Talentu kudeaketa. Berrikuspen bibliografikoa eta eredu bateratuaren eratzea

TALENTU KUDEAKETA.
BERRIKUSPEN BIBLIOGRAFIKOA ETA
EREDU BATERATUAREN ERATZEA
G adu Amaie ako Lana
Enp esen Adminis azio e a Zuzenda i za e a Zuzenbidea
G adu bikoi za
2023/2024 Ikas u ea
Egilea: Jone Al a ez Fe nández.
Zuzenda ia: Jon Lande a Rod íguez.
Bilbo, 2024ko ekainak 21.
AURKIBIDEA
1. HELBURUA ETA METODOLOGIA. ..................................................................... 3
2. SARRERA. ............................................................................................................... 6
3. MARKO TEORIKOA. ................................................................................................. 9
3.1 Ze da alen ua? ....................................................................................................... 9
3.2 Ze da alen u kudeake a? ..................................................................................... 12
3.3 Talen ua kudea zeko p ozesua en aseak. ............................................................. 14
3.4 Talen ua ga a zea. ........................................................................................... 17
3.4.1 Ga a zea en ga an zia.................................................................................... 17
3.4.2 Talen ua ga a zea............................................................................................ 18
3.4.3 Talen ua ga a zeko me odoak......................................................................... 20
4. TALENTUAREN KUDEAKETAN SARIA IRABAZI DUTEN PRAKTIKA
EGOKIEN AZTERKETA. ............................................................................................. 24
4.1 INYCOM: Talen ua iden i ika u, kudea u e a ga a zeko p ak ika onena en CEX
Sa ien Es a uko i abazlea. ........................................................................................... 24
4.2 EROSKI TALDEA. Talen ua en kudeake a en i abazlea Euskadin 2022. .......... 28
4.3 ELIKA. Pe sonen elemen uko kudeake a au e a ua en sa ia: “Pe sonak e a
alen ua, gu e asmakun za ik onena”. ......................................................................... 31
5. TALENTUA KUDEATZEKO EREDU BAT SORTZEN. ....................................... 36
5.1 Pe sona alen udunen, “High Pe o mance”-n e a alen u gu xiagokoen a eko
be eizke a. ................................................................................................................... 36
5.2 Talen ua ga a zeko e edu ba e a ua. ..................................................................... 38
5.2.1 Hasie ako diagnos ikoa. ................................................................................. 38
5.2.2 Ga apen Plana en diseinua. ............................................................................ 42
5.2. 3 Ja aipena e a ebaluazioa. .............................................................................. 44
5.2.4 Ain za espena e a Sa ia. ................................................................................ 45
6. ONDORIOAK .......................................................................................................... 45
7. ERANSKINAK ....................................................................................................... 47
8. BIBLIOGRAFIA ..................................................................................................... 55
1. HELBURUA ETA METODOLOGIA.
Globalizazioa, digi alizazioa e a bilakae a eknologiko azka a ezauga i di uen egungo enp esa-
egoe an, giza alen ua un sezko baliabide es a egikoa bihu u da e akundeen a akas a e a
i aunko asuna be ma zeko. Oso gai uak e a konp ome i uak di en p o esionalak e aka zeko,
ga a zeko e a a xiki zeko gai asuna un sezkoa izan da " alen ua en aldeko ge a" izenekoan.
Oso lehiako a den egoe a ho e an, alen ua en kudeake a un sezko e emu gisa so zen da, non
enp esek es a egia be i zaile e a e aginko ak ga a u beha bai i uz e be en giza kapi al
balio suena iden i ika u, elika u e a a xiki zeko. Hala e e, ga an zi es a egikoa izan a en,
alen ua en kudeake a en espa uan ikuspegi e a pa adigma uga i daude, e a ho ek ados asunik
eza e agin du espa u eo ikoa i e a hu a eza zeko ja dunbide egokiei dagokienez.
Ados asun eo iko ik ez ho ek, enp esa-ingu unea en konplexu asun e a dinamismo ge o e a
handiagoa ekin ba e a, e onka ga an zi suak plan ea zen dizkie be en alen ua modu e aginko
e a es a egikoan kudea u nahi du en enp esei. Tes uingu u ho e an, alen ua en kudeake an
eo ia en e a p ak ika en a eko e en ho i au e egin beha a so zen da, e a, ho e a ako,
ebiden zian oina i u ako nahiz gau egungo enp esa-e eali a ee a a egoki u ako e eduak e a
ikuspegiak ga a zea ezinbes ekoa da.
A es ian aipa u ako guz ia ain za ha u a, ados asun eo iko u i ho en e a enp esek be en
alen ua e aginko asunez kudea zeko es a egia a gi e a e aginko ak iza eko beha p ak ikoa en
a eko elka gunean koka zen da lan hau. Az e ke a honen helbu u nagusia hu sune ho i hel zea
da, egungo li e a u a en be ikuspen k i ikoa e a alen ua en kudeake an ai zinda i di en
enp esek e abil zen di uz en p ak ika a akas a suen az e ke a enpi ikoa konbina uko di uen
ikuspegi in eg al ba en bidez.
Hu bilke a ho en bidez, alen ua kudea zeko oina i eo ikoak e a gil za iak iden i ika zea ez
ezik, enp esa-munduko espe ien zia e eale a ik ikasi akoak a e a zea e e lo u nahi da.
Az e ke a in eg a u ho e an oina i u a, e edu p ak iko e a aplikaga ia ga a u nahi da, be e
e akundean alen ua ga a zeko gai asuna hobe u nahi du en enp esen za gida ena egin
dezakeena.
Zehaz asun akademikoa e a ga an zi p ak ikoa ba e a zean, az e ke a honen helbu ua da
alen ua en kudeake an ezagu zak au e a egi en lagun zea e a enp esei be en beha e a a
egoki u ako esna e abilga ia eskain zea, giza kapi ala en kudeake an gau egun e a
e o kizunean izango di uz en e onkei au e egi e alde a.
Labu bilduz, g adu-amaie ako lan (GAL) honen helbu u nagusia alen ua en kudeake a i
ikuspegi in eg al ba e ik hel zea da. Ho e a ako, lehenik e a behin, alen ua en kudeake a en
ingu uko espa u eo ikoa az e u beha da, e a be a en oina iak, eo iak e a ikuspegi gil za iak
iden i ika u. Biga enik, alen ua en kudeake an lide ak di en enp esek e abil zen di uz en
p ak ika a akas a suak az e u nahi di a, ikasi akoa a e a zeko e a ho en e aginko asuna i
lagun zen dio en elemen u komunak zehaz eko. Azkenik, e edu p ak iko e a aplikaga ia ga a u
nahi da, alen ua ga a zeko planik eza i ez du en enp esen zako gida izan dadin.
Me odologia:
1. Be ikuspen bibliog a ikoa e a az e ke a eo ikoa: Talen ua en kudeake a i bu uzko
li e a u a akademiko e a p o esionala en be ikuspen sakona egi en da lana en zeha , a lo
ho e an p oposa u ako kon zep u, eo ia e a e edu nagusie an a e a ja iz. E akundee an
alen ua iden i ika u, e aka i, ga a u e a a xiki zeko ikuspegi ga an zi suenak e a
e aginko enak iden i ika u e a az e uko di a.
Lan honen espa u eo ikoa en ga apenean, alen ua en kudeake a en a loan dagoen
li e a u a en az e ke a e a be ikuspen sakona egin da. P ozesu ho i sis ema iza zeko, da u-
base moduko ba so u da be ikusi ako a ikulu e a libu uekin, e a ho iek lanean zeha
aipa zen di a. Da u-base ho i hainba i u i akademiko a ik lo u ako a gi alpenek osa zen
du e, alen ua en kudeake a en espa uan ai o u akoak. So zeko, UPV-EHU Biblio ekak
emandako hainba in o mazio-i u i e abili di a, hala nola: Eme ald Insigh e a
ScienceDi ec . Gaine a, esna esku aga iagoak e abili di a, hala nola Google Schola .
Gaine a, egile ik zabalduenak e a haien lanik ga an zi suenak bila u di a. Adibidez:
- Pila Je icó: Lide goa e a alen ua en kudeake a gaie an egindako eka penenga ik
ain za e sia. Ha en lanak un sezkoak izan di a alen ua kudea zeko es a egia mode noak
ule zeko.
- Gün e K. S ahl: Talen ua en e a kul u a-aniz asuna en nazioa eko kudeake an e agin
handiko egilea enp esa-ingu unean.
- Ed Michaels: "The wa o alen ” libu ua en egilekidea. Libu u ho i ezin izan du
zuzenean esku a u, baina asko aipa u e a ez abaida u da be ikusi ako bes e a ikulu
ba zue an. Libu u hau alen ua kudea zeko li e a u a en e e e en e klasikoa da.
Ho e a ako zuzeneko sa bide ik izan ez bazen e e, bes e lan e a a ikulu ba zue an
egindako aipamen uga ienga ik naba men zen da ha en ga an zia.
Be ikuspen sakon e a ga an zi sua ziu a zeko, u a s hauek eman di a:
- Gako-hi zen iden i ika zea: alen ua en kudeake a ekin lo u ako gako- e minoak
iden i ika u zi en, hala nola " alen managemen ", "employee e en ion", "leade ship
de elopmen ", bes eak bes e.
- Bilake a sis ema ikoa: Gako-hi zak e abiliz, bilake ak egin zi en lehen aipa u ako
da u-basee an, kali a e e a ga an zi handiko a ikuluak hau a uz.
- Ebaluazioa e a hau ake a: A ikuluak e a libu uak ebalua u zi en haien e agina en,
aipu kopu ua en e a gaia en ga an zia en a abe a. Lana en espa u eo ikoa i balio
esangu a sua ema en zio enak baka ik sa u zi en.
- Da u-basea so zea: Auke a u ako a ikuluak e a libu uak da u-base ba ean an ola u
zi en, e e e en zia e aza ahalbide uz e a gaia en es aldu a in eg ala ziu a uz.
Be ikuspen bibliog a ikoa i eske , alen ua en kudeake an un sezko joe ak, un sezko
eo iak e a gomenda u ako p ak ikak iden i ika u ahal izan di a. Espa u eo iko honek,
ike ke a ako oina i sendoa ema eaz gain, bilakae a e a p ak ika onenak e e naba men zen
di u.
Me odologia zo o z ho ek be ma zen du az e ke a eo ikoa li e a u a akademiko
ga an zi su e a egune a uenak ondo oina i ua e a babes ua dagoela. Ho ela, lana i u i
idaga ie an oina i zeaz gain, enp esa-ingu une mode noan alen ua en kudeake a sakonki
e a k i ikoki ule zen e e lagun zen du.
2. P ak ika egokien kasu-az e ke a: alen ua en kudeake an bikain asunaga ik
ain za e si ako zenbai enp esa hau a uko di a. Elka izke en, dokumen uen analisien e a
kasu-az e ke en bidez, e akunde ho ie ako alen ua en kudeake an a akas a izan du en
es a egia, poli ika e a p ak ika espezi ikoak ike uko di a. Az e ke a ho ek in o mazio
balio sua emango du hainba enp esa- es uingu u a a egoki u dai ezkeen p ak ika onenei
bu uz.
G adu Amaie ako Lan honen biga en za i ako, hi u enp esen alen ua kudea zeko ja dunbide
egokiak az e zea auke a u da: INYCOM, EROSKI e a ELIKA. Enp esa ho ien hau ake a
alen ua en kudeake a ekin du en konp omiso ain za e sia en e a espa u ho e an es a egia
be i zaile e a e aginko ak eza zeko du en gai asuna en ondo io da. INYCOM ezaguna da
be e langileen p es akun zan e a e engabeko ga apenean duen ikuspegiaga ik, EROSKI
kudeake a pa e-ha zaileko e a jasanga i asuneko p ak ikenga ik, e a ELIKA oso a au u a
dauden sek o ee an elikagaien segu asunean e a alen ua en kudeake an duen
espezializazioaga ik. Enp esa ho iek e e e en ziazko e eduak di a hainba indus ia an, e a
alen ua e aginko asunez kudea zeko modua en ikuspegi zabala e a asko a ikoa eskain zen
du e.
In o mazio-i u iei e a lankide zei dagokienez, INYCOM, EROSKI e a ELIKAn alen ua
kudea zeko p ak ikak az e zeko gida hainba i u i a ik lo u da. Nagusiki, enp esa ho ien
webgune o iziale an esku aga i dagoen in o mazio a jo da, bai e a Gipuzkoako Teknologia
e a Zien zia Pa keak (PARKE) e a Kudeake ako Bikain asun sa iek (CEX sa iak) zabaldu ako
dokumen u e a a ikulue a a e e. Gaine a, bildu ako in o mazioa abe as eko e a
baliozko zeko, zuzeneko ha emana eza i da Ai o Elo duy PARKEko alen u-
zuzenda ia ekin e a Amaia A iño ELIKAko Pe sonen p ozesua en a du aduna ekin, zeinek
be e e akundean alen ua kudea zeko p ak ikei bu uzko ikuspegi balio suak eman bai i uz e.
E a be ean, giza baliabidee an espezializa u ako IFH Consul ing aholkula i za-enp esa ekin
lankide zan a i u ga a, adi uen ikuspegia lo zeko e a az e u ako enp esek eza i ako
es a egiak e a p ak ikak ebalua zeko aholkuak ema eko. I u ien e a lankide zen konbinazio
ho i eske , sakon e a zeha z ule u ahal izan di a enp esa lide ho ie an alen ua kudea zeko
ja dunbide egokiak.
3. E edua en ga apena: Au eko e ape an lo u ako au kikun za eo iko e a enpi ikoe an
oina i u a, azken za ian, alen ua kudea zeko e edu ba e a u ba diseina u da, giza
baliabideen espa uan ai o u ako hainba eknika e a esna in eg a uz. E edu hau
sek o eko adi u e a e akunde naba menek emandako me odologia oga uen e a xan iloien
konbinazioan oina i zen da; adibidez, Gallup me odologia, Bizkaiko Fo u Aldundia en
360 ebaluazioa e a Gipuzkoako Pa ke Teknologiko e a Zien i ikoak (PARKE) emandako
bes e baliabide ba zuk.
Konpilazio-p ozesuak aipa u ako i u ie ako ja dunbide e a esna onenak hau a u e a
egoki u di u. Teknika bakoi za en be ikuspen sakona egin da, egungo enp esa-

es uingu uan duen ga an zia e a aplikaga i asuna be ma zeko. Ondo en, e edu ba e a u
ho i e akundee an nola eza i u a sez u a s desk iba zen duen gida egi u a u ba ga a u da.
Ondo iozko e eduak alen ua kudea zeko ikuspegi ule ko e a kohesiboa eskain zen du,
konp omisoa en e a ja duna en hasie ako ebaluazio ik hasi e a konpe en zien e engabeko
ga apene aino e a ekin za-plan pe sonaliza uak so ze aino. E edu ho ek auke a ema en
die enp esei:
- Langileen konp omisoa e a gogobe e zea ebalua zeako: Gallup Q12 e abiliz, lan-
ingu unean inda guneak e a hobe zeko a loak iden i ika zeko.
- 360 g aduko ebaluazioa en bidez, banakako ja duna en ikuspegi osoa e a o eka ua
lo zeko.
- Ga apen Plan Pe sonaliza uak eza zeko, alen ua kudea zeko p ak ika hobeak ha zeaz
gain.
Talen ua kudea zeko e edu ba e a u ho i so zea eka pen ga an zi sua da giza baliabideen
a loan. Enp esei be en alen ua en kudeake a hobe zeko esna p ak iko e a moldaga i ba
ema eaz gain, hainba me odologia e a i u i en inda guneak konbina zen di u,
ebiden zie an oina i u ako ikuspegi holis ikoa eskainiz. E edu ho ek e akundee an
alen ua en kudeake a en e izien zia e a e aginko asuna naba men hobe zeko ahalmena du,
e a, ho ela, e akundeen ga apen jasanga i e a lehiako a i lagunduz.
