TANTAK
eISSN 0214-9753 – eISSN 2444-3581
43
* Ha emane an ja zeko / Co esponding au ho : Ainhize Gama a. UPV/EHU. I saske a Zien zia e a Teknikak, I sason zi Ma-
kinak e a I sasongin za Saila. Ma ía Díaz de Ha o kalea, 68 (48920 Po ugale e). – [email p o ec ed] – h ps://o cid.
o g/0000-0002-1433-2984
Nola aipa u / How o ci e: Gama a, Ainhize (2021). «U u iko hezkun za COVID-19a en e agina Biga en Hezkun zan». Tan-
ak, 33(1), 43-82. (h ps://doi.o g/10.1387/ an ak.21841).
Jaso ze-da a: 2020/06/24; Ona ze-da a: 2020/12/03.
ISSN 0214-9753 - eISSN 2444-3581 / © 2021 UPV/EHU
Lan hau C ea i e Commons Ai o u-EzKome ziala-LanE a o i ikGabe 4.0 Nazioa ekoa
lizen zia ba en mende dago
u u iko hezkun za.
CoViD-19a en e agina biga en Hezkun zan
dis ance Educa ion.
The impac o COVId-19 on Seconda y Educa ion
Ainhize Gama a*
Hezkun za, Filoso ia e a An opologia Fakul a ea
Euskal He iko Unibe si a ea, Donos ia, Gipuzkoa
Labu pena: A ikulu honek u u iko hezkun za a ba -ba ean alda zeak hezkun za kali a ean izan
duen e agina ike ke zea du helbu u, hain zuzen e e Biga en Hezkun zan (DBH e a Ba xile goan)
EAEn. COVID-19a en pandemia dela e a, ikaske a-zen o guz iak i xi e a biz anle ia e xean kon ina-
u a egon beha izan denez, u u iko hezkun za beha ezkoa bihu u da. Biga en Hezkun zako ikasleek
e a i akasleek be i hezkun za p esen zialean lan egin du e, e a ez du e inoiz u u iko hezkun za ekin au-
eko kon ak u ik izan, salbuespen gu xi izan ezik. Ho ega ik, u u iko hezkun za a egoki zeko p oze-
sua e a ha en ondo ioak az e uko di a, e a lo u ako emai zak e a ondo ioak e aku siko. E a ho e an,
hezkun za kali a ean izandako e agina ezagu zeko, adie azi ako egoe a az e zen da, bai ikasleen, bai
i akasleen ikuspun u ik me odologia kuan i a iboa e a kuali a iboa e abiliz.
GAKO-HITZAK: u u iko hezkun za, i akaskun za, ikaskun za, biga en hezkun za, aldake a.
Abs Ac : This a icle is a esea ch whose objec i e is o s udy he impac o he sudden change
om on-si e educa ion o dis ance educa ion on he educa i e quali y, namely on Seconda y Educa ion
in he Au onomous Communi y o he Basque Coun y. As a consequence o he COVId-19 pandemic,
dis ance educa ion u ned in o a necessi y, due o he closu e o schools and popula ion’s con inemen .
Seconda y Educa ion’s eache s and s uden s ha e always wo ked on on-si e educa ion, no ha ing p e-
ious con ac wi h dis ance educa ion, wi h he excep ion o ew cases. Fo his eason, i is analyzed
he impac on educa ional quali y and i s consequences, showing he esul s and conclusions ob ained.
In his way, i is s udied he expe imen ed si ua ion om he poin o iew o bo h eache s and s uden s
using quan i a i e and quali a i e me hodology.
KEywORdS: dis ance educa ion, eaching, lea ning, seconda y educa ion, change.
