Enp esen Adminis azio e a Zuzenda i zako
e a Zuzenbideko G adu Bikoi za
Enp esen Adminis azio e a Zuzenda i zako
G adu Amaie ako Lana
2023/2024 Ikas u ea
CODESPA FUNDAZIOAREN ANALISI
EKONOMIKO-FINANTZARIOA 2019-2022
URTE BITARTEAN
EGILEA: Ane Bilbao Ince a
TUTOREA: Blanca A osa de la To e
Bilbo, 2024ko ekaina en 19a
- AURKIBIDEA -
1. SARRERA.............................................................................................................................2
2. CODESPA FUNDAZIOAREN AURKEZPENA.............................................................. 3
3. METODOLOGIA................................................................................................................ 5
4. CODESPA FUNDAZIOAREN ANALISI EKONOMIKO FINANTZARIOA
2019-2022...................................................................................................................................7
4.1. Egi u a ekonomiko inan za ioa................................................................................7
4.1.1. Egi u a ekonomikoa. Ak iboa........................................................................... 7
4.1.2. Egi u a inan za ioa. Onda e Ga bia e a Pasiboa........................................ 10
4.1.3. Eki aldiko emai za. Bilakae a e a egi u a......................................................15
4.2. Poli iken analisia....................................................................................................... 18
4.2.1. Ibilge ua en kudeake a poli ika...................................................................... 18
4.2.2. Pe sonala i bu uzko poli ika......................................................................... 19
4.3. Likidezia.....................................................................................................................21
4.3.1. E o azio Fondoa e a aldakun za en ze ga ia en analisia........................... 21
4.3.2. Kaudimena e a likidezia.................................................................................. 22
I. Epe labu eko kaudimena e a likidezia.......................................................... 22
II. Kaudimen o ala..............................................................................................25
4.4. E en aga i asun ekonomikoa e a inan za ioa....................................................29
4.4.1. E en aga i asun ekonomikoa.......................................................................29
4.4.2. E en aga i asun inan za ioa.......................................................................32
4.5. Di u luxuen egoe a o ia en analisia..................................................................... 34
5. ONDORIOAK.................................................................................................................... 40
6. BIBLIOGRAFIA................................................................................................................44
7. ERANSKINAK...................................................................................................................45
GRAFIKOEN AURKIBIDEA
G a iko 1. CODESPA Fundazioa en egi u a ekonomikoa 2019-2022.
G a iko 2. CODESPA Fundazioa en egi u a inan za ioa 2019-2022.
G a iko 3. CODESPA Fundazioa en eki aldiko emai za en analisia e a eboluzioa 2019-2022.
G a iko 4. CODESPA Fundazioa en ak ibi a e p opioa en di u sa e en kopu ua 2019-2022.
G a iko 5. CODESPA Fundazioa en epe labu eko kaudimen a ioen eboluzioa 2019-2022.
G a iko 6. CODESPA Fundazioa en kaudimen o ala en a ioa en eboluzioa 2019-2022.
G a iko 7. CODESPA Fundazioa en e en aga i asun ekonomikoa en eboluzioa 2019-2022.
TAULEN AURKIBIDEA
Taula 1. CODESPA Fundazioa en ak iboa e a be e bilakae a 2019-2022 u e bi a ean.
Taula 2. CODESPA Fundazioa en Onda e Ga bia e a Pasiboa e a be e bilakae a 2019-2022
u e bi a ean.
Taula 3. CODESPA Fundazioa en eki aldiko emai za en analisia 2019-2022 u e bi a ean.
Taula 4. CODESPA Fundazioa en ibilge ua en kudeake a poli ika en a ioen kalkulua
2019-2022 u e bi a ean.
Taula 5. CODESPA Fundazioa en pe sonal poli ika en a ioen kalkulua 2019-2022 u e
bi a ean.
Taula 6. CODESPA Fundazioa en epe labu eko E o azio Fondoa en kalkulua 2019-2022
u e bi a ean.
Taula 7. CODESPA Fundazioa en epe luzeko E o azio Fondoa en kalkulua 2019-2022 u e
bi a ean.
Taula 8. CODESPA Fundazioa en epe labu eko kaudimen a ioen kalkulua 2019-2022 u e
bi a ean.
Taula 9. CODESPA Fundazioa en kaudimen o ala en a ioa en kalkulua 2019-2022 u e
bi a ean.
Taula 10. CODESPA Fundazioa en zo pe ze a ioa en, au onomia inan za ioa en e a
kapi ala en i aunko en osake a en a ioen kalkulua 2019-2022 u e bi a ean.
Taula 11. CODESPA Fundazioa en BAIDI kalkulua 2019-2022 u e bi a ean.
Taula 12. CODESPA Fundazioa en e en aga i asun ekonomikoa en, ma jina en e a
e o azioa en kalkulua 2019-2022 u e bi a ean.
Taula 13. CODESPA Fundazioa en e en aga i asun inan za ioa en kalkulua 2019-2022 u e
bi a ean.
Taula 14. CODESPA Fundazioa en DFE o ia 2019-2022 u e bi a ean.
Taula 15. CODESPA Fundazioa en eki aldiko emai za, so u ako baliabideak e a UJDF
2019-2022 u e bi a ean.
1
1. SARRERA
G adu Amaie ako Lan hone an Gobe nuz Kanpoko E akunde (GKE) ba en analisi
ekonomiko- inan za ioa egingo da. Honen bidez baiez a zen dugula ik i abazi-asmo ik
gabeko e akundeak e e modu e aginko e a e izien ean kudea u beha di ela, bes e edozein
e akundek bezala, baliabide p opioak edo kanpokoak aplika uz aldez au e ik eza i ako
ja duke a-plana gauza zeko, bes e e akunde ba ek be e au ekon uak inka zen di uenean
bezala.
Au e a e amango dugun az e ke a 2019, 2020, 2021 e a 2022 eki aldie a a muga u a
egongo da. Denok dakigun bezala, zo i xa ez, 2020an COVID-19ak e agindako pandemia
ba jasan genuen, e a honek ala ma-egoe a dekla a zea e agin zuen Espainiako lu alde osoan,
bai a hedapen-uhin ba e agin zuen e e munduko ekonomia osoan e agina izan zuena e a
k isi ik handiena e agin zuena mende ba baino gehiago an. Ho en ondo ioz,
ba ne-desbe din asunak e a he ialdeen a eko desbe din asunak naba men egin zuen go a.
Ildo hone an, k isia en ondo engo suspe aldia hasie ako inpak u ekonomikoak bezain
desbe dina izango dela ondo ioz a zen da, go abidean dauden ekonomiek e a alde beha suek
askoz denbo a gehiago beha ko du e pandemiak e agindako di u-sa e en e a bizi-baliabideen
gale ei au e egi eko, alegia. Pandemia en e agin ekonomikoak be eziki la iak izan zi en
go abidean zeuden ekonomie an, non di u-sa e en gale ek age ian u zi e a a eago u egin
bai zi uz en lehendik zeuden hausko asun ekonomikoko zenbai ak o e. Honen au ean e a
az e lan honen bi a ez, ikusiko dugu i abazi-asmo ik gabeko e akundeek be en p oiek uak
egi en ja ai zea lo zen du en e a k isi ho ek e agi en dien. Hau guz ia mo a hone ako
e akundeek giza eko sek o e beha suenei lagun zeko du en ga an ziaga ik.
G adu Amaie ako Lana az e ke a ekonomiko- inan za io ba i bu uz egi ea e abaki du ,
ka e an e a, ba ez e e, kon abili a e-analisia en i akasgaian esku a u ako ezagu za eo ikoak
es uingu u p ak iko ba ean aplika u ahal iza eko. Honek auke a emango di ikasi ako
kon zep u ekonomiko e a inan za ioak aplika zeko gai asuna e akus eko. E a be ean, analisi
ekonomiko- inan za ioa egi eko p ozesuak be ekin daka inan za-da u ga an zi suak bil zea,
an ola zea e a az e zea; ike ke a ako, da uen analisi ako e a a azoak konpon zeko
ebe asunak ga a zen lagunduko didana e a lan-mundua en e o kizune ako baliaga ia izango
zaidana.