2. SARRERA.
Talen ua e akundeen onda e balio suena da, enp esen a eko desbe din asun es a egikoak
suposa zen di uen baliabidea. Alabaina, baliabide balio suena e a eskasena izanda e e, asko an,
oke en kudea zen dena da. José Medina en esane an, enp esek au e a e ama en du en
alen ua en kudeake a konplexua e a so ila da, e a be e ezinbes eko osagaiak alen ua
iden i ika zen, an zema en, ga a zen e a man en zen jaki ea da. Egia esan, e agike a ho iek
guz iak egi en jaki ea ez da e aza. Enp esa askok alen ua be egana zea lo zen badu e e e, ez
di a alen ua ga a zeko edo man en zeko gai (Medina, 2011).
Ga ai haue an, e akundeen lehiako asuna hainbes e ainokoa da in lazioa en, lehengaien
p ezioen, ho nidu a-ka ee ako a azoen, ene gia-p ezioen, ga azka mili a en edo pandemien
ondo ioz, ekai z pe ek ua osa u a gaine a, non inoiz baino beha ezkoagoa den ez ahaz ea gu e
e akundeen lehiako asuna en un sezko elemen ua pe sonak di ela.
Pe sonen alen ua ez da be i e aza iden i ika zen, e aka zen, a xiki zen (ze esanik ez
leial zea i bu uz!), ez a ga a zen e e, baina e akundea en xedea ekin e a ze egina ekin ondo
le oka u a dagoenean, e agin bide ka zailea so zen du e a, ondo ioz, p oiek uak oso modu
adie azga ian ga a zen di a (Sie a, 2023).
2002. e a 2007. u ee an munduko ekonomiak hazkunde handia izan zuen heinean, enp esa
zuzenda i e a giza-baliabideen ge en eak alen ua lo zeko nazioa eko lehia su suaga ik kezka u
zi en, me ka a i za-e onkak gida zeko e a ho iei au e egi eko pe sona egokiak ez iza ea en
e aginaz jabe u a e a lanpos uak edonola be e zeko ba ez bes eko ik behe ako hau agaiak
auke a zeaz a du a u a (Beechle e a Woodwa d, 2009). O ain, 2009ko k isia en e a 2021eko
pandemia en ondo en, alen ua gai k i ikoa da o aindik e e.
Akademikoen e a lan okiko p o esionalen a ean ezin da ados asunik lo u de inizio pa eka u
ba i bu uz, e a nahasmen handia au ki zen da alen ua en kudeake a bene an ze den e a be a en
helbu uak zein zuk di en az e zean (Hi sh, 2014). Talen ua en kudeake a en muina alen ua
dela a gi dago, baina sa i an adi uek alen ua ze den de ini zeko e a hu a iden i ika zeko
zail asunak izan di uz e.
1998. u ean, McKinsey & Company- en xos en a akas a suan o ain oso ezaguna den “ he wa
o alen ” kon zep ua lehen aldiz aipa u zen. Ga ai ha an, alen uaga iko ge a in lexio-pun u
es a egikoa zela e a hau enp esa asko alde ba e a uz en a i zi ela alda ika u zu en, hu engo
u ee ako enp esa-pano ama en ezauga i de ini zailea izango zela ona uz: “Ekonomia en aldi
ba e ako desazele azioak ez di u i auliko alen u handiko pe sonen eska ia bul za zen du en
joe a saihes ezinak. Talen uaga iko ge a e onka ba da enp esa guz ien za , baina modu
olda ko e a goiz ia ean e an zu en du enen za e e auke a pa egabea da lehia ako aban aila
lo zeko” (Michaels, Hand ield- Jones, e a Axel od; 2001).
Au o e hauek duela hogei u e baino gehiago adie azi zu ena en a abe a, inda ekonomiko,
soziologiko e a demog a ikoak enp esa-e eali a e be i ba so zen a i zi en, e a jendeak jadanik
ez zuen enplegu egonko ak e a langile leialak zeuzkan edo a makinak zein kapi ala lehia ako
aban aila nagusi za ha zen zi uen enp esa en beha ik; ai zi ik, e eali a e be i ho e an,
enp esak zi en pe sonak beha zi uz enak, alen udun langileak zi en lehia zeko aban aila,
pe sonek epe labu eko konp omisoak ona zen zi uz en e a enp esa ba e ik bes e a joa ea ez
zen ezinbes ean ibilbide p o esional alde ai ba en seinale, ga apen p o esional abe a sagoa en
zan zua baizik.
Talen uaga iko ge a ho i joe a demog a ikoek eka i ako alen ua en u i asunaga ik so u zela
kon uan izanik, ge a ho i gau egun man endu ez ezik, a eago u e e egin da. Lan-inda a en
belaunaldi-osae a aldake a azka a pai a zen a i da, adizionalis a askok (1900 e a 1945 u een
a ean jaio akoak) lan-inda a u zi du elako e a “baby boome s” izeneko belaunaldikide asko
(1946 e a 1965 a ean jaio akoak) ho i egi eko p ozesuan daudelako. Aldake a ho en ondo ioz,
langile gu xi daude e a honek alen ua en u i asuna e e eka i du. Enplega zaileek hu engo
belaunaldie a a jo beha du e alen u be i bila, e a honek enp esen giza-baliabideen sailen za
e onka handia suposa zen du, belaunaldi be ien lan-ikuspegi aldake a a molda u beha a
age ian ge a u delako.
Jaio za asa en behe akadak e a jada babyboome s gehienak lan-inda a uz eko bidean ego eak
lanpos uen eska i-eskain za hankaz go a ja i du. Izan e e, alen ua en u i asunak e akundeek
langile gaz eak e aka i beha a azale a u du e a, e a be ean, gaz eak (be aien au ekoekin
konpa a uz lane ako ikuspegi guz iz desbe dina du enak) lanpos uen a ean auke a zeko gai
di a. Y Belaunaldi de i zona osa zen du en ho iek (1980. e a 1986. u een a ean jaio akoek)
be aien au ekoek baino auke a gehiago di uz e, ikuspegi indibidualis agoa du e e a
e akundeekiko leial asun sen imendu xikia e akus en du e. Ho ek me ka uan p es a zen e a
gu izia zen di en gaz een e o azio-indizeak oso handiak iza ea daka e a, be az, alen ua
e aka zea baino, hau man en zea e a ga a zea da e onka handiena (Je icó, 2006).
Euskal Au onomia E kidegoan ge o e a kezka handiagoa dago biz anle ia ak iboa en
zaha zea en ingu uan. Lan-inda a osa zen du en pe sonen ba ez bes eko adina ge o e a
handiagoa da. Es a is ikako Ins i u u Nazionala en (INE) a abe a, langileen ba ez bes eko adina
naba men igo da azken u eo an. 2023an, Euskal Au onomia E kidegoko biz anle ia ak iboa en
ba ez bes eko adina 44,6 u ekoa izan zen, duela hama kada ba e egis a u ako 42,2 u eekin
alde a u a, hazkunde naba mena izan duela ik.
Gaine a, e e i o- asak naba men gaindi zen du langile be iak lan-me ka uan sa zea ena.
2023an, e e i oa ha u zu en 100 pe sonako, 78 langile be i baka ik sa u zi en lan-
me ka uan. Deso eka ho ek e onka k i ikoa plan ea zen du: esku aga i dauden giza
baliabideak op imiza zea un sezkoa bihu zen da. Fun sezkoa da e akundeen ba uan alen ua
au ki u, ga a u e a man en zeko bo oka egi ea, eskualdeko ekonomia en i aunko asuna e a
lehiako asuna be ma zeko.
Talen ua e aginko asunez kudea zeko beha a a e la iagoa da, kon uan ha u a, INE en
p oiekzioen a abe a, Euskal Au onomia E kidegoan lan egi eko adinean dagoen biz anle ia (16-
64 u e) % 5 mu iz uko dela 2030e ako. Tes uingu u demog a iko ho ek alen ua kudea zeko
es a egia sendoak eza zeko p emia azpima a zen du, egungo enplega uen ga apena i e a
a xikipena i hel zeko ez ezik, alen u be iak e aka zeko e e.
Be az, alen uaga iko ge a ba ge a zen da eska zen di en ebe asunak di uz en langileen
eskain za u ia denean, e a, ho enbes ez, enplega zaileek bo oka egin beha du e langile ik
bikainenak esku a zeko. Hasie a ba ean dinamika ho i me ka ua en aldi ba e ako baldin za
bazen e e, o ain gu e no mal asun be ia bihu u da. Beechle -en e a Woodwa d-en a abe a
(2009), lau ak o e nagusik lagundu du e ge a ho i a eago zen:
- Munduko joe a ekonomiko e a demog a ikoak: jaio za- asa mu iz ea, bizi-i xa opena ge o e a
handiagoa iza ea e a baby boome ak o dezka zeko beha adina langile ez iza ea inda
demog a iko ga an zi suak di a, e a e agin zuzena du e alen u-eskain zan.
-Pe sonen e a e akundeen mugiko asuna a eago zea: globalizazioa en ondo ioz, lan-inda a en
mugiko asuna izuga i handi u da mundu osoan. Kali a e handiko jakin zako langileak, ba ez
e e eskualde ekonomiko apalene akoak, ekonomia inda suagoak di uz en lehen munduko
he ialdee a a joa en di a, e a ho ek alen u-ihes handia e agi en du. Ho i be eziki egia da
ga apen-bidean dauden e a, aldi be ean, kali ika u ako langile-eskasia du en he ialdee an.
Ho ek kal e konponezina e agin diezaioke he ialde ho ie ako ekonomia i epe luze a.
- Negozioen izae a en e aldake a esangu a suak: be ikun za eknologikoek goi ik behe a alda u
du e enp esak an ola zeko e a kudea zeko modua. Ingu une be i ho e an a akas a iza eko,
ezagu za e a ebe asun egokiak di uz en langileak beha di a. Ezagu zako langileak
e akundea en a akas a ako un sezkoak di en ak ibo ukiezinak di a. Ondasunak ezin di a
imi a u, ia enp esa guz iek beha di uz e ongi kali ika u ako langileak bizi ik i au eko. Be az,
enp esek be en bu ua an ola u beha du e alen u izeneko ezagu za en langile balio suak
e aka zeko, zabal zeko, ga a zeko e a a xiki zeko.
- Lan-aniz asuna ge o e a handiagoa da: globalizazioa en enomeno ga an zi su ba da enp esa
gehienek ge o e a gehiago un ziona u beha du ela kul u a e a belaunaldi ani zeko ingu unean.
Talen ua, o ain, hainba ja o i e niko, kul u a, belaunaldi e a a aza an au kez en da, e akunde
ba ean elka ekin lan eginez. Talen ua e aka i e a a xiki nahi du en e akundeek alde e nikoen
kul u a-aniz asuna ekiko, emakumeen beha be eziekiko sen iko ak izan beha du e, e a lan-
inda a en belaunaldien eskae ak kudea u beha di uz e, Y belaunaldi ik hasi e a Belaunaldi
Isile aino. Emakumeen alen ua e aka i nahi du en e akundeek lana e a amilia ba e a
kudea zeko baliabideak eskaini beha di uz e; izan e e, langile-belaunaldi be iak ja e a
desbe dina du lan e a jokoa ekiko.
2024an ManPowe G oup-ek egindako ike ke an, inkes a u ako munduko enp esa-zuzenda ien
%75ak lanpos uak be e zeko beha di uz en pe sonak au ki zeko zail asunak di uz ela adie azi
du e. He ialdez he ialde az e uz, Espainia munduko ba ezbes ekoa en gaine ik au ki zen da,
alen u u i asun adie azle hau %78koa izanik.A e gehiago, enp esa ien a abe a au ki zeko
zailagoak di en gai asunak aldelana e a kolabo azioa di a. Belaunaldien aldake en ondo ioz
so u ako alen u-eskasia honek alen ua iden i ika u, e aka i e a man en zea baino, alen ua
ga a zeko p emia mahaigaine a u du.
3. MARKO TEORIKOA.
3.1 Ze da alen ua?
A es ian aipa u bezala, jaki unek alen ua en e a honen kudeake a i bu uzko a ikulu e a xos en
uga i a gi a a u badi uz e e e, ez da alen ua en de inizio pa eka u ba e a heldu e a, be az,
alen ua en de inizio egoki e a o oko ean ona u ba opa zea zaila da. Be az, ge o e a oiha zun
handiagoa duen e a hama kada ba baino gehiagoko ez abaida den a en, Talen ua en
kon zep uak nahas e-bo as e kon zep uala du, de inizioa i, i ismena i e a helbu u o oko ei
dagokienez a gi asun al a handia bai ago.
Ike zaile askok alen u e minoa en hainba de inizio eman di uz e hainba ikuspun u a ik.
Ha u ako de inizioa enp esak e abil zen duen es a egia en, e akundea en izae a en, lehia zen
den ingu unea en e a bes e elemen u ba zuen a abe akoa da (CIPD, 2007). Tanselyk (2011)
be e a ikuluan ida zi zuenez, ez dago “ alen ua en” de inizio unibe salik hizkun za guz ie an.
Talen ua en esanahia e akundean pa eka zen den hizke a en a abe akoa da. Ko po azio askok
ez daki e alen ua ze den, ez a nola kudea u e e (The Economis , 2006).
CIPDk alen u handiko gizabanakoen de inizio e abilga ia eman du: alen udun pe sonak
enp esan alde ik handiena ma ka zeko gai di enak di a, e akundea en egungo e a e o kizuneko
ja due an be ezko du en ahalmena adie az en bai u e (CIPD, 2007). Talen uen de inizio
ho ie a ik ondo ioz a dai eke alen uak e akunde ba ean lan egi eko pe sona ik ap oposenak
zehaz en di uela e a be e helbu u es a egikoak lo zen lagunduko lioke ela neu i handiagoan.
Adibidez, McKinsey en esane an alen ua honakoa da: "Pe sona ba en ebe asunen ba u a...
be e be ezko dohainak, ebe asunak, ezagu zak, espe ien zia, adimena, i i zia, ja e a, izae a e a
mo ibazioa. Ikas eko e a haz eko gai asuna e e ba ne ha zen du." (Michaels e al., 2001). Baina,
u e be ean, Pila Je icó- en (2001) abu uz alen ua ha a ago doa e a be e alen ua en de inizioan
konp omisoa e e ba ne ha zen du: “P o esional konp ome i u ba en edo p o esional- alde ba en
gai asun inplemen a ua, ingu une e a an olamendu espezi iko ba en bai an emai za hobeak
lo zen di uena.” Geo Col in-ek aldiz, alen ua en de inizio askoz sinpleagoa ema en du:
“Pe sona gehienek egin dezake ena hobe o egi eko ebe asun na u ala (Col in, 2009).”
lehiako a, bizi za pe sonala en e a lan-bizi za en a eko o eka, ka e an au e a egi eko
auke ak, lehia zeko onu ak, lan e onka ia, no be a en lana i lo u ako solda a-igoe a, ikas eko
e a ga a zeko auke ak, e e i o-i abazi lehiako ak.
3.3.5 Ga apena.
E akunde ba en kali a ea be e lan-inda a en kali a ea da. Talen ua go a e ama eko modu ik
onena alen ua behean e e iza ea da; alen ua ga a zeko, inspi azio p o esionalak, inda ak e a
ahuleziak, ebe asunak, gus uak e a asmakizunak beha di a.
Munduko e akunde bakoi zak alen ua ga a zeko poli ika p opioa du, ez bai ago e akunde
guz ie an aplika u beha eko es anda komunik. Badi a zenbai kon zep u, ba a bes ea i
dagozkionak, lan-espek a ibak gaindi zen di uz en langileak nola a a u beha di en azal zen
du enak. Ho i eske , enp esak epe luzeko ikuspegia du, e ek u a ze-poli ika alda zeko,
“lanpos uak be e zeko pe sonak kon a a zeko” poli ika ba e ik “pe sonak kon a a zeko e a
e o kizuneko auke a e a beha ei e an zu eko ga a zeko” poli ika ba e a pasa uz.