Tan ak, 2021, 33(1), 43-82
h ps://doi.o g/10.1387/ an ak.21841
Ainhize Gama a
44 Tan ak, 2021, 33(1), 43-82
1. ike ke a Lana en au keZpena
Ko onabi us mo a be ia (SARS-CoV-2), COVID-19 dei u ikoa lehen
aldiz Wuhanen (Txina) 2019ko abendua en bukae an ezagu u zen. Gaixo-
asuna azka heda u da mundu oso ik, pandemia iza e a ailega u a.
Gu e he ialde a ailega u e a hainba lagun ku sa u os ean, Eusko Jau -
la i zak Euskal Au onomia E kidegoko (EAE) hezkun za-zen o guz iak
ix ea e abaki zuen, COVID-19 i au e egin ahal iza eko. Neu i ho en bi-
dez, ku sa ze be iak saihes u nahi zi en, gaixo asuna en ansmisioa gala-
a zeko eus e asea bul za uz.
Ho i dela e a, ikas e xee ako eskola p esen zialak be an behe a u zi
egin beha izan di a. Lehenik, Gas eiz e a A aba e ioxako ikaske-
a-zen oe an (2020/03/10); biga enik, A abako e a Balmasedakoe an
(Bizkaia) (2020/03/12); e a azkenik, EAE osoko ikaske a-zen oe an
(2020/03/13). Ondo en, Espainiako Gobe nuak Ala ma Egoe a dek e a u
zuen (2020/03/16), e a biz anle ia en kon inamendua agindu, bai a Es a ua-
en ikas e xe guz ien i xie a e e (Ei b-ko e edakzioa, 2020) (López, 2020).
Ho az, EAEn COVID-19a en pandemia dela e a, ikaske a-zen o guz-
iak i xi e a biz anle ia e xean kon ina u a egon beha denez, u u iko hez-
kun za beha ezkoa bilaka u da. Ikasleek e a i akasleek be i hezkun za
p esen zialean lan egin du e, e a ez du e inoiz u u iko hezkun za e abili,
salbuespen gu xi izan ezik. Ho ega ik, u u iko hezkun za a egoki zeko
p ozesuak hezike a e aba alda u du: me odologia, komunikazioa, klaseak
ema eko e a, ebaluazioa, ikasleen ja e a…
Hezkun za p esen ziala ja o izkoa izanda e a aldez au e ik u u iko
hezkun za ekin kon ak u ik ez zela, ba -ba ean u u iko hezkun za a sal o
egin beha ak Biga en Hezkun zan izuga izko e agina izan du. U u iko
hezkun za hemen guz iz be ia izan a en, bes e zenbai oki an a un a da
(2. Oina i eo ikoa a alan az e zen denez); adibidez, Aus alian «Ai e Es-
kola» dei u iko hezkun za dago, non u u iko a an xoe an bizi di en ikas-
leek ikasi ahal iza eko, i a i bidez eskolak ema en di en, elka ekin za bul-
za uz.
Ho i guz ia kon uan ha u a, hezkun za a loan bizi izandako egoe a be-
ia ike zea da a ikulu honen helbu ua; hain zuzen e e, u u iko hezkun-
za a ba -ba ean sal o egin beha iza eak Biga en Hezkun zan izan duen
e agina.
2. oina i eo ikoa
Hezkun za ez-p esen ziala izenda zeko hainba e mino e abil-
zen di a, hala nola, «u u iko hezkun za» (educación a dis ancia/dis-
ance educa ion), «u u iko ikaskun za» (ap endizaje a dis ancia/dis-
ance lea ning), «u u iko i akaskun za» (enseñanza a dis ancia/dis ance
U u iko hezkun za. COVID-19a en e agina Biga en Hezkun zan
h ps://doi.o g/10.1387/ an ak.21841 45
eaching) edo «hezkun za i ekia» (educación abie a/open educa ion).
