sa, jainkosa, kan inie sa,
kondesa, lehoisa, ma kesa, os ale sa & p in zesa. ba e ik, idu i du adizio sendoko
hi z ba zuk e espe a u di uz ela (ala gun sa, a zain sa, jainkosa). ho en pa ean,
nola esplika dizipulusa ona zea e a ez p o e esa? Ze ga ik lehoisa bai, baina ez ig e‑
sa? bes alde, ez du e ‑a i edo ‑gin a zizkien bidez e a o ien gaineko ‑sa-dun o ma ik
ona u; bai, o dea, ‑e mo ema du en ogibide izen ba zuekin (kan inie sa, os ale sa
baina ez bulanje sa).
8. -SA MO eMA, O AinO eMAnkO
Deus baino lehen, egungo ekialdeko euska a en gaineko ike ke a soziolinguis iko en
men sean, p eseski adie azi nahi dugu a al hone ako da uen balioa subjek iboa dela.
Zilegi bekigu, hale e, han-hemen a zeman di ugun ‑sa a zizkia en e abilpena en adi-
ga i ba zuk eka zea, ekialdeko egungo hiz unek –be eziki zube o a ek– mo ema
/ 16
245
Fon es Linguae Vasconum (FLV), 127, u a ila-ekaina, 2019, 229-248
Mailega ze mo ologikoa e a gene oa euska az
ISSN: 0046-435X ISSN-e: 2530-5832
ho ekiko du en jokabidea en e akusga i di elakoan. idu iz, denak ez di a kon en
‑sa mo ema en emanko asun be i ho ekin; zube e a en au o i a e kali a ean Jean-
Louis Da an en hi zak daka zagu:
Jokola isa: ha a egün haue an ikasi düdan hi z be ia. Eüskal media ba e ik zen, emaz‑
een a eko e ügbi pa ida ba en (komen a io) i uzkinean. Be az xo ien g ipa be‑
zain las e heda üko zaigü, kan a isa e a lehendaka isa egin zaizgün bezala. Denda isa
e e en zün üken dü zonbai aldiz, denda ia be i ande ea dela ik al a, jos üna denean.
No a a i gi a hola? Noizko a en emaz esa, ande esa, e a ze en ez amasa?
Emakunde dei zen den e akun e eminis ak ho a a dei ü ik, Eüskal zainak ‑sa a ziz‑
ki ho en heda zea baz e zen dü üsa ü hi ze a ik ha a . Sexis a da, disk iminazalea,
be eizlea. Eüska az ez da maskülino (a ) e a eminino (eme) gene o ik, salbüespen
ho ik ekialdeko eüskalkie an dü ügü habo oenik, ho s behena a e az e a zübe e az,
dela he i a goan (eüskaldün sa, xibe o a sa), dela o izio eliba en izene an […].
E an delako ‑sa a zizki ho i üsa üz kanpo e abil en dügüla ik eüskaldün zaha ek, ez
da konplimen üz. Hala nola Bo dabehe ako e xekande eaz e ai en dela ik bo dabe‑
he asa, ez da ha en go a zeko, ai zi ik emaz e a un a dela e ai eko da, agian züzen
kon e. Bena min zajeaz a i niz heben, e a ez bes e ze bai ez, be eziki ez ande e ba‑
en balizko mail eskasaz. Haa ik ipa alde hon an, no beha zen da o ano Euskal zain‑
dia en aholküe e a ni bezalako zaha o en e ane ?13 (Da an , 2006).
