63
ISSN 0214-9001 – eISSN 2444-3255
ekaia
ZIENTZIA e a TEKNOLOGIA
ALDIZKARIA
Ekaia, ale be ezia 2022, 63-74
h ps://doi.o g/10.1387/ekaia.23144
* Ha emane an ja zeko / Co esponding au ho : Roque Bo inaga-T e iño, Ingenia i za Mekanikoa Saila, Bilboko Ingenia-
i za Eskola, Euskal He iko Unibe si a ea (UPV/EHU). Helbidea: To es Que edo plaza, 1 (48013 Bilbo). – oque.bo inaga@
ehu.eus – h ps://o cid.o g/0000-0002-0910-4186.
Nola aipa u / How o ci e: Bo inaga-T e iño, Roque; O be, Aima ; Canales, Ja ie ; Cuad ado, Jesús (2022). «Ha ea be deen e a-
bile a mo e oen e oanko asun e mikoa alda zeko»; Ekaia, ale be ezia 2022, 63-74. (h ps://doi.o g/10.1387/ekaia.23144).
Jaso ze-da a: 2021, u iak 26; Ona ze-da a: 2021, abenduak 28
ISSN 0214-9001 - eISSN 2444-3255 / © 2022 UPV/EHU
Lan hau C ea i e Commons Ai o u-EzKome ziala-LanE a o i ikGabe 4.0 Nazioa ekoa
lizen zia ba en mende dago
Ha ea be deen e abile a mo e oen e oanko asun
e mikoa alda zeko
(Use o G een Found y Sand o change he he mal p ope ies
o mo a s)
Roque Bo inaga-T e iño*, Aima O be, Ja ie Canales, Jesús Cuad ado
Ingenia i za Mekanikoa saila, Bilboko Ingenia i za Eskola,
Euskal He iko Unibe si a ea (UPV/EHU)
LABURpEnA: E aikun za-sek o ean ho migoiak e a mo e oak di a gehien e abil zen di en e aikun za-ma-
e ialak, e a lehengai na u al asko kon sumi zen di uz e, be en osagai nagusiak (ha ea e a zemen ua) ha o-
bie a ik lo u ako ha i na u alak a a uz lo u beha bai i a. Baliabide na u alen e abile a mu iz eko helbu-
ua ekin, mo e oe an galdake ako ha ea bi zikla ua e abil zeak p opie a e isiko, e miko e a mekanikoe an
duen e agina az e zen da a ikulu hone an. Mo e oe an no malean e abil zen den ka eha i-ha ea en o dez,
galdake ako ha ea be dea e abili da, hainba ehuneko an (% 0, % 25, % 50, % 75 e a % 100), e a mo e o go-
go uen po osi a ea, ul asoinuen hedapen abiadu a, e oanko asun e mikoa, be o espezi iko bolume ikoa,
e a maku du a- e a konp esio-e esis en ziak neu u di a. Emai zak az e u a, a gi dago galdake ako ha ea
be deak duen ben oni a-edukia en e agina: u gehiago beha duenez, handi u egi en du po osi a ea, e a mu-
iz u egi en di u e oanko asun e mikoa, be o espezi iko bolume ikoa e a e esis en zia. Hala e e, galdake-
ako ha ea be dea en e abile a bide aga ia li za eke exiji u beha eko e esis en zia mekanikoa baxua denean
e a mo e oa en e oanko asun e mikoa mu iz ea in e esga ia denean. Adibidez, zola u e a es alkie an e a-
bil li eke, nibela ze-kapa moduan.
HITZ GAKOAK: ha ea be dea, galdake a, mo e oa, ho migoia, bi zikla u, e mikoa.