Enp esa a akas a suek asko a iko moduak e a me odoak e abil zen di uz e langileen gai asunak
ga a zeko, a akas a gu xiago du en enp esekin alde a u a. Esku a dauden baliabideak
gai asunak hobe zen di uz en ga apen-p og amei eslei zeko auke a hobeak di uz e.
An olakun za-ja due a hobea du en enp ese an, langile alen udunen zako ibilbide p o esionalen
sis ema ondo o mula ua dago, e a, be az, alen uak ga a zeko auke a hobeak daude. E akunde
ho iek bu u-bela i a i di a alen uak banaka ga a zeko ja due en plani ikazioan. Enp esa
ho ie ako zuzenda iei denbo a nahikoa ema en zaie enplega uen gai asunak ga a zeko, e a
ga apen-ja due a ho iek guz iek inan za-lagun za handia iza en du e an olakundeko goi-
zuzenda i za en alde ik (Lanča ič, Sa o , e a Chebeň, 2021).
Kon u an ha u beha ekoa da, alen ua ga a zea alen ua a xiki zea ekin es uki lo u a dagoela.
Izan e e, langileek haz eko e a ebe asunak hobe zeko auke ak ikus en di uz enean, balo a u a
e a mo iba u a sen i zen di a enp esan ja ai zeko. Ho ek konp omiso e a leial asun zen zua
so zen du. Gaine a, ga apen p o esionala sus a zen duen ingu une ba ek laneko gogobe e zea
so zen du, e a ho ek xandaka zea mu iz en du e a alen u be iak e aka zen di u.
3.3.6 Ebaluazioa.
Egia esan, e akundeak ga a zeko e a ebalua zeko p og amak izan a en, bene ako alen ua du en
pe sona gehienak o aindik e e ez di a ezagunak be e e akundeen za . Ho en ondo ioz,
e akundeek ga apen- e a ebaluazio-plan e aginko ba eza i beha du e, alen ua en
kudeake a en osagai nagusi gisa auke ak iden i ika zeko xedea lo zeko, e a, ho ez gain, lanean
ga a zeko auke a handiak kapi aliza u beha di uz e e a u o e za e a en enamendu e aginko ak
ez ezik, kali a e handiko ebaluazio-ja due ak e e eskaini beha di uz e. Banakako alen uak
ga a zeko planak egi eko e abil zen di a ebaluazio-p ozesua en emai zak.
3.3. 7 A xikipena.
A es ian aipa u ako ge ae a ho iek guz iek baldin za hobeak eskain zen di uz e alen ua du en
pe sonak e akunde-an olamendu hobea du en enp esei a akas az a xiki zeko. Enp esa ho iek

askoz hobe o ase di zake e alen ua du en pe sonen inan za-beha ak bes e enp esa ba zuek
baino. Talen udun pe sonak e e a xiki di zake e, be e bu ua hobe zeko p ozesuan lagunduz.
Gaine a, mo ibazio sis ema zuzen e a un zional ba ga an zi sua da alen uak a akas az
a xiki zeko an olakun za-ja due a hobea du en enp ese an. Fun sezkoa da langile ik onenak e a
alen udunenak iza ea, baina, e a be ean, haiei eu si beha zaie e akundea en e o kizuneko
helbu ue a ako.
Aipa u ako joe a demog a ikoak e a alen u eskasia dela e a, e akundeek ezagu za gal zea
saihes eko es a egien e abile a egungo enp esen kezka k i ikoe ako ba bihu u da. Bes alde, Y
Belaunaldia ez da hain leiala be e langileekin, e a langile askok be e alen uak gal zen di uz e
au ka ien alen u-ehiza dela e a.
Lehenago esan bezala, alen uak e aka zea e a a xiki zea alen ua en kudeake a en un sezko bi
beha ak di ela us e du e ba zuek. Gaine akoek us e du e alen uak e aka i e a ga a u bes e ik ez
du ela egin beha , e a ez dio e ja amonik egi en a xiki zea i. Talde ho iek alen uan inbe i zen
du e, baina inbe sioa en i zulkinak lo zeko unea i is en denean, alen uek be en enp esa uz en
du e. Talen uek enp esa ze ga ik uz en du en jakin beha du e, e a konponbidea bila u.
Sa iak, ain za espen-sis emak e a lan-o du egi malguak e abakiga iak di a alen ua i eus eko.
Talen uen a xikipen handia e agi en du en bes e ak o e ba zuk enplega uen konp omisoa,
laneko gogobe e asuna e a e akundeko lide goa di a.
3.4 Talen ua ga a zea.
3.4.1 Ga a zea en ga an zia.
O ain a e, o o ha , alen ua en kudeake a en ma ko eo ikoa e a honen aseak az e u di ugu.
Fase ho ie ako bakoi za un sezkoa da e akundeek langile egokiak iza ea e a p odukzio-laneko
ingu unea man en zea be ma zeko. Hala e e, o ain alen ua en ga apenean ja iko dugu a e a.
Talen ua kudea zeko p ozesuan au ki dai ezkeen aseen aniz asuna ikusi a, ez da ha i zekoa
galde zea ea alen ua kudea zeko p ozesua en aseak banan-banan e e ga an zi suak di en
an olakun za-ja due a o oko a i dagokionez. Hau da, alen ua en kudeake a za ika bana uz e a
ha en analisi gene ikoa alde ba e a u ziz, bes e ba zuk baino ga an zi suagoa den be a iazko ba
au ki dezakegun. Hi u unibe si a e-i akaslek egindako az e lan ba ean, Eslo akiako 381
enp esa-e akunde az e u zi en, e a au o eek e eg esio linealeko e edu ba e abili zu en, alen ua
kudea zeko p ozesua en aseek e akunde ba en an olakun za-ja duna en ga apenean du en
e agina ebalua zeko e a alen ua kudea zeko p ozesu ba en banakako asee an dauden
desbe din asunak azal zeko. Emai zen a abe a, alen ua kudea zeko ase guz iek ez du e be din
e agi en e akundea en egoe a ekonomikoan. Azken bi aseek (ga apenak e a a xiki zeak) e agin
naba mena du e an olakun za-ja due a en au e apenean; hasie ako aseek (es a egiak,
iden i ikazioak e a ebaluazioak), be iz, badi udi ez du ela inolako e aginik an olakun za-
ja due an. Az e ke a honen au kikun zak un sezkoak di a, e aginko asuna e a e ikazia
ezinbes ekoak bai i a an olakun zan, e a ho ega ik ase bakoi za en ga an zi aldako a
ezagu zea un sezkoa da baliabide muga uak edo denbo a muga ua e abiliz an olamendu-
helbu uak lo zeko (Lanča ič e .al, 2021).
Talen ua en ga apenak, langileen gai asunak e a ebe asunak hobe zeaz gain, enp esa ekiko
gogobe e zea e a konp omisoa e e a eago zen di u. Langileen p es akun zan e a hazkunde
p o esionalean inbe i zean, e akundeek p oduk ibi a ea handi u dezake e, be ikun za sus a u
e a lehia-aban aila i aunko a be ma u. Gaine a, alen ua en ga apena un sezkoa da
a xikipene ako; izan e e, enp esa en ba uan haz eko auke ak ikus en di uz en langileek epe
luze a ja ai zeko joe a handiagoa du e.
Guz i ho i dela e a, lan hone an hemendik au e a alen ua en kudeake a o oko a nola bai alde
ba e a u zi e a ga apenean mu gilduko ga a, alen ua ga a zeko enp esen adibide e ealak
az e uz e a gu e alen ua ga a zeko e edua so uz.
3.4.2 Talen ua ga a zea.
Pila Je ico en esane an, ga apenean inbe i zeak xandaka ze-indizeak ehuneko 30 mu iz ea
daka ; azken inean, p o esionalak ga a zen di uz en konpainiak e akundea ekiko konp omisoa
inda zen a i di a. Ez dezagun ahaz u ikaskun za jo zen dela p o esionalen mo ibazio esna
nagusiene ako za , e a ho ek ema en diela auke a e o kizunean enp esan haz eko. Ho ez gain,
ga apenak enp esa en lehiako asunean inbe i zea daka ; izan e e, ezagu zak egune a zea e a
ezauga iak hobe zea beha -beha ezkoa da, bai langileak man en zeko bai beze oen
beha izanak ase zeko (lehiako man enduz).
Hala e a guz iz e e, ino ez da ha i zen mundu osoko e akunde askok sis ema ikoki
e an zukizuneko pos uak kanpoko jendea ekin be e zen di uz ela ikus ean. Hala e e, enp esa
mi e sienek e a inan za-emai za onenak di uz en ho iek ezauga i komun ba du e: sus apena
kanpoko jendea hau a zea en au e ik ja zen du e. O duan, ze ga ik bila u alen ua kanpoan,
be okoa ga a u o dez? E an zuna sinplea da: alen ua iden i ika zeko eknikak e a esnak
e abili beha di a, langilea p es akun za-ikas a o klasiko ba e a bidal zea baino inbe so
handiagoa beha ezkoa da, e a, bes alde, p o esionalen ga apena e agoz en duen an olamendu-
sabai o o ezaba u beha da (e a ho ek e e ez du mundu guz ia lilu a zen).
Pe sonek ikas eko e a ga a zeko gai asun izuga ia du e, e a hezkun za gai asun ho en
e digunean dago. Pe sonen ga apen-p ozesuek lo u a es ua du e hezkun za ekin. Pe sonak
ga a zeak ez du esan nahi be aiei in o mazioa ema ea soilik, ezagu za, ebe asun e a ebe asun
be iak ikas di za en e a, hala, egi en du en ho e an e aginko agoak izan dai ezen oina izko
in o mazioa ema ea baizik, ja e a, i enbide, ideia e a kon zep u be iak ikas di za en, be en
ohi u ak e a po ae ak alda di za en e a egi en du en ho e an e aginko agoak izan dai ezen;
izan e e, eba zea in o ma zea baino askoz gehiago da, giza no asuna abe as ea bai a, e a
e akundeak ho e az jabe zen hasi di a.
Alde ba e ik, ga apen-p ozesuak modu adizionalean bide a zen di a, kasu-e edua en a abe a,
hau da, auke a edo beha ba so zen denean baka ik gai zen di a pe sonak, ausazko eskema
ba ekin (pe sonak ausaz auke a zen di a), ja e a e eak ibo ba ekin (a azo edo beha ba
dagoenean), epe labu eko ikuspegi ba ekin (be ehalako a azoa i e an zu eko), inposizioan
oina i u a (pe sonei ez zaie eze kon sul a zen), e a egoe a egonko ba ean (ez da eze
alda zen), kon se bazio-asmoz (s a u quoa i eus eko) e a i aunko a edo a behin be ikoa
man endu nahian. Hala e e, ga apen-p ozesuek ikuspegi mode noa izan dezake e,
plani ika u ako e edu ba i (kul u a ba en pa e gisa gai zea), helbu u a gi ba i (pe sona guz iak
gai zea), ja e a p oak iboa i (beha ei au ea ha zea), epe luzeko ikuspegia i (e o kizuna i
begi a), ados asunean oina i u a (pe sonei kon sul a zen zaie e a pa e ha zen du e),
ezegonko asun e a aldake a egoe a ba i (dena alda u beha da hobe zeko) e a be ikun za e a
so men egoe a ba i (e o kizun hobea e aiki zeko) e an zun ahal iza eko, a e a behin-behinekoan
e a aldake an ja i a. E akundeak ikuspegi adizionala uz en hasiak di a mode no a mig a zeko.
Idalbe o Chia ena o en a abe a (2009), ga apen-p ozesuek gainja zen di en hi u maila di uz e:
ebakun za, pe sonen ga apena e a e akundea en ga apena. Maila baxuek —hala nola
pe sonen gai asunak e a ga apenak (GG)— banakako ikaskun za e a pe sonek ikas eko e a
ga a zeko du en modua lan zen di uz e. An olamendu-ga apena (AG) maila zabalena da, e a
e akundeek aldake a en e a be ikun za en a abe a ikas en e a ga a zen du en modua i dagokio.
Hi u kon zep u ho ien a eko aldea kon uan ha u beha badugu e e, lan hone an pe sonen
ga apenean ja iko dugu a e a ba ez e e.
T ebakun zak ze ikusi handia du ezagu za ekin. Gau egungo ezagu za en a oan, ho i da
baliabide ik ga an zi suena. E a, esan beha bada ezagu za un sezkoa dela, jakin za en
p oduk ibi a ea da ga apena en gil za. Ezagu za p oduk iboa izango da soilik baldin e a
ezbe din asun naba mena so zen bada emai zak lo zeko, p ozesuak hobe zeko, balioa
gehi zeko e a abe as asuna so zeko. Mundu in o ma iza u ba ean, non denek bai u e
in o mazioa esku a zeko auke a, in o mazioa in e p e a zeko e a azka —bes e ba zuek baino
lehenago— p oduk u, ze bi zu, aplikazio, be ikun za edo auke a be ia bihu zeko gai asuna
du en pe sonak naba men zen di a.
A akas a iza eko, e akundeek pe sona adi uak, bizko ak, ekin zaileak e a a iskuak ha zeko
p es daudenak izan beha di uz e. Pe sonak di a gauzak ge a az en di uz enak, negozioak
zuzen zen di uz enak, p oduk uak egi en di uz enak e a ze bi zu bikainak ema en di uz enak.
T ebakun za e a ga apena ezinbes ekoak di a ho i lo zeko. E akunde a akas a suenek asko
inbe i zen du e ebakun zan e endimendu be ma ua lo zeko. Haien za , ebakun za ez da
gas u ba , inbe sio ba baizik, bai e akundean, bai e akundean lan egi en du en pe sonengan.
Gaine a, zuzeneko onu ak e agi en dizkie beze oei.
Gaikun za, ia be i, be e zen duen lanpos ua en ze egin espezi ikoak bikain asunez be e zeko
pe sona p es a zeko p ozesu za ha u izan da. Gau egun, ebakun zak pe sonen gai asunak
ga a zen di u, emanko agoak, so zaileagoak e a be i zaileagoak izan dai ezen, e akundea en
helbu uak hobe o be e di za en e a ge o e a balio handiagoa izan deza en. Hala, ebakun za
e abilga ia da, pe sonei negozioa en emai ze an bene an lagun zeko auke a ema en bai ie.
Ho i dagokionez, gaikun za pe sonei, e akundea i e a beze oei balioa e ans eko modu
e aginko a da. E akundeen giza onda ea abe as en du, e a be e kapi al in elek uala en
p es akun za en e an zulea da.
T ebakun za-p og ama gehienek in o mazio jakin ba ema en dio e kolabo a zailea i
e akundea i, ha en poli ika e a ja aibideei, a au e a p ozedu ei, e akundea en misio e a
ikuspegia i, p oduk u/ze bi zuei, beze oei, lehiakideei e a aba i bu uz. In o mazioak pe sonen
po ae a gida zen du, e a e aginko ago bihu zen di u. Bes e ebakun za-p og ama ba zuek
pe sonen gai asunak ga a zen di uz e, lane ako hobe o gai zeko. Azkenik, bes e p og ama
ba zuk kon zep uak lan zeaz e a pe sonen abs akzio-maila jaso zeaz a du a zen di a, modu
zabalagoe an pen sa u, a azoi u, epai u, e abaki e a ja dun deza en.
Pe sonen gai asunak e a, ondo ioz, e akundea en ja due a hobe zeko ahalegin e engabea en
muina da ebakun za. Giza baliabideen adminis azioko p ozesu ik ga an zi suene ako ba da.
Talen uei be en egungo lanpos ue an beha di uz en ezagu za e a ebe asunak ema eko
diseina zen da ebakun za. Ga apenak egungo lanpos u ik ha a ago doan e a pe sona en
ka e a a heda zen den ikaskun za eska zen du, epe luze ako ikuspegia ekin, aldake en
e i moa i e a e akundea en hazkundea i ja ai zeko p es a zeko.
Ho i guz ia gogoan izanik, bene an e agi en duen ho e a a goaz: pe sonen ga apene a.
