GRADU AMAIERAKO LANA
INTEGRAZIOTIK INKLUSIORA BIDEAN: DESGAITASUNA
DUTEN PERTSONAK ENPLEGU ARRUNTETAN
Pauso Be iak p og amak duen e agina en neu ke a
Giza e Hezkun zako g adua
2021-2022 ikas u ea
Egilea: Ma ia A dions Neg ei a
Zuzenda ia: Naia a Be asa egi Sancho
Leioan, 2022ko ekaina en 3an
G adu Amaie ako Lana. Bilboko Hezkun za Fakul a ea
AURKIBIDEA
SARRERA 3
1. MARKO TEORIKOA 4
1.1. DESGAITASUNA ETA INKLUSIOA 4
1.2. DESGAITASUNA DUTEN PERTSONEN LAN-EGOERA 5
1.3. AURRETIKO ESPERIENTZIA ETA IKERKETAK 7
1.4. GIZARTE HEZITZAILEAREN PAPERA 10
1.5. PAUSO BERRIAK PROGRAMA 11
2. METODOLOGIA 14
2.1. HELBURUAK 15
2.2. LAGINA 15
2.3. INSTRUMENTUA 16
2.4. PROZEDURA ETA DATUEN ANALISIA 17
3. EMAITZAK 18
4. ONDORIOAK 27
5. ETIKA PROFESIONALA ETA DATUEN BABESA 30
6. BIBLIOGRAFIA 30
1
G adu Amaie ako Lana. Bilboko Hezkun za Fakul a ea
Labu pena
Desgai asuna du en pe sonen inklusioak go a egin duen a en, lan munduan o aindik asko
dago egi eko. Pauso Be iak, desgai asun in elek uala du en pe sonak ingu une a un ba ean
lane a zea en alde apus u egi en duen p og ama ba da. Hala ba, lan honen helbu ua,
me odologia mis oa e abiliz, Pauso Be iak p og amak desgai asuna du en langileengan,
haien amilia engan, enp esengan, e a, bide ba ez, giza ean duen e agina neu zea izan da.
Emai zak az e u os ean, baiez a u dai eke Pauso Be iak p og amak e agin posi iboa duela
aipa u ako lau aldeengan, esa e ba e ako: au onomia en ga apenean, au oes imua en
hobekun zan e a ha emanen e aikun zan, bes eak bes e.
Desgai asuna, inklusioa, lane a zea, lagun za en enplegua, lan-p es a zailea
Resumen
A pesa del aumen o de la inclusión de las pe sonas con discapacidad, en el mundo labo al
oda ía queda mucho po hace . Pauso Be iak, es un p og ama que apues a po la inse ción
labo al de las pe sonas con discapacidad in elec ual en un en o no o dina io. Así, el obje i o
de es e abajo, u ilizando la me odología mix a, ha sido medi el impac o del p og ama Pauso
Be iak en los abajado es con discapacidad, sus amilia es, emp esas colabo ado as y la
sociedad. Una ez analizados los esul ados, se puede a i ma que el p og ama Pauso Be iak
iene un impac o posi i o en los cua o g upos mencionados, como po ejemplo: el desa ollo
de la au onomía, la mejo a de la au oes ima y la cons ucción de elaciones, en e o os.
Discapacidad, inclusión, inclusión labo al, empleo con apoyo, p epa ado labo al
Abs ac
Despi e inc easing inclusion o people wi h disabili ies, much emains o be done in he wo ld
o wo k. Pauso Be iak, is a p og am ha is commi ed o he employmen o people wi h
in ellec ual disabili ies in an o dina y en i onmen . Thus, he objec i e o his wo k, using he
mixed me hodology, has been o measu e he impac o Pauso Be iak on wo ke s wi h
disabili ies, hei amilies, collabo a ing companies and socie y. Once he esul s ha e been
analyzed, i can be a i med ha he p og am Pauso Be iak has a posi i e impac on he
p e iously men ioned ou g oups, such as: he de elopmen o au onomy, he imp o emen
o sel -es eem and he cons uc ion o ela ionships, among o he s.
Disabili y, inclusion, wo k inclusion, suppo ed employmen , job coach
2
G adu Amaie ako Lana. Bilboko Hezkun za Fakul a ea
SARRERA
Pe sona asko en za , desgai asun hi za konno azio nega iboa duen e mino ba izan
dai eke. Hala e e, desgai asuna du en pe sonak esa ean, lehenik e a behin, pe sonez a i
ga ela azpima a zen dugu. Ez ga a desgai ua denaz a i, baizik e a desgai asuna duen
pe sonaz, e a adie azpen ho ek bakoi za en gai asunak ai o u e a balioes e a e a haien
beha ak in e p e a ze a e e e ama en gai u. Baina ez di a gai asun desbe dinak iza e a
pasa zen; be dinak di a, baina muga uak. Ge o e a ga an zi suagoa da desgai asuna
desbe din asun gisa ule zea, e a ez despa eko asun gisa. E eali a ea ezagu zea, be e izenez
dei zea e a eu emismoekin e a adie azpen “leunga iekin” amai zea lagunga ia izan dai eke,
modu e az, zeha z e a e aginko ean (Pan ano, 2007). Gaine a, aipa zekoa da
desgai asuna ekin lanean dabil zan e akunde askok kon zep u ho i e abil zen du ela haien
egune okoan, Pauso Be iak p og ama ho ie ako ba izanik.
Behin desgai asuna en e minoa a gi u a, desgai asuna du en pe sonen lan-egoe an
zen a uko ga a. Azken u eo an desgai asuna du en pe sonen giza e a zeak go a egin duen
a en, lan-a loan ez da be dina ge a u. Izan e e, desgai asuna du en pe sonek langabezia- asa
handiene ako ba i egin beha dio e au e. Gaine a, auke a gehiago di uz e gaizki o daindu ako
e a lan-baldin za xa ak di uz en enpleguak iza eko, desgai asuna en, pob ezia en e a
baz e ke ia en a ean lo u a handia dagoela ik (Gue a, Ramos, Subía, Ca ajal e a Bo ja,
2016).
P oblema ika hau oina i za ha u a, ni e G adu Amaie ako Lana desgai asuna du en
pe sonen lane a zea bul za zen duen p og ama ba ean zen a zea e abaki du , Pauso Be iak
p og aman, hain zuzen e e. Be e helbu u nagusia, desgai asuna du en pe sonak haien
ga apen pe sonala e a soziala e az uko du en lan-me ka u a un eko lanpos ue an sa zea
li za eke. Au e a e amandako ike ke a honen bidez, ho elako p og ama inklusibo e a
be i zaile ba ek desgai asuna du en pe sonengan, haien amiliengan, enp esengan, e a, bide
ba ez, giza ean duen e agina neu zea bila zen da.