usadio ho en adiga i ba zuk aipa uko di ugu. ho ela, Zube oako aek-k an ola-
u ikas aldia i bu uzko inp esioak kon a zean, gipuzkoa ba ek i akasleak be e bu ua
au kez en dueneko memen oa daka : «no hiz hi? e a no bes ea? ni Ode e Moho ade
i akaslesa nük e a hau Jean claude sehebiague, e a ho ko ho i Jüje e xeba ne» (Au -
kene ena, 2003, 23. o .). halabe , He ia aldizka ian ez da ba e e a a o ‑sa o ma ik
au ki zea; hona 1990eko hama kadako lau e senplu:
• Joandi ela,haizehegoalagun,gu epilo a isak. Go a a xik deza ela gu e omena
e ao ozgaine ikizandi ela,galedoi abaz,plaza‑ande e. («Emaz eak Munduko
Xapelgoan», He ia, 1990/10/25)
• Hogei a‑hama ba aizaleki aun sidielehiake aho an,biepaileai zinean,E nes
Alka be sula i ama üa e a I xa o Bo da elebe i izki ibazalea e a ole ka isa,biak
Basa Naba akoak. («Xibe oko Bo za en bes a», He ia, 1993/5‑13)
• Bube ekibes elangileba bada,idazka isa (sek e a isa)ba ,ekoizpenekoazken
lanak egi en dü üanak e e. («Made in Euskal He ia ma ka duen ekoiz eak», He ia,
1995‑6‑1)
13 2011. u ean Da an Aho sak p oiek uan elka izke a u du e, «‑sa a zizki emeninoa i bu uz» izenbu ua
duen bideoan ikusgai dela ik (h p://www.aho sak.eus/u us oi-la abile/pasa eak/ula-002-015/). A ziz-
kia en e abile a en ingu uan ipa aldean dagoen «ana kiaz» min zo da. Ondoko aipamenak, Jean Pujo
ikas e xea en webgune ik ha uak, Da an en ideia ilus a lezake e: «A gi alpen zuzenda ia: nadine Am-
bielle ande ea, ikas e xeko zuzenda isa» («Legezko abisuak», <h p://college-pujo.11 m-se .ne /a icles.
php?lng=eus&pg=15>, e a «ikas e xeko ki ol elka ea en zuzenda isa M. Monga ande ea da, e a ki oleko
e akasle den Au elie boudes jaunak du anima zen» («ikas e xeko bizi za. ki ol elka ea», <h p://colle-
ge-pujo.11 m-se .ne /a icles.php?lng=eus&pg=29>) [azken kon sul a: 2016-05-02].
17 /
246
Manuel Padilla-Moyano
Fon es Linguae Vasconum (FLV), 127, ene o-junio, 2019, 229-248
ISSN: 0046-435X ISSN-e: 2530-5832
• Eskandalaso udalehenminis oa ene an zunba ieske ,bo izkimin za udela‑
ikBou inande edipu a ua enkon a(ezdu idaz endipu a usa).Ande edipu a ua
hu udaniga eze age oxu i ue ajoandalehenminis oa engana,bainanuxe a
ho zi en bidea en hes eko. («Telebix a leiho ik», He ia, 1998‑12‑10)
Zube oako egungo li e a u an e e usu age i di a ‑sa a zizkidunak. i xa o bo da en
elebe iek guk egin ez dugun az e ke a me ezi luke e; bes enaz, e a e senplu ba en za ,
hona bedaxaga en Alieno pas o aleko pasa e ba : Be i he i ik jin di a zaldünak e a
zaldün sak! ‘che alie s e amazones’ (80) & Zaldün sa a ahen honek ede ik di u
biloak! ‘ca aliè e’ (194). Junes casena e-ha igilek maiz e abili zi uen ‑sa-dun o mak;
lan ba ekoak baizik ez aipa zeko, bihoaz honako hauek, ha en la in-euska a hiz egi-
ik ha uak –pa en esi a ean la inezko sa e ak–: agin a isa (iMPe a ix), ala gun‑
sa (o buS), an zezla isa (MiMula), a a eka isa (o a ix), az isa (di ina), beozia sa
(aoniS), do ida sa (do ienSeS), ehiz a isa (jacula ix), g ekosa (do ienSeS), g ezia ‑
sa (achaiS), guda isa (bella ix), kan a isa (can a ix), ko elia sa xis ula iak
(aMbubaiae), k e a a sa (c eSSa).
kos alde ik hu bilago e e, e a guz iz gu e denbo an, age i da ‑sa-dunik: «Lau jokola i
e a jokola isa ba aldizka gizon edo emaz e di en pe sonaia ba zuen za . i eali a e a
jaus e ba has en dugu se ioski» (Les T ansla ines an ze ki jaialdia en egi a aua, baio-
na, 2009). be hi za hendaian e e: «Jokola isa, ma gola i e a musika i ba en ingu uan,
publikoa es u bidaia ba en bizi ze a gomi a ua izanen da, hi i e die a ik u un» (Mai
du Théâ e – An ze kia en Maia za jaialdia en egi a aua. hendaia, 2015).
9. OnDO iOAk
Zube oako euska a his o ikoa en co pusak (x i.-xix. mendeak) ‑sa a zizki e a o leaz
gauza zen den gene o be eizkun za es ue an ohikoa dela e akus en du, mo ema ho i
azken mendee an emanko izan bai a. Tes ue an ‑sa a zizkia en a o opa oena x iii.
mendea bide da. O o a iko Euskal Hiz egia i e ka u ik, age i da ‑sa-dun o ma gehie-
nak ekialdeko euskalkie akoak di ela; halabe , gu e co pusak oehk jaso ez duen bes e
zenbai o ma lekuko zen du.