Gau egungo u u iko hezkun za en joe a In e ne en bidez gauza zea de-
nez, e a ho e an ema en denean hu engo e mino hauekin e e izen-
da zen da: «hezkun za bi uala» (educación i ual/ i ual educa ion),
«e-hezkun za» (e-educación/e-educa ion), «e-ikaskun za» (e-ap endizaje/
e-lea ning), «mugiko a en bidezko ikaskun za elek onikoa» (m-ap endi-
zaje/m-lea ning)...
Ike ke a a loa zeha o landu a egonda e e, ez dago hiz egi pa eka u ik
adi uen a ean; e abili ako e minoak e a ho ien esanahia au o een a abe-
akoa iza en di a. Gaine a, asko an au o eek eu en lane an ez du e zehaz-
en haien de inizioa, e minoa en unibe si al asuna jakin za emango bali z
bezala joka uz edo a azoa kon uan ha u ba ik (King e a Sch ade , 2001).
Adi u eo ikoei ezinezkoa egin zaie «u u iko hezkun za», «u u iko
ikaskun za» edo «u u iko i akaskun za» e minoen unibe salki ados u-
ako de inizio ba opa zea hainba ak o e enga ik: eknologiak au e a
egin heinean, e minoak bilaka uz doazelako (Phipps e a Me iso is, 1999),
guz iek ez du elako an zeko e a ba ean ule zen «u u i» e minoa ze den
(Ga cía, 2002), e minoen e abile a malgua (Moo e, Dickson-Deane e a
Galyen, 2011)...
Hala e a guz iz e e, «u u iko hezkun za», «u u iko ikaskun za» edo
«u u iko i akaskun za» e minoen a eko ezbe din asuna az e zeko,
«u u i» hi za lagun zen du en e minoen de inizioak ezagu zea beha ez-
koa da. Ha luxe hiz egi en ziklopedikoak honela de ini zen di u (Ha luxe ,
2001):
— ikaskun za: «Ikas eko ekin za e a ho en ondo ioa, be eziki ezagu-
zak edo gai asunak no k be e egi eko p ozesua.»
— i akaskun za: «I akas eko ekin za e a ho en ondo ioa; i akas e-
sis ema ho ni zen duen bi a eko, bide e a pe sonen mul zoa.»
— Hezkun za: «Gizakia, be e ahalmenak ga a uz e a gizabidea e aku-
siz, giza ean bizi zeko p es a zea e a gai zea, e a ho e a ako e a-
bil zen di en bideak edo sis emak.»
Ondo ioz, ga a u ako ekin zak zehaz en du e mino ba en edo bes ea en
e abile a, hain zuzen e e, ezagu zak jaso zea (ikas ea) edo ezagu zak ans-
mi i zea (i akas ea). Ho i dela e a, no en ikuspun u ik ge a zen a i den
da gakoa «ikaskun za» edo «i akaskun za» e minoa auke a zeko. Be az,
«ikaskun za» ikaslea en ikuspun u ik izango li eke; «i akaskun za», o dea,
i akaslea en ikuspun ik. «Hezkun za»- i dagokionez, e mino o oko a da,
bi ekin zak ba zen di uena, ho s, ikasle e a i akaslea ena.
dicciona io de é minos cla e de ELE hiz egian Ce an es Ins i u u-ak
(Ins i u u Ce an es, d. g.) «enseñanza a dis ancia», ho s, «u u iko i akas-
kun za», ikasleek eu en bizileku ik ikaske ak ja ai zen du en ikaskun za
mo a bezala de ini zen du, ikaske a-zen o a joan beha ba ik edo baka ik
noizean behin joanda. Ho e an, ma e ialak esku a zen di a esna ezbe di-
Ainhize Gama a
46 Tan ak, 2021, 33(1), 43-82
nen bidez, eknologia en e a komunikazioa medioen au e apenekin bila-
ka u egin dena. Aipa u beha a dago ez dagoela sa e a ik bes e bi e mi-
noak adie az eko.