Lana en an olake a i dagokionez, lehenik e a behin, gaia i bu uzko ma ko eo iko ba
azal zen da. Be an, desgai asuna du en pe sonen inklusioa i e a lan-egoe a i, gai honen
ingu uan egindako zenbai ike ke a i, giza e hezi zailea en pape a i e a Pauso Be iak
p og ama i bu uzko in o mazioa jaso da. Behin ho i azaldu a, lana en me odologia, helbu u
o oko zein zeha zak, lagina, e abili ako ins umen ua e a lana en p ozedu a zein da uen
analisia age zen di a. Azkenik, ike ke a ik a e a ako emai zak e a ondo ioak au ki zen di a.
3
G adu Amaie ako Lana. Bilboko Hezkun za Fakul a ea
1. MARKO TEORIKOA
1.1. DESGAITASUNA ETA INKLUSIOA
Gau egungo desgai asun hi za en esanahia nola eman den e a zein den jaki eko,
his o ia i begi ada ba bo a zea ezinbes ekoa da, e mino honek his o ian zeha eboluzio
ezbe dinak izan di u e a. An zina ik, desgai asuna en au ean giza eak izan duen ja e a,
desgai asuna duen pe sona en a buioa en e a kanpo a zea en, e a agedia en au eko
e ukia en a ekoa izan da. Bi ja e ak desgai asuna duen pe sona elemen u a a o e a
gaine akoak baino gu xiago za ha zea en p in zipio komune ik so zen di a (Conde, 2014).
1980. u ean Munduko Osasun E akundeak (MOE) “Clasi icación In e nacional de
De iciencias, Discapacidades y Minus alías” (CIDDM) xos ena a gi a a u zuen; be an,
desgai asuna en esanahia bi modelo eo iko desbe dine an bana zen zela aipa zen zen.
Lehenengoa, medikun zan oina i zen zen, e a desgai asuna pe sona en ezauga i ba bezala
ikus en zuen; hau da, desgai asunak, gaixo asun, auma edo osasuna ekin e laziona u ik
zeuden kasuen ondo ioz age zen zi ela us e zen. Biga ena, be iz, oina i soziale an
oina i zen zen, e a desgai asuna ja o i soziala duen a azo ba bezala ikus en zen. Pen sae a
ho i 2001. u e a e man endu zen. Hala e e, u e ho e an, MOE-k CIDDM lana be ikus ea
e abaki zuen. Ho en ondo ioz, “Clasi icación In e nacional del Funcionamien o, de la
Discapacidad y de la Salud” (CIF) xos ena so u zen; be an, ikuspun u mediku e a sozial
ba e ik, desgai asunen ezauga iak zehaz u zi en. MOE, dokumen u ho en bidez, 1980.
u eko bi modelo eo ikoen au ka ja zen da, desgai asuna gizakia en ezauga ien e a
bizilekua en es uingu ua en ezauga ien in e akzio bezala ikus e a pasa uz (Conde, 2014).
Ga cía e a Fe nández-en (2005) a abe a, MOE-k 2005ean naba mendu zuenez,
desgai asuna du en pe sonek giza ean pa e ha zeko di uz en oz opoak, desgai asuna en
a azoi ga an zi suak di a. Hala ba, desgai asuna no banakoa engan ja o ia duen p ozesu
gisa ule u beha ean, ja o i ho i p ozesu sozial zabale an ule zen da; pe sonen a eko e a
e akundeen a eko elka e aginean, giza e-ingu uneak eskain zen di uen auke e an.
Ga cía-k (2005, Ga cía e a Fe nández-ek aipa ua, 2005) adie azi bezala, desgai asuna,
gau egun, bes ea en ezbe din asunak ez ona ze ik abia zen den e aikun za sozial gisa
ule zen dugu. Desgai asuna, o duan, ez li za eke exis i uko pe sona guz iok
desbe din asune an elka ona uko bagina, soilik izaki desbe dinak izango gina eke. O ain
dela gu xi a e, in eg azio e minoa e abil zen zen desgai asunen ba du en pe sonek be en
4
G adu Amaie ako Lana. Bilboko Hezkun za Fakul a ea
bizi zako hainba espa u an e a egune oko asunean pa e ha zen du ela adie az eko, baina
hainba az e lanek e mino be i ba en beha a ikusi zu en: inklusioa.
Inklusioa, be e iza eko a azoia baz e ke ia-egoe e an e a -p ozesue an duen
kon zep ua da (Pa illa, 2009). Inklusioa, ikasle guz ien ikaskun za e a pa e-ha zea
muga zen du en oz opoak ezaba ze a edo minimiza ze a bide a u ako p ozesuen mul zo gisa
ule zen da, oz opoak sis ema en elemen u e a egi u a guz ie an au ki dai ezkeela ik (Boo h,
Ainscow, Black-Hawkins, Vaughan e a Shaw, 2000).
Nazioa ean, inklusio e minoa, ikasle guz ien a eko aniz asuna ona zen e a babes en
duen e e o ma gisa ikus en da. Honen ha i a, inklusioa en e minoa es uki lo u a dago
hezkun za-p emia be ezien e minoa ekin. Hezkun za inklusiboa, auke ak pa eka zeko
eskubidea da, guz ion zako bene ako kali a ezko hezkun za lo zeko, e a hezkun za-inklusioaz
hi z egi ea, ikasle ahulenen hezkun za-egoe a zain zea da, desgai asuna du en ikasleak ho ek
pa e izanik (Echei a e a Ainscow, 2011).
In eg azioa en e a inklusioa en a eko desbe din asun ga an zi suena, indibiduoa
subjek u za ha ze ik e a “a azoa” be a engan koka ze ik, es uingu u osoan pen sa ze a
pasa zen dela da, zeinak be ako guz ien beha ak ase u beha di uen. Ildo ho e an, inklusioa
ez da muga u beha pe sona, amilia edo eskole a a; Díaz-ek (2005, Ga cía e a Fe nández-ek
aipa ua, 2005) esan bezala, inklusioa ja e a ba da, sen i zeko modu ba , balo a zeko modu
ba , sinesmenena baino gehiago. Díaz e a Fe nandez-en (2005, Ga cía e a Fe nández-ek
aipa ua, 2005) a abe a, zenbai es uingu u an, gau egun, inklusioa be ikun za a
bide a u ako al e na iba be i gisa aipa zen da, desgai asuna en desbe din asuna e a
konplexu asuna ai o u e a ain za ha uko di uena.