Abs Ac : Being cemen i ious composi es, such as conc e es and mo a s, he mos consumed cons uc ion
ma e ials, he e is a necessi y o eplace as much o he na u al esou ces consumed as possible by mo e eco-
iendly, indus ial and cons uc ion by-p oduc s. This pape s udies he use o g een ound y sand as pa ial o
o al eplacemen o he usual, limes one sand used in mo a s and as ine agg ega es in conc e es. Wi h ha in
mind, limes one sand has been eplaced by g een ound y sand in di e en pe cen ages —0%-25%-50%75%-
100%— and densi y, po osi y, ul asonic pulse eloci y, he mal conduc i i y, olume ic hea capaci y, lexu al
s eng h and comp essi e s eng hs a e e alua ed. Acco ding o he esul s ob ained, i is clea ha he clay
con en o he g een ound y sand inc eased he wa e equi ed by he mix, inc easing he mo a po osi y and
hus dec eased he o he p ope ies. Howe e , g een ound y sand could s ill be used o he con ec ion o mo -
a s we e mechanical s eng h a e low enough, o example, as e ening laye on oo s and slabs.
KEyWORdS: g een sand, ound y, mo a , conc e e, ecycle, he mal.
64 Ekaia, ale be ezia 2022, 63-74
Roque Bo inaga-T e iño, Aima O be, Ja ie Canales, Jesús Cuad ado
1. SARRERA
Indus ia- e a e aikun za-sek o ee an ge oz e a lehengai gehiago kon-
sumi zen di enez, jasanga i asunak ga an zi handia ha u du azken u eo-
an. E aikun za-sek o ean, ho migoiak e a mo e oak di a gehien e abil zen
di en e aikun za-ma e ialak [1, 2], e a lehengai na u alez osa u a daude
gehienba , be en osagai nagusiak (ha ea e a zemen ua) ha obie a ik lo u-
ako ha i na u alak a a uz lo zen bai i a. Ho i dela e a, ho migoiak e a
mo e oak ab ika zeak duen ka bono-az a na mu iz eko, bi al e na iba na-
gusi daude: zemen uan Po land klinke a en e abile a mu iz ea, baliabide
na u alak e a ekoizpen-ene gia mu iz eko, e a ha ea na u alen e abile a
mu iz ea. Bi kasue an, indus ia- e a e aikun za-sek o ee a ik lo u ako
hondakinez o dezka zea izango da helbu u nagusia.
Ho ela, zemen uz osa u ako ma e ial konposa ue an azpip oduk u
uga i sa dai ezke bai ha ea, bai lega a, bai zemen ua o dezka zeko, ja o-
izko p opie a e isiko, e miko e a mekanikoak be dinduz edo a hobe uz.
Indus ia ik lo u ako hainba azpip oduk u en e abile a az e u du en hain-
ba lan daude [3-9], non xiki u ako pa ikulak, zun zak, hau s polime oak,
e aikun zako hondakin solidoak, e a aba zemen ua, ha ea edo a lega a o -
dezka zeko edo a e e o zu gisa e abili di en. Tes uingu u hone an, e a-
bil zen ez di en pneuma ikoek ingu umenean du en e agin nega iboa han-
dia da, gehienek zabo egie an buka zen bai u e. Ho az, pneuma ikoak
bi indu e a lega gisa e abil dai ezke ho migoie an, hobe u egi en bai u e
be en mo el zea, e a enbidee an zeha agak egi eko e abil li ezke [3, 4].
Ze au sa e a pape -lohia gehi uz, alda u egin dai ezke mo e o e a ho mi-
goien p opie a e e mikoak, be en p opie a e mekanikoak man enduz, e ai-
kun zen es alkien isolamendu e mikoa hobe zeko [5]. Me alu gia-side u -
gia sek o ean so u ako zepa bel zak lega a o dezka zeko e abili izan di a
ho migoiak egi eko egi u a asko an (egi u en zimendue an edo a i sas az-
pian be ma u ako egi u e an, adibidez), e a posi iboak izan di a i aunko a-
sun-emai zak [6]. E aikun zako e aispen-hondakinak e e ahalik e a gehien
be e abil zea sus a zeko, gau egungo legediak ho migoie an ha ea bi zi-
kla uak e abil zea ahalbide zen du [8], baina ez da lo u 2020 ako ja i ako
be e abil ze-maila a hel ze ik [9].