Ce an es Ins i u u-ak adie azi ako de inizioa a da z ha uko da a -
ikulu hone an zeha «u u iko i akaskun za», «u u iko ikaskun za» edo
«u u iko hezkun za» e minoak e abil zean; e a behin «Ha luxe Hiz egi
En ziklopedia»-n az e u ako de inizioak ezagu a, hi u en a ean, «u u iko
hezkun za» e minoa e abiliko da, bai i akas e, bai ikas e p ozesuak bil zen
di elako e a ike ke a lan honen helbu ua hezkun za mo a ho en e agina
ikasle e a i akasleengan az e zea delako.
«Hezkun za i ekia» e a «u u iko hezkun za»- en a eko ezbe din asu-
na en ingu uan e e nahaske a handia dago. A es ian esan bezala, hezkun za
ez-p esen ziala izenda zeko «hezkun za i ekia» e minoa asko an e abil zen
da, bai a «i ekia» izenondoa e e gehi zen ohi da bes e e minoei hezike a
e a ho ekiko lo u a duela adie az eko. Te minoa en e abile ak 1969an
E esuma Ba uan so u ako hezkun za ez-p esen ziala en unibe si a e pu-
blikoan du ja o ia, B i ish Open Uni e si y dei u ikoa (Holmbe g, 2005).
Unibe si a e ho i ai zinda ia izan zen, e a mundu mailan goi-mailako g a-
duak u u ian ikas eko lehen ikaske a-zen o o iziala e e bai (Ba es, 1999).
Ho i dela e a, «hezkun za i ekia» e minoa «u u iko hezkun za»- en
baliokide za ha zen ohi da zenbai au o een za , ho ien a ean Ma y Tho -
pek a gudia zen du «pos a bidezko hezkun za» gaindi u a izan dela, e a
«u u iko hezkun za» e minoaz o dez ua, e a ho i e e gaindi ua izan dela,
e a «ikaskun za i ekia»- e minoak o dez ua (Holmbe g, 2005). Hala e e,
au o e ba zuk ez di a ba e o zen halako baiez apenekin. Bi e minoen
esanahia ezbe din za ha zen du enen a ean de inizioak an zekoak iza en
di a.
— «Hezkun za i ekia»-k egi u a aldake a ekin lo u a dauka; hain zu-
zen e e, ins i uzioa i ekia egi eko aldake ak adie az en di u: lekua i,
denbo a kudeake a i, edukiei, ikas e me odologia i… begi a (Holm-
be g, 2005). Ho az, «i akaskun za i ekia» xede edo hezkun za poli-
ika ba da, ho s, e a moldaga i ba ean i akas ea, ikasle bakoi za en
muga geog a iko, sozial e a denbo a kon uan ha u a e aiki a, ez i a-
kas e ins i uzioa enak (Ba es, 1999).
— «u u iko i akaskun za» helbu u ho i lo zeko bidea da. Ikasleak
ma e ial pedagogikoa en egilea engandik u un egonda ikas eko
e a da, non haiek nahi du en leku ik e a i akaslea ekin kon ak u pe -
sonal ba ik ema en den (Ba es, 1999). Azken inean, e mino ho-
ek soilik bidalke a e a zehaz en du. Ho az, «u u iko hezkun za»
«hezkun za i ekia» izan dai eke, baina ez du ze an izan (Holmbe g,
2005).
In e ne e abile a en e a sa een zabalkun zak, gailu elek onikoen de-
mok a izazioa ekin ba e a, «u u iko hezkun za» bi ual asuna ako joe a
U u iko hezkun za. COVID-19a en e agina Biga en Hezkun zan
h ps://doi.o g/10.1387/ an ak.21841 47
sus a u du, e a In e ne konexioa e a o denagailua ezinbes eko esnak
bihu u u u ian ikasi ahal iza eko.