1.2. DESGAITASUNA DUTEN PERTSONEN LAN-EGOERA
Desgai asuna du en pe sonen lane a zean zen a uz, desgai asuna ez du en
pe sonekin alde a uz, langabezia- asa handiene ako ba i egin beha dio e au e, e a
ekonomikoki ez-ak iboak iza eko auke a handiagoa du e. Izan e e, lanean a i badi a, auke a
gehiago di uz e gaizki o daindu ako enpleguak iza eko, au eikuspen p o esional gu xi ekin
e a lan-baldin za xa ekin. Be az, lo u a handia dago desgai asuna en, pob ezia en e a
baz e ke ia en a ean (Gue a e al., 2016).
2007. u e ik, k isia hasi zene ik, kolek iboa en egoe a soziolabo alak oke e a egin
du naba men Espainian azken u ee an. 2009. u eaz ge oz ik, ja due a- asa baxua da
5
G adu Amaie ako Lana. Bilboko Hezkun za Fakul a ea
(%33,9), biz anle ia osoa ena (%78,1) baino askoz xikiagoa; enplegua lo zeko auke ak
behe a egin du (%23,4) e a langabezia- asa bikoiz u egin da azken 6 u ee an, %31 a i i siz.
2016an desgai asuna du en pe sonen kon a azio-bolumenak go a egin zuen, e a, honek,
enpleguak kolek iboan izan duen bilakae an joe a alda u egin dela e akus en du; hala e e,
da ue an sakonduz, o maliza u ako kon a u be ien %9,6a soilik izan zi en mugagabeak.
Be az, kon a azioek go a egin du en a en, o aindik e e aldi ba e ako kon a uak e a
xandaka zeak di a nagusi. Ho ez gain, naba men zekoa da k isi-u e haue an desgai asuna
du en pe sonen za sun si u ako enplegu gehiena enp esa a un e ako enplegua i dagokiola
(Mo a alla, 2017).
Euskadi i dagokionez, desgai asuna du en pe sonen zako enplegua en egoe a ez da
hain nega iboa izan he ialdeko gainon zekoekin alde a u a. Desgai asuna du en pe sonen
langabezia- asa xikiena (%15,9), e a, aldi be ean, ja due a- asa handiena (%39,4) duen
au onomia-e kidegoa da (Mo a alla, 2017).
Aipa zekoa da desgai asun mo a desbe dinen a abe a, lan munduan xe a zeko
e az asunak edo zail asunak egon dai ezkeela. Es a is ikako Ins i u u Nazionala en (2021)
a abe a, 2020. u ean, en zumen-desgai asuna zu en pe sonek lan ak ibi a e asa handiena
izan zu en (%59,9), lan ak ibi a e baxuena, aldiz, adimen-desgai asuna zu en pe sonek izanik
(%28,3). Da u hauek 2019. u ekoekin alde a zen badi ugu, en zumen-desgai asuna du en
pe sonen lan ak ibi a e maila %3,1ean igo dela ikus dai eke. Hala e e, adimen-desgai asuna
du en pe sonena %2an jai si da. Azkenik, 2016ko da uei e epa a uz ge o, pe sona hauen lan
ak ibi a e maila jai si egin dela ikus dai eke (en zumen-desgai asuna du en pe sonena %1,4
e a adimen-desgai asuna du en pe sonena %4), hau lan inklusio ako a ze a pauso naba mena
izanik.
Solís-ek (2017) egindako ike ke a ba ean, desgai asuna du en e a ez du en pe sonen
a eko lan-baldin zen desbe din asuna be ikusi zuen. Emai zen a abe a, desgai asunik ez
du en pe sonen enplegu- asa %62,6koa izan zen, desgai asuna du en pe sonen
lan-pa aide za askoz xikiagoa izanik desgai asun mo a guz ie an, nahiz e a oso maila
aldako ak izan. Desgai asun mo en ba uan, en zumen- edo hizke a-desgai asunak di uz enek
pa aide za-maila ik al uenak izan zi uz en (%57,8), ikusmen-desgai asuna du enak ja ai uz
(%56,1). Aldiz, enplegu- asak xikiagoak di a desgai asun anizkoi zak di uz enen za (%29,7)
e a askoz xikiagoak desgai asun kogni ibo edo men alak di uz enen za (%13,8).
6
G adu Amaie ako Lana. Bilboko Hezkun za Fakul a ea
Hala ba, a gi dago lan o dainduan e aba in eg a zeko e onkak handiagoak di ela
desgai asun mo a ho iek di uz enen za . Lana lo zeko zail asunez gain, o daindu ako lanean
sa zea lo zen du en desgai asuna du en pe sonek desaban ailak di uz e lanbide hobeak
lo zeko auke e an. Desgai asunik ez du en pe sonen %18,6a hie a kia handieneko
posizioe an daude, baina p opo zio ho i %0,7a baino ez da desgai asun kogni iboa edo
men ala du enen a ean. Da u ho iek a gi uz en du e o aindik bide luzea dagoela desgai asuna
du en pe sonak be din asun-baldin ze an lane a zeko (Solís, 2017).
His o ian zeha , hainba ak o ek e agina izan du e desgai asuna du en pe sonen lan
inklusioa oz opa zean, esa e ba e ako: o mazio e a o ien azio p o esional al a, o mazio
o oko a en p ozesuan laneko ohi u ak ez i akas ea, amilia en lagun za eza, enp esak
desgai asunen ba du en lankideak ez kon a a zea, e ab. (Molina, 2016). Fak o e hauei au e
egi eko e a desgai asuna du en pe sonen lan inklusioa be ma zeko zein lan munduan
xe a zeko, Molina-k (2016) lagun za en enplegua sus a u beha a dagoela de enda zen du.
Me odologia ho i, lagun za-sis ema egi u a u ba ean oina i zen da. Sis ema ho en
helbu ua, desgai asuna du en pe sonak lan-me ka u a un ean lane a zea e a lanpos u
o daindua man en zea da. Lagun za, lan-p es a zaileak ema en du, desgai asuna duen
langilea i giza e a ze- e a lane a ze-p ozesu osoan lagunduz. Laneko espa uan beha
di uz en lagun za ezbe dinak emango zaizkie, langile bezala ahalik e a in eg a u ik egon
dai ezen. Pe sona i emandako lagun zak, lanpos uan be an ze eginak ikas eko lagun za ez
ezik, bizi za ak ibo ako un sezkoak di en ebe asun osaga iak (au onomiakoak,
giza e-ha emanekoak, e ab.) ga a zeko lagun za e e ba ne ha zen du (Molina, 2016).