2
Bes alde, naba men zekoa da lan honek hainba za i izango di uela. Lehenik e a behin,
analisia egingo zaion Fundazioa en au kezpen labu ba au ki uko dugu. Ondo en, lana
au e a e ama eko e abiliko di ugun esnak azalduko di ugu, hau da, e abili ako me odologia
azalduko dugu. Azkenik, lana en za i ga an zi suenean sakonduko dugu, ho s, analisi
ekonomiko- inan za ioan. Be an, Fundazioa en 2019 ik 2022 a u e bi a eko u eko kon uen
bi a ez enp esa en egi u ak bai ekonomikoa bai inan za ioa, eki aldiko emai za, poli iken
analisia, likidezia en analisia, enp esen e en aga i asun ekonomikoa e a inan za ioa e a di u
luxuen egoe a o ia en analisia bu u uko dugu. Amai zeko, zenbai ondo io a e ako di a,
lanean landu ako pun uei men eginez e a pun u ik esangu a suenak azpima a uz.
2. CODESPA FUNDAZIOAREN AURKEZPENA
CODESPA Fundazioa 1985eko aza oa en 12an e a u zen Mad ilen, i abazi-asmo ik
gabeko Gobe nuz Kanpoko E akunde (GKE) gisa, he ialde pob e uen gabezien au ean,
be eziki Espainia ekin his o ikoki lo u a daudenen au ean, kezka komuna zuen
unibe si a eko i akasle e a enp esabu u alde ba ek bul za u a. 1987an, so u e a handik bi
u e a, La inoame ikako zo zi he ialde an p oiek uak gauza u zi uen, e a Eu opako
Ba zo dea ekin ba e a inan za zeko lehen p oiek ua sina u zuen. Hu engo u ee an, hainba
ja due a e e gauza u zi uen, hala nola, CODESPA sa ia eman zuen Enp esa Solida ioa
ka ego ia ekin, e a Nazio Ba uen E akundea en Elikadu a e a Nekaza i za Agen zia ekin
(FAO) e a Unesco ekin hasi zen lanean. Aldi hone an, Ka aluniako, Valen ziako E kidegoko
e a Euskal Au onomia E kidegoko o dezka i zak e e so u zi en e a 1993an, Felipe VI.a
e egeak be e gain ha u zuen oho ezko p esiden ea en ka gua. Ha ezke o, hi uga enei
lagun zeko ja due ak e enik gabe egon da, e a honek gau a e 1.300 p oiek u baino gehiago
kudea u di uela eka i du Ibe oame ikako, A ikako e a Asiako 33 he ialde an. Gaine a,
milioika pe sonak be en bizi-baldin zak hobe zen lagunduz.
CODESPA undazioa en misioa Ibe oame ikan, A ikan e a Asian 10 milioi pe sona
pob ezia ik opa o asune a pasa zea da, landa-me ka uak ga a zeko e a ekin zaileei lagun zeko
e edu eskalaga i ba en bidez, ezagu za, inan za-ze bi zuak e a me ka u-auke ak emanez.
Halabe , undazio honek us e sendoa du mundu hone an pe sona bakoi zak (bai a mu u eko
pob ezia-gi oan hazi bada e e) auke a duela be e po en zial guz ia heda zeko e a
au osu izien ea iza eko, lan duin e a egonko ba en bidez.
3
Ildo hone an, CODESPA Fundazioak ga apene ako lankide za-ja due ak egi en di u
nagusiki, p es akun za en e a lane a zea en bidez, giza e-enp esak e a landa-me ka uak
sus a uz, e a landa- u ismoa e a u ismo komuni a ioa gene o-ikuspegi ik sus a uz. E a
be ean, mik o inan ze ako zeha kako p oiek uak egi en di u, ekoizle e a amilia kal ebe en
inan za-inklusioa sus a zeko, inan ze an hez eko, mik o inan za-e akundeak inda zeko e a
p oduk u mik o inan za ioak diseina u e a inplemen a zeko, haien di u-sa e ak handi zeko
e a elikadu a- edo osasun-k isiak mu iz eko. 2021ean 11.115 mik ok edi u eman zi en,
guz i a 4.468.682€-ko zenba ekoa ekin, bes eak bes e. Halabe , enp esei e a e akundeei
bide a u ako aholkula i za-ze bi zua ema en da, ga apen-es a egia diseina u e a gauza u
deza en. Azkenik, ike ke a- e a sen sibilizazio-lanak bu u zen di u, Espainian egindakoak.
Naba men zeko da ja due a hauen zuzeneko onu adun kopu ua 150.000 pe sonakoa dela
kalkula zen da e a 882.859 zeha kako onu adunak, hainba he ialde an bana u a daudela ik
(gehienak kal ebe a asun-egoe akoak e a ga apen-bideakoak). Leal ad undazioa en
xos ena en a abe a, ja due a ho iek mundu osoan egi en di a, neu i handiagoan edo
xikiagoan, he ialde bakoi za en beha a en a abe a:
I u ia: Leal ad Fundazioa, 2023
CODESPA Fundazioa en gobe nu-o ganoa i dagokionez, Felipe de Bo bón jauna du
oho ezko p esiden e gisa. Halabe , Ba zo de Be ea azle ba du eskuo de u ako eginkizunak
di uena, honako hauek osa ua: p esiden ea, biga en p esiden eo dea, idazka ia e a
Pa ona uko lau bokal, bai e a zuzenda i nagusia e e, hi za ekin baina bo o ik gabe. Hainba
ba zo de e a u di u (AD-HOC un sak a zema eko, ebaluazio e a plangin za ako e a
ma ke ine ako e a audi o ia-ba zo de ako), Fundazioko pa onoek e a langileek osa uak.
E akundeak di uen bazkide lagun zaileen a ean, Enp esa Beha okia osa zen du en enp esak
sa zen di a: IESE Business School, The Bos on Consul ing G oup, BBVA, Sene , Repsol,
4
Di ina Segu os, Open Value Founda ion, DIA, Mahou, La Caixa Fundazioa, KPMG
Fundazioa, A quia Banca e a Impac un Fundazioa.
Be az labu bilduz, CODESPA Fundazioak pob ezia mu iz eko e a ga apen i aunko a
sus a zeko lan egi en du mundu osoko komuni a e beha sue an. Be e p og ama e a
p oiek uek e agin posi iboa du e hezkun zan, osasunean, enpleguan, ekin zaile zan e a
ga apen komuni a ioan. Gaine a, ga den asun- e a e an zukizun-es anda handiak di u be e
inan za-kudeake an e a kudeake a ope a iboan. Amai zeko, CODESPAk bazkide so a zabal
ba ekin kolabo a zen du, gobe nuak, enp esak, i abazi asmo ik gabeko e akundeak e a okiko
komuni a eak ba ne. Lankide za es a egiko ho iek auke a ema en dio e inpak ua
maximiza zeko e a epe luze a emai za jasanga iak lo zeko.
3. METODOLOGIA
G adu Amaie ako Lan hone an CODESPA Fundazioa en analisi ekonomiko
inan za ioa bu u u da, 2019-2022 eki aldie an. Fundazio honen hau ake a hainba
a azoi enga ik dago oina i u a, hala nola, ga den asuna be ma zen duen undazio ba dela.
Hala, Leal ad Fundazioak (ebaluazio-p ozesua gaindi u duelako e a Ga den asuna en e a
Ja dunbide Egokien 9 P in zipioak oso ik be e zen di uelako) e a Ga apene ako Nazioa eko
Lankide za en Espainiako Agen ziak (AECID) egiaz a zen du e.
Ga apene ako Nazioa eko Lankide za en Espainiako Agen zia (AECID) Espainiako
Kanpo A azoe ako Minis e ioa en e akunde publiko ba da, ga apene ako nazioa eko
lankide zako poli ikak plani ika zen e a kudea zen di uena. Helbu ua pob ezia en au ka
bo oka zea e a ga apen bidean dauden he ialdee an giza ga apen i aunko a sus a zea da.
GGKE kali ika u ba Ga apene ako Nazioa eko Lankide za en Espainiako Agen ziak
egindako be ikuspen ba gaindi u duen e akundea da. Be ikuspen ho e an, espe ien zia i,
inan za-kaudimena i, ga den asuna i edo giza baliabideei bu uzko 70 i izpide kuali a ibo e a
kuan i a ibo baino gehiago balo a zen di a, bes eak bes e. Leal ad Fundazioak, bes alde,
GKEekiko kon ian za sus a zen du, haien ga den asuna en e a ja dunbide egokien ebaluazio
independen ea en bidez. 2001az ge oz ik, kudeake a e aginko a en e a jendea en esku a
dauden baliabideen e abile a egokia en p in zipioak be e zea i bu uzko xos en xeha uak
egi en di u. Kon ian zazko Dohain za zigiluak 9 Ga den asun P in zipioak e a Kudeake a
Ja dunbide Egokiak oso ik be e zen di uz en GKEak ain za es en di u. Gaine a, aholkula i za
5
eskain zen die GKEei be en p ak ikak hobe zeko, ga den asuna sus a zen du e a emaileen
in o mazio egiaz a ua duen online pla a o ma ba eskain zen du, eka penei bu uzko e abaki
in o ma uak emanez.