‑sa mo ema ekin e a o penezko gene oaz a i u baga a, mendebaldeko min zoe an
e oak eman di uen ‑o/‑a bukae en a abe ako gene o be eizkun zak u a s ba gehiago
inplika zen du, ho s, in lexio mo emen mailega zea, soilik hizkun zen a eko ukipen
egoe a be eziki azka e an ge a dai ekeena. ho ega ik in lexio mo emak mailegaga-
i asun eskalen goienean koka zen ohi di a; ho i lo uz, munduan gu xi di a gene o
g ama ikala maileguen ondo ioz ga a u du en hizkun zak.
Azken inean, mendebaldeko euska a en ‑o/‑a mo emak bezala, ‑essa a zizki e o-
man zea euska an sa u e a e o u iza ea ukipen egoe a luze e a azka a en ondo io
na u ala da: e di A o ik euskaldunak mo ema zenbai ez balia u di a izen ba zuen ge-
ne oa en ma ka zeko. Aldiz, hiz unen za na u al izan denak azken hama kade an bi
joe a ekin alka egi en du: ba e ik ga bizale asuna –mo ema ho iek mailega uak di a,
/ 18
247
Fon es Linguae Vasconum (FLV), 127, u a ila-ekaina, 2019, 229-248
Mailega ze mo ologikoa e a gene oa euska az
ISSN: 0046-435X ISSN-e: 2530-5832
e a gaine a hizkun za i a o z zi zaion ezauga i g ama ikal ba sa a az en du e–, e a
bes e ik eminismoa –gene oa en ma ka zea euska a en «e abile a sexis a» li za eke–.
hale e, idu i du egungo zube o a ek hi z be iak e a o zen ja ai zen du ela ‑sa mo -
ema en medioz, beha bada be en hizkun za no asuna i lo ua sen i zen bai u e.
10. e e e enTZiAk
Au kene ena, J. (2003). Ipa aldeko k onikak. bilbo: Mensaje o.
Azkue, . M. (1905). Dicciona io asco‑español‑ ancés. bilbo.
Azkue, . M. (1923). Mo ología asca. bilbo: edi o ial asca.
ba quín, A. (2008). Euska a en e abile a ez sexis a. i o ia-gas eiz: emakunde.
bueno, A. (2011). nominalizazio a zizki dei u akoen az e ke a his o ikoa e a mo olo-
gikoa. in J. A. Laka a, J. go ocha egui & b. u gell (a g.), Koldo Mi xe‑
lena Ka ed a en II. Bil za a (Gas eiz, 2007ko u ia en 8 ik 11 a) (191-
200. o .). bilbo: uP /ehu.
casena e-ha igile, J. (2002). La ina‑Euska a Hiz egia. bilbao: euskal zaindia. hemendik
ha ua: h p://www.euskal zaindia.eus/dok/ike _jagon_ egiak/77389.pd
com ie, b. (2008). in lec ional mo phology and language con ac , wi h special e e-
ence o mixed languages. in P. siemund & n. kin ana (a g.), Language
Con ac and Con ac Languages (15-32. o .). Ams e dam & Philadel-
phia: John benjamins.
coyos, J.-b. (2008). Zube e a en e a bia ne a en a eko ha emanez: lexiko mailega ua
e a ahoska zea – Lehen balan zea. in. A. saga na, J. Laka a & P. salabe-
i (a g.), Pi inioe ako hizkun zak: o aina e a lehena (919-949. o .). bilbo:
euskal zaindia.
Da an , J.-L. (2006-3-7). emaz esa. Le Jou nal du Pays Basque. hemendik ha ua:
h p://www.lejpb.com/ida zia/20060307/a 154617.php
De ijk, . P. g. (1991). Deux su ixes cap icieux : ‑pen e ‑men. in J. A. Laka a & i.
uiz A zalluz (a g.), Memo iae L. Mi xelena Magis i Sac um (709-752.
o .). Donos ia: gipuzkoako o u Aldundia.
eliasson, s. (2012). On he deg ee o copiabili y o de i a ional and in lec ional mo -
phology: e idence om basque. in J. La s & M. obbee s (a g.), Copies
e sus Cogna es in Bound Mo phology (Language and Linguis ics e-
books Online – b ill’s s udies in Language, cogni ion and cul u e, ol. 2,
257-296. o .). Leiden: b ill.
euskal zaindia. (1991). Euskal G ama ika. Lehen U a sak – I. bilbo: euskal zaindia.
ield, . W. (2002). Linguis ic bo owing in bilingual con ex s. Ams e dam/Philadel-
phia: John benjamins.
ga dani, . (2008). Bo owing o In lec ional Mo phemes in Language Con ac .
ank u : Pe e Lang.
ga dani, ., A kadie , P. & Ami idze, n. (2014). Bo owed Mo phology. be lin: De
g uy e Mou on.
haase, M. (1992). Sp achkon ak und Sp achwandel im Baskenland: die Ein lüsse des
Gaskognischen und F anzösischen au das Baskische. hanbu go: helmu
buske.