Ike ke a hone an, galdake a-p ozesuan e abili ako ha ea be dea en be-
e abile a az e zen da, mo e o e a ho migoie an e abili ako ha ea en o -
dez. Galdake a-indus ian moldeak egi eko e abil zen den ha ea-bolumen
guz ia en % 90 ha ea be deak di a. Kali a e al uko silize-ha ea da gehien-
ba , pisu o ala en % 85-95 osa zen bai u. Aglu ina zaile gisa, % 4-10ean,
ben oni a-buz ina gehi zen zaio, ben oni a en p opie a e ixo opikoak
e az u egi en bai u moldea i o ma ema ea. Galdake a-p ozesuan so u ako
piezak molde ik a e a zeko, apu u egin beha di a moldeak. Molde ho iek
be i o bi indu e a ha ea be dea molde be iak egi eko e abili ohi da, be e
h ps://doi.o g/10.1387/ekaia.23144 65
Ha ea be deen e abile a mo e oen e oanko asun e mikoa alda zeko
hasie ako p opie a eak gal zen di uen a e, ha ea be deak hondakin bihu -
uz. Hondakin ho ien kudeake a ule zeko, in e esga ia da Euskadiko da-
uak az e zea, Espainia-mailan ga an zi handia du e e a. Egindako anali-
sia en a abe a, Espainian dauden 55 galdake a-ins alazioe a ik 32 Euskadin
daude koka u a [10]. Azken u eo an, ha ea be dea en balo izazioa en go-
akada a gia ge a u da, gehienba zemen ua en sek o ean. 2016an so u-
ako ha ea be de hondakina en % 43 bi zikla u egin da; hala e e, ehuneko
ho i igo zea komeni da, gehiengoak o aindik e e hondakindegie an buka-
zen bai u.
Mo e o e a ho migoie an ha ea be dea e abil zea ez da be ia, esku a
dauden a ikulu ani zek a gi uz en du en bezala [11-16]. Aipa zekoa da
e esis en zia baxuko ho migoie an ha ea na u ala en o dez e abil zea p o-
posa zen dela o o ha . Ho migoie an, ha ea be deak duen ben oni a-edukia
dela e a, mu iz u egi en da lodi asuna, e a hobe u egi en da nahaske a en
egonko asuna. Lodi asun be dina man endu nahi izanez ge o, u gehia-
go ekin nahas u beha da, e a ho ek po osi a ea handi zea e agi en du.
Au o e gehienek, hala e e, ha ea ho migoiak egi eko ap oposa dela dio e,
baina ha ea na u ala en o dezkapen-maila baxue an be ie e (% 20-30e ik
behe a) [12, 14], hobe u egi en di uelako ho migoia en e esis en zia e a
i aunko asuna, e a mu iz u egi en duelako u a xu ga zeko ahalmena.
Bibliog a ia uga i dagoen a en, ha iga ia da zein gu xi di en ha ea
be dez eginiko mo e o e a ho migoien p opie a e e mikoak neu zen di-
uz en a ikuluak, gau egun p opie a e ho ek e aikun zen e izien zia e -
mikoa hobe zeko duen ga an zia kon uan ha u a. Ho i dela e a, ike ke a
honek mo e oe an ka eha i-ha ea en o dez ha ea be dea e abil zeak p o-
pie a e e mikoe an duen e agina az e zea du helbu u. Ho e az gain, p o-
pie a e isiko e a e esis en eak e e neu uko di a, lo u ako mo e oek izan
di zake en e abile ak zehaz eko.
2. mA ERIALAK E A mE oDoLogIA
2.1. ma e ialak
Mo e o guz iak egi eko, u a (u), supe plas i ika zailea (sp), ka eha-
i-ha ea (kh), galdake ako ha ea be dea (gk) e a zemen ua (z) e abili zi-
en. UNE-EN 197-1:2011 a aua ekin ba da o en CEMII-B (L)/32.5R
zemen ua e abili zen. Zemen u ho ek a auak ahalbide zen duen ka eha i-
ille eduki al uena du, % 35 a ekoa izan bai ai eke. Zemen u ho i ap o- eduki al uena du, % 35 a ekoa izan bai ai eke. Zemen u ho i ap o-
posa da zimendue ako ho migoiak e a igel se o zako mo e oak egi eko.