1.3. AURRETIKO ESPERIENTZIA ETA IKERKETAK
Au eko guz ia jakinda, ga an zi sua ikus en da espa u hone an egin di en
espe ien zia e a ike ke a ba zuk az e zea, bai a haien emai zak e a ondo ioak e e. Hala ba,
2005. u ean Pallise a, Fullana e a Vila-k lagun za en enplegua en bidez desgai asuna du en
pe sonak ingu une a un e an lane a zea en ak o e lagunga iei bu uz ga a u ako hi u
ike ke ak az e uko di a. Lehenengo ike ke a, NABIU Ka aluniako Elka ea en enka guz egin
zen, zeinak Ka aluniako Gene ali a ea en Gobe nu Ako dioa lo u zuen. Desgai asuna du en
47 pe sona kon a a u zi uz en Ka aluniako adminis azio publikoan lan egi eko, lagun za en
enplegua en bidez. Lanaldi pa zialeko kon a ua egin zi zaien, 6 hilabe eko i aupena ekin.
Lehenengo ike ke a hau au e a e aman ahal iza eko, e abili ako esna nagusia
galde egia izan zen. Alde ba e ik, galde egi desbe dinak egin zi zaien desgai asuna duen
7
G adu Amaie ako Lana. Bilboko Hezkun za Fakul a ea
langilea i, ha en amilia i, gainbegi ale na u ala i, lan-p es a zailea i e a lane a zeko
ze bi zubu ua i. Bes alde, in o mazio desbe dina jaso zen lanpos ua az e zeko galde egi
ba e ik, lanpos ua en ze eginak az e zeko i xa ik, gainbegi ale na u alak enp esan egindako
ja aipen-egunka i ik e a langilea en Cu iculum Vi ae- ik. Ike ke a en emai zei dagokienez,
hi u izan zi en nagusi. Has eko, lan-dimen sioa i dagokionez, desgai asuna du en langileek
haien bu ua en i udia hobe u zu ela azpima a zen da. Gaine a, espe ien ziak langileengan
e agina iza eaz gain, haien lan-ingu unean e e izan zuen. Aipa zekoa da a al edo sail be eko
langileen a ean aldake a posi iboak ge a u zi ela, bai a kolek iboa lane a zeko auke a en
au ean hasie an zeuden i xa opene an e e. Azkenik, aldake a posi iboak ge a u zi en e e
amilia-i xa opene an e a desgai asuna du en pe sonek amilia-ja due e an zu en
pa e-ha zea en kali a ean (Pallise a e al., 2005).
Biga en ike ke a ekin ja ai uz, hemen, Gi onako eskualdee an,
lane a ze-espe ien zie an pa e ha u zu en 9 gizon e a 5 emakume en az e ke a kuali a iboa
egin zen, adminis azio publikoan zein enp esa p iba uan, lagun za en enplegua en bidez.
Ike ke a hone an, in o mazioa lo zeko esna nagusia elka izke a e diegi u a ua izan zen,
desgai asuna du en langileei, haien amilia i e a enp esa kon a a zailea en gainbegi aleei edo
o dezka iei aplika u zi zaiona.
Emai zei dagokienez, has eko, ja aipena egi en du en bi igu en ga an zia ikusi zen:
lan-p es a zailea e a gainbegi ale na u ala. Enp esek modu posi iboan balo a u zu en
lan-p es a zailea en p esen zia; be e lanak lan-ikaskun zak e az en dizkio desgai asuna duen
langilea i, e a segu asuna ema en dio, ez baka ik langilea i, bai a enp esan lan egi en du en
gaine ako pe sonei e e. Gainbegi ale na u ala i dagokionez, un sezko igu a da langileak
e e e en e a gia izan dezan enp esan, e a be ez e espe a ua dela sen i dadin. Bes e alde
ba e ik, lane a zeak langilea engan duen e agina i dagokionez, aldake a naba menak ge a u
zi en desgai asuna du en langileengan; ze egin be ien ikaskun zan zein au ope zepzioa en,
au oes imua en e a au onomia pe sonala en aldake an, zen zu posi iboan.
Lane a ze-p ozesuak langilea en lan-ingu unean duen e agina i dagokionez, naba mendu
beha da p ozesua en a akas a i bu uzko zalan zak e a enp esa en ja e a xa ak, p ozesuan
zeha , desgai asuna du en pe sonak lane a zeko ja e a i ekie an bihu u zi ela. Ho ela,
bada, biga en ike ke a honek, lane a ze-p ozesuen a akas a edo po o a, hainba ak o e en
ba -egi ea en e a elka ekin za en ondo io dela be e si zuen, hala nola: amilia en lagun za,
p es akun za, lanpos uan egindako ja aipena, lan-ingu unea… (Pallise a e al., 2005).
8
G adu Amaie ako Lana. Bilboko Hezkun za Fakul a ea
2.1. HELBURUAK
Lan honen helbu u nagusia, Pauso Be iak p og amak, desgai asuna du en
langileengan, haien amiliengan e a enp esengan duen e agina az e zea li za eke. Ho ez
gain, biga en mailako helbu u ba zuk e e zehaz u di a:
●Ingu une a un eko enp esa ba ean lan egi eak, desgai asuna du en pe sonengan duen
e agina az e zea.
●Desgai asuna duen langile ba eduki zeak, ingu une a un eko enp esen za zein onu a
daka en az e zea.
●Desgai asuna du en pe sonen amiliei, haien senideak enp esa a un ba en lan
egi eak ze suposa zen dien ike zea.
●Giza ea i, desgai asuna du en pe sonek enp esa a un e an lan egi eak ze nolako
onu ak eka diezaiokeen jaki ea.
●Au e ik Gu eak-eko lan egie an lanean a i u di en pe sonek, aile e an lan egi e ik
ingu une a un eko enp esa ba ean lan egi e a pasa zean, ze desbe din asun naba i u
di uz en ikus ea.
●Pauso Be iak p og aman hobe u dai ezkeen pun uak az e zea.
2.2. LAGINA
Ike ke a hau, 43 pa e-ha zailek osa u du e; desgai asuna du en 19 langilek, 12
amilia ek e a Pauso Be iak p og aman pa e ha zen du en 12 enp esek, hain zuzen e e.
Desgai asuna du en langileekin hasiz, %57,9a (n=11) gizonezkoak izan di a, e a %42,1a
(n=8), aldiz, emakumezkoak. Ba az bes eko adina 27,11koa izan da, gaz eenak 22 u e e a
zaha enak 41 u e izanik. Ho ez gain, aipa zekoa da %73,7a (n=14) au e ik Gu eak-eko
lan egie an6a i u dela lanean (E anskina 1).
Familia ekin ja ai uz, sexua i dagokionez, %83,3a (n=10) emakumezkoak izan di a
e a %16,7a (n=2), be iz, gizonezkoak. Ba az bes eko adina 55,33 u ekoa izan da, gu xienez
46 e a gehienez 62 u e izanik (E anskina 2).