Halabe , gau egun, munduko desbe din asunak ge o e a mu u ekoagoak di a, giza e
oso indibidualis a bihu u ga a, e a bakoi zak be e bu ua i baka ik e epa a zen dio bes een
beha ei ja amonik egin gabe. Honen au ean, CODESPA Fundazioak bes e alde ba e a
begi a u beha ean lankide za en e a ga apena en alde lan egi en du, pe sonei e a amiliei
pob ezia ik a e a zen lagunduz. La inoame ikako, A ikako e a Asiako landa- e a
hi i-komuni a eekin lan egi en du e, e a auke ak so zen di uz e be aiek mu u eko
pob ezia-zikloa amai deza en.
Analisi ekonomiko- inan za io hau bu u zeko, CODESPA Fundazioa en u eko
kon uak e abili di u , be e web-o ia en bidez lo u akoak. U eko kon u ho ie an
undazioa en in o mazioa au ki dezakegu bai a Balan zea, Galdu-I abazien o ia e a Di u
luxuen egoe a o iak e e. E a be ean, bes e in o mazio-i u i ba zuk e abili di a (bibliog a ia
a alean zehaz u ik), hala nola unibe si a eak be ak (EHUko Ekonomia e a Enp esa
Fakul a eak) i akasgai honi bu uz emandako apun eak.
Bes alde, analisi ekonomiko inan za io hau au e a e ama eko esna ezbe dinak
e abili di a, adie azle ekonomiko e a inan za ioak e a a io desbe dinak, bes eak bes e.
Gaine a, hainba g a iko e a aula e an si di a in o mazioa osa zea en. Inbe sio e a
inan zake a en egi u ak e a bilakae a az e zeko balio absolu uak ez ezik balio e la iboak
(be ikalak) e a zenbaki indizeak (ho izon alak) e e e abili di a, eki aldeen a eko az e ke a
e az en du enak.
Ja aian hasiko dugun az e ke an, az e u beha eko epea, a es ian aipa u dugun
bezala, 4 u ekoa da. Honi eske , analisi dinamikoagoa egin ahal izango dugu, e a u ez u e
ge a u di en aldake ak az e u ahal izango di ugu, ze ga iak iden i ika uz.
6
4. CODESPA FUNDAZIOAREN ANALISI EKONOMIKO
FINANTZARIOA 2019-2022
4.1. Egi u a ekonomiko inan za ioa
4.1.1. Egi u a ekonomikoa. Ak iboa
Ak iboak enp esa en egi u a ekonomikoa e a inbe sio-egi u a e akus en dizkigu, ho s,
enp esak zein ondasun, eskubide e a bes elako baliabide ekonomiko an gauza u di uen be e
un sak, e a e o kizunean ho ie a ik i abaziak edo e ekin ekonomikoak lo zea espe o duen.
Likidezia i izpidea en a abe a au kez en da, ak iboa en elemen uak likidezia xikiene ik
handiene a o dena u a. Egungo balan ze-e eduak amo izazio me a uen e a na iadu aga iko
balio-zuzenke en inbe sio ga bien da uak au kez en di u. Be az, hau esanda, Ak ibo
Ko on ea nahiz Ak ibo Ez Ko on ea az e zea beha ezkoa da, epe labu eko inbe sioa e a
epe luzeko inbe sioa hu enez hu en.
G a iko 1. CODESPA Fundazioa en egi u a ekonomikoa 2019-2022.
I u ia: No be ak egindakoa
CODESPA Fundazioa en balan zea i behin begi ada ba emanda e a g a ikoa i men
eginez ikusi dezakegu 4 eki aldie an (2019, 2020, 2021 e a 2022) epe labu ean epe luzean
baino askoz gehiago inbe i zen dela, ze a da, inbe sio-egi u a gehien ba ak ibo ko on ean
oina i zen da. 2019-2022 u e bi a ee an ak iboak go a egin zuen, 5.351.976€ iza e ik
7.385.275€ iza e a pasa u bai zen, %40ko hazkundea ekin oina i u ea ekiko. 2020an
ak iboa mu iz u egin zen baina 2021 eki aldian be i o e e go a egin zuen %22,66ko
hazkundea ekin. Inbe sio egi u a nolakoa den az e ze akoan ga an zi sua da balio
7
Halabe , naba men zekoa da ba ne inan zake an pa ida ik ga an zi suena “ unda ze
ho nidu a” iza en ja ai zen zuela. Pa ida honen zenba ekoa u ee an zeha kons an e
man endu izan a en, ha en inan zake a-pisua alda u egin zen, e a 2020an %23,04ko pisua
izan zuen, 2021ean %18,79koa e a 2022an %16,34koa.
Epe luzeko kanpoko inan zake a i dagokionez, kopu u hau handi uz e a mu iz uz
joan da u ee an zeha , e a, hala, 2020an inan zake a %27,78 mu iz u zen au eko u ea ekin
alde a u a, 2021ean %4an handi u zen au eko u ea ekin alde a u a, e a, 2022an be i o e e
handi u zen %5,39an au eko u ea ekiko baina oina i-u ea ekin alde a u a %20,27ko
aldakun za nega iboa man en zen zen. Hala e e, nahiz e a 2021ean e a 2022an zenba ekoa
handi u, inan zake a pisua behe a egin zuen, %1,36ko e a %1,25ko pisua zuela ik, hu enez
hu en.
Amai zeko, epe labu eko inan zake a i dagokionez, az e zen a i ga en u e a ee an
aldake a %48,62koa izan zen, 4.379.075 eu o ik 6.508.167 eu o a iza e a helduz. Honen
a azoi “epe labu eko zo en” e a “onu adun ha zekoduna en” pa iden hazkundea en a zean
dago. Epe labu ean inan zake a pisu gehien zuen pa idak “epe labu eko zo ak” iza en
ja ai zen zuen, izan e e, 2020an %58,43koa zen; 2021n %69,31koa (au eko u ea ekiko
%45eko hazkundea izan zuela ik 4.451.373 eu oko zenba eko a ailega uz) e a 2022an
%62,41ekoa (u e hone an e e zenba ekoa %3an e e handi u zela ik au eko u ea ekiko e a
%33,52an oina i u ea ekiko). Halabe , ga an zia duen bes e pa ida ba jada aipa u dugun
moduan epe labu a en inan zake a en hazkundea en a zean dagoena, “onu adun
ha zekodunak” pa ida da, ho s, 2020an %15,82ko pisua zuen 828.853 zenba ekoa ekin;
2021ean zenba ekoa %8,32an mu iz u zen 629.797koa izanik (%9,81ko inan zake a
pisua ekin) e a 2022an %132,04ko hazkundea egon zen zenba ekoan au eko u ea ekiko,
%19,79ko inan zake a pisua lo u zuela ik.
Be az, analisia eginda ondo ioz a dezakegu 4 eki aldie an inan zake a egi u a e e oso
an zekoa izan dela. Ho s, 4 u ee an askoz gehiago inan za zen dela kanpo ik baliabide
p opioe a ik baino, epe labu eko inan zake a epe luzekoa baino askoz handiagoa izanik.
Baliabide p opioei dagokionez, 4 u ee an “ unda ze ho nidu a” pa ida izan da
ga an zi suena. Naba men zekoa da 2022. u ean e ese ben pa ida en guz izko mu izke a
eman zela onda e ga bia en %9 en mu izke a eka i zuela ik. Epe labu eko inan zake a i
14
dagokionez, pa ida ik ga an zi suena u e guz ie an “epe labu eko zo ak” izan dela ikus
dezakegu.
4.1.3. Eki aldiko emai za. Bilakae a e a egi u a
Enp esa ba en hazkundea, neu i handi ba ean, zuzenean edo zeha ka, ondo engo
eki aldie an egindako ja due a en emai za ekonomikoa en mende dago. Enp esa en
oina izko inan zake a-egi u a e a u ondo en, inbe sio-egi u a baldin za no male an egin
ahal iza eko, inbe sio-egi u a ho en hazkundea, inan zake a en oina izko zu abe gisa,
enp esa-ja due a en ga apenean emai za posi iboak so zean e a ja due a ho en jabeek
enp esa en za i ba e ese ba gisa man en zeko e abakian oina i u beha da. Eki aldi jakin
ba eko emai za ekonomikoak, galdu-i abazien kon uan isla u a, enp esak kudea u ako
poli iken e aginak enp esa en onda e ga bian izandako azken e agina e akus en du.