Fab ika zailea en i xa eknikoa en a abe a, zemen uak 13,5 MPa-ko e a
42,5 MPa-ko konp esio-e esis en zia eskain zen du 2 e a 28 egune a a, hu- konp esio-e esis en zia eskain zen du 2 e a 28 egune a a, hu-
enez hu en. Zemen ua en e a u a en a eko gainazal- en sioa mu iz eko
e a e abili ako u -p opo zioa minimiza zeko, BASFen Mas e ease 5038
66 Ekaia, ale be ezia 2022, 63-74
Roque Bo inaga-T e iño, Aima O be, Ja ie Canales, Jesús Cuad ado
supe plas i ika zailea gehi u zen nahaske a guz ie an, zemen ua en pisua e-
kiko % 1ean. Ho ela, mo e o ia au o inko zaileak egi ea ahalbide u zen.
E abili ako ka eha i-ha ea (kh) Lacilla SL enp esa en Sopue ako ha o-
bi ik da o , e a ho migoiak egi eko a audia be e zen du. Galdake ako ha-
ea be dea (gk), be iz, Fago Ede lan enp esak Esko ia zan duen ab ika ik
da o . Ha ea sakonki az e u zen FAGORek pa e ha u zuen PISSAM e a
VIAMOL p oiek ue an, e a hondakin ine e ez-a isku su bezala sailka u
zen. Ka eha ia en e a galdake ako ha ea be dea en p opie a eak 1. aulan
labu bil zen di a. Ag egakinen g anulome ia, pa ikulen den si a ea e a u -
xu gapena UNE-EN 933-1:2012 e a UNE-EN 1097-6:2014 a auei ja ai uz
lo u zi en.
1. aula. E abili ako ha een p opie a eak.
Ka eha i-ha ea (kh)
Bahea en i ekie a [mm] 4 2 1,18 0,6 0,4 0,2 0,1 0,063
Iga o ako masa [%] 100 92 68 44 35 22 15 13
Ha ea-pa ikulen i xu azko den si a ea [kg/m3] 2.758
U -xu gapena [% pisuan] 0,45
Galdake ako ha ea be dea (gk)
Bahea en i ekie a [mm] 4 2 1,18 0,6 0,4 0,2 0,1 0,063
Iga o ako masa [%] 100 100 100 99 73 15 9 8
Ha ea-pa ikulen i xu azko den si a ea [kg/m3] 2.629
U -xu gapena [% pisuan] 4,5
2.2. Az e u ako mo e oak
Az e u ako mo e oak 2. aulan zehaz en di a. E abili ako ha ea-p o-
po zioen a abe a be eiz en di a mo e oak. Mo e o guz iek zemen u:- a abe a be eiz en di a mo e oak. Mo e o guz iek zemen u:-
supe plas i ika zaile:ha ea p opo zio be a du e pisuan: 1:0.02:3. Ha ea-
p o po zioa de ini zeko, mo e o bakoi zean alda u egin zen bi ha een
pisu-p opo zio e la iboa. Ho ela, bos gk/kh p opo zio az e u zi-
en: 0/100 (ka eha i-ha ea soilik, e e e en zia-mo e oa izango zena),
25/75, 50/50, 75/25 e a 100/0 (galdake ako ha ea baka ik zuena). Ho- 50/50, 75/25 e a 100/0 (galdake ako ha ea baka ik zuena). Ho-
e az apa e, mo e o bakoi za en u -p opo zioa e e zehaz u zen, hel-
bu u zen 200-220 mm-ko lodi asuna lo zeko, UNE-EN 1015-3/A2:2007
a aua en a abe a neu u a. Mo e o bakoi za en p opie a eak az e zeko,
40 × 40 × 160 mm3-ko hi u p obe a p isma iko so u zi en UNE-EN 1015-
10:2000 a aua i ja ai uz. Lehenik, abiadu a baxuan nahas u zi en zemen- a aua i ja ai uz. Lehenik, abiadu a baxuan nahas u zi en zemen-
ua e a ha eak (minu u ba ez, gu xi go abehe a), nahaske a homogeneo
h ps://doi.o g/10.1387/ekaia.23144 67
Ha ea be deen e abile a mo e oen e oanko asun e mikoa alda zeko
ba lo u a e. Aldi be ean, u a i supe plas i ika zailea gehi u zi zaion, e a
nahas u egin zi en biak. Ondo en, u - e a supe plas i ika zaile-nahaske a en
e dia gehi u zen, e a, minu u ba ez abiadu a baxuan nahas u e a ge o, u a-
en e a supe plas i ika zailea en bes e e dia gehi u zen, e a bes e minu u ba-
ez nahas u. O du ako nahaske ak i xu a homogeneoa zeukan a en, bes e
minu u ba ez abiadu a al uan nahas u zen mo e oa, nahaske an egon zi ez-
keen kosko ak desegi eko. Azkenik, nahaske a bi minu uz geldi ik izan e a
ge o, be i o nahas u zen, abiadu a handian, minu u ba ez.