Hezkun za a loan «bi ual» kon zep ua en ingu uko ez abaida dago;
o oko ean, o denagailu (edo bes elako gailu elek oniko) ba en bidezko
hezike a ekin lo zen da. «Hezkun za bi uala» de ini zeko Ma ínez de
U ibek Tin ayak hu engo de inizio hau e abil zen du: ikaskun za-i akas-
kun za p ozesua en modali a ea da, gizakia eknologia be iekin e lazio-
na zeko adimen-i udimenean oina i zen dena, komunikazio sa een so -
kun zen bidez denbo a muga ik gabe (Ma ínez, 2008). Ho ekin ba e a,
«gela bi uala» edo «e-gela» e minoa en e abile a zabaldu da, hezkun za
modali a e ho i ga a zeko oki bi uala izenda zeko. O ain a e, o oko ean,
«gela bi ual»-ak eduki-bil egi gisa e abili izan di a ho s, edukiak ansmi-
i zeko ikuspun u pedagogiko ba ik (Camacho, 2019). Ho en ha i a, «e-»
au izkia («e-lea ning», «e-educa ion» e a aba en opa dai ekeena) ingele-
seko elec onic hi ze ik e a o i akoa da, elek oniko esan nahi duena. On-
do ioz, «e-lea ning» bide elek onikoen bidezko ikaskun za bezala de ini-
zen da (Ma ínez, 2008), e a gauza be a bes e e minoekin.
In e ne en bidez ga a u ako hezkun zan, hau da, online hezkun zan,
hi u ezauga i naba men zen di a (Ma ínez, 2008). Lehenik, ikasleak be e
denbo a kudea u beha du. Biga enik, ez dela oki zeha z ba ean ge a zen.
Azkenik, elka ekin za, hau da, ikaslea en e a i akaslea en a eko ha e-
mana ez da au ez au ekoa iza en.
Ho e az gain, ikasle e a i akaslea en a eko ha emana i akas e p o-
zesua gauza zeko nolakoa iza en den kon uan ha u a, bi an sailka zen da
(Holmbe g, 2005):
— no anzko baka eko bidea. Aldez au e ik i akas e an ola zaileak
p es a u ako ku soko ma e ialak ikaslea i bidal zen zaizkio, baina
ikasleak ez du i akasle edo u o e ba ekin elka e agi eko auke a ik.
Egoe a ho i zenbai unibe si a ee an ge a zen da, hala nola, du ch
Open Uni e si ei e a The Colombian Unisu unibe si a e an.
— bi no anzkoko bidea. Ikasleen e a i akas e an ola zailea en a eko
komunikazio e eala ego en da. Ins i uzioak ikasle-i akasle a eko
ha emana be ma zen du, lehena i ku soan ma ikula zean biga e-
na en pos a, ele onoa e a bes elako o denagailuzko ha eman ja -
zeko bideak eskainiz; esa e ba e ako, B i ish Open Uni e si y-n.
Haa ik, ikasle e a i akaslea en a eko ha emana bes e i izpideen a a-
be a e e sailka zen ohi da, hala nola denbo a en a abe a. In o mazioa den-
bo a e ealean ge a zen denean komunikazio sink onoa dei zen da (adi-
bidez, bideodei ba ean pa e ha zea). In o mazioa denbo a ge o a uan
uka zen denean, o dea, komunikazio asink onoa (adibidez, epe muga ba
duen en egagaia) (Lamí, Pé ez e a Rod íguez, 2016). Be az, hezkun za
asink onoan ikasleek eu en denbo a kudea zeko malgu asuna du e, e a hez-
kun za sink onoan o du egi zeha z ba i ja ai zea beha ezkoa da.
Ainhize Gama a
48 Tan ak, 2021, 33(1), 43-82
Aipa u beha a dago gau egungo u u iko hezkun za ohikoena, hau da,
online hezkun za ingu une bi ualean gauza zen denez, ikaskun za, komu-
nikazioa e a ebaluazioa e e online iza en di ela. Ho ek online ikaslea en
baka dadea, ikasleen baja kopu u handia edo ikasleek de igo ean ga a u
beha eko gai asunak e a ebeziak e agi en ohi di u; be az oso-oso ik on-
line hezkun za en e ikazia zalan za an ja i izan da (Camacho, 2019).