G a iko 3. CODESPA Fundazioa en eki aldiko emai za en analisia e a eboluzioa
2019-2022.
I u ia: No be ak egindakoa
G a ikoan ikus dai ekenez, eki aldiko emai za en jai sie a us iapeneko emai za en
mu izke a en ondo ioa da, izan e e, us iapeneko emai zak 2022 u ean oina i u ea ekiko
%325,84ko mu izke a izan zuen 19.212 iza e ik -81.813€ iza e a pasa uz.
Taula 3. CODESPA Fundazioa en eki aldiko emai za en analisia 2019-2022 u e
bi a ean.
I u ia: No be ak egindakoa
15
Us iapeneko emai za i dagokionez, “ak ibi a e p opioa en di u sa e ak” aldeak
hazkunde naba mena izan zuela ikus dezakegu, ho s, pa ida honen zenba ekoa go a egin
zuen eki aldie an zeha 4.618.975€ iza e ik 5.964.996€ iza e a ailega uz. Hala, 2020. u ean
zenba ekoa %3,10an handi u zen au eko u ea ekiko, 2021ean %19,36an au eko u ea ekiko
e a 2022an %4,94an au eko u ea ekiko e a %29,14an oina i u ea ekiko. CODESPA
Fundazioa en di u-sa e en a ean, pisu ik handiena di ulagun zek du ela ikus dezakegu.
Hala, 2019an e akundea en di u-sa e a guz ien %50,83ko pisua zu en 2.347.848
zenba ekoa ekin e a 2022an %75,07ko pisua 4.477.897 zenba ekoa ekin, %90,72ko
hazkundea ekin oina i-u ea ekin alde a u a.
G a iko 4. CODESPA Fundazioa en ak ibi a e p opioa en di u sa e en kopu ua
2019-2022.
I u ia: No be ak egindakoa
16
U e haue an di u-sa e ek go a egin zu en bezala, gas uak ez zi en a zean ge a u e a
hazkundea e e jasan zu en. Be az, gas uei dagokionez, “lagun zenga iko gas uak e a
bes elakoak” pa ida zen us iapeneko emai zan pisu handiena zuen gas ua. Pa ida hau
2019an %79,68ko pisua zuen 3.680.356ko zenba ekoa ekin, 2020an zenba ekoa %7,97an
handi u zen au eko u ea ekiko 3.973.840 zenba ekoa lo uz %83,44ko pisua ekin. 2021n
zenba ekoa 4.872.176 zen, %22,61an handi u zela ik au eko u ea ekiko e a %85,71ko pisua
zuela ik. Azkenik, 2022an be i o e e handi u zen zenba ekoa %5,47an au eko u ea ekiko,
5.138.717 zenba ekoa lo uz (%39,63an handi u zen oina i u ea ekiko) e a %86,15ko pisua
lo uz o ala ekiko. CODESPA Fundazioa en gaine ako gas u ga an zi suenei dagokienez:
“pe sonal gas uak” e a “bes elako us iapen gas uak” pa idak au ki di zakegu. “Pe sonal
gas uak” pa idak eki aldie an zeha go a egin zuen bi a ean (2022an %4,66an handi u zen
oina i u ea ekiko, 650.063 iza e ik 680.334 iza e a ailega uz), “bes elako us iapen gas uak”
pa ida mu iz u egin zen 221.267 zenba eko ik 184.656 zenba eko a pasa uz (oina i
u ea ekiko 2022an %16,55an mu iz uz).
Ildo hone an, ikus dezakegu o oko ean gas uak gehiago hazi zi ela sa e ak baino
2019-2022 u e bi a ean, be az, au e ik aipa u ako us iapeneko emai za en mu izke a honen
ondo ioa da.
Ja aian, eki aldiko emai zan e agina duen emai za inan za ioa az e ze a ekingo
diogu. Hone an, emai za inan za io nega iboa iza e ik nulua iza e a pasa zen. 2019an,
emai za inan za ioa -997€koa zen (%0,02ko pisua suposa zen zuela ik), izan e e, undazioak
zo ak zi uen hi uga enekiko, e a ez zuen inolako di u-sa e a inan za io ik. 2020an, egoe a
17
la iago u egin zen (pandemia- ak o ea kon uan ha u beha dugu); izan e e, gas u
inan za ioak %306,12an handi u zi en 4.049€ zenba ekoa ekin (%0,08ko pisua ekin),
inolako di u-sa e a inan za io ik gabe. 2021ean, egoe a hobea izan zen nahiz e a 2.577 €-ko
emai za inan za io nega iboa izan (izan e e, emai z inan za ioa %36,20an handi u zen). U e
ha an 2.775 €-ko di u-sa e a inan za ioa lo u zen (%0,05ko pisua ekin), baina gas u
inan za ioa (4.594ko zenba ekoa ekin e a %0,08ko pisua ekin o ala ekiko) e a kanbio
di e en zia gas ua (758ko zenba ekoa ekin e a %0,01eko pisua ekin o ala ekiko) handi u
zi en %13,46an e a %7480an, hu enez hu en. 2022an egoe ak hobe a egin zuen, ez bai zen
inan za-e agike a ik galdu edo i abazi. Ho az, esan genezake emai za inan za ioa en
“hazkundea” hi uga enekiko zo en mu izke a i a xiki zen zaiola.
Ho az, ondo ioz a dezakegu CODESPA Fundazioa en eki aldiko emai za en
mu izke a us iapeneko emai za en mu izke a i dagokiola.
4.2. Poli iken analisia
Emai za so zen lagun zen du en aldagaien bilakae a en a azoiak ule u e a zeha zago
azaldu ahal iza eko, undazioak kudea zen di uen poli iken zenbai alde di en az e ke an
sakon ze a ekingo diogu:
4.2.1. Ibilge ua en kudeake a poli ika
Poli ika honen bi a ez, undazioa en ibilge u ma e iala zein ehuneko an amo iza u a
dagoen az e uko dugu bai a amo izazio-e i moa e e.
Taula 4. CODESPA Fundazioa en ibilge ua en kudeake a poli ika en a ioen kalkulua
2019-2022 u e bi a ean.
I u ia: No be ak egindakoa
18
Fundazioa en ibilge u ma e iala, 2019an, %63an amo iza u a zegoen; e dia baino
gehiago amo iza u a dagoen ibilge u ba izanik. Age ikoa denez, u e o gehiago amo iza u
da, e a 2029-2022 u e a ean %7 handi u da amo izazioa, 2022an %68 amo iza u a
zegoela ik. Be az, % 60 baino gehiago amo iza u dagoenez e a poliki-poliki %70e a hel zen
dagoenez, ibilge ua nahiko zaha a dela e akus en digu .
Lehenengo bi u ee an u eko e i mo kons an ea %3ko ingu ukoa zen e a azken bi
u ee an amo izazio e i moa xiki u zen %2,5ko ingu ukoa izanik. Amo izazio-e i moak,
u e o pixka ba xiki u da (behe anzko joe a) baina %3 ingu uko joe a i eus en diola esan
genezake; be az, undazio ho en amo izazio-poli ikan go abehe a handi ik ikus en ez
dugula e e esan dezakegu, ho s, undazioak ez duela amo izazio gas ua ekin jolas en.
Bes alde, hasie a ba ean, ikus dezakegunez undazioak 11-12 u e ingu uan
amo iza uko zuen be e ibilge u osoa, baina 2022ko eki aldian be e ibilge ua amo iza zen
amai zeko au eikusi ako denbo a 13,88 u e a igo zen. Honen a azoia da ibilge ua en
amo izazio e i moa ge o e a mo elagoa dela, amo iza zen amai zeko u e gehiago beha
di ela ik.
4.2.2. Pe sonala i bu uzko poli ika
Pe sonal-poli ikak langile-gas uen bidez emai zan duen e agina az e zeko, honako
hi u a io hauek e aiki di zakegu az e gai den eki aldi bakoi ze ako. Ra ioak hu engoak di a:
ak ibi a e p opioa en di u sa e ak/langile kopu ua, ak ibi a e p opioa en di u
sa e ak/pe sonal gas uak e a pe sonal gas uak/langile kopu ua.