2. aula. Lan hone an az e u ako mo e oen dosi ikazioak.
Mo e oa
[gk/kh]
Zemen ua
[g]
Ka eha i-ha ea
[g]
Galdake ako
ha ea be dea
[g]
Supe plas i ika zailea
[ml]
U a
[g]
0/100 600 1.800 0 12 300
25/75 600 1.350 450 12 465
50/50 600 900 900 12 520
75/25 600 450 1.350 12 580
100/000 600 0 1.800 12 620
Nahaske a-p ozesua amai u e a ge o, molde p isma ikoen e di a isu i,
e a, espa ula ba en bi a ez, molde osoa be e e a leundu egin zen gainazala.
Mo e oz be e ako moldeak plas ikozko pol se an sa u, e a bi egunez go-
go zen u zi zi en, labo a egiko gi o- enpe a u an (18-22 ºC). Azkenik, p o-
be ak molde ik a e a, e a u e an (18-22 ºC) mu gildu zi en 26 egunez, a au-
diak eza i ako 28 egunak be e e a p obe en saiakun zekin hasi a e.
2.3. mo e oen ka ak e izazioa
Mo e oek eskoan e a gogo u akoan di uz en p opie a eak zehaz-
eko, hainba saiakun za egin zi en. Mo e oa en nahaske a-p ozesua e-
kin amai u bezain las e , mo e oak esko zegoenean zuen lodi asuna
UNE-EN 1015-3/A2:2007 a auak desk iba u ako p ozedu a ja ai uz neu u
zen, as induen mahaia en bi a ez. 28 egun ge oago, gogo u ako p opie a-
eak zehaz u zi en. Lehenik, mo e oen i xu azko den si a ea e a po osi a ea
neu u zi en, UNE-EN 1015-10:2000 a aua i ja ai uz. Saiakun za ho en
ondo en p obe ak leho zeudenez, bes e saiakun za guz iak mo e o leho-
ean egin zi en. Ondo en, ul asoinuen hedapen-abiadu a neu u zen p o-
be a en luze an, Pundi PL200 ekipoa e abiliz, mo e oek zu en po osi a e
o ala en ebaluazio kuali a ibo ba iza eko. Saiakun za haue an ohikoa den
bezala, baselina e abili zen 150 kHz-ko uhinak emi i zen e a jaso zen di uz-
en piezoelek ikoen e a p obe en a eko kon ak ua hobe zeko. Ul asoinuen
hedapen-abiadu a zehaz u e a ge o, mo e oen maku du a-e esis en zia
68 Ekaia, ale be ezia 2022, 63-74
Roque Bo inaga-T e iño, Aima O be, Ja ie Canales, Jesús Cuad ado
neu u zen, UNE-EN 1015-11:2000/A1:2007 a aua i ja ai uz. Kasu ho e-
an, desplazamendua kon ola uz egin zen saiakun za, 0,5 mm/min-ko abia-
du an. Ondo en, maku du a-saiakun zak so u ako bi za i be din suak e a-
biliz, p obe a bakoi za en λ e oanko asun e mikoa e a c be o espezi iko
bolume ikoa neu u zi en, Ho disk M1 ekipoa ekin. Saiakun za ho i Gus-
a sson-ek [17] molda u ako ene gia-i u i plano an si o ioan oina i zen
da. Saiakun za a = 9,9 mm-ko diame oa duen Kap on 8563 disko-e esis-
en zia elek ikoa mo e oa en bi p obe a en a ean zapaldu e a be o zean
da za. E esis en zia elek ikoak, be o zeaz apa e, enpe a u a-igoe a e e
neu zen du. Diskoa en enpe a u a-igoe a, diskoan aplika u ako P0 be oa-
en e a be oa aplika zen den denbo a en a abe akoa iza eaz apa e, diskoa
ingu a zen duen ma e iala en p opie a e e mikoen a abe akoa e e izango
da. Ho ela, zenba e a be o espezi iko bolume iko e a e oanko asun e -
miko al uagoak izan, o duan e a gu xiago e a mo elago be o uko da diskoa.