T ebakun za ezinbes ekoa da, baina ez da nahikoa e engabe alda zen a i den mundu hone an
e akundea en beha ak ase zeko. E akundea alda zeko e a hobe zeko ahalegin zabalagoa e a
ule ga iagoa beha da. Ze ga ik? Sinplea: ezegonko asuna en e a aldake en ga ai hone an
pe sonak e a e akunde dinamiko, malgu, aldako e a be i zaileak beha di elako. Ga ai be iek
e akunde be iak eska zen di uz e, e a pe sonek bes e ja e a ba ha zea.
Adminis azioa en eo iak oga u zuen gi o egonko ek e akunde mekanizis ak eska zen
di uz ela, e a ingu une aldako ek, be iz, e akunde o ganikoak. Indus ia-A oa en ezauga ia
gi o egonko a, i aunko a e a kon se baziokoa izan zen. Ho ega ik, e akunde mekanizis a e a
bu ok a ikoak ugaldu egin zi en XX. mendea en za i ik handienean. Ezagu za en ga aia ekin,
aldake a bizko u egin zen, e a negozioen mundua ingu une ezegonko e a zu unbilo sua
bihu u zen, ingu umen-baldin za be ie a a hobe o egoki zen di en e akunde o ganiko e a
malguen za ap oposa. Hauek di a e edu o ganikoa en be ezi asunak: hie a kia-mailak mu iz ea
e a deszen alizazioa, ja due a en kon ola e a zuzenda i za pe sonen esku uz ea, xandakako
lanpos uak e a e engabe bi de ini zen a i di enak, ge o e a ze egin konplexuagoak e a
be eiziagoak, ez banakakoak, un zio ani zeko, au ogida u ako e a gai asundun aldeek egi en
di uz enak baino, elka ekin za e engabea e aginko asuna bila zeko, o gano malguak e a
aldako ak, ge o e a gehiago an aldeek o dezka uak; azken ba ean, kanpo-malgu asuna e a
mundua ekiko egoki zapena bila zen di uen e edu dinamikoa e a be i zailea.
Pe sona guz iak ga a dai ezke e a ga a u egin beha di a, no banakoen a eko aldeak alde ba e a
u zi a. Ikuspegi adizionalean, adminis azio-ga apena langileen a al xiki ba e ako go de zen
zen, maila al uene a ako baka ik. Hie a kia-mailak mu iz ea ekin e a lan- aldeak
p es a zea ekin, langileek pa e-ha ze handiagoa izan zu en be en lanpos ue ako helbu ue an,
e a kezka handiagoa zu en kali a eaz e a beze oez. Gau egun, e akundeek eska zen du e
pe sona guz iek ebe asun, ezagu za e a gai asun be iak iza ea. O ain, ga apenak langile
guz iak bil zen di u.
3.4.3 Talen ua ga a zeko me odoak
E akundeen ba uan alen ua ga a zea i dagokionez, ona zen da p es akun za-me odo egokiak
eza zea un sezkoa dela langileen ebe asunak e a gai asunak sus a zeko. Hainba az e lan e a
a ikulu ga an zi su en be ikuspen bibliog a ikoan oina i u a, alen ua en ga apenean
e aginko ak di ela e aku si du en hainba me odologia e a ikuspegi azpima a dai ezke.
Fun sezko ikuspegie ako ba hezkun za o mala e a p es akun za egi u a ua di a, en enamendu-
p og amak e a e engabeko hezkun za ba ne. Suu a ik e a Vii alak (2008) egindako ike ke a en
a abe a, ge en zia-ga apeneko p og amak un sezkoak di a zuzenda i za-gai asunak inda zeko.
P og ama ho iek ba u ik nahiz kanpo ik an ola dai ezke. Ba ne-p og amek enp esa en helbu u
es a egiko espezi ikoekiko le oka ze es uagoa ahalbide zen du e, e a kanpo-p og amak, be iz,
baliaga iak di a ba nean esku aga i ez dagoen in o mazio egune a ua e a espezi ikoa beha
denean.
P es akun za o malaz gain, espe ien zia-me odoek be ebiziko ga an zia du e alen ua en
ga apenean. Me odo ho ien a ean daude lanpos uen xandaka zea, esleipen be eziak e a
p oiek ue an oina i u ako ikaskun za. Lanpos uen xandaka zeak, be eziki, emai za posi iboak
e aku si di u, langileen ezagu za e a ebe asunak hobe uz, e akundea en ba uko un zioekiko
hau ema e handiagoa sus a uz e a lankide za sus a uz. Hala e e, eknika ho ek desaban ailak e e
izan di zake, hala nola p oduk ibi a ea aldi ba e ako mu iz ea, ikaskun za-ku ba en ondo ioz,
e a langile xandaka uei lagundu beha die en ekipo un zionale an asegabe asuna ego ea.
Coaching exeku iboa alen ua ga a zeko bes e eknika ga an zi su ba da. Rekalde, Lande a,
Albizu e a Fe nandez-Fe in – en (2017) analisia en a abe a, age ian ge a u da coaching-ak
(a ikuluan Execu i e Coaching bezala izenda ua) onu a esangu a suak eskain zen di uela,
be eziki lide go- ebe asunen ga apenean e a banakako ja duna en hobekun zan. Coaching-ak
ikaskun za pe sonaliza zea ahalbide zen du, gizabanakoa en beha espezi ikoe a a egoki uz, e a
ho ek ikasi ako ebe asunak zuzenago e a e aginko ago aplika zea daka . A ikuluak
naba men zen du coaching exeku iboa oso e aginko a dela ge en zia-eskumenak ga a zeko,
jokabideak modu zuzendu e a pe sonaliza uan alda zeko gai asuna duelako, denbo an zeha
aldake a i aunko ak eginez. Rekalde e al.-en ike ke ak azpima a zen duenez, coaching-a asko
balo a zen du e exeku iboek e a giza baliabideen kudea zaileek, e a, ho ela, a akas a iza eko
p obabili a ea handi zen da. Hala e e, coaching-a en kos u al uak, i aupenak e a
espezi iko asunak muga u egi en di uz e ha en e abile a esklusiboa e engabeko p es akun zako
e a p es akun za o oko eko esna gisa. Ike ke ak, halabe , e engabeko ebaluazioak e a
a ze aelikadu ak alen ua ga a zeko eknika e aginko gisa du en ga an zia azpima a zen du.
Be elikadu a mul isou ce edo 360 g adukoa esna balio sua da, e a hainba i u i ako i i ziak
jaso zeko auke a ema en die langileei, gainbegi aleak, pa eak e a mendekoak ba ne. Teknika
ho ek, hobe zeko a loak iden i ika zen lagun zeaz gain, au oebaluazioko e a e engabeko
ga apeneko gi oa e e sus a zen du.
Azkenik, espe ien zie an oina i u ako ikaskun za, hala nola nazioa eko p oiek ue an e a
desa io-esleipene an oina i u akoa, un sezkoa da es uingu u global ba ean gai asunak
ga a zeko. Nazioa eko esleipenek, be eziki, ingu une be i e a desa ia zailee an egoki u e a
ikas e a beha zen di uz e gizabanakoak, e a ho ek un sezko gai asunak azka ga a zea e a
me ka u globalak hobe o ule zea daka .
Gaine a, Ba ba a Os owski Ma in e a lankideen "T aining Me hods: A Re iew and Analysis"
a ikuluak oina izko hamahi u p es akun za-me odo iden i ika zen di u: kasu-ikaske ak,
jokoe an oina i u ako p es akun za, pasan iak (edo ikaske a p ak ikak), lanpos uen
xandaka zea, lana en behake a, hi zaldiak, u o e za e a ikaskun za, i akaskun za p og ama ua,
olen modela ua, olen jokoa, simulazioa, es imulue an oina i u ako p es akun za e a alde-
p es akun za. Me odo ho iek hainba i izpide en a abe a az e u zi en, hala nola ikaskun za-
modali a ea, p es akun za-ingu unea, p es a zailea en p esen zia, hu bil asuna, elka e agin-
maila, kos uei bu uzko gogoe ak e a denbo a-eskae ak.
A ikuluan egindako az e ke ak age ian uz en du p es akun za-me odo gehienek elka e agileak
(in e ak iboak) ez iza eko joe a du ela, e a langileen lan-ingu une zuzene ik kanpo egin ohi
di ela. Hala e e, au e apen eknologikoei eske , ema eko moduak u uneko hainba auke a a a
zabaldu di a, e a ho i be eziki onu aga ia da e engabeko p es akun za malgua en za . Hedapen
eknologiko ho ek p es akun za ako sa bidea e az en du muga geog a iko e a enpo al
adizionalik gabe, langileei be en e i moan e a be en ingu unean ikas eko auke a emanez.

A ikuluak e akundea en e a langileen beha e a helbu u espezi ikoekin ba da ozen
p es akun za-me odoak hau a zea en ga an zia azpima a zen du. Esa e ba e ako, lanpos uen
xandake a e a ikaske a p ak ikak bezalako me odoek e akundeko hainba a lo sakonago
ule zeko auke a ema en die e langileei, e a ho i balioezina da un zio ani zeko ebe asunak
ga a zeko e a lide go- ole a ako p es a zeko. Bes alde, olak modela zea e a ol-jokoa bezalako
me odoak e aginko ak di a pe sonen a eko ebe asunak ga a zeko e a bene ako lan-egoe ak
imi a zen di uz en es uingu u simula ue an a azoak konpon zeko.
Gaine a, Ma in e al. -en a ikuluak espa u in eg al ba eskain zen die p o esionalei
p es akun za-me odo egokienak hau a zen lagun zeko, be en p emien e a egoe a espezi ikoen
a abe a. Espa u ho ek, inplemen a zeko me odoei bu uzko e abaki in o ma uak ha zea
e az eaz gain, e o kizunean alen ua en ga apena en alo ean ike ke ak e a ga apenak egi eko
pla a o ma gisa e e balio du. Hainba p es akun za-me odo konbina zeko e a an olakundea en
es uingu u espezi ikoe a a egoki zeko gai asunak auke a ema en du un sezko gai asunen
ga apenean ikuspegi holis ikoagoa e a e aginko agoa iza eko.
Labu bilduz, Ma inek e a lankideek az e u ako p es akun za-me odoek auke a uga i eskain zen
di uz e langileen alen ua ga a u nahi du en e akundeen za . Me odo egokia auke a zea hainba
ak o e en a abe akoa da, ga a u nahi di en ebe asunak, an olamendu- es uingu ua e a esku a
dauden baliabideak ba ne. Me odo ho iek modu es a egikoan in eg a zean, e akundeek alen ua
ga a zeko p og ama e aginko agoak so di zake e, be en langileen e a helbu u ko po a iboen
beha espezi ikoe a a egoki uak.
A ikulue an aipa zen di en alen ua ga a zeko me odologien a ean, hauek di a pe sonak
ga a zeko me odo nagusie ako ba zuk:
1. Lanpos uen xandake a. Pe sonak e akundeko hainba pos u a ik pasa az ea esan nahi du,
be en gai asunak, ezagu zak e a gai asunak zabal zeko. Lanpos uen e o azioa be ikala edo
ho izon ala izan dai eke. E o azio be ikalak esan nahi du pe sona lanpos u konplexuago ba e a
igo zen dela behin-behinean. E o azio ho izon alak epe labu eko alboko ans e en zia gisa
un ziona zen du, e a pe sonak konplexu asun be eko ezagu zak e a espe ien ziak be egana zea
du helbu u. Lanpos uak xandaka zea me odo bikaina da pe sonak e akundea en e agike ekiko
duen esposizioa handi zeko e a espezialis ak jene alis a bihu zeko; izan e e, no be a en
espe ien ziak a eago u e a ideia be iak ga a zeko auke a luza zen du, langileen ja due a i
bu uzko ebaluazio zabalagoa e a idaga iagoa eskain zeaz ba e a.
2. Aholkula i za-lanpos uak. Ahalmen handia duen pe sona i e akundea en hainba a lo an aldi
ba e ako lan egi eko auke a ema ea esan nahi du, kudea zaile a akas a su ba ek gainbegi a u a.
Pe sonak s a -lagun zaile gisa edo zuzeneko aholkula i za- aldee an lan egi en du, e a hainba
lan egi en di u adminis a zaile ba ek gida u a e a lagundu a.
3. Ikaskun za p ak ikoa. T eba zeko eknika ba da, e a auke a ema en dio pe sona i denbo a
osoz zenbai p oiek u en edo bes e sail ba zuen a azoak az e ke a e a konponke an lan egi eko.
O o ha , bes e eknika ba zuekin ba e a aplika zen da. T eba zen a i di en pe sona askok
elka ekin lan egi en du e lankide za eska zen du en p oiek uak ga a zeko.
4. Komisioak eslei zea. Pe sona i lan-ba zo dee an pa e ha zeko auke a ema ea esan nahi du.
Ba zo de ho ie an e abakiak ha zean pa e ha zen du, bes eei beha uz ikas en du e a
e akundea en a azo espezi ikoak ike zen di u. O o ha , ba zo de ho iek aldi ba e akoak e a
i aganko ak iza en di a, e a a azo jakin ba konpon zeko diseina u ako ze egin-inda gisa
ja du en du e, bai e a xandakako konponbideak e a ho iek eza zeko gomendioak p oposa zeko
e e. Aldi ba e ako esleipenak e onka in e esga iak di a, ze en e a auke a ema en du e
pe sonak ha eman handiagoa izan dezan e akundeko bes e kide ba zuekin, hobe o ule dezan
e a haz eko auke a gehiago izan di zan.
5. Kanpoko ikas a o e a min egie an pa e ha zea. Ikas a o o malen, klaseen e a min egien
bidez ga a zeko modu adizionala da. Ezagu za be iak esku a zeko e a gai asun kon zep ualak
e a anali ikoak ga a zeko auke a ema en du. Ba ne ikas a o edo min egiekin egi en da,
aholkula ien, ho ni zaileen e a aba en lagun za ekin. Gau egun, e akundeek in o mazioa en
eknologia e abil zen du e u u iko i akaskun za eskain zeko, bes e nonbai egon dai ekeen
bide a zaile ba ekin, au kezpena aldi be ean hainba oki an ansmi i zen den bi a ean, hala
nola bideohi zaldian.
6. Simulazio-a ike ak. Simulazioak langileen hau ake a es apola u du, e a eba zeko e a
ga a zeko eknika e e bihu u da. Simulazio-a ike e an, bes eak bes e, kasu-az e ke ak, enp esa-
jokoak, un zioen simulazioa ( ole playing) e a aba sa zen di a. Kasuen az e ke ak egi eko,
bes e e akunde ba zuen espe ien zia e abil zen da, pe sonak bene ako a azoak desk iba zeko e a
diagnos ika zeko, kausak az e zeko, xandakako konponbideak p oposa zeko, be e us ez
egokiena auke a zeko e a inplika zeko. Kasuen az e ke ak ez abaida biziak piz en di u pa e-
ha zaileen a ean, e a auke a bikainak eskain zen di u pe sonak be e ebe asun anali ikoak e a
i i ziak de enda di zan. Enp esa-jokoek e a d ama izazio-a ike ek a azo adminis a iboen egile
edo pa e-ha zaile gisa ja zen du e pe sona. Simulazio-a ike en aban aila da pe sonak lan
egi en duen egoe a e ealen an zeko gi oa so zeko auke a ema en du ela, baina nahi ez di en
ekin za e ealek suposa zen di uz en kos u handiak kendu a. Hala e e, zaila da egune oko
bizi zako egoe a guz iak simula zea.
7. Enp esa ik kanpoko ebakun za. Duela gu xiko joe a ba kanpo- ebakun za e abil zea da;
asko an, e akundean ez dauden e a e akunde ik kanpo lo u beha di en ezagu za, ja e a e a
po ae a be iak bila zea ekin lo u a dago. O o ha , ebakun za-mo a ho i en enamenduan e a
ga apenean espezializa zen di en e akundeek ema en du e, e a eskema in eg a uak eskain zen
di uz e, langileei aldean lan egi eak duen ga an zia e akus eko.