Azkenik, enp esei dagokienez, %25a (n=3) e akunde publikoak izan di a, %16,7a
(n=2) enp esa indus ialak, bes e %16,7a (n=2) egoi zak, e a gainon zekoak, %8,3a ekin
(n=1), enp esa p iba ua, aboka uen bulegoa, os ala i za, ikas e xea e a supe me ka ua
6Gu eak-eko lan egiei bu uzko in o mazio gehiago: h ps://www.gu eakindus ial.com/eu/
15
G adu Amaie ako Lana. Bilboko Hezkun za Fakul a ea
(G a ikoa 1). Langile kopu ua i dagokionez, 2 enp esek 100 langile ik go a di uz e, 4
enp esek 100 e a 50 bi a ean, e a 6 enp esek, be iz, 50 langile ik behe a (E anskina 3).
G a ikoa 1. Enp esa mo a
2.3. INSTRUMENTUA
Ike ke an zeha da uak bil zeko ins umen ua i dagokionez, ad-hoc so u ako hi u
galde egi e abili di a. Galde egiak Google Fo ms izeneko p og ama en bidez so u di a e a
euska az zein gaz elaniaz bu u u di a, ha zaile guz iek ule u ahal iza eko. Au e ik aipa u
bezala, galde egi bakoi za ha zaile alde konk e u ba en za diseina u da.
Desgai asuna du en langileen zako galde egia ekin hasiz (E anskina 4), hau 14
i em-ez osa u a dago, 9 galde a i xi e a 5 galde a i eki ba uz. Galde egia be e zeko, langile
bakoi zak be e ja aipen- eknika ia en lagun za izan du. Alde ba e ik, galde egiak
pa e-ha zaileei bu uzko galde a o oko ak jaso zen di u, hala nola: sexua, adina, au e ik
Gu eak-eko lan egie an lanean a i u di en ala ez e a noizbai lanean baz e u a sen i u di en
ala ez galde uz. Bes e alde ba e ik, p og ama i bu uzko bi galde a o oko ba zen di u:
p og ama nola ezagu u zu en e a be a a sa zea ze ga ik e abaki zu en. Azkenik, gainon zeko
galde ei eske , p og aman izandako espe ien zia jaso zea bila zen da, p og ama i eske lo u
di uz en gauzei, jaso ako o mazioa i, hobekun za p oposamenei, ikasi ako gauzei… bu uz
galde uz.
Familia en galde egia ekin ja ai uz (E anskina 5), hau 16 i em-ez osa u a dago, 5
galde a i xi e a 11 galde a i ekiekin. Galde egi honek, desgai asuna du en langileen
galde egia ekin alde a uz, galde a oso an zekoak jaso zen di u, gai be dinak bi ha zaile mo a
desbe dinen ikuspun u ik jaso zea bila u delako. Hala ba, lehenik e a behin, galde a o oko ak
bil zen di u: sexua, adina, haien seme-alabak au e ik Gu eak-eko lan egie an lanean a i u
di en ala ez... Bes alde, au eko galde egiak bezala, p og ama i bu uzko bi galde a o oko
16
G adu Amaie ako Lana. Bilboko Hezkun za Fakul a ea
ba zen di u: p og ama nola ezagu u zu en e a be an pa e-ha zea ze ga ik e abaki zu en.
Amai zeko, p og amak haien e a be en seme-alaben bizi zan ze nolako e agina izan duen
ike zeko galde ak ba zen di u.
Azkenik, enp esen galde egia i dagokionez (E anskina 6), hau 18 i em-ez osa u a
dago, 5 galde a i xi e a 13 galde a i eki jaso zen di uela ik. Has eko, enp esak ezagu zeko bi
galde a o oko ba zen di a: enp esa mo a e a langile kopu ua. Bes alde ik, p og ama nola
ezagu u e a honekin lankide zan has eko a azoiei bu uz galde zen zaie. Ho ez gain,
p og ama ekin lankide zan a i zean, enp esak izandako espe ien zia ezagu zeko galde ak
bil zen di u. Amai zeko, haien us ez p og amak langileei, enp esei zein giza ea i eka
diezaiekeen onu ei bu uzko galde ak jaso di a.
2.4. PROZEDURA ETA DATUEN ANALISIA
Ike ke a au e a e aman ahal iza eko, uneo o unibe si a eko u o ea ekin zein Pauso
Be iak p og amako a du aduna ekin kon ak uan egon naiz. Hala ba, ma ko eo ikoa osa u
e a u o eak be e onespena eman os ean, ha zaileen p o ila zein izango zen zehaz u zen.
Tu o ea ekin e a a du aduna ekin hi z egin os ean, p og aman pa e ha zen du en
desgai asuna du en langileen, haien amilia en e a enp esa kolabo a zaileen espe ien ziak
jasoko zi ela zehaz u zen. Ho i jaso ahal iza eko, hi u galde egi desbe din so u zi en,
bakoi za ha zaile alde ba e i zuzendu a.
Galde egiak online bidez bide a u zi en Google Fo ms pla a o ma e abiliz. Da uak
jaso e a hauek in e p e a u zi en. Da u kuan i a iboak in e p e a zeko, analisi desk ip ibo ba
egin da, ho e a ako Excel sopo ea e abiliz. Da u kuali a iboak az e zeko, aldiz, sis ema
ka ego ial ba e aiki da, ondo engo dimen sioak age u di ela ik: Gu eak-eko lan egien e a
Pauso Be iak p og ama en a eko desbe din asunak; enp esa a un ba ean lan egi eak
desgai asuna duen pe sona ba e i eka diezaiokeen onu ak; p og amak desgai asuna du en
langileen amiliengan duen e agina; enp esa a un ba en za desgai asuna duen pe sona ba
kon a a zeak di uen onu ak; p og amak giza ean izan dezakeen e agina; e a e o kizune a
begi a p og aman dauden hobe zekoak.
17
G adu Amaie ako Lana. Bilboko Hezkun za Fakul a ea
3. EMAITZAK
Ha zaileek e an zundako hi u galde egiak az e u os ean, hainba emai za esangu a su
a e a di a. Emai zak sei bloke desbe dine an bana u di a, gai esangu a suenak e a p og amak
ha zaile alde bakoi za engan duen e agina ezbe dindu di ela ik.
3.1. Gu eak-eko lan egien e a Pauso Be iak p og ama en a eko
desbe din asunak
Has eko, ga an zi sua ikusi da Gu eak-eko lan egien e a Pauso Be iak p og ama en
a eko desbe din asunak ike zea, desgai asuna du en pe sonek zein haien amilia ek,
lan egian lan egi e ik enp esa a un ba ean lan egi e a pasa zean soma u di uz en aldake ak
az e uz. Ho e a ako, bi kolek iboei gai honen ingu uan galde u zaie. Desgai asuna du en
langileen kasuan, %73,7a (n=14) au e ik Gu eak-eko lan egie an a i u da lanean. Bes alde,
amilia ei dagokienez, %66,7ak (n=8) e an zun du be e seme-alaba au e ik Gu eak-eko
lan egie an a i u dela lanean. Aipa zekoa da guz iek suma u di uz ela aldake ak enplegu
ba e ik bes e a pasa ze akoan, nahiz e a aldake a hauek desbe dinak izan kasu ba e ik bes e a.