Gus a sson-en a abe a [17], sen so ea en ΔT enpe a u a-igoe ak e lazio li-
neala dauka denbo a adimen sionala ekin (1):
!
T(
"
)=K!D(
"
)=P
0
#
3
2!a!
$
!D(
"
)
(1)
Denbo a adimen sionala saiakun za en i aupena ekin, diskoa en diame-
oa ekin e a neu u ako ma e iala en a di usibi a e e mikoa ekin dago e -
laziona u a (2).
!
= !
"
a2
(2)
Be az, p oblema ebaz eko, i e azio-p ozesu ba plan ea u beha da, D( )
un zioak ΔT enpe a u a-igoe a ekin e lazio lineala iza eko λ-k e a α-k
ha u beha eko balioak lo zeko.
Buka zeko, mo e o gogo ua en konp esio-e esis en zia neu u zen,
UNE-EN 1015-11:2000/A1:2007 a aua i ja aikiz, 0,5 kN/s zama-abiadu a
eza iz, p obe a apu u a e. Az e u ako mo e o bakoi za en den si a ea en,
u ak esku a duen po osi a ea en e a maku du a- en sioa en balio esangu a-
suak hi u p obe e an eginiko hi u saiakun ze an lo u ako ba ezbes ekoa e a
desbide apen es anda a kalkula uz lo u di a. Ul asoinuen hedapen-abia-
du an, aldiz, mo e o bakoi zean hamabi balio daude ba ezbes ekoa e a des-
bide apen es anda a lo zeko, lau saiakun za egin bai zi en p obe a bakoi-
zeko. E a be ean, p opie a e e mikoen kasuan, hi u saiakun za egin zi enez
p obe a bakoi zean, bede a zi balio zeuden balio esangu a sua kalkula zeko.
Azkenik, konp esio-e esis en zia en kasuan, saiakun za sun siko a izanda,
sei p obe a e di zeudenez, sei balio ekin kalkula u zi en.
h ps://doi.o g/10.1387/ekaia.23144 69
Ha ea be deen e abile a mo e oen e oanko asun e mikoa alda zeko
3. EmAI ZAK E A EZ ABAIDA
Lehenik, ka eha i-ha ea o dezka zeko e abili den ha ea be de kopu-
ua en a abe a alde a u di a mo e oak (1-6 i udiak). 1. i udian ikus dai e-
keen bezala, ha ea be dea en igoe ak e a u kan i a ea en go akadak e lazio
lineala du e. Bes alde, nahaske an gehi u ako u ak e a po osi a eak e la-
zio ga bia du e: gauza jakina da mo e oa i u a e ans eak a eago u egi en
duela ha en po osi a ea. Ondo ioz, po osi a ea en igoe a handiena ka eha-
i-ha ea ik gabeko mo e oan lo zen da (% 83). Ul asoinuei dagokienez
(2. i udia), po osi a ean ikusi ako joe a en kon akoa ge a zen da. Ha ea
be dea en e abile a handi u ahala, mu iz u egi en da ul asoinuen abiadu a.