8. Kasuen az e ke a. Ga apen-me odo ba da, pe sona i az e u e a konpondu beha duen
an olake a-a azo ba en desk ibapen ida zia au kez en diona. Teknika ho en bidez, bene ako
a azo ba diagnos ika u e a hu a konpon zeko al e na ibak au kez en di a, e a analisi ako,
komunikazio ako e a konben zi zeko ebe asunak ga a zen di a.
9. Enp esa-jokoak, managemen games edo business games izenekoak. Ga apen- eknikak di a,
non langile- edo adminis a zaile- aldeak elka en a ean lehia zen di en e a enp esa-egoe a
e eal edo simula ue an e abaki konpu a iza uak ha zen di uz en.
10. Ga apene ako ba ne-zen oak edo in house de elopmen cen e s. Me odo ho iek enp esa
ba uan dauden zen oe an aplika zen di a, e a adminis a zaileei e a pe sonei a ike a e ealis ak
egi en e akus ea du e helbu u, be en ebe asun pe sonalak ga a u e a hobe u di za en, adibidez,
unibe si a e ko po a iboak.
11. Coaching-a. Adminis a zaileak hainba un zio in eg a u o dezka di zake, hala nola lide
be i zailea, p es a zailea, o ien a zailea e a bul za zailea, coach bihu zeko. Coaching-a alde di
ho iei guz iei dagokie.
Labu bilduz, p es akun za-p og ama egi u a uen, espe ien zia-me odoen, coaching
exeku iboa en e a e engabeko ebaluazioen konbinazioak espa u sendoa eskain zen du alen ua
ga a zeko. Teknika ho iek modu es a egikoan e a an olake a-helbu uekin le oka u a eza zen
di enean, banakako gai asunak hobe zeaz gain, e akundea en a akas a globala i e e lagun zen
dio e.
4. TALENTUAREN KUDEAKETAN SARIA IRABAZI DUTEN PRAKTIKA
EGOKIEN AZTERKETA.
Gu e au onomi e kidegoko enp esa-ekosis ema ge o e a handiagoa da, e a giza kapi ala en
balo azioa lehen asuna da. Hasi s a up xikie a ik e a ko po azio handie a aino, langileen
ga apen pe sonal e a p o esionala ekiko konp omisoa e engabea da. Ikuspegi ho ek, enp esen
ba ne-kohesioa inda zeaz gain, hazkunde ekonomiko i aunko ean e a ho ie ako asko en
nazioa eko p oiekzioan e e lagundu du. Tes uingu u ho e an, Euskadi e e e en e za jo zen da
pe sonen e a alen ua en kudeake a e aginko ean, e a langileen ongiza ean e a ga apenean
oina i u ako an olake a-kul u ak epe luzeko enp esa-a akas a ako izan dezakeen ga an zia i
bu uzko e edu inspi a zaileak eskain zen di u.
Euskal He ia en biho zean, pe sonengan e a alen uan oina i u ako kudeake a en ga an zia en
adibide naba mena da Euskali . E akunde ho i 1993an so u zen, e a enp esa-bikain asuna
bul za zeko e e e en e gisa inka u da kudeake a-p ak ika au e a uak sus a uz. Euskali ek,
euskal enp esen lehiako asuna hobe zeko esnak e a baliabideak eskain zeaz gain, lan aldeak
osoki ga a zeko ahaleginak e e egi en di u. P es akun za, aholkula i za e a ain za espen
p og amen bidez, giza alen ua be ikun za en e a hazkundea en e agile nagusi za ha zen duen
enp esa-kul u a sus a zen du Euskali ek. Enplega uen pa e-ha ze ak iboan e a lan-ingu une
egokia sus a zean oina i u ako kudeake a-e eduak eskualdeko enp esa asko bul za u di u e edu
ho i ja ai ze a, e a, hala, euskal enp esa-sa ea inda zea ekin ba e a, gu e he ia i pe sonen e a
alen ua en kudeake a en a loan e e e en e iza en lagundu dio.
Honen ondo ioz, EUSKALIT - Kudeake a Au e a ua, CEXeko lehendaka ia da. CEX elka ea
2006an so u zen, be ikun za en kul u a en ga apena e a enp esa-kudeake a en bikain asuna
elka ekin e a koo dina u a bul za zeko hainba au onomia-e kidego an egi en a i zi en
ahaleginak ba zeko asmoz.
A al hone an, alen ua kudea zeko ja dunbide egokien hi u kasu az e uko di ugu, gu e au onomi
e kidegoan edo bes e ba zue an. Auke a u ako hi u e akundeek enp esa mo a desbe dinak
isla zen di uz e, lehena p iba ua, biga ena koope a ibis a e a hi uga ena publikoa.
Desbe din asun honek enp esa mundua en ma ko zabala e akus en badigu e e, hi u ek Talen ua
kudea zeko modu apa a en e edu di a. Ho i eske , ikuspegi zabalagoa izango dugu alen ua
kudea zeko e edu ba ga a zeko ibilbide-o ia so zean.
4.1 INYCOM: Talen ua iden i ika u, kudea u e a ga a zeko p ak ika onena en
CEX Sa ien Es a uko i abazlea.
2022an, CEX elka eak “Talen ua en iden i ikazioa, kudeake a e a ga apena” sa i u zi uen
Bilboko Euskalduna Jau egian. CEX Elka eak (Bikain asun Zen oak) u e o an ola zen du sa i
honen deialdia, enp esen e a e akundeen a eko kudeake a-p ak ika onak uka zeko. Enp esa-
kudeake a en a lo edo alde di jakin ba i bu uzkoa da sa ia edizio bakoi zean.
Bos e akunde inalis en hau agai zak au kez u zi en eki aldian: EROSKI (Euskadi), INYCOM
(A agoi), EULEN (Gaz ela e a Leon), CAPSA FOOD (As u ias) e a ENCAMINA (Valen ziako
E kidegoa). Talen ua kudea zeko ja dunbide egokien adibide gisa az e uko e a ha uko dugun
lehen kasu ho e an, INYCOM izan zen i abazlea, “MacGy e p og ama: 2030 es a egia e a
belaunaldi-e elebo ako p es akun za” izeneko p ak ika i eske .
Enp esa en au kezpena.
Inycom, 2022an 40 u e be e zi uena, konpainia eknologikoa da, Espainiako leku asko an dago
e a mundu osoan beze o uga i di u. E aldake a digi alean espezializa ua, Inycomek soluzio
eknologikoak eskain zen di u e akunde publiko e a p iba uen egune oko e onke an lagun zeko.
Gaine a, ene gi e aginko asuna lo zeko soluzioe a ako sail ba du, e a ospi ale-sek o ean e a
labo a egie an espezializa u ako uni a e ba e e bai. Be ikun za en alde egi en duen apus u
naba mena en ondo ioz, zeha kako sailak di u, hala nola I+G saila edo i3 saila (ingenia i za,
in eg azioa e a be ikun za), eknologia be iak az e u e a in eg a zen di uena. Gau egun, 900
p o esional ingu uk osa zen du e, e a ilusioa, e engabeko lana e a giza ea ekiko konp omiso
handia di a be e balo eak.
Talen ua kudea zeko INYCOMen p ak ika ona en labu pena.
Inycomek u e o lan zen du be e plangin za es a egikoa, e a, ho en ha i a, “MacGy e
P og amak” lankide za-espazio ba so u du, epe luze a bi in e es- alde hausna ke a be ean
elka u e a a i zeko auke a ema en duena: egungo zuzenda i za e a e o kizuneko lide ak.
P es akun za-p og ama ai zinda ia da, Inycomen es a egia ekin ba da ozen ja due a-planak
diseina zeko. Topake ak e a lankide za-espazioak so zen di u, e a, be an, po en zial handiko
pe sonek, konpainiako zuzenda iekin e a espezialis en kanpo-lagun za ekin, es a egia
bakoi ze ako ja due a zeha zak de ini zen di uz e: E engabeko Be ikun za Plana, “Se bi izazio”
e a “ekoizpene ako” Plana, E agike ak In eg a zeko Plana, Be ikun za-plan dis up iboa,
Pe sonen poli ikak e a ga apena e a Employe b anding Plana.
Me odologia ho en bidez, lankide za e a ikas eko gune be iak landu nahi di a, hilean behin,
egun e a e dian, zuzenda i za e o kizuneko lide ekin elka uz. Ja dunaldi ho ien agenda honela
bana zen zen:
1) A a saldea be e ezagu za jaki e a ema en zuen adi u ba ekin pa eka zea.
2) Alde di emozionala lan zeko a a ia.
3) “Eguneko pla e a p es a u”: adi uak jo a u ako gaia i bu uz hausna zea egunean zeha ;
lehenik, guz iek ba e a, e a, ge o, alde bakoi za en plana a da z ha u a.
4) Kanpoko coach ba ek plana de ini zen e a ha en eza pena lo zen lagun zea.
Emai zak bi u e ge oago naba i di a: bes e eskain za ba , gai asun be iak e a pe sonen
kudeake a hobea.
MacGy e p og ama Inycomek enp esa en e o kizuna diseina zeko e a be e plan illa en
hazkunde pe sonal e a p o esionalean lagun zeko so u ako p es akun zako p og amen pa e da.
Hi u alde iden i ika u di a:
• Haz eko gai asuna du en junio ak: Da Vinci p og ama.
• Haz eko gogoa du en e di-mailako a du adunak: Nadal p og ama.
ELIKA Fundazioa (au e an zean ELIKA) Nekaza i zako Elikagaien Segu asune ako Euskal
Fundazioa da, Eusko Jau la i za en Ga apen Ekonomiko, Jasanga i asun e a Ingu umen Saila i
a xikia, e a duela 20 u e legez so ua (2001eko u a ilean). Nekaza i za, A an za e a Elikadu a
Poli ikako Sailbu uo de za i lo u ako sozie a e e a undazio publikoen aldekoa da, NEIKER e a
HAZI elka eekin ba e a. Ho iek, AZTI ekin ba e a, ELIKA so u zu en.
P ak ika ona en labu pena.
Pe sona guz iek es a egia en de inizioan, hedapenean e a be ikuspenean pa e ha zea e a
lide go pa e-ha zailea di a ELIKA en a akas a en oina ia. Ho ega ik, konp omiso sendoa
du e pe sonekin e a be aien alen ua en ga apena ekin. Ho e a ako, ja due a hobe zeko,
ga apen p o esionala en e a pe sonala en a eko o eka ako, p es akun za ako e a lo penak
ona zeko poli ikak ga a zen di uz e, une o o be aien gogobe e ze-maila handia bila uz.
Pe sonen alen uak, ezagu zak, ebe asunak e a ja e ak ez ezik (gai asunen e minoa en
ba uan sa zen duguna), pe sonen ikaskun za-, hazkunde- e a eboluzio-po en ziala e a
e akundea en emai zak hobe zeko konp omisoa e e ha zen di u kon uan.
ELIKAk egiaz a u duenez, pe sonok gu e alen ua ga a u e a gauza zen dugunean, ilusioz e a
mo ibazioz lan egi en dugu, gu e e aginko asun-, kon ian za-, so men- e a mo ibazio-balioekin
ba , ba ne- e a kanpo-ha emanak lan zen di ugu, e a e engabe bila zen di ugu hobe zeko e a
ikas eko auke ak. Talen ua ga a zeak e a man en zeak duen ga an ziaz jabe u a, u e asko
da ama za e ELIKAn pe sonen espa uan lanean, ga apen p o esional e a pe sonale ako planak
egi en, gai asunak hainba esna ekin lan zen, inda guneak e a ahuleziak a zema eko
au oebaluazioak egi en, hobe zeko planak e a banakako e a aldeko p es akun za-planak
eza zen, e a alen ua e a pe sonen ja e a ga a zeko espazioak sus a zen. Ho i guz ia, pe sona
gisa ikas en, au e a egi en e a hobe zen ja ai zeko, bai bizi za p o esionalean, bai pe sonalean,
e a e akundea en ba uan e a kanpoan balioa so zeko.
ELIKAko pe sonen kudeake a guz ia, hala nola hau apen- e a ha e a-p ozesuan alen ua
e aka zea, pe sonak zain zea e a be aien gai asunak ga a zea, balioaniz asuna sus a uz e a
be ikun za-e onka e a -p oiek uak bul za uz, pe sonen alen ua e a ja e a ga a ze a bide a u a
dago.
ELIKAko pe sonen alen ua en kudeake a en espa uan, u e o, pe sona bakoi za en ga apen
p o esional e a pe sonale ako plana egi en da, e a, ho i eske , pe sona guz ien banakako
po ae ak e akundea en es a egia ekin le oka zen di a.
Plan honek a al hauek di u:
•U eko Kudeake a Plana en espa uan ga a u beha eko banakako helbu uak.
•Kudeake a Planean eslei u ako eginkizunak be e zeko beha di en eskumenak.
•Gai asunen ebaluazioa hobe zeko banakako plana.
•P es akun za plan ba , iden i ika u ako p es akun za beha en a abe a.
U e hasie an, ELIKAko pe sona guz iek bile a egi en du e zuzenda i za ekin, u ean be e
beha eko banakako helbu uak ados eko, e an zukizunak e a eginkizunak ga a zeko e a
p es akun za-plana zehaz eko beha di en gai asunen au e apen-maila az e zeko.
Bes alde, pe sona guz iek pa e ha zen du e balio, gai asun e a po ae a elka uen
iden i ikazioan e a de inizioan, bai a baien hedapenean, ja aipenean e a ebaluazioan e e. E a

be ean, pe sonen %100ek ja du en du p es akun za-plana egi en e a gauza zen, benchma king-
ekin ze an e a ezagu za en sozializazioe an.
Gai asunak kudea zeko sis ema en xehe asuna
Gai asunak kudea zeko sis ema e akundeko pe sona guz ien hobekun za e a hazkunde pe sonal
e a p o esionale ako esna da.
Gau egun, ELIKA en gai asunak bi alde handi an bana zen di a: gai asun eknikoak e a giza
e a pe sonen a eko gai asunak. Gai asun bakoi za e akundea en balio ba i lo zen zaio, e a, aldi
be ean, ezagu ze an, ebe asune an e a ja e e an bana zen da. E a be ean, gai asun
bakoi ze ako behaga iak e a neu ga iak di en po ae a edo ebiden ziak de ini u di a, e a ho ek
ondo engo ebaluazioa e az en du.
Gai asunen ebaluazioa
2010ean gai asunen ebaluazioa abian ja i zenean, Zuzenda i zak egi en zuen ebaluazioa, e a
pe sona bakoi za i gai asun bakoi ze ako ga apen-maila ba eslei zen zion. 2012. u e a a e,
balo azio ho i o dainsa ien sis ema i lo u a zegoen, lana en ebaluazioa ekin ba e a.
2013. u ean, gai asunen ebaluazioak egi en hasi zi en ELIKAko pe sonen a ean (360º
ebaluazioa). Hasie an, hi u inda gune e a hi u hobekun za-e emu iden i ika zen zi en pe sona
bakoi za en za , balo azio ho i banakako ga apen plane an sa zeko.
Dinamika ho ekin ja ai u zen 2017 a a e, non, gai asun be iak de ini u ondo en, ebaluazio
osa uagoa egin bai zen, esna in o ma iko kome zial ba en bidez. T esna ho i eske ,
an olakundeak pe sona bakoi za en za di uen gai asun guz iak ebalua u ahal izan geni uen, e a
lana en e a gai asunen ingu uko a ze aelikadu a lo u. Ebaluazio ho e an ELIKAko alde osoak
ha u zuen pa e. Sis ema hau hasie ako au obalo azio ba ean oina i zen da, non pe sona
bakoi zak gai asun bakoi za i lo u ako po ae en au e iazko balo azioa egi en bai u. Ondo en,
ELIKAko alde osoak he e obalioespen ba ean (360º) pa e ha zen du, pe sona bakoi za i
inda guneak e a banakako hobekun za-a loak di uen xos ena ema eko. Ebaluazio ho en
ondo ioz, gai asun ho iek hobe zeko banakako planak ga a zen di a.