Desgai asuna du en pe sonekin hasiz, enp esa a un ba ean lan egi ea gehiago
gus a zen zaiela adie azi du e, ba ez e e gus uko du en lana egi en du elako. Gaine a, langile
ba ek baino gehiagok azaldu bezala, lan egie an be i ese i a ego en zi en, lanaldi osoan zeha
lan be dina egi en. Aldiz, enp esa a un ean, alde ba e ik bes e a a i zen di ela dio e, lan
ezbe dinak egi en, lanaldia a seginagoa e a en e eniga iagoa bihu uz. Ho ez gain, lasaiago
sen i zen di ela dio e, enp esa ba uan haien lana gehiago balo a zen du ela naba i zen
du elako. Azkenik, azpima a zekoa da Pauso Be iak p og aman pa e ha zen du ene ik,
haien kon o -zona ik i en e a jende gehiago ezagu zeko auke a izan du ela, espe ien zia
guz iz abe asga ia bihu uz.
“Es oy más con en a y hago lo que me gus a” (Langilea, emakumezkoa).
“T abajo más agus o en la emp esa donde es oy que en el alle ” (Langilea,
gizonezkoa).
Bes alde, amilia en e an zunei dagokienez, hauek e e poz asuna e a lasai asuna
azpima a zen du e haien seme-alabengan enp esan lanean hasi zi ene ik. Pa e-ha zaile
ba zuk adie azi du enez, haien seme-alabak ez zi en gus u a sen i zen lan egie an, ingu une
inklusibo ba ean ez ego ean giza ea enga ik baz e u a sen i zen zi elako. Aldiz, enp esan,
desgai asuna ez du en bes e pe sona ba zuekin ha emana iza ean, giza ean askoz
18
G adu Amaie ako Lana. Bilboko Hezkun za Fakul a ea
in eg a uago sen i u di a. Ho ez gain, lan egie an ez bezala, enp esan gauza desbe dinak
egi en di uz ela, e a, ondo ioz, kon a zeko e a pa eka zeko is o io gehiago di uz ela azaldu
du e. Naba men zekoa da e e, eginkizun e a un zio ezbe dinak iza ean, independen zia
gehiago e a au oes imu hobea lo u du ela.
“No le gus a el alle , sien e que no es si io pa a él. Allí se sen ía disc iminado po la
sociedad” (Familia a, gizonezkoa).
“Au oes imu hobea du, be e bu ua gai ikus en du be e un zioak be e zeko lan oso
kuali ika ua egi en den leku ba ean” (Familia a, emakumezkoa).
3.2. Enp esa a un ba ean lan egi eak desgai asuna duen pe sona ba e i eka
diezaiokeen onu ak
Behin Gu eak-eko lan egien e a Pauso Be iak p og ama en a eko desbe din asuna
ikusi a, ga an zi sua ikusi da p og ama honek, e a, zehazki, enp esa a un ba ean lan
egi eak, desgai asuna duen pe sona ba e i ze onu a eka diezaiokeen az e zea. Ho e a ako,
lehenik e a behin, desgai asuna du en langileei p og ama a sa zeko a azoia zein izan zen
galde u zaie. Pa e-ha zaileen %42,1a (n=8) amiliak anima u a sa u zen p og ama a,
%36,8a (n=7) gauza be iak ikasi nahi zi uelako, e a, gainon zekoak, %5,3a ekin (n=1) haien
gus ue a a gehiago ge u a zen zen ze bai e an lan egin nahi zu elako, jende be ia ezagu u
nahi zu elako, e a, azkenik, p og aman pa e ha zen zu en lagunak zi uz elako.
P og ama a sa zeko a azoiak ezagu u ondo en, behin ba uan egonda, %73,7ak
(n=14) sa u au e ik posible ikus en ez zi uen gauzak lo u di uela e an zun du. Ho en
bai an, %35,7a en (n=5) kasuan, p og ama i eske au onomia gehiago lo u du, %28,6ak
(n=4) jende be ia ekin ha eman zen ikasi du, %14,3a (n=2) lanean in eg a u a e a
e espe a u a sen i u da lehen aldiz, e a, gainon zekoak, %7,1a ekin (n=1) au e ik egi eko gai
ez zi en ze eginak egin di uz e, gai asun be iak esku a u di uz e, e a, azkenik, pa e-ha zaile
ba ek, auke a guz ie a ik ze bai esku a u duela e an zun du (G a ikoa 2).
19
G adu Amaie ako Lana. Bilboko Hezkun za Fakul a ea
G a ikoa 2. Pauso Be iak p og ama i eske lo u ako gauzak
Ma ko eo ikoan azaldu bezala, Pauso Be iak p og ama en bai an, p ak ikak egin
au e ik 4 hilabe eko i aupena duen o mazio ba eskain zen zaie desgai asuna du en
pe sonei. P og amak pe sona hauengan duen e agina az e u ahal iza eko, ga an zi sua ikusi
da o mazio ho ek ze a ako balio izan dien ike zea. Pa e-ha zaileen %36,8ak (n=7) gauza
be iak ikasi di uela e an zun du, e a bes e %36,8ak (n=7) o mazioa i eske jende be ia
ezagu u du. %21,1ak (n=4) enp esan egindako p ak ike a ako baliaga iak izan zaizkien
gauzak landu di uela kon side a zen du, e a, azkenik, %5,3ak (n=1) au onomia gehiago lo u
duela e an zun du (G a ikoa 3).
G a ikoa 3. Ze a ako balio izan dizu Villa Ma i-ko o mazioak?
Desgai asuna du en langileen espe ien zia modu sakonago ba ean ezagu zeko asmoz,
p og amak ze a ako balio izan dien e a be an ze ikasi du en galde u zaie galde a i eki ba en
bidez. Has eko, ze egin be iak e a lan desbe dinak egi en ikasi du ela azaldu du e, honek
haien bu ua engan gehiago sines ea e a au okon ian za i abaz ea e agin duela ik. Ho ez gain,
jende be ia ezagu zeko auke a iza eak e e haien au oes imuan e agin posi iboa izan du.
Azkenik, au onomia gehiago i abazi du ela adie azi du e, au e ik egi eko gai ez zi en gauzak
egi en di uz elako.
20
G adu Amaie ako Lana. Bilboko Hezkun za Fakul a ea
“He ap endido muchas cosas y me ha se ido es a con nue as pe sonas y las
p o eso as y p o eso es” (Langilea, gizonezkoa).