Hemen e e ka eha i ik gabeko mo e oan lo zen da abiadu a-mu izke a
handiena (% 31). Emai za biak kohe en eak di a, po osi a ea a eago zeak
oz opa u egi en bai u uhin ul asonikoen ibilbide zuzena, haien igo pena en
e a jaso zea en a eko denbo a handi uz. P opie a e e mikoe an, joe a be -
dina ikus en da (ikus 3. e a 4. i udiak): ha ea be dea en e abile ak mu iz u
egi en di u e oanko asun e mikoa e a be o espezi ikoak, e a ka eha i ik
gabeko mo e oe an ge a zen da mu izke a handiena: be i o e e % 31, bi
kasue an. Ildo be ean, 5. e a 6. i udie an ikus dai ekeen bezala, ha ea be -
dea e abil zean ahuldu egi en da ma e iala, xiki u egi en bai i a maku -
du a- e a konp esio-e esis en ziak, % 61eko mu izpen maximoa emanez
bi kasue an, ka eha i ik gabeko mo e oe an be iz e e. Nahiz e a e esis-
en ziak naba men mu iz u, % 50eko o dezkapena ekin mo e oak kon-
p esioa ekiko duen e esis en ziak gaindi u egi en du egi u a-ho migoiei
eska zen zaien gu xieneko balioa. Bes alde, % 100eko o dezkapena du en
mo e oek gaindi u egi en du e egi u a-e an zukizuna du en ab ika-ob ak
e aiki zeko a audiak eza i ako gehieneko e esis en zia e e.
0
200
400
600
800
1000
15
20
25
30
35
40
0 25 50 75 100
Nahaske an e abili ako u a [g]
U ak i isga i duen po osi a ea [%bol]
Ha ea be dea ka eha i ha ea ekiko, pisuan (%)
U ak i isga i duen po osi a ea
Nahaske an e abili ako u a [g]
1. i udia. U kan i a ea e a po osi a-
ea s e abili ako ha ea be de kopu ua.
2200
2400
2600
2800
3000
3200
3400
3600
3800
0 25 50 75 100
Ul asoinuen abiadu a (m/s)
Ha ea be dea ka eha i ha ea ekiko, pisuan (%)
2. i udia. Ul asoinuen hedapen-
abiadu a s e abili ako ha ea be de ko-
pu ua.
70 Ekaia, ale be ezia 2022, 63-74
Roque Bo inaga-T e iño, Aima O be, Ja ie Canales, Jesús Cuad ado
0.8
0.9
1.0
1.1
1.2
1.3
1.4
0 25 50 75 100
E oanko asun e mikoa (W/mK)
Ha ea be dea ka eha i ha ea ekiko, pisuan (%)
3. i udia. E oanko asun e mikoa s
e abili ako ha ea be de kopu ua.
0.8
0.9
1.0
1.1
1.2
1.3
1.4
0 25 50 75 100
Be o espezi ikoa (MJ/m3K)
Ha ea be dea ka eha i ha ea ekiko, pisuan (%)
4. i udia. Be o espezi ikoa s e abili-
ako ha ea be de kopu ua.
0
2
4
6
8
10
12
14
0 25 50 75 100
Maku du a en sio maximoa (MPa)
Ha ea be dea ka eha i ha ea ekiko, pisuan (%)
5. i udia. Maku du a-e esis en zia
s e abili ako ha ea be de kopu ua.
0
5
10
15
20
25
30
35
40
45
50
0 25 50 75 100
Konp esio en sio maximoa (MPa)
Ha ea be dea ka eha i ha ea ekiko, pisuan (%)
6. i udia. Konp esio-e esis en zia s
e abili ako ha ea be de kopu ua.
Ka eha i-ha ea galdake ako ha ea be dez o dezka zeak mo e oen p o-
pie a ee an duen e agina az e u ondo en, a gi ge a zen da p opie a e guz-
iek joe a be din sua du ela. Be az, bis an da e laziona u a daudela. Galda-
ke ako ha eak duen ben oni a-edukiaga ik, e a ho ek u a xu ga zeko duen
ahalmenaga ik, askoz u gehiago beha da mo e oe an lodi asun be a lo -
zeko. Alde ba e ik, gauza jakina da mo e oe an u kopu ua handi zeak po-
osi a ea handi zen duela. Bes alde, ben oni a buz in hedaga ia izanik, be e
bolumena naba men handi zen da u a ekin nahas ean. Kasu hone an, ben-
oni ak xu ga u ako u ak handi u egi en du ben oni ak mo e oan okupa zen
duen bolumena. Mo e oa sika zean, u a lu undu e a i e ean, ben oni a
h ps://doi.o g/10.1387/ekaia.23144 71
Ha ea be deen e abile a mo e oen e oanko asun e mikoa alda zeko
ezin izango da uzku u, mo e oa en ma izean a xiki a egongo delako; ho -
az, ai ea ge a u egingo da, e a po osi a ea handi u.