360º ebaluazio ho i u e o egi en da 2018az ge oz ik. Ho i dela e a, ELIKAk 3 u eko his o ia
du, e a a e ho i nahikoa da pe sona guz ien gai asunen ga apena en bilakae a en be i iza eko.
U e hasie an zuzenda i za ekin egi en den banakako bile an, gai asunen ebaluazioa en emai zak
az e u e a be aien bilakae a az e zen da, banakako hobekun za planak p es a zeko.
Pe sonen ga apen p o esionala ekiko gogobe e asuna u e o ebalua zen da, “Ga apen
p o esionala ekiko gogobe e ze-maila” de i zan adie azlea en bidez; adie azle ho i 8,5 baino
handiagoa izan da azken 10 u ee an.
P es akun za planak
2011. u e ik, u e o de ini zen da ELIKA en P es akun za Plana, e akunde osoa i e a hu a
osa zen du en pe sonei zuzendu ako p es akun za jaso zen duena. U eek au e a egin ahala,
hobe u egin da Plana, gau egun du en sis ema ika aino.
Lehenik e a behin, P es akun za Beha en Diagnos ikoa egi en da (PBD), e a ho sa zen di a
gai asunak ebalua zeko 360° inkes a ik e a zuzenda i za ekin baka ka egindako bile a ik
a e a zen den in o mazioa e a pe sona bakoi zak egindako p es akun za-eskae ak.
PBD hone an, iden i ika u ako p es akun za-beha guz iak zehaz en di a, bai e a p emia ho i
nondik so zen den e e: au oebaluazioa, Kudeake a Planean egin beha eko ja due ak, pe sonen
inkes ak, gai asunen ebaluazioa edo zuzenda i za ekin egindako elka izke ak.
E a be ean, pe sona bakoi zak hobe u beha eko gai asuna, p oposa zen den p es akun za ekin
alda uko den po ae a e a p es akun za ho ekin ELIKAn lo uko den helbu ua iden i ika zen
di u, ho i guz ia e akundea en helbu u es a egikoekin e a p ozesuekin ba da o ela ik.
ELIKAko alde osoak PBDa be e ondo en, zuzenda i za en p es akun za lehene siko da, i izpide
hauen a abe a:p es akun za en beha a, e agin ekonomikoa e a enp esa en zako ga an zia edo
e agina.
Azkenik, pe sona ba ek p es akun za ikas a o ba egi en duen bakoi zean, jaso ako p es akun za
e a lanpos uan duen aplikaga i asuna balo a zen di a, P es akun za E egis oa osa uz.
Duela zenbai u e a ik, p es akun za en e aginko asuna en ebaluazioa sa u da sis eman, e a
PBDan, o du a a e zeuden adie azleez gain, bes e a lo ba zuk e e sa u di a, hala nola alda uko
di en po ae ak edo p es akun za-plana en bidez lo uko den helbu ua. Ho ela, u ea
buka u akoan, e azagoa da p es akun za en e aginko asuna ebalua zea, jaso ako p es akun za
e a PBDan hasie an au eikusi akoa ekin duen aplikaga i asuna alde a uz.
A ike a hau baka ka egi en da, e a, ho e a ako, pe sona bakoi zak kon as e ho i egi en du,
p es akun za ho en baliaga i asuna i bu uzko balo azio pe sonala osa uz e a helbu ua lo u
den, hau da, gai asuna edo po ae a alda u den balo a uz. Balo azio ho i egi eko, sema o o gisa
diseina u den sis ema ba e abil zen da. Sis ema ho e an hau adie az en da:
Be dea: helbu ua lo u bada, lehia hobe u bada edo hasie an adie azi ako po ae a alda u bada.
La anja: p es akun za egin a en, hasie an eza i ako helbu ua lo u ez bada.
Go ia: p es akun za egin ez bada, nahiz e a p emia gisa diagnos ika u den. Gai ho i bu uzko
eskain za ik ez ego ea edo bes e a azoi ba zuk izan dai ezke a azoiak.
Azkenik, zuzenda i zak pe sona bakoi za en p es akun za-plana be e zen dela egiaz a zen du,
pe sona bakoi zeko p es akun za-adie azleak kon uan ha u a: jaso ako p es akun za-o duak,
p es akun zako inbe sioa e a jaso ako p es akun za ekiko gogobe e ze-maila. Ho i guz ia
pe sona bakoi za ekin alde a zen da u eko lehen hi uhilekoan, zuzenda i za ekin egindako
banakako elka izke e an.
Azken u ee an, ebakun za i lo u ako e endimendu-adie azleak handi u egin di a: jaso ako
p es akun za-o duak e a p es akun zako inbe sioa. Naba mendu beha da 2020an, pandemiak
e aginda, p es akun za handiagoa e a on-line o makin zak a eago u zi ela, e a p es akun za-
poli ika ekiko gogobe e ze-maila au eko u ee an baino handiagoa izan dela, e a 9 pun u lo u
di ela. E a be ean, egi en den p es akun za-ikas a o bakoi za en ondo en, ikasi akoa pa eka u
beha den e a ikasi akoa aldeko gaine akoei hela azi beha zaien balo a zen da. Halabe ,
ezagu za e engabe ansmi i zen da pe sonen a eko elka ekin za en bidez, bai e a in e es-
aldeekin e e.
ELIKAko edozein pe sonak jaso zen duen p es akun za i lo u ako dokumen azio guz ia
sha epoin eko ka pe a pa eka ue an a xiba zen da. Ho i eske , ezagu za e a dokumen azioa
pa eka zean, pe sona ba ek baino gehiagok e emu be a ezagu u dezake, e a, ha a a, balio-
aniz asuna e a egoe a aldake e a a egoki zeko malgu asuna sus a zen di u.
Emai zak
P ak ika on ho en ga apena i eske , ELIKA en emai zak hobe zea lo u da, bai pe zepzioa i,
bai e endimendua i dagokienez, e a ho i Agin e Taula In eg alean e a Adie azlee an isla zen da.
Pe sonen pe zepzio-adie azleak Pe sonen Gogobe e asun Inkes a en bidez jaso zen di a
nagusiki.
An olakundean pe sona mo iba uak, konp ome i uak e a oso asebe eak nahi di uz e; ho ega ik,
pe sonen gogobe e asun-maila du e gil za i-adie azle. 2004. u ean pe sonen gogobe e asuna 6
pun u ingu ukoa zen, e a 2012. u e ik au e a 8 pun u baino gehiagokoa da. 2020an egindako
azken inkes an, pe sonen gogobe e asun o oko a 8,56koa izan da.
Pe sonak hazi e a eboluziona u ahala, be aien mo ibazioa, lana e a e akundea en emai zak
hobe zeko konp omisoa a eago zen di a.
Hobekun za ho i naba men dai eke, ba ez e e, Agin e Taula In eg alean sa u ako adie azleen
emai ze an, ba zuk aipa zea en: pa e ha zen du en adminis azioa en lan-ildoen kopu ua,
alian za-kopu ua, eza i ako be ikun zen kopu ua, pa e ha zen du en lan- aldeen kopu ua,
xos engile gisa di ugun pa aide zen kopu ua, web o iko albis e-kopu ua, landu ako
in o mazio-ma e ialen kopu ua, e ab. Adie azle ho iek guz iek bilakae a posi iboa izan du e
azken u eo an, Agin e Taula In eg ala en emai ze an ikus dai ekeenez.
Talen ua en ga apene ako ELIKAK e abil zen di uen me odologiak.
MBTI es a
Mye s-B iggs Type Indica o (MBTI) ebaluazioa pe sonei be en au okon zien zia handi zen,
bes eekiko desbe din asunak ule zen e a balo a zen lagun zen dien esna ba da, e a no asun-
ezagu zak aplika zen di u be en e aginko asun pe sonala e a p o esionala hobe zeko. Bes een
au oezagu za e a ule mena abe as ean, mundu osoko e akundeei lagun zen die alde-lana
hobe zen, lide inspi a zaileak ga a zen, aniz asuna sus a zen e a e onka pe sonal
konplexuenak konpon zen. Tes ak lau no asun-mo a neu zen di u: kanpo akoia-ba ne akoia,
sen imen ala-in ui iboa, pen sakoia-sen si iboa, zen zuduna-pe zepziokoa.
2015. u ean, ELIKAk be ak esna hau e abili zuela adie az en du, pe sona bakoi za en
lide go-es iloa ezagu zeko, Mye s-B iggs (MBTI) inben a io ipologikoa e abiliz. Ho e a ako,
banakako galde egiak egin zi en, pe sona bakoi zak be e pen sae a e a jokae a ezagu zi zan,
pe sonek ingu unea nola hau ema en du en e a e abakiak nola ha zen di uz en ebalua zeko.
Ondo en, emai zak ELIKAko alde osoa ekin pa eka u zi en. A ike a ho i be i o egin zen
2019an, aldean pe sona be iak sa u bai zi en, e a emai zak be iz e e osoko bilku a ba ean
pa eka u zi en.
Belbinen es a
Euskali eko ebaluazio- aldea en gomendioa i ja ai uz, ELIKAn 2020. u ean olen es a egin
zu en. Belbinen es ak aldee ako pe sonen olak iden i ika zen di u e a izan di zakeen gabeziak
edo be e beha eko olak an zema en di u. Belbin xos enak esna inda sua, idaga ia e a
baliozko ua di a; izan e e, pe sona ba ek lanean nola joka zen duen ule zeko auke a ema en
du e, e a no banakoa en, ha emanen e a aldea en espa uan nola lagun zen du en e akus en
du e.
Txos en ho ien emai za oso baliaga ia da gu e inda guneak e akundea en za ahalik e a
onu aga iena den moduan e abil zen di ela ziu a zeko e a ebe asunak ahalik e a ondoen
kudea zeko. E a be ean, Belbinen xos enek gu e zail asunen jaki un iza en lagun zen digu e,
e a, be az, ho iek saihes eko ahalegina egi en. Ho ek e endimendu handiko aldeak
e aiki zeko, lan-ha emanak maximiza zeko e a pe sonak be en bu uaz ikas eko abagunea
eskain zen digu. ELIKA en aldea i dagokionez, lo u ako emai za age i da i udian, e a age ian
ge a zen da olak oso konpen sa u a daudela, guz iak o dezka u a bai aude, bai giza e- olak, bai
men alak, bai ekin za- olak. Talde oso e aginko a da, e a ha en ezagu za e a espe ien zia ahalik
e a gehien ap obe xa zen di a.
B idge esna
Pe sonen Gogobe e asuna i bu uzko azken Inkes an, ba ne-komunikazioa en a loan
iden i ika u ako hobekun za-a lo ba en ondo ioz, 2021ean e akundeko pe sona guz ien
ha eman-es iloak az e u di ugu, B idge esna psikosome ikoa en bidez. T esnak ha eman-
es ilo bakoi za sinbolikoki i udika zen du en na u ako lau elemen uak e abil zen di u (u a, ai ea,
sua e a lu a). Pe sona bakoi zak lau es ilo ho ien konbinazio baka a e a desbe dina du,
komunika zeko e a e laziona zeko modua zehaz en duena. Banakako xos enak pe sona
bakoi zak duen es ilo bakoi za en ba ez bes ekoa e akus en du, balio eka pena en e a es ilo
bakoi za en e abile a ez-e aginko a en azalpen zeha za ema en du e a gaine ako es iloekin
ha emanak iza eko pis a zeha zak ema en di u.
T esna honek ema en di uen xos enei eske , elka hobe o ezagu u e a aldeko pe sona guz ien
komunikazio-es iloak ule di zakegu. Ho ela, baka ka hainba es a egia landu di zakegu elka
hobeki komunika zeko e a es ilo guz iekin elka ule zeko, bai ba u a begi a, bai kanpo a
begi a, e a pe sonen a eko ha emanak e az en di u.
E a be ean, emozionalagoa edo gogoe a suagoa den bes e es ilo ba eko kideek es ilo
mende a zaile an z jo zeko joe a iza eko a iskua egon li eke e a, ondo ioz, aldeak es ilo ho en
balio-eka pena gal lezake. Hala e e, es ilo anizkoi zeko pe sonak e e badi uz ela azpima a zen
du e, “ha eman-hizkun za” desbe dinak ga a zeko gai di enak.
5. TALENTUA KUDEATZEKO EREDU BAT SORTZEN.
Pe sonen alen ua ga a zea un sezkoa da edozein enp esa en hazkunde ako e a
i aunko asune ako. Lehen azaldu ako eo ia e a p ak ika konplexuak edo gehiegizkoak izan
dai ezke enp esa ba en za , enp esa ho ek be e alen ua kudea zen hasi nahi badu. Ho i dela e a,
e edu sinpli ika u, e abilga i e a p ak iko ba ga a u du , be a iazko ja aibideak di uena,
alen ua en ga apena kudea zen has eko. E edu ho ek ja aibide a gi e a zeha zak ema en di u,
alen ua en kudeake an hasie ako inplemen azioa e a egoki zapena e az eko diseina uak, e a,
hala, e akundean e engabeko hobekun za e aginko a sus a zen du.
Oina izko e edu ho ek espa u malgu e a moldaga ia eskain zen du, e a edozein e akunde an
eza dai eke, amaina edo sek o ea edozein dela e e. Helbu ua langileen hazkunde p o esionala
e a pe sonala sus a zea da, bakoi za en helbu uak enp esa en helbu uekin ba eginez.
5.1 Pe sona alen udunen, “High Pe o mance”-n e a alen u gu xiagokoen a eko
be eizke a.
E edua ekin hasi baino lehen, kon uan izan beha da e akunde ba ean alen ua kudea zeak ez
daka ela soilik a akas a ako beha ezkoak di en konpe en ziak iden i ika zea e a ga a zea,
baizik e a enp esan dauden alen u-mailak ezagu zea e a be eiz ea e e bai. Be eizke a ho i
un sezkoa da “ alen pool” sendoa so zeko e a baliabideak e a ga apen-auke ak beha bezala
eslei zeko.
Talen ua du en pe sonak enp esa en za un sezkoak di en zenbai a lo an ahalmen naba mena
du en langileak di a. Pe sona ho iek gai asun ekniko espezi ikoak iza eaz gain, so mena,
ikas eko gai asuna e a e engabeko hobekun za ako ja e a p oak iboa e e badi uz e. Gakoa
lanpos u klabeak iden i ika zeaz gain, ho ie an a i zeko pe sona klabeak e a beha ko di uz en
alen u klabeak e e iden i ika zea da.
Talen ua du en pe sonen alde ho en ba uan, “high pe o mance” izeneko azpika ego ia
au ki zen da. E endimendu handiko langileek alen ua iza eaz gain, emai za bikainak ema en
di uz e. Pe sona ho iek lide go- olak ha u ohi di uz e be en gain, i xa openak gaindi zen
di uz e e a e agin naba mena du e e akundea en p oduk ibi a ean e a ja due a o oko ean.
Bes alde, alen u xikieneko pe sonek ez du e ze an enp esa en za balio ik izan, baina bali eke
e akundea en helbu u es a egikoe a ako k i iko za jo zen di en ebe asunak edo po en ziala ez
iza ea. Langile ho iek be en gai asune a a egoki zen di en ole an bene an lagun dezake e, baina
ez di a hau agai nagusiak e an zukizun handiko ole a ako edo alen ua ga a zeko p og ama
in en siboe a ako.
Talen u-maila ho iek an zema ea e a be eiz ea un sezkoa da p oposa zen dudan e edua i begi a,
hainba a azoi enga ik:
1. Talen Pool ba en so e a.Talen ua e a “high pe o mance”-a du en pe sonak iden i ika zeak
auke a ema en dio enp esa i gai asun e a mo ibazio handiko langile- alde ba e aiki zeko,
e o kizunean un sezko olak be egana zeko p es a uak. Talen pool ho i un sezkoa da
ondo engo za plane ako e a lide goa en ja aipena ziu a zeko e akundea en ba uan. Ondo
kudea u ako alen pool ba ek auke a ema en dio enp esa i lanpos u hu s k i ikoei azka
e an zu eko, ondo engo za e aginko a ziu a zeko e a ja ai u asun ope a iboa i eus eko.