Taula 5. CODESPA Fundazioa en pe sonal poli ika en a ioen kalkulua 2019-2022
u e bi a ean.
I u ia: No be ak egindakoa
19
Lehenengo a ioa i dagokionez, langile bakoi zeko ak ibi a e p opioa en di u-sa e en
bolumena e akus en digu mone a-uni a e an. Ra io hau handi zen bada, undazioa en
p oduk ibi a ea handi zen da e a ez langilea en p oduk ibi a ea. Be az, hau esanda, ikus
dezakegu 2019an langile bakoi zeko 57.024,38€ko ak ibi a e p opioa en di u-sa e en
bolumena lo u dela. Hu engo u ee an igoe ak e a jai sie ak egin zi en, ho s, 2020an
mu iz u egin zen ak ibi a e p opioa en di u-sa e en bolumena, e a, be az, p oduk ibi a ea
jai si egin zen. 2021ean, o dea, p oduk ibi a ea handi u zen, e a 2022an be iz jai si.
Biga en a ioak e akus en digu enp esak langileen gas uei au e egi eko e abil zen
di uen 100 uni a e mone a ioe a ik, zenba uni a e mone a io lo zen di uen ak ibi a e
p opioa en di u sa e a ik. Biga en a io hau handi zen bada, enp esa en p oduk ibi a eak
go a egin du. Ho az, CODESPA Fundazioak 2019an 7,11€ i abaz en zi uen pe sonal gas uan
inbe i zen zi en 100 eu o bakoi zeko. 2019 ik 2021e a bilakae a posi iboa egon zela, ho s,
enp esa en p oduk ibi a eak go a egin zuela ondo ioz a dezakegu, izan e e, 2019an 7,11€
i abaz e ik 9,06€ i abaz e a pasa u zen. 2022an p oduk ibi a ea behe a egin zuen, 8,77€
i abaz en zuela ik pe sonal gas uan inbe i zen zi en 100 eu o bakoi zeko.
Hi uga en a ioa i dagokionez, undazioko langile bakoi zeko ba ez bes eko
langile-kos ua e akus en digu, mone a-uni a een a abe a. Ra io honek ez du adie az en
langileen ba ez bes eko solda a, baizik e a langile bakoi zak enp esa i ba ez bes e kos a zen
zaiona. Honen au ean e a aula i e epa a uz ge o ikus dezakegu 2019an langile bakoi zak
ba az bes e 8.025,47€ kos a zen zi zaiola CODESPA i. 2020an, gas ua behe a egin zuen
6.407,95€ko gas ua izanik. 2021. u ean gas ua be iz e e go a egin zuen e a 2022an be i o
e e mu iz u.
Ho en au ean, ondo io a gi ik a e a ezin dugula en us ean gaude, u e bakoi zean
emai za desbe dina izan bai a. Hala e a guz iz e e, a gi u beha dugu undazio ba en helbu u
nagusia ez dela ahalik e a p oduk ibi a e handiena lo zea, ez duelako helbu u nagusi za
i abaziak so zea. A e gehiago, undazioek inan za-sobe akinak be inbe i zen di uz e be en
p og ama e a ja due e an, lagun zeko eginkizuna be e zeko. Ha en egi u a e a e agike a
a azoi sozialak e a komuni a ioak lagun zeko e a sus a zeko diseina u a daude, di u-sa e ak
edo onu a ekonomikoak so u beha ean. Gaine a, denok dakigunez, undazioak dohain zen,
di ulagun zen e a un s p iba uen bidez inan za zen di a, e a, be az, u e bakoi zeko
20
p oduk ibi a ea, neu i handi ba ean, gauza uko di uen p og amen (adibidez, langile gehiago
edo gu xiago beha ko di uen) e a ho e a ako u e o lo zen duen di ua en mende dago.
4.3. Likidezia
4.3.1. E o azio Fondoa e a aldakun za en ze ga ia en analisia
E o azio Fondoa, Finan za Segu asuneko Ma jina da, e a enp esak be e kapi al
i aunko en za i ba ekin, epe luze ako inan zake a ekin e a epe labu eko inbe sioen za i ba
inan za zeko e abil zen du. Enp esak nolabai eko inan za-egonko asuna lo u nahi du,
jakinda be e kos ua, agian, inan za-gas u handiagoa jasa ea dela. Ho s, E o azio Fondoa epe
luzeko inbe sioak inan za zeko e abili ez den epe luzeko kapi alen zenba ekoa da, e a,
be az, epe labu eko inbe sioak inan za zeko e abil zen dena. Honen kalkulua epe luzeko
zikloa en e a epe labu eko zikloa en ikuspegi ik egin dai eke.
Taula 6. CODESPA Fundazioa en epe labu eko E o azio Fondoa en kalkulua
2019-2022 u e bi a ean.
I u ia: No be ak egindakoa
Taula 7. CODESPA Fundazioa en epe luzeko E o azio Fondoa en kalkulua 2019-2022
u e bi a ean.
I u ia: No be ak egindakoa
21
Be az, 4 eki aldie an (2019, 2020, 2021 e a 2022) E o azio Fondoak posi iboak izan
di a, ho s, ak ibo ko on ea pasibo ko on ea baino handiagoa izan da. Honek ze a esan nahi
du: epe labu eko inbe sioa epe labu eko inan zake a baino handiagoa da, e a ondo ioz,
enp esa hau beha inan za io ba en au ean dago, e a be az, epe luzeko inan zake a e abili
beha ko du epe labu eko inbe sio ho iek es al zeko. Hi z gu xi an esanda, epe luzeak epe
labu a i lagunduko dio. CODESPA 2022 u ean epe luzeko kapi ala en 473.167€ e abil zen
zi uen epe labu eko inbe sioak inan za zeko. Naba men zekoa da, aula i men eginez,
E o azio Fondoa en zenba ekoa mu iz uz joan dela u eak pasa ahala, e a honek, segu asun
ma jina gu xi zea e agin du.
4.3.2. Kaudimena e a likidezia
I. Epe labu eko kaudimena e a likidezia
A al honen az e ke a hasi baino lehen bi kon zep u hauek azalduko di ugu. Likidezia
ak ibo ba ek be ehala e ek iboan bihu zeko duen gai asuna da be e balioa en gale a
esangu a sua jasan gabe. E a be ean, enp esa ba ek epe labu ean kaudimena duela esango
dugu epe labu ean nahiko ak ibo di uenean be e epe labu eko zo ei au e egi eko. Honen
helbu ua, inan zake a e edua e a inbe sio e edua hobe ezagu zea da bai a enp esa epe
labu ean kaudimendun den e a enp esa o eka inan za ioan dagoen jaki ea e e.
Analisi hau au e a e ama eko hu engoko 3 a ioak e abiliko di ugu: epe labu eko
kaudimen a ioa, likidezia a ioa e a e abilga i asun a ioa.
Taula 8. CODESPA Fundazioa en epe labu eko kaudimen a ioen kalkulua 2019-2022
u e bi a ean.
I u ia: No be ak egindakoa
22
G a iko 5. CODESPA Fundazioa en epe labu eko kaudimen a ioen eboluzioa
2019-2022.
I u ia: No be ak egindakoa
Epe labu eko kaudimena i dagokionez, epe labu eko zo en 100 mone a uni a e
bakoi zeko zenba ondasun e a eskubide di uen epe labu ean be aiei au e egi eko e akus en
digu. Ra io honen emai za ba baino handiagoa bada, undazioa kaudimenduna izango da,
ho s, epe labu eko zo ei au e egi eko epe labu eko nahiko ondasun e a eskubide izango
di u. Aldiz, ba baino xikiagoa bada, enp esa kaudimengabea da, o dainke a e endu a ekniko
ba ean egongo da. Honek esan nahi du ha zekodun guz iek momen u be ean be aien zo a
kob a u nahiko balu e undazioak ezin izango lieke o daindu. Baina ha zekodun guz iak ez
di a aldi be ean kob a ze a joango, ho az, undazioak kob o e a o dainke a poli ika egokiak
ja ai zen badi u, ez dauka ze a a azo ik izan beha ik. O oko ean, a io honen balio
op imoa 1,8 e a 2 a ean dago.