“Dena bizi za hobe zeko izan da. Bes e e apa ba ” (Langilea, gizonezkoa).
Bes e alde ba e ik, langileen amilia ei an zeko galde ak egin zaizkie, haien i i zia e a
ikuspun ua az e u ahal iza eko. Haien seme-alabak p og aman sa zea en ze ga ia i bu uz
galde zean, hi u e an zun naba mendu di a o o ha . Alde ba e ik, lan egie a ik i e eko beha a
naba mendu du e; ho s, be an egi en zu ena baino gehiago egi eko gai zi ela ikus en zu en,
lan zabalagoa, e a p og ama a eak i eki zeko auke a egokia ikusi zu en. Seme-alaben
o mazioa hobe zeko e a lan-me ka ua i begi a un zio desbe dinak egi en ikas eko leku
ap oposa zela kon side a u zu en askok. Honen ha i a, pe sona en gai asune a a gehiago
egoki zen zen lan ba au ki u nahi zu en, hu a egi eko gai ikus en bai zu en. Azkenik, amilia
askok adie azi du en bezala, giza e a ze e a in eg azio handiagoa nahi zu en, jende
desbe dina ezagu zea e a ingu u no maliza ue an a i zea oso ga an zi sua ikus en zu elako
seme-alaben ongiza e ako.
“Us e genuelako aile ean egi en zuena baino ze bai gehiago egi eko gai izango
zela. Hangoa ezagu zen genuen, bes e a e ba zuk zabaldu nahi genizkion”
(Familia a, emakumezkoa).
“Ingu u no maliza ue an a i zea oso ga an zi sua delako be e ongiza e ako”
(Familia a, emakumezkoa).
Guz i hau kon uan izanik, amilia en %83,3ak (n=10) be e seme-alabak p og ama a
sa u au e ik posible ikus en ez zi uz en gauzak lo u di uela e an zun du. Has eko, gus a zen
zaien lekuan e a gus uko du en lana egi ean, haien seme-alabak lasaiago, humo e suago e a
zo ion suago ikus en di uz e, egune okoan zein lanean be an. Honekin lo u a, lan-mundua i
bu uzko ezagu zak esku a zeaz gain, lanpos uan ge o e a un zio gehiago, ze egin
desbe dinak e a lan in e esga iagoak ga a zeko gai di ela ikus ean, aile e ik kanpo lan egin
ahal du ela ikus ean, baliaga i sen i zean… be aien bu uaz ha o sen i u di a, ondo ioz, haien
bu ua ekiko kon ian za e a au oes imu handiagoa ga a uz, guz i honek haien au oi udia en
e aikun zan lagundu duela ik.
“Ha o dago be e lanean ge o e a un zio gehiago be e zeko gai delako” (Familia a,
emakumezkoa).
“Mayo au onomía y con ianza en sí mismo. Ha mejo ado su au oes ima”
(Familia a, gizonezkoa).
21
G adu Amaie ako Lana. Bilboko Hezkun za Fakul a ea
Ho ez gain, amilia ek azaldu bezala, Pauso Be iak p og ama ekin lankide zan
dauden enp ese an lanean hasi di ene ik e a e an zukizun gehiago ha zen ikasi du ene ik,
haien seme-alabengan heldu asun maila handiagoa naba i zen du e. Honekin lo u a,
independen zia e a au onomia gehiago lo u du ela dio e; esa e ba e ako, askok ga aio
publikoa haien kabuz ha zen ikasi du e, lehen posible ikus en ez zu en ze bai izanik.
Amai zeko, enp esa a un ba ean lan egi ea i eske , lanean in eg a u a sen i zen di ela dio e
haien amilia ek. Taldea en pa e sen i zen di a, bes e edozein kide bezala. Honen ha i a,
lanean egune o pe sona asko ekin a a zeak, sozializa zen ikas en lagundu die, jende
gehiago ezagu uz e a lagun be iak eginez.
“Sen i se pa e de un g upo y sen i se ú il” (Familia a, emakumezkoa).
“Mayo au onomía en el día a día y sen i se una más en su abajo” (Familia a,
emakumezkoa).
Azkenik, p og ama ekin elka lanean a i zen di en enp esei dagokienez, %100ak
(n=12) onu aga ia ikus en du desgai asuna duen pe sona ba en za enp esa a un ba ean lan
egi ea. Onu a ho ien a ean, alde ba e ik, enp esa a un ba ean lan egi eak e emu babes u ik
kanpo mugi zeko auke a ahalbide u diela azal zen du e askok; modu hone an, bes e pe sona
ba zuekin sozializa u e a e laziona zeko, e a giza ean in eg a zeko auke a izan du e, aldeko
ba gehiago sen i uz. Bes alde, haien au oes imua igo egin dela naba i u du e; lan munduan
auke a ba iza eak e a gainon zekoek egi en di uz en bezain lan ga an zi suak egin
di zake ela ikus eak gauza uago sen ia az en die. Azkenik, au onomia gehiago lo u du ela
azpima a zen du e, enp esa a un ba ean lan egi eak a azoen ebazpenean asko lagundu
diela ik.
“Udala en za lana egi eak au oes imua inda zen dio; bu u zen di uen a eak
o oko ean gus oko di u, e a ga an zi sua da be e za e emu babes u ik kanpo e e
mugi zea” (Enp esa, e akunde publikoa).
“Ve qué puede hace abajos igual de impo an es que cualquie pe sona que no
iene ninguna discapacidad” (Enp esa, aboka uen bulegoa).
3.3. Pauso Be iak p og amak desgai asuna du en langileen amiliengan duen
e agina
Pauso Be iak p og amak desgai asuna du en pe sonengan e agin zuzena iza eaz
gain, hauen amiliengan e e e agin naba mena du. Ho i dela e a, desgai asuna du en langileen
22
G adu Amaie ako Lana. Bilboko Hezkun za Fakul a ea
amilia ei, p og ama i dagokionez hasie an zi uz en i xa openak be e di en ala ez galde u
zaie, e a %91,7a en (n=11) kasuan e an zuna baiezkoa izan da (G a ikoa 4). Alde ba e ik,
seme-alaben o mazioa hobe u e a lan-me ka ua i begi a un zio desbe dinak ikas ea nahi
zu en. Bes alde, pe sona en gai asune a a gehiago egoki zen zen lan ba au ki u nahi zu en.
E a, azkenik, in eg azio handiagoa nahi zu en, jende desbe dina ezagu zea e a ingu u
no maliza ue an a i zea, hain zuzen e e.
G a ikoa 4. Be e al di a p og ama en hasie an zeni uz en i xa openak?