2. Baliabideen esleipena: Enp esak modu e aginko agoan zuzendu di zake be e ga apen- e a
p es akun za-baliabideak, inpak u-po en zial handiena du en enplega uengan gehiago inbe i uz.
Ho ek, ebakun zan inbe i zeko i zule a op imiza zeaz gain, ga apen-p og amak enp esa en
beha es a egikoekin le oka u a daudela e e be ma zen du.
3. Ondo engo za en plangin za: Fun sezko enplega uak no zuk di en e a e o kizunean no zuk
izan dai ezkeen jaki ean, enp esak modu e aginko ean plani ika di zake be e e agike en segida
e a ja ai u asuna. Ho i un sezkoa da alen u k i ikoa en gale a ekin lo u ako a iskuak
a in zeko e a be i ol ga an zi suak ha zeko p es dauden hau agaiak egongo di ela ziu a zeko.
Talen ua ga a zeko so u ako e edua langile guz iei o o ha aplika zeko diseina u a dago,
po en zial e a e endimendu handiena du en enplega uak iden i ika zeko e a ga a zeko ikuspegi
be ezi ba ekin. Ikusiko dugun bezala, Gallup esnak e a 360º eedback-a en e abile ak
e akundean dauden konpe en zien e a alen ua en ebaluazio zeha za ahalbide zen du e. Ikuspegi
in eg al ho ek “high pe o me ”-ak iden i ika zen lagun zeaz gain, ga apen egokia en bidez
ho iek bihu zeko ahalmena du en langileak iden i ika zen e e lagun zen du.
PARKEko alen u zuzenda iak be ak hu engoa dio: “Lo más impo an e, a mi juicio, es pone
en ma cha es a egias pa a cap a y e ene a los/as p o esionales con mayo capacidad pa a

el desempeño de sus unciones, alineadas con la es a egia de la o ganización, y desa olla al
máximo el po encial de las pe sonas que in eg an la o ganización. Pa a ello es necesa io c ea
unas condiciones de abajo y un clima labo al a o ables, y o ece opo unidades de
desa ollo pe sonal y p o esional.”
Labu bilduz, e eduak e akunde osoan alen ua ebalua zeko e a ga a zeko balio duen bi a ean,
ha en egi u a e a esnak be eziki diseina u a daude po en zial e a e endimendu handiko
gizabanakoak naba men zeko. Ho ek “ alen pool” sendo ba so zea e az en du, e a enp esa
e o kizuneko e onkei gai asun e a mo ibazio handiko lan-inda a ekin au e egi eko p es
ego ea ziu a zen du.
5.2 Talen ua ga a zeko e edu ba e a ua.
5.2.1 Hasie ako diagnos ikoa.
Helbu ua: Langileen e a enp esa en gai asunak/ alen uak e a egungo beha ak ebalua zea
Hasie ako diagnos ikoan, iden i ika u egin beha da ze alen u dugun e a ze beha dugun.
5.2.1.1 Talen uen inben a ioa
Talen ua ga a zeko e edua en lehen u a sa e az eko, alen uen inben a io ba so u du (1.
e anskina). Baliabide ho i eske , enp esak be e langileek egun dauzka en gai asunak/ alen uak
ebalua u e a ga a u beha di uz enak an zeman di zake. Inben a io ho en bidez, enp esak
un sezko ebe asunak e a gai asunak/ alen uak iden i ika u e a ka ego ie an sailka di zake, e a
oina i a gia eza dezake e o kizunean ga apen-plan pe sonaliza uak e a es a egikoak
diseina zeko, langileen e a, o o ha , e akundea en beha espezi ikoei e an zu eko.
Talen uen inben a io ho i gida i dela, enp esak adie azi beha ko luke zein di en beha ezkoak
e akundea en za . Hala, gai asunak/ alen uak alde di hauek kon uan ha u a zehaz uko di a:
• E o kizunean es a egian eza i ako e onkak lo zeko ga a u beha ko di en gai asunak e a
alen uak (enp esa en plan es a egikoa e a hu engo hi uzpalau u ee an lo u nahi di uen
emai zak).
• Ga an zi sua da gai asun/ alen u eknikoen, kudeake a e a an olake a gai asunen, giza
gai asunen e a pe sonen a eko gai asunen e a alen uen a eko o eka iza ea.
• P o il bakoi zeko alen uak, gu e enp esako sail edo sek o e en ba ean p oiek u jakin ba
ga a zeko beha di ugun be a iazko alen uak e a aba e e kon uan ha u ahal izango di a.
• Dagoeneko enp esa ba zuek badi uz e gai asunak e a alen uak iden i ika zeko da uak, e a
adibide gisa e abil li ezke beha ezko alen uak iden i ika zeko. Bisi en, benchma king-
ekin zen, ebakun zen edo kanpoko aholkula ien lagun za en bidez, enp esak gai asun e edu
edo ze enda ho iek esku a di zake, esa e ako, mundu osoan ezaguna den GALLUP
e akundeak eskain zen digun alen u-ze enda.
5.2.1.2 Gallup S eng hsFinde .
Talen uen inben a ioa az e u ondo en, hu engo u a sa langileen egungo alen ua iden i ika zea
izango li za eke. Pe sona ba en alen ua iden i ika zeko, Gallup S eng hsFinde esna e abil
dai eke. T esna ho i online ebaluazio ba da, e a pe sona ba en alen u nagusiak iden i ika zen
di u, pen samendu, sen imendu e a po ae a e eduak neu zeko diseina u ako galde a ba zuen
bidez.
Gallup enp esa es a uba ua ak mundu osoko joe a sozioekonomikoak e a demog a ikoak
az e zen di u, Donald Cli on psikologoa ekin ba e a, e a 40 u e eman di u giza e-ka ego ia
guz ie ako 300.000 pe sona a akas a su baino gehiago az e zen (ikasleak, e xekoand eak,
bulegoko langileak, ki ola iak, p o esionalak, ge en eak, enp esabu uak, e ab.), helbu uak
lo ze a e aman zi uz en pen sae a en, ekin za en e a po ae a en ezauga iak zein di en ule zen
saia zeko.
Az e ke a luze ho en emai zak 34 alen u iden i ika u zi uen, e a 177 galde ako p oba ba egin
zuen, no banako bakoi za en bos alen u nagusiak azal ze alde a. Talen uak au ki zea u a s
ga an zi sua da, e a ikaske a-ku ba alda zen du, e a hazkunde azka a e a e engabea e agi en du.
Gu e giza eak sine sa az en digu a akas a gu e ahuleziak e a hobe u beha eko a loak
konponduz baka ik lo zen dela, e a dagoeneko egi en dakiguna ziu za jo zen dugu. Ikuspegi
ho ekin, no k be e bu ua ekin hainba u ez lan egin ondo en, asko an ez dugu lo zen gu e
e emu ahulak sendo asunez e alda zea, e a, gaine a, ez dugu ga a zen lehendik daukaguna baino
askoz po en zial handiagoa.
Hauxe da, hain zuzen e e, Gallupen e edua en pun u nagusia: gu e alen ue a ik has ea, gu e
ezagu za e a espe ien ziekin konbina uz denbo a e a ene gia inbe i zea e a go o leku bihu zea.
Pe sona bakoi za en alen uak i aunko ak e a baka ak di a, e a haz eko espa u ik handiena
osa zen du e.
Gallup S eng hsFinde esna en e abile a:
1. Online ebaluazioa: No banakoak galde a ba zuk osa zen di u, be e no asuna en e a po ae a
na u alen hainba alde di az e zen di uz enak.
2. Talen uak iden i ika zea: E an zune an oina i u a, sis emak an zema en e a sailka zen di u
no banakoa en bos alen u nagusiak, 34 gai posiblek osa zen du en "Cli onS eng hs" izeneko
ze enda ba ean.
3.- Txos en xeha ua: T esnak xos en pe sonaliza u ba so zen du, alen u nagusi ho iek zeha z-
meha z desk iba zen di uena, e a alen u bakoi za lan-ingu unean nola ap obe xa dai ekeen
azal zen duen in o mazioa ema en duena.
4.- Ga apena e a aplikazioa: Txos ena esku a izanda, no banakoak e a enp esak elka ekin lan
egin dezake e alen u ho iek ga a zeko, ol egokiak eslei zeko e a langileen po en ziala
maximiza uko du en ga apen-planak so zeko.
Aplikazioa enp esan:
1. Taldea en ebaluazioa: Enp esak Gallup S eng hsFinde e abil dezake langile guz iak
ebalua zeko e a aldea en ba uan dauden alen uak koka zeko.
2. Rolen op imizazioa: Kide bakoi za en alen uak ezagu zeak auke a ema en du be e inda gune
na u alekin ba da ozen olak e a ze eginak eslei zeko.
3.- Ga apen pe sonaliza ua: Enp esak ga apen e a p es akun za p og amak diseina di zake,
iden i ika u ako alen uak inda u e a bul za zeko.
Labu bilduz, Gallup S eng hsFinde esna e aginko a da alen u indibidualak iden i ika zeko
e a ga a zeko, e a langileen e endimendua e a gogobe e zea op imiza zen lagun zen du.
Zein di a gu e bos alen u nagusiak? Ho i jaki eko, Gallup e edua en 34 alen uen ze enda a jo
(2.e anskina) e a bakoi zak baiez apen bakoi za i 0 ik 5e a balio ba eman beha ko dio (0-
alen ua ga a u ik gabe edo ia ga a u gabe badago; 5- alen ua guz iz ga a u a badago).
Tes a amai u ondo en, pun ua u ako alen ue a ik 4 edo 5 hau a u beha di a. Ho iekin ze enda
egin e a be e bu ua ebalua u duenak emai za az e u ako du, be e bu ua be an iden i ika u a
ikus en duen ala ez ondo ioz a zeko (emai za ezezkoa izanez ge o, es a bi pasa u). Ho ela,
hu bilekoen emai zak e a no banakoa enak alde a uko di a, i em bakoi zeko pun uazioen ba ez
bes ekoa az e uz e a behin be iko ze enda osa uz.
5.2.1.3 360° Feedbacka.
Bizkaiko Fo u Aldundia en PREMIE p og ama en ba uan dagoen esna (3. E anskina).
T esna ho i hainba u ez e abili izan da Bizkaiko enp ese ako lide en gai asunak ebalua zeko,
au oebaluazioa en bidez e a ebalua uko zai uz en zu e aldeko pe sonek edo kolabo a zaileek
emandako i i ziak alde a uz.
T esna ho iekin, e akundeak beha di uen alen uak e a gizabanako ba ek di uen e a ga a
di zakeen alen uak iden i ika u ondo en, 360 Feedback moduko esna ba e abil dai eke GAPa
kalkula zeko, hau da, gau egungo gai asunen e a e akundeak eska zen di uenen a eko a ea
kalkula zeko. Pe sona bakoi zak be e bu ua i zein alen u ai o zen dion, ze alen u “eslei zen”
dio en ikaskideek, e a, o o ha , enp esa-mailan ze gabezia edo inda gune hau ema en di en
ikus eko modu ba da.
Ai o Elo duy en, PARKEko alen u zuzenda ia en, esane an, 360º esna en e abile a
ondo engoa da: “e akundea osa zen du en pe sonen hazkunde pe sonala e a p o esionala
sus a zeko esna gisa e abil zen dugu. Ebaluazioa hobe zeko auke a gisa bizi zen ikas ea da
kon ua. Gaine a, us e dugu elka izke a en bidez lankideen ain za espena sus a zeko e a, ho ela,
haien mo ibazioa a eago zeko balio duela esna honek.”
Nola un ziona zen du 360° ebaluazioak?
Behin gai asun-p o il ho iek eza i a, 360 Feedback esna un sezko esna bihu zen da
enplega uen ebe asunak e a lana hainba ikuspegi a ik zeha z-meha z ebalua zeko,
gainbegi aleak, lankideak e a au oebaluazioak ba ne. Ikuspegi holis iko ho ek langileen
gai asunen/ alen uen ikuspegi in eg ala eskain zen du, bai e a lan-ingu unean haien
e endimendua i e a po ae a i (ekin zan ja i ako alen ua i) bu uzko pe zepzioak e e.
GAPa en kalkulua. Labu pen- aula, 360ºko ebaluazioa egin ondo en.
1. Beha ezko gai asunak/ alen uak zeda i zea: E akundeak zehaz en di u be e helbu u
es a egiko e a ope a iboak lo zeko un sezko gai asunak/ alen uak.
2. Egungo gai asunak/ alen uak ebalua zea: Gallup S eng hsFinde e a 360° Feedbacken bidez,
langileen egungo ebe asunei e a alen uei bu uzko da u zeha zak lo zen di a.
3.- B e xa en az e ke a (GAP): Beha ezko gai asunak/ alen uak gau egungoekin konpa a uz,
GAP kalkula zen da, hobekun zak edo ga apen gehiga iak beha di en aldeak e a a loak
iden i ika zeko.
Aplikazio p ak ikoa:
GAPen az e ke a i eske , e akundeak ga apen-plan espezi ikoak e a pe sonaliza uak diseina
di zake, gai asun/ alen u a akala ho iek ix eko. Ho e a ako, p es akun za-p og amak,
men o iak, lan-e o azioak e a ga apen p o esionaleko bes e ekimen ba zuk egin dai ezke,
langileek e akundea en eskakizunak be e zeko beha di uz en gai asunak esku a uko di uz ela
be ma zeko.
Labu bilduz, Gallup S eng hsFinde e a 360° Feedback esnen e abile a konbina uak
me odologia sendoa eskain zen du alen ua e akundean iden i ika zeko, ebalua zeko e a
ga a zeko. Ikuspegi ho ek ez du soilik lagun zen eskumen-a akalak ix en, baizik e a
e engabeko hobekun za-gi oa e a le oka ze es a egikoa sus a zen di u no be a en gai asunen
e a e akunde-beha en a ean.
GAP ho i kalkula zeko, Bizkaiko Fo u Aldundiak 360° ebaluazio ako so u ako Excel esna da
lanabesik egokiena. GAP kalkula zeko, sis emak au obalo azioa e a he e obalioespena beha
di u. E akunde bakoi ze a egoki zen den esna da, enp esak be e alen uak eza zen bai i u
egungo egoe a en e a e onka es a egikoen a abe a.
- Au obalo azioa (A)
Pe sona bakoi zak be e au obalo azioa egingo du P emie en Excel Au oebaluazioa izeneko
a ala en bidez. Galde egiko 32 i emei 0 ik 4 a bi a eko eskalan e an zun ahal izango die.
Adibidez, lehen enun zia ua hau izango li za eke: “E abakiak bes e ba zuek ha di za ela e a
egoki de i zo ena egin deza ela ona dezake .” No banakoak honako e an zun haue ako ba
auke a u ahal izango du: “0-Inoiz ez; 1-Gu xi an; 2- Ba zue an; 3- Nahiko maiz; 4- Be i edo ia
be i”. Hau lide ba en po ae a i bu uzko adibidea baino ez da, e a enp esa bakoi zak
iden i ika u ako alen ua ekin lo u ako i emekin egoki u e a osa uko li za eke.
Excel hone an, alen u bakoi zeko, iden i ika u ako 8 alen u ekin e a 4 po ae a behaga i ekin
(i emak) lan egi ea p oposa zen dugu. Jakina, enp esa bakoi zak alen u gehiago ekin edo
gu xiago ekin lan egin dezake, baina kopu u ho i nahikoa izan dai eke has en di en enp esen
ga apenean au e a egi eko.
Aldundia en esna ho e a ik abia u a, pe sona lide en e a Bizkaiko bes e enp esa ba zuen
gai asunak neu zen di uena, pe sona bakoi zak be e enp esan izan di zakeen 8 alen uak
iden i ika u di uz e, e a 360º esna en bidez ebalua zen da.
Galde egia be e ondo en, esna in o ma ikoak aula ba e a ba a bisualen g a iko ba so uko
di u, pe sona jakin ba ek duen edo ga a u beha duen alen ua g a ikoki i udika uko duena.