Be az, behin hau esanda ikus dezakegu CODESPA undazioa kaudimenduna dela lau
eki aldie an, izan e e, a ioa en balio u e guz ie an ba baino handiagoa izan da. Ra ioa en
balio ik al uena 2019an e egis a u zen, 1,141eko kaudimen- a ioa zuela ik. Honek esan nahi
du epe labu eko 100 eu oko zo e a obligazio bakoi ze ik 114,1 eu o di uela ak ibo
zi kula zaile ga bie an, pasibo ho ien galdaga i asuna i au e egin ahal iza eko. Hala e e,
u eak pasa ahala kaudimenak oke e a egin zuen e a 2022an ia kaudimengabea iza e a i i si
zen. Esan bezala, epe labu eko kaudimen a io oke e a egin zuen 2020an, 1,123ko a io izan
zuela ik, 2021ean 1,094ko a ioa e a 2022an 1,073ko a ioa. CODESPA Fundazioa en epe
23
zeha zagoa e a ga biagoa lo zeko. Ho az, u e bakoi zeko BAIDI balioak kalkula zeko
eki aldiko emai za e a gas u inan za ioak gehi uko di ugu, be aien e ek ua anula zen
gaudelako.
Taula 11. CODESPA Fundazioa en BAIDI kalkulua 2019-2022 u e bi a ean.
I u ia: No be ak egindakoa
E en aga i asun ekonomikoa en az e ke a bu u zeko be e gain e agina du en
ak o eak e e az e u beha di ugu: ma jina e a e o azioa.
Taula 12. CODESPA Fundazioa en e en aga i asun ekonomikoa en, ma jina en e a
e o azioa en kalkulua 2019-2022 u e bi a ean.
I u ia: No be ak egindakoa
2019an CODESPAK e en aga i asun ekonomiko ik handiena lo u zuen, %0,359ko
balioa ekin. Fundazioa en e en aga i asun ekonomikoa 2019 ik 2020 a oke e a egin du,
izan e e, 2019an ak ibo o ala en 100 eu oko 0,36 eu oko mozkina lo zen zuen e a 0,16
eu oko mozkina 2020 eki aldian. ROIn e agina du en ak o eei e epa a uz ge o, ma jina i
dagokionez, %0,42 ik %0,17 a pasa u da, ho s, sal zen duen 100 eu oko 0,42 eu oko mozkina
lo zen zuen 2019an e a 0,17ko mozkina 2020an. E o azioa i dagokionez, be iz, handi u da,
inbe sioa en 1€ bakoi zeko 0,86 eu oko sa e ak lo zen zi uen 2019an e a 0,91 eu oko
sa e ak 2020an. Be az, ROI en mu izke a en a azoia ma jina en mu izke aga ik dela
ondo ioz a dezakegu.
30
Hu engo ekil aldian, 2020-2021ean, undazioa en e en aga i asun ekonomikoa
ze xobai xiki u egin zuen, 2020an ak ibo o ala en 100 eu oko 0,16 eu oko mozkina lo u
bai zuen e a 2021 eki aldian 0,15 eu oko mozkina. Ma jina i dagokionez, be din man endu
zen %0,173 ekin, ho s, sal zen duen 100 eu oko 0,17 eu oko mozkina lo zen zuen bi
eki aldie an. E o azioa i dagokionez, mu iz u zen, inbe sioa en eu o bakoi zeko 0,91
eu oko sa e ak lo zen bai zi uen 2020an e a 2021ean 0,88 eu oko sa e ak. Be az, ROI en
behe apena en a azoia e o azioa en mu izke aga ik da.
Amai zeko, 2022an undazioak e en aga i asun ekonomiko balio nega iboa izan
zuen (u e ha an gas uak go a egin zu en) egoe a gehiago oke uz. 2022an ak ibo o ala en
100 eu oko 1,11 eu oko gale a zuen. Honen mu izke a bai ma jina en mu izke a i
(%0,173 ik %-1,372 a) bai e o azioa en mu izke a i (0,885 ik 0,808 a) dagokio.
G a iko 7. CODESPA Fundazioa en e en aga i asun ekonomikoa en eboluzioa
2019-2022
I u ia: No be ak egindakoa
U e ezbe dine ako e en aga i asuna az e u ondo en, ondo ioz a dezakegu
e en aga i asun ekonomikoa i dagokionez u e onena 2019an lo u zela. Hala e e, a ioak
balio nahiko baxuak di u az e u ako eki aldie an zeha . Honek e akus en digu enp esak
zail asunak di uela egi en di uen inbe sioe a ik e en aga i asuna lo zeko. Hau
au eikus eko modukoa da, undazioak ez bai u i abazi-asmo ik. Hala e e, baliabide
ekonomikoak so zeko gai asun muga uak adie az en digu e akundeak baliabide gu xiago
izango di uela be e giza e-p oiek uak zabal zeko.
31
4.4.2. E en aga i asun inan za ioa
E en aga i asun inan za ioa edo ROE (Re u n on Equi y) enp esa en e edu
inan za io egokiena e abaki zeko i izpidea ema en du. E en aga i asun hau oso
in e esga ia izango da akzioduna en za e a enp esa en za . Lehenengo kasuan, enp esan
inbe i zeko e abakiak ha zeko e a biga enean, inan zake a-e edua i bu uzko e abakiak
ha zeko i izpide ba iza eko, e a, hala badagokio, baliabide p opioen e en aga i asuna
hobe zeko, nahiz e a e abaki ho ek bes e alde di ga an zi su ba zuei e agingo dien, hala
nola, enp esa en kaudimena i.
E abili beha eko un sezko esna hi u a io hauek osa zen du en uni a ea da:
baliabide p opioen e en aga i asuna ( 1), e en aga i asun inan za io osoa ( 2) e a mailegu
emaileen e en aga i asuna edo zo a en kos u e ek iboa ( 3). Guz i honekin apalankamendu
inan za ioa kalkula u ahal izango dugu.
Gaine a, naba men zekoa da CODESPA Fundazioak sozie a een gaineko ze ga
o dain ze ik salbue si a dagoela i abazi-asmo ik gabeko e akundeen ze ga-a aubidea i e a
mezenasgoa en ze ga-pizga iei bu uzko abendua en 23ko 49/2002 Legea en I. kapi uluko I.
i uluan xeda u akoa en a abe a.
Taula 13. CODESPA Fundazioa en e en aga i asun inan za ioa en kalkulua
2019-2022 u e bi a ean.
I u ia: No be ak egindakoa
Taula i mez eginez, az e gai di en lehen hi u u ee an apalankamendu posi iboa
( 1> 2> 3) eman zela ikus dezakegu. Aldiz, azken u ean inan za apalankamendua nega iboa
eman zen, zo en kos e e ek iboa baliabide p opioen e en aga i asuna baino handiagoa
zela ik.
32
Be az, CODESPA Fundazioak 2019an zo en kos e e ek iboa, baliabide p opioen
e en aga i asuna baino xikiagoa zen ( 1> 2> 3), ho s, ha zekodunei di ua eska zea
bazkideei di ua eska zea baino me keagoa zen. Izan e e, undazioak %2,12ko
e en aga i asuna lo u zuen be e inbe sioekin e a %0,03 o dain zen zien ha zekodunei,
akziodunek %0,43ko e en aga i asuna lo zen zu ela ik. Ho az, apalankamendu inan za io
posi iboa zuen undazioak.
2020an, apalankamendu inan za ioak posi iboa iza en ja ai zen zuen. Baina
baliabide p opioen e en aga i asuna mu iz u egin zen (%2,12 ik %0,49 a helduz) bai a
e en aga i asun inan za io osoa e e (%0,43 ik %0,21 a pasa uz). Kos uen
e en aga i asuna, aldiz, eki aldi hone an handi u egin zen (%0,03 balio iza e ik %0,13 a
ailega uz). Be az, eki aldi hone an, %0,49ko e en aga i asuna lo u zuen be e inbe sioekin
e a %0,13 o dain zen zien ha zekodunei e a akziodunei %0,21 o dain zen zien.
2021ean egoe a bi au eko eki aldien modukoa zen, hau da, apalankamendu
inan za io posi ibo ba en au ean ja ai zen genuen, e a gaine a, 2021ean a ioen balioak
(e en aga i asun inan za io osoa en a ioa izan ezik) hazi egin zi en 2020. u ea ekin
alde a u a. Kasu hone an, ha zekodunei di ua eska zea bazkideei di ua eska zea baino
me keagoa zen e e bai, undazioak %0,60ko e en aga i asuna lo u zuen be e inbe sioekin
e a %0,10 o dain zen zien ha zekodunei e a akziodunei %0,18 o dain zen zien. Fundazioak
%0,42ko apalankamendu inan za io posi iboa zuen.