Honen ha i a, p og aman pa e ha zen du ene ik haien bizi za ze an alda u den
galde u zaie amilia ei. Has eko, lasaiago e a e laxa uago sen i zen di ela dio e, azken inean
haien seme-alabek bizi za “no maliza u” ba au e a e ama ea lo u du elako. Ildo hone a ik,
askoz in eg a uago daudela dio e, modu hone an amilia en ezagunen espa ua e e zabaldu
egin dela ik. Ho ez gain, haien seme-alabengan au onomia e a independen zia handiagoa
naba i zen du e, amiliengan dependen zia gu xiago izanez. Guz i hone i un zio be iak e a
desbe dinak egi en ikasi di uz ela e a gus uko du en lana egi en du ela gehi uz ge o,
amilia ek zo ion asuna azpima a zen du e seme-alabengan. Ho i dela e a, haiek zo ion su
di ela ikusi a, amilia ek e e zo ion suago daudela azaldu du e, ha o sen i zen di a haien
seme-alabak lo u du ena ikus eaz.
“Ella es á eliz y yo de e la lo agus o que es á con su abajo!” (Familia a,
emakumezkoa).
“Como mad e di ía que es un an es y un después. Ve le an eliz y an espe ado me
llena de elicidad. Y puedo asegu a que él es FELIZ” (Familia a, emakumezkoa).
3.4. Enp esa a un ba en za desgai asuna duen pe sona ba kon a a zeak
di uen onu ak
Pauso Be iak p og amak desgai asuna du en langileengan e a haien amiliengan ze
nolako e agina duen ikusi ondo en, p og ama ekin lankide zan diha du en enp esengan zein
23
G adu Amaie ako Lana. Bilboko Hezkun za Fakul a ea
ondo io izan di zaken az e zea e abaki da. Ho e a ako, lehenik e a behin, desgai asuna du en
pe sonak kon a a zea onu aga ia ikus en du en ala ez galde u zaie enp esei, e a %100a en
(n=12) kasuan e an zuna baiezkoa izan da (G a ikoa 5).
G a ikoa 5. Enp esa a un ba en za onu aga ia al da desgai asuna duen pe sona
ba kon a a zea?
Onu a hauei dagokienez, alde ba e ik, bes e e eali a e ba ezagu zeko auke a izan
du ela azaldu du e, haien egune oko asune ik ha a ago ikusi e a bes e e eali a e ba zuk
ezagu uz. Ildo hone a ik, espe ien zia honek desgai asuna i bu uzko beldu ak e a
au ei i ziak ken zen lagundu die, desgai asuna du en pe sonak gai asun asko e a lan egi eko
gogo handia du en pe sonak di ela ikusiz. Ho ez gain, enp esa askok azpima a u du en
bezala, desgai asuna duen pe sona ba enp esan sa zean, gainon zeko langileen a eko
ha emana zein lan gi oa hobe u egin da.
“Pe sona hauen e eali a ea be a ik be a a ezagu ze a e a ule ze a e aman gai u;
desgai asuna du enekin e espe uz ja du en e aku si digu; umil asun ikasgai ba da
denon za , ez ga a gehiago edo gu xiago, kideak ga a; poz i u ia da
egune oko asunean pe sona hauekin lana egi ea. Finean, be ak ha u baino, us e du
eman egi en digula gaine ako lankideoi” (Enp esa, e akunde publikoa).
Langileen a eko ha emana ekin ja ai uz, gaine ako langileek Pauso Be iak
p og aman pa e ha uko zu ela jaki ean, ze nolako e eakzioa izan zu en jakin nahi izan da.
O oko ean oso e eakzio ona e a inplikazio handia izan zu ela azaldu du e, nahiz e a hasie an
ezjakin asuna izan pe sona ekin a a ze ako o duan. Ho ez gain, ba en ba ek pe sona en
lan-gai asuna ekiko mes idan za azaldu zuela e e aipa u du e. Hala e e, behin langilea
enp esan sa u a, guz iek oso ondo ha u zu ela azaldu du e, mai asun handiz e a i akas eko
e a in eg a zeko gogo handia ekin. Hasie an, ba zuk pe sona nola a a u oso ondo ez jakin
a en, egoe a be ehala no maliza u zen, e a, gau egun, haien a eko ha emana oso ona dela
naba mendu du e. Konplizi a e e a e espe u handia dago haien a ean, e a aldeko ba
24
G adu Amaie ako Lana. Bilboko Hezkun za Fakul a ea
Ma ín-del Campo, B. (2003). Educación Social en una cul u a discapaci ada. Cul u a y
Educación, 15(2), 179-192.
Molina, I. (2016). Empleo con Apoyo, hacia la inclusión labo al de las pe sonas con
sínd ome de Down. Down España, 3-20.
Mo a alla, P. (2017). El modelo asco de inclusión sociolabo al de pe sonas con
discapacidad. Re is a Vasca de Economía Social, 14, 129-144.
Pallise a, M. (2006). El abajo con apoyo como me odología de inse ción labo al en el
me cado o dina io de pe sonas con discapacidad: el papel de las educado as y los
educado es sociales en es os p oyec os. RES: Re is a de Educación Social, 5, 1-4.
Pallise a, M., Fullana, J., & Vila, M. (2005). La inse ción labo al de pe sonas con
discapacidad. Desa ollo de es in es igaciones ace ca de los ac o es a o ecedo es
de los p ocesos de inse ción. Re is a de in es igación educa i a, 23(2), 295-313.
Pan ano, L. (2007). Pe sonas con discapacidad: hablemos sin eu emismos. Re is a La Fuen e,
10(33), 3-6.
Pa illa, A. (2009). ¿Y si la in es igación sob e inclusión no ue a inclusi a? Re lexiones
desde una in es igación biog á ico-na a i a. Re is a de educación, 349, 101-117.
Pauso Be iak. (2021). Pauso Be iak 2022-2025: Enplegua en ja aipena e a sen sibilizazioa.
[Documen o de uso in e no].
Pauso Be iak. (d. g.). P og ama Pauso Be iak. h ps://www.pausobe iak.ne /eu/index.php
Sa duy, Y. (2007). El análisis de in o mación y las in es igaciones cuan i a i a y cuali a i a.
Re is a Cubana de Salud Pública,33(3), 1-11.
Solís, P. (2017). Disc iminación es uc u al y desigualdad social. Consejo Nacional pa a
P e eni la Disc iminación, 7-128.
Ve dugo, M. Á., Beni o, M., O gaz, B., Jo dán de U íes, F., Ma ín, R., & San ama ía, M.
(2012). In luencia de un p og ama de empleo con apoyo en la calidad de ida
pe cibida de sus usua ios. Re is a Española sob e Discapacidad In elec ual, 43(3),
69-83.
31