P ozesu ho ek no be a en zail asun e a mugen ja o ia i bu uz hausna zen e a p o esionalki
haz eko es a egiak in zen lagunduko du.
- He e obalo azioa, pe sona lagun zaileen kon as ea (C)
He e obalo azioa pe sona edo alde ba ek bes e ba i bu uz egi en duen balo azio o o da.
Ze a ako ebalua u 360º ekin?
• Gu e “e emu i sua” ezagu u ahal iza eko e a, ondo ioz, pe sonak be ak ezagu zen ez
di uen hobekun za-e emu edo alen u be iak zehaz eko.
• Gu e ingu uko pe sonek nola hau ema en gai uz en jaki eko.
• Ohi u ak e a po ae ak neu zeko
2. E anskina. GALLUP galde egia.
Talen uak e a desk ibapena
Pun uazioa
Hu bielkoen
b/b
pun uazioa
1. Langilea, egilea – Be i ze bai egin beha a du en pe sonen
ezauga ia da, hipe ak iboak di a esapidea en zen zu
posi iboan. Gauzak ge a zea e agi en du e.
2. Ak iba zailea, abia azlea – Be e bikain asun-e emua
gauzak abia az ea da. «Ondo, bagoaz ha a?» Ekin za a
pasa zeko i ikaz.
3. Moldaga i asuna/Malgu asuna – O ainean bizi den e a
us ekabeko ge ae ak e az ona zen di uen pe sona en
alen ua. Ongi sen i zen da gauzak p og ama u akoaz
bes elako modu ba ean ge a dai ezkeelako ideia ekin.
Us ekabe a egoki zea.
4. Anali ikoa, objek iboa – Bizi za i zen zuz hel zen dio,
ge ae ak mai e di u, au e a egi en dela e akus en du en
ogak izan nahi di u, pe sona logikoa da e a, ba zue an,
be e emozioe a ik u un dagoena.
5. An ola zailea, o kes a-zuzenda ia – Badaki aldi be ean
hainba aldagai kudea zen e a an ola zen, emai za
op imiza zeko. Ze egin ani ze an un ziona zea.
6. Us e pe sonalak – Balioen e a sinesmenen kon zien zia
handia. Ho ien bidez eki en dio mundua i. Balio ho ien
aldeko «Mili an zia. Oso asuna e a kohe en zia.
7. Lide a – Be e a du apean di uen egoe ak be e gain ha zen
di u. Agin zea, zuzen a auak ema ea. Ha en us ez,
no gehiagoka ez da a azoa. Ai zi ik, a azo ba konpon zen
has ea da.
8. Komunikazioa – Mezua pasa zen jaki ea, hu a e aka ga i
egi ea. Ge aka iak aipa zea ekin pozik ez ego ea.
Anima zen jaki ea, a e a e aka zea. E aginko asunez e a
emozioz komunika zea.
9. Lehiake a – Bes een gai asun-mailaz jabe zen den
pe sona en alen ua. Be e pizga ia onena iza ea da.
Bes eak beha di u lehia zeko. Mo iba zeko beha duen
ene gia da.
10. Sinesmenak, ze bai zabalagoa en za i sen i zea –
Bes eekin e a unibe soa ekin lo u a sen i zea.
Oso asuna en jaki un. Elka e aginekiko e espe ua. Fedea.
Alian za.

11. I agana, es uingu ua – I agana e e e en zia gisa ha zen
duen e a be a en a abe a egoe a ba i hel zen dion pe sona.
I aganak o ainaldia ule zeko balio du. Nondik da o en
jaki ea, non dagoen ule zeko e a ze egin jaki eko.
Tes uingu uan ja i.
12. Zuhu asuna / Zain za – A e a be ezia ja zen du oinak
ja zen di en lekuan. Se ioa, zuhu a, be e denbo a ha u,
egiaz a u.
13. Po en zialen au ki zailea – Bes een po en zialak ikus en
di uen e a haien a abe a kopia di zakeen pe sona. Talen u-
e ebela zailea.
14. Diziplina – Pe sonak eboluziona zen duen unibe soa
au eikusi egin beha da. Mundua ho en a abe a egi u a u
e a mundua e aiki beha a. Xeheka ia da. Zeha za.
P oiek uak e apaka e a helbu u xiki an bana zen di u.
15. Enpa ia – Bes ea en lekuan ja zeko e a sen i zen duena
sen i zeko gai asuna.
16. Kohe en zia, jus izia – Us e du pe sonak a au a giekin
a a u beha di ela e a a au ho iei a xiki beha zaizkiela.
Ga an zi handia, o eka e a jus izia.
17. Fokalizazioa – E abaki ba ha u ondo en, ez du alde
ba e a uz en. Helbu uan zen a zen da, lo u a e.
18. Fu u is a, amesla ia – Bes eek baino lehenago
de ek a zen du ze ge a uko den. Joe a en ko on eak
ha zen di u. Amesla ia. E o kizun-ikuspegia o aingoa
bezain inda sua da. Ai zinda ia.
19. Ha monia – Ha monia so zen du be e ingu uan. Badaki
bi a eka i iza en.
20. So zailea – Jolas u, ebe asunez maneia u ideiak so zeko
gai asuna. Az e u ideiak: ze ge a uko li za eke…?, e a
ge o…?, e a bai…? B ains o ming. Mundua i begi
be iekin eki ea
21. In eg azioa – Pe sonak alde ba ean sa zen jaki ea.
Fede a zea. E xean ona ua sen i zea. Pe enen zia-
sen imendua so zea.
22. Indibidualizazioa – “No bai en neu iak ha zea”.
No bai engan be ezia dena de ek a zea e a espezi iko asun
ho en a abe a maneia zea.
23. Inpu , in o mazioa en sa e a – In o mazio gehiago
ema ea gus a zen zaio. Bildumagilea. Dokumen alis a.
“Ho ek egunen ba ean balio dezake”.
24. In elek ual asuna – Ja due a in elek uala ekiko gus ua.
Sakon zea. Hondea zea.
25. Ikaskun za – Ikas eko ega ia. Plaze bidez ikas ea, a lo
ba ean edo bes ean ezagu zak ga a u beha ik gabe.
26. Op imiza zea – Badaki non dagoen az a na egia. Sis ema
edo egoe a ba e ik onena a e a zea. Ondo un ziona zen
duena a e hobe o egi ea. Ta e be iei bide egi ea.
27. Konpon zea, i enbidea au ki zea – Apu u a dagoena
konpon zeko zale asuna. Diagnos iko ba egin e a
konpon zeko i enbideak au ki zen di u.
28. Ja e a posi iboa – Gogo bizia duen pe sona. Basoa e di
be e a dago.
29. Ha emanak – Ha eman ba elika zea e a man en zea,
kon ian za-maila handia so zea, ideliza zea.
30. E an zukizuna – E an zukizuna en zen zu handia. Esa en
duena ekin e a egi en duena ekin konp ome i zen da.
Zin zo asuna e a leial asuna. Ha en ospea ho e an da za.
31. Be e bu ua ekiko kon ian za – Be i au e a a e a zeko
konben zi u a dagoen pe sona. Be e bu ua ekiko
segu asuna e a kon ian za. K i ikek ez du e be e one ik
a e a zen. E esis en zia.
32. Ezbe din asuna / o iginal asuna – Pe sona honen za
ga an zi sua da bes eengandik be eiz ea. En zuna,
begi a ua e a mi e sia izan beha du, e a naba mendu egin
nahi du. Eszen ikoa.
33. Zen zu es a egikoa – Au ea ha zea, abiapun uko
ikuspegi ik onenak auke a zea.
34. Konben zi zeko ahalmena – Gaine akoak
konben zi zeko, be en bo oka ekin ba egi eko, azka
konben zi zeko alen ua. Konkis a zea, limu zea, sal zea…
(Ge oa gu xiago in e esa zen zaio).
3. E anskina. 360º PREMIE esna, adibide za ha zen den a alen ua kudea zeko 360º
esna ga a zeko. I u ia: Bizkaiko Fo u Aldundia.

4. E anskina. LANBIDE GARAPENAREN ETA TALENTUAREN FITXA. I u ia:
Euskadiko pa ke eknologikoak. Talen ua en zuzenda ia.
8. BIBLIOGRAFIA
ARISS, A. A., CASCIO, W. F., e a PAAUWEe, J. (2014). Talen Managemen : Cu en
heo ies and u u e esea ch di ec ions. Jou nal o Wo ld Business, 49(2), 173-179 o .
h ps://doi.o g/10.1016/j.jwb.2013.11.001
BEECHLER, S. e a WOODWARD, I. C. (2009). The global “wa o alen ”. Jou nal
o In e na ional Managemen 15. 273–285 o ialdeak.
CAPELLI, P., (2008). Talen on demand: managing alen in an age o unce ain y.
Ha a d Business School P ess. Bos on.
CAPELLI, P. (2008). Talen Managemen o he Twen y-Fi s Cen u y. Ha a d
Business Re iew.
CENTROS DE EXCELENCIA (2023). Guía de buenas p ác icas. Iden i icación,
ges ión y desa ollo del alen o.
h ps://www.cen osdeexcelencia.com/wp-con en /uploads/2023/07/BUENAS-
PRACTICAS-GESTION-TALENTO-PREMIOS-CEX.pd
Cha e ed Ins i u e o Pe sonnel and De elopmen , (2007). Lea ning and de elopmen .
London.
Cha e ed Ins i u e o Pe sonnel and De elopmen , (2007). Talen managemen :
S a egy, Policy, P ac ice. London.
CHIAVENATO, I. (2009). Ges ión del alen o humano (e-book). MC G aw Hill. ISBN
978-970-10-73407
COLLINGS, D., e a MELLAHI, K., (2009). S a egic alen managemen : a e iew and
esea ch agenda. Human Resou ce Managemen Re iew. 19 (4) 304-313 o .
COLVIN, G. (2009). Talen is o e a ed: Wha eally sepa a es wo ld-class pe o me s
om e e ybody else. Po olio.
FESTING, M., e a SCHÄFER, L. (2014). Gene a ional Challenges o Talen
Managemen : A amewo k o alen e en ion based on he psychological-con ac
pe spec i e. Jou nal o Wo ld Business, 49(2), 262-271 o .
h ps://doi.o g/10.1016/j.jwb.2013.11.010
GALLARDO-GALLARDO, E., DRIES N., e a GONZÁLEZ-CRUZ, T. F. Wha is he
meaning o ‘ alen ’ in he wo ld o wo k? Human Resou ce Managemen Re iew,
Volume 23, Issue 4, 2013, Pages 290-300, ISSN 1053-4822,
h ps://doi.o g/10.1016/j.h m .2013.05.002.
ELIKA. Guía p emio asco a la ges ión del alen o. Pe sonas. (2021). Nekaza i ako
elikagaien segu asune ako Euskal undazioa.
HIRSH, W. (2014). Fou s eps o e ec i e alen managemen . S a egic HR
Re iew, 13(3). h ps://doi.o g/10.1108/sh -01-2014-0009
HUGHES, J. C. e a ROG, E. (2008). Talen Managemen : A S a egy o Imp o ing
Employee Rec ui men , Re en ion and Engagemen wi hin Hospi ali y O ganiza ions.
In e na ional Jou nal o Con empo a y Hospi ali y Managemen . 20 (7),743 – 757 o .
ILES, P., CHUAI, X., e a PREECE, D. (2010). Talen managemen ashion in HRD:
Towa d a esea ch agenda. Jou nal o Human Resou ce De elopmen In e na ional. 13
(2), 125-145 o .
Ins i u o Nacional de Es adís ica (INE). (2023). Es adís icas de la Fue za Labo al.
JENKINS, A.K., (2009). Keeping he alen : Unde s anding he needs o enginee s and
scien is s in he de ense acquisi ion wo k o ce. De ense AR Jou nal. 16 (1), 164-170
o .
JERICÓ, P. (2011). La nue a ges ión del alen o (e-book): Cons uyendo comp omiso.
Pea son Educación.
LANCARIC, D., SAVOV, R., e a CHEBEN, J. (2021). O ganiza ional pe o mance:
A e he phases o he alen managemen p ocess equally impo an ? Ekonomicky
casopis. 69(10), 1038–1061 o . h ps://doi.o g/10.31577/ekoncas.2021.10.03
LEWIS, R.E., e a HECKMAN, R.J. (2006). Talen managemen : A c i ical e iew.
Human Resou ce Managemen e iew, 16, 139-154 o .
LOCKWOOD, N.R., (2006). Talen managemen : D i e o o ganiza ional success.
HR Magazine. 51(6), 1-11 o .
LYRIA, R. K., NAMUSONGE, G. S., e a KARANJA, K. (2017). Role o Talen
Managemen on O ganisa ion Pe o mance in Companies Lis ed in Nai obi Secu i ies
Exchange in Kenya. Jou nal o Human Resou ce and Leade ship. 1 (3), 1-17 o .
Manpowe G oup. (2024). Talen sho age 2024: Global in og aphic.
h ps://go.manpowe g oup.com/hub s/Talen %20Sho age/Talen %20Sho age%202024
/MPG_TS_2024_GLOBAL_In og aphic.pd ç
MARTIN, B. O., KOLOMITRO, K., e a LAM, T. C. M. (2014). T aining Me hods: A
Re iew and Analysis. T aining Me hods: A Re iew and Analysis Human Resou ce
De elopmen Re iew. Vol. 13(1), 11–35 o .
MICHAELS, E., HANDFIELD-JONES, H., e a AXELROD, B. (2001). The wa o
alen . Ha a d Business School P ess, Bos on, MA.
PARKE. Euskadiko pa ke eknologikoak. (2022). Sis ema con as e de compe encias
PRUIS, E., (2011). The i e key p inciples o alen de elopmen . Indus ial and
Comme cial T aining, 43 (4), 206-216 o .
REKALDE, I., LANDETA, J., ALBIZU, E., e a FERNÁNDEZ-FERRIN, P. (2017). Is
execu i e coaching mo e e ec i e han o he managemen aining and de elopmen
me hods? Managemen Decision, Vol. 55 Issue: 10, 2149-2162 o .
h ps://doi.o g/10.1108/MD-10-2016-0688
SCULLION, H., COLLINGS, D. G., e a CALIGIURI, P. (2010). Global alen
managemen . Jou nal o Wo ld Business, 45(2), 105–108 o .
h ps://doi.o g/10.1016/j.jwb.2009.09.011
SHRIMALI, H., e a GIDWANI, B. (2012). Role o alen managemen in sus ainable
compe i i e ad an age: Rising o mee business challenge. Paci ic Business Re iew
In e na ional, 4 (3), 29-33 o .
STAHL, G.K., BJÖRKMAN, I., FARNDALE, E., MORRIS, S., PAAUWE, J.,
STILES, P., TREVOR, J., e a WRIGHT, P.M. (2007). Global Talen Managemen :
How Leading Mul ina ionals Build and Sus ain Thei Talen Pipeline.
SUUTARI, V., e a VIITALA, R. (2008),"Managemen de elopmen o senio
execu i es", Pe sonnel Re iew, Vol.37 Iss 4 pp. 375 – 392 o . Pe manen link o his
documen : h p://dx.doi.o g/10.1108/00483480810877561
TANSLEY, C. (2011). Wha do we mean by he e m “ alen ” alen managemen ?
Indus ial Comme cial T aining, 43(5), 266-274 o
The Economis , (2006). The CEO’s ole in alen managemen : How op execu i es
om en coun ies a e nu u ing he leade s o omo ow. The Economis In elligence
Uni , London.
WEBGRAFIA:
The Mye s-B iggs Company. "Mye s-B iggs Type Indica o ® (MBTI®)." The Mye s-
B iggs Company, h ps://www. hemye sb iggs.com/en-US/P oduc s-and-
Se ices/Mye s-B iggs.
EUSKALIT. Kudeake a au e a ua. E oski y Vicom ech p emiadas po su ges ión del
alen o. h ps://www.euskali .ne /es/o os-p emios/e oski- icom ech-p emiadas-ges ion-
alen o-14817.h ml