Ho ik au e a, az e u ako bes e p opie a e guz ien behe akada jus i-
ika dai eke. Ul asoinuak, ai ean, mo elago heda zen di a solidoe an baino.
Be az, mo e oa en ba nean zenba e a po o gehiago egon, uhin sonikoa o -
duan e a gehiago desbide a u beha ko da, egin beha eko ibilbidea luza uz,
neu u ako denbo a a eago uz e a ul asoinuen hedapen-abiadu a e ek iboa
mu iz uz. P opie a e e mikoei dagokienez, e ek ua nahiko an zekoa da.
Ai ea en e oanko asun e mikoa e a be o espezi iko bolume ikoa oso ba-
xuak di enez, ai ez be e ako ganbe a he me iko isola u xikiak so zen di a
isola zaile e mikoak ab ika zeko. Mo e oe an, gauza be a ge a zen da:
ai ea en e oanko asun e mikoa e a be o espezi iko bolume ikoak a buia-
ga iak di a mo e oen bes e osagai guz ien p opie a een aldean. Nahiz e a
po o guz iak ez izan guz iz he me ikoak, ai ea en mugimendua nahiko mu-
ga u a dago. Ondo ioz, isola zaile e mikoe an ge a zen den bezala, zenba
e a po osi a e al uagoa izan, o duan e a e oanko asun e miko e a be o es-
pezi iko baxuagoak izango di u.
Kasu pa ikula hone an, o dea, ha ea en aldake ak e agin zuzena izango
du mo e oa en e oanko asun e mikoan e e, mo e oa en osagai ba alda u
egi en bai a. Ka eha ia en p opie a e e mikoak e a galdake ako ha ea be -
dea en gehiengoa ha zen duen silize-ha ea en e oanko asun e mikoa ez
di a be dinak. Hasie a ba en, silize-ha ea en pa ikulek ka eha i-ha ea en
pa ikulek baino e oanko asun e miko al uagoa izan ohi du e be en ba -
nean [18]. Ho i dela e a, ka eha ia en o dez galdake ako ha ea be dea e a-
bil zeak igo egin beha ko luke e oanko asun e mikoa, baina kon akoa ge -
a zen denez, a gi dago po osi a ea en igoe ak e agin naba menagoa duela.
Ben oni ak duen e ek uaz apa e, kon uan ha u beha da galdake ako ha ea
sa zeak bi ag egakin nahas uen g anulome ian izango duen e agina e e. Fu-
lle -en ku ba idealak ag egakinen pa ikulen a ean ai e minimoa iza eko pa -
ikula- amaina bakoi zean izan beha eko p opo zioa zehaz en du. Ho ela,
Fulle -en ku ba ik zenba e a gehiago u undu, o duan e a ai e gehiago ge a-
uko da ha ea en pa ikulen a ean, e a zemen ua e a u a nahas ean so u ako
pas ak be e beha ko du ho i. 7. i udiak az e u ako bos kasue an ag egakinak
duen g anulome ia e a Fulle -en g anulome ia au kez en di u, alde ake a
e az eko. Ka eha ia en ku ba Fulle -en ku ba en azpi ik dagoenez, ideala
izango li za ekeena baino pa ikula in gu xiago di u. Bes e ik, galdake ako
ha ea be deak, amaina handiene an (>1 mm, gu xi go abehe a), p opo zioa
la egizkoa da, Fulle -en ku ba en gaine ik bai oa, baina amaina xikie an,
ka eha ian bezala, pa ikula inen al a dauka. A e gehiago, galdake ako ha-
eak amaina xikienen gabezia a eago zen du ka eha ia o dezka zean, ka-
eha iak be ak baino in gu xiago bai auka. Ondo ioz, handi u egi en da
ag egakina en pa ikulen a ean ge a zen den ai e-p opo zioa, e a ho ek
a eago u egi en du mo e oe an izango den po osi a ea.