3 eki aldi haue an, akziodunen e en aga i asuna zo pe zea en kos ua baino
handiagoa izan zen, e a be az akziodunek undazioak lo zen duen e en aga i asuna e a
ha zekodunek ha zen ez zu en e en aga i asuna en za ia e amango zu en. Kasu hone an,
au ekoan bezala zo pe zea me keagoa izango da, e a undazioa en helbu ua baliabide
p opioen e en aga i asuna handi zea denez, bi gauza egin di zake: e en aga i asun
ekonomikoa ( 2) handi zea edo zo pe zea a eago zea, me keagoa delako. Be az, CODESPA
Fundazioa en kaudimen o ala en a ioa begi a uko dugu zo pe zea e abil zea egokia den edo
ez ondo ioz a zeko. CODESPA Fundazioa en kaudimen o ala en a ioa 3 eki aldie an ez
op imo a ailega zen, ho s, 1,5 baino baxuagoa zen. Ho az, ezin diogu undazioa i zo pe zea
gomenda u, po o e a e aman ahal diogulako. Nahiz e a ga es iagoa izan, baliabide p opioak
e abili beha ko di u.
33
Aldiz, 2022an egoe a alda u egin zen. Baliabide p opioen e en aga i asuna
nega iboa zen (%-8,93koa), eki aldiko emai za nega iboa iza eak e agin zuela ik. Honen
ondo ioz, eki aldi hone an apalankamendu inan za io nega iboa izan zuen undazioak,
( 1< 2< 3), e a be az au eko eki aldie an ge a u akoa en kon ako egoe a eman zen;
baliabide p opioek lo zen zu en e en aga i asuna en za i ba ha zekodunek ha zen zu en.
Hala, akziodunen e en aga i asuna (%-1,49) zo pe zea en kos ua (%0koa) baino xikiagoa
zenez, akzioduna kal e u ik age zen zen. E en aga i asun inan za io nega iboa ekin,
akziodunek undazioa en gale ak jasan beha ko di uz e, e a, ondo ioz, oso zaila izango da
di u gehiago eska zea. Honek esan nahi du baliabide p opioekin inan za zea ia ezinezkoa
izango dela. Be az, undazioak egoe a hau hobe zeko ahalegina egin beha du, e a emai za
nega iboak ahalik e a las e en posi ibo bihu u.
CODESPA Fundazioa en e en aga i asun inan za ioa az e u ondo en, nahiz e a
2019, 2020 e a 2021 u ee an apalankamendu inan za io posi iboak lo u, hu engo u ee an
balo e nega iboak lo u zi uen, eki aldiko emai za nega iboak iza ea en ondo ioz. Ho az,
esan genezake undazioak egoe a hau hobe u beha ko duela hu engo u ee an.
4.5. Di u luxuen egoe a o ia en analisia
Di u luxuen egoe a o iak eskudi ua e a bes elako ak ibo likido baliokideak
adie az en di uz en ak ibo mone a ioen ja o ia i e a e abile a i bu uzko in o mazioa ema en
du, mugimenduak ja due en a abe a sailka u a e a eki aldian magni ude ho en aldake a
ga bia adie azi a. Azken balan zea en di u-saldoak hasie a ekiko duen aldakun za azal zeko
auke a ema en du. Azken ba ean, di u- luxuen egoe a-o ia en helbu ua da azal zea ze ga ik
alda u den di uzain za eki aldian zeha , e a enp esak eki aldi ho e an egin di uen kob an zak
e a o dainke ak hi u e agike a-mo a an mul zoka u a e akus ea: us iapenekoak, inbe siokoak
e a inan zake akoak.
Us iapen-ja due en di u- luxuak (UJDF), un sean, enp esa en di u-sa e en e a
gas uen i u i nagusia di en ja due ek e agindakoak di a. Inbe sio-ja due e ako di u- luxuak
(IJDF) us iapen-ja due a ekin ze ikusi ik ez du en inbe sioak bes e en ze ik e a esku a ze ik
da ozen kob an zak e a o dainke ak di a. Finan zake a-ja due en di u- luxuak (FJDF) di a
enp esa en ja due a inan za zen du en baliabide p opioak e a bes e enak,
us iapen-ja due a ekin ze ikusi ik ez du enak, bildu e a i zul zea en ondo ioz so zen di en
34
inan zake a-i u ie a ik e a o i ako kob an zak e a o dainke ak. Hi u hauen ba u ak
eki aldiko eskudi ua en aldake a osoa emango digu.
Taula 14. CODESPA Fundazioa en DFE o ia 2019-2022 u e bi a ean.
I u ia: No be ak egindakoa
CODESPA Fundazioa en us iapen ja due en di u luxuak posi iboak izan di a eki aldi
guz ie an, 2020an izan ezik. Ho az, esan leike 3 u e haie an likidezia so zen zuela be e
ja due a ekin, e a ho i adie azle ona da e a kob an zen e a o dainke en poli ikan a akas a
35
izan duela e akus en bai u. 2020 eki aldian, be iz, undazioak us iapenean egindakoa
o dainke ak kob oak baino handiagoak izan zi en.
Ildo hone an, us iapen ja due en di u luxuan, eki aldiko emai za ha uko dugu
pun u za (zehazki, ze gen au eko emai za), e a zenbai doikun za egingo di ugu eki aldia i
dagokion eskudi u- luxua en zenba ekoa zehaz eko (emai za en doikun zak, kapi al
ko on ea en aldake ak e a us iapen ja due en bes elako di u luxuak ha uko di ugu kon uan).
Hau esanda, 2019an, eki aldiko emai za ze gen au e ik 18.215 eu okoa izan zen e a hau,
eki aldien zeha go abehe ak pai a u di u. Hala, 2020an, behe akada izan zuen 4.199 eu okoa
zela ik. 2021ean be i o e e handi u zen 5.219 eu o a ailega uz e a 2022an izuga izko
behe akada izan zuen -81.813 eu o lo uz (UJDF kalkula zeko abiapun u za balio nega iboa
zuela ik).
Emai zen doikun za i dagokionez, di u- luxuan inolako e aginik ez du en gas uen e a
sa e en doikun zak az e ze a ekingo diogu. Doikun za egi eko, mone a ioak ez di en
di u-sa e ak kendu e a mone a ioak ez di en gas uak ba uko di a, emai zan du en e agina
ezaba zeko. Ho en ondo ioa di u-sa e ak e a mone a-gas uak (kob a u akoak e a
o daindu akoak edo kob a zeko e a o dain zeko daudenak) baino ez di a izango. Bloke honen
ba uan, ibilge ua en amo izazioak, na iadu aga iko balio-zuzenke ak e a ho nidu en
aldakun zak di ugu. Lehengoa i dagokionez, ibilge u amo izazioa en gas ua 2019an 48.076€
eu okoa zen, e a gas u ba izanik balio posi iboa ekin age zen da, UJDF en balioa handi uz.
Ibilge ua en amo izazioa 2020an mu iz u zen a en (44.063 eu okoa izanik), 2021ean e a
2022an au eko u ea ekiko handi uz joan zen 49.483 eu oko e a 53.103 eu oko zenba ekoa
lo uz, hu enez hu en. Biga ena i dagokionez, balio hau u e ik u e a gu xi uz joan da
2021ean e a 2022an di u-sa e a iza e a i i si ailega uz. 2019an 27.991 eu oko balioa zuen e a
2022an 5.000 eu oko di u-sa e a iza e a i i si zen. Azkenik, ho nidu en aldakun za i
dagokionez, soilik 2022 u ean ikus dezakegu 4.703 eu oko gas ua suposa zen zuela ik,
UJDF en balioa handi uz.
Ja aian, emai za en doikun za en in o mazioa en ondo iozko doikun zak az e ze a
ekingo diogu, inan za gas u e a di u sa e ak osa zen di uz enak. 2019an, inan za gas ua 997
eu okoa zen e a ez inan za sa e a ik egon. Honek, balio posi ibo gisa ja du en duenez,
2019an UJDF en balioa handi u zuen. 2020 eki aldia, inan za sa e a ik gabe ja ai u zuen,
e a, gaine a, gas uak handi u zi en (4.039 eu okoa zela ik); ondo ioz, eki aldi hone an e e
36
UJDF en balioa handi u zen. 2021ean, aldiz, inan za-sa e ak egon zi en (-2.775 eu okoa),
baina inan za-gas uak (5.352 eu o) handiagoak zi en, e a, ondo ioz, UJDF en balioa handi u
egin zen e e bai. Ho az, inan za gas uak inan za sa e ak baino handiagoak izan zi enez,
in o mazioaga iko doikun zek be i balio posi ibo gisa age u zi en. 2022an, ez zi en ez sa e a
ez gas u inan za io ik egon.