19 /
248
Manuel Padilla-Moyano
Fon es Linguae Vasconum (FLV), 127, ene o-junio, 2019, 229-248
ISSN: 0046-435X ISSN-e: 2530-5832
hualde, J. i., elo die a, g. & elo die a, A. (1994). The Basque dialec o Lekei io. Do-
nos ia: uP /ehu & gipuzkoako o u Aldundia.
Juanena, A. (1991). hizkun z sexismoa e a euska a. Jakin, 65, 97-110.
La on, . (1947). ema ques su la ca égo ie de gen e g amma ical en basque. Bulle in
Hispanique, 49(4), 373-394.
La asque , J. (1939). Le basque de la Basse Soule O ien ale. Pa is: klincksieck.
Lindsay, M. & A ono , M. (2013). na u al selec ion in sel -o ganizing mo phological
sys ems. in . Mon e mini, g. boyé & J. Tseng (a g.), Mo phology in Tou‑
louse: Selec ed P oceedings o Décemb e es 7 (133-153. o .). München:
Lincom eu opa.
Man e ola, J. (2015). Euska a en mo ologia his o iko ako: a ikuluak e a e akusleak
– Towa ds a his o y o Basque mo phology: a icles and demons a i es.
uP /ehuko dok o ego esia.
Ma as, Y. (2007). The bo owabili y o s uc u al ca ego ies. in Y. Ma as & J. sakel
(a g.), G amma ical bo owing in c oss‑linguis ic pe spec i e (31-73. o .).
be lin/new Yo k: Mou on de g uy e .
Ma as, Y. (2009). Language con ac . camb idge: camb idge uni e si y P ess.
Mi xelena, k. (1954). De onomás ica aqui ana [be a g. in oocc , 197-243. o .].
Mi xelena, k. (1957). el geni i o en la onomás ica medie al. Eme i a, 25, 134-148
[be a g. in oocc ix, 429-441. o .].
Mi xelena, k. (1974). el elemen o la ino- ománico en la lengua asca. l , 6, 183-209.
Mozos, i. (1986). Ihau e ia euskal li e a u an. Donos ia: eusko ikaskun za.
Palay, s. (1998). Dic ionnai e du béa nais e du gascon mode nes (bassin aqui ain),
emb assan les dialec es du Béa n, de la Bigo e, du Ge s, des Landes e
de la Gascogne ma i ime e ga onnaise. Pa is: cn S.
egue o, u. (2012). e di A oko euska a en his o ia kanpo ik e a ba ne ik. asju, 46(2),
63-160.
sakel, J. (2007). Types o loan: ma e and pa e n. in Y. Ma as & J. sakel (a g.),
G amma ical bo owing in c oss‑linguis ic pe spec i e (15-29. o .). be -
lin/new Yo k: Mou on de g uy e .
sei a , . (2013). A Bo: A wo ld‑wide su ey o a ix bo owing. Leipzig: Max Plank
ins i u e o e olu iona y An h opology. hemendik ha ua: h p://a bo.
in o
Thomason, s. g. & kau man, T. (1988). Language Con ac , C eoliza ion, and Gene ic
Linguis ics. be keley: uni e si y o cali o nia P ess.
T ask, . L. (2003). The noun Ph ase: nouns, de e mine s and modi ie s; p onouns
and names. in J. i. hualde & J. O iz de u bina (a g.), A G amma o Bas‑
que (113-170. o .). be lin & new Yo k: Mou on de g uy e .
u gell, b. (2001). F . Ped o An onio Añiba o. Gue oco Gue o. Edizio k i ikoa. bilbo:
euskal zaindia.
u gell, b. (2004). e imologia e a neologia La amendi en Hiz egi Hi ukoi z-ean (1745).
Lapu dum, 9, 299-310.
u kizu, P. (1998). Zube oako i i ea oa. baigo i: izpegi.
/ 20