Ildo be ean, kapi al a un a en aldake ak az e uko di ugu. Hauek, us iapena i lo u ako
balan zea en ak ibo- e a pasibo-elemen ue an so zen di en ge o a ze-doikun zei dagozkie, e a
us iapen-ja due e ako ondasunen e a ze bi zuen bene ako ko on ea en (so zapena) e a
ho ien mone a-ko on ea en (kob an zak e a o dainke ak) a eko aldea en ondo ioz so zen
di a. Hone an, ak ibo ko on ea en pa iden hazkundeak balio nega ibo gisa ja dungo du e a
pasibo ko on ea en pa iden hazkundeak, be iz, balio posi ibo gisa.
Ak ibo ko on ea en pa idak az e uz ge o, zo dunak e a kob a zeko bes elako
kon uak 2019-2020 u e bi a ean go akada izan zuela ikus dezakegu -53.896 eu o ik
-107.870 eu o a pasa uz e a aldake a hau balio nega ibo gisa e egis a uz. Aldiz, 2020 u e ik
2021 u e a zo dunak e a kob a zeko bes elako kon uak xiki u zi enez, balio nega ibo gisa
age zen di a, UJDFa handi uz. Bes e ak ibo ko on eei dagokienez, soilik 2022an egon zi en
e a balioa handi u zen balio nega ibo gisa doi uko dela ik.
Pasibo ko on ean mu gilduz ge o, ha zekodunak e a o dain zeko bes e kon u ba zuk
2019an 2.644.944 eu okoa izan zen e a balio posi ibo gisa e egis a u zen. 2019an UJDF
hain al ua iza eak honen a zean dago. 2019-2020 eki aldian behe akada izan zuen e a balio
nega ibo gisa e egis a u zen. 2020 ik 2021e a bi a ean, be iz, be i o e e handi u zen
1.169.470 eu oko zenba ekoa lo uz e a balio posi ibo gisa e egis a uz. Azkenik, 2021-2022
u e bi a ean e e balio posi ibo gisa e egis a u zen aldake a. Bes elako pasibo ko on eei
dagokienez, go akada e a behe akada esangu a suak eman di a eki aldie an zeha , 2018-2019
eki aldian -83.985 eu okoa izan zen e a balio nega ibo gisa e egis a u zen. 2019-2020
eki aldian be iz, asko handi u zen 152786 eu oko zenba ekoa lo u e a balio posi iboan
age zen zen. 2020-2021 u ean pa ida honen aldakun za en zenba ekoa nahiko mu iz u zen,
u e ho e an soilik 15.563€ko hazkundea emanik e a azkenik, 2022an be i o handi u zen
balio posi ibo gisa e egis a u zela ik.
37
Us iapen ja due an di u luxua ekin amai zeko, us iapen-ja due e ako bes elako
di u- luxuen aldake ak az e uko di ugu. Hone an, o dainke ak modu nega iboan
e egis a uko di a, e a kob an zak, be iz, modu posi iboan. Lehenengo bi u ee an, 2019an
e a 2020an, in e esen o dainke ak soilik e egis a u di a, modu nega iboan noski. 2021ean
2.775 eu oko in e es kob oak eman zi en baina in e esen o dainke ak handiagoak izan
zi enez, u e ha an us iapen ja due en bes elako di u luxuak modu nega iboan e egis a u
zi en. 2022an ez zi en ez in e esen o dainke a ik ez in e esen kob o ik eman. Ho az, honek
UJDF en balioa en mu izke a e agingo du.
Us iapeneko di u luxuak az e u a inbe sio ja due en di u luxuak az e uko di ugu.
Hone an, eki aldian egindako o dainke ak jaso zen di u, ak ibo ez-ko on eak e a eskudi uan
sa u a ez dauden bes e ak ibo ba zuk e a bes elako ak ibo likido baliokideak (ibilge u
ukiezinak, ma e ialak, higiezine ako inbe sioak edo inbe sio inan za ioak) esku a ze ik
so u akoak, bai a ho iek bes e en ze ik edo mugaegunean amo iza ze ik da ozen kob an zak
e e.
Inbe sioenga ik egindako o dainke en balioa az e gai di en u ee an zeha handi u e a
xiki u egin da. 2019an 15.982 eu okoa zen e a 2020an naba i handi u zen 105.756 eu oko
o dainke a iza e a helduz. 2021ean, be iz, au eko u ea ekiko xiki u zen ondainke a en
zenba ekoa, 71.515 eu okoa izanik. 2022an, 17.228 eu oko o dainke a a ze apena egon zen
balio posi ibo gisa e egis a u zela ik. Az e zen a i ga en eki aldie an soilik 2022an eman
zi en desinbe sioenga iko kob an zak. Hala e e, k oban za a ze apena eman zen, balio
nega ibo gisa e egis a u zela ik e a ondo ioz, u e ha an IJDF balio nega iboa e egis a u
zela ik, gaine ako u eak bezala.
Behin hau esanda, 2019an UJDF+ inbe sio ja due e a ik so u ako di uzain za
beha ak es al zeko nahikoak izan zi en, di uzain za handi u egin zela ik 2.595.368 eu oko
zenba ekoan. Ho az, CODESPA Fundazioa u e hone an hazkunde asean dagoela esan
genezake, be e inbe sioen inan zake a us iapena en bidez es al zen duela.. Hu engo
eki aldian, 2020an, undazioak us iapen-ja due en di u- luxu ga bi nega iboa (UJDF-) e a
inbe sio ja due en di u- luxu ga bi nega iboa (IJDF-) izan zuen hasie ako asean au ki uz.
Ho s, salmen enga iko kob an zak ez di a nahikoak egin beha eko o dainke ak es al zeko e a,
gaine a, enp esak o dainke a asko egin beha di u ak ibo ez-ko on ea esku a zeko. Honen
a azoia, neu i handi ba ean, mundu guz ia geldia azi zuen COVID19-a en pandemia en
38
a zean dago, undazioa en ja due a guz iak geldia azi bai zi uen e a ja due a gehiago egi ea
“debeka u” bai zi uen. 2021 e a 2022an us iapeneko ja due a en di u luxuak inbe sio
ja due en di u luxuak es al zen zi uen e a gaine a nahiko sobe akina zegoen di uzain zan. Bi
u e haue an be i o e e hazkunde ase a i zuli zen.
Di u luxuen egoe a o ia en analisia ekin amai zeko, eki aldiko emai za, so u ako
baliabideak e a us iapen ja due en di uzain zako luxuen analisia bu u uko dugu.
Taula 15. CODESPA Fundazioa en eki aldiko emai za, so u ako baliabideak e a UJDF
2019-2022 u e bi a ean.
I u ia: No be ak egindakoa
Taula i men eginez, so u ako baliabideak posi iboak izan di a 4 eki aldie an. Hau
undazioa en ja due ak ba ne-baliabideak so zen di uela e akus en digu inbe sio-e agike ak
inan za zeko. Eki aldiko ja due ako di u-sa e ak handiagoak di a eki aldi ho e ako
di u-gas uak baino. Halabe , us iapen ja due en di u luxuak (UJDF) posi iboa izan da u e
guz ie an 2020an izan ezik. Honen ondo ioz, 2019an likidezia nahikoa zen e a
undazioa en za egoe a o eka ua zegoen. Fundazioak ba ne-baliabideak so zen zi uen be e
ja due a ekin, e a likidezia bihu zen zi uen, kob an zen e a o dainke en poli ika egokia
aplika uz. Inbe sio-e agike ek so zen zi uz en di uzain za-i ee ak inan za zeko nahikoa
di uzain za so zen zuen. 2020an, be iz, likidezia kezkaga ia zuen, ja due a en e agike e an
so u ako inan za-baliabideak ez bai zi en di uzain zan gauza u undazioak aplika u ako
kob an za- e a o dainke a-poli ika en ondo ioz. Egoe a hau hobe zeko e a beha adinako
likidezia-egoe a a i is eko, undazioak be e ahaleginak kob an za e a o dainke en poli ika
hobe ze a bide a u beha ko li uzke, ja due a en poli ika man enduz. Hala e e, egoe ak hobe a
egin zuen hu engo u ee an e a likidezia nahikoa lo u zuen be i o e e.
39
7.2. Galdu-I abazi o ia
46