I akaslea en e a ikaslea en au ez au eko ha emanik gabeko hezkun-
za hainba ike ke a an az e u da u ee an zeha , ba ez e e 1970eko hama -
kada ik au e a. Gaia ekin e laziona u a au ki u ako lehen ike ke a 1906an
ida zi zen, non pos a bidezko nazioa eko hezike a e a izandako emai zak
az e zen zi en (Cla k, 1906).
Gau egungo u u iko hezkun za en ja o ia pos azko hezkun zan ko-
ka zen da, gehien ba helduei zuzendu a jaio izan zena (Holmbe g, 2005).
Aldez au e ik, hezike a helbu ua izanda u u iko i akaskun za zeuka en
gu unak egonda e e (sume ia , g eko, e oma a … zibilizazioe an) (Holm-
be g, 1995) (Ga cía, 1999), ez di a o ain u u iko hezkun za za joko li-
za ekeena. F oga u ako lehen pos a bidezko i akaskun za x iii. mendean
opa zen da, Ba embe g-ek u u iko hezkun za en a loan egindako ike ke-
an plaza a u zuena, 1720an Caleb Phillips The Bos on Gaze e egunka ian
kalig a ia ikas eko pos a bidezko eskolak eskain zen zi uen (Ba embe g,
1971).
Biga en Hezkun za en baliokide den hezkun za maile an u u iko hez-
kun zan izandako lehen u a sak 1910ean izan zi en. Vic o iako Unibe si-
a eak (Aus alia) landa e emuko lehen maile ako i akasleek pos a bidez bi-
ga en mailako i akaskun za ako o makun za jaso zea bul za u zuen. U e
gu xi a a, 1914an, Unibe si a e ho en Hezkun za Sailak ge ueneko ikas-
ke a-zen o ik hamahi u kilme o a bizi zen kolono ba en gu una jaso zuen,
non ikas e xe a egune o joa eko ezin asuna en au ean seme-alabak hezi-
ke a iza eko lagun za eska zen zuen. Egoe a az e u os ean, pos a bidezko
Lehen Hezkun zako hezike a ma xan hasi zen u u iko landa e emue an
bizi izanda e e, hezkun za o iziala jaso ahal iza eko, «pos a bidezko gain-
begi a u ako ikaske ak» dei u izan zena (Ga cía, 1999).
E a ho e an, Aus alia izan zen e a sis ema ikoan e a eskala handi an
lehenengo e a biga en maile an pos a bidezko hezkun za (hau da, «u u-
iko hezkun za») e abili zuen lehen he ialdea (Ga cía, 1999). Teknolo-
giak au e a egin ahala, hezkun za sis ema egoki u zen i a i bidezko es-
kola elka e agileak so uz, ho e an e e Aus alian ai zinda iak izan zi en
«Ai ea en Eskola»- en so kun za ekin, gau egun In e ne bidezko komu-
nikazioa ekin osa zen dena. Espainian, Biga en Hezkun za ez-p esen zial
o iziala en lehen p oiek ua 1962an abian ja i ako I a i-Ba xile goa izan
zen, Cen o Nacional de Enseñanza Media po Radio y Tele isión-ek o -
dezka u izan zuena (Ga cía, 1999), gau egun CIDEADek o dezka u akoa.
«U u iko hezkun za en» bilakae a kon uan ha u a, belaunaldi an
sailka dai eke, Lo enzo Ga cía A e iok p oposa u ako sailkapena hezkun-
U u iko hezkun za. COVID-19a en e agina Biga en Hezkun zan
h ps://doi.o g/10.1387/ an ak.21841 49
za e edua en a abe akoa da, denbo a edo leku zeha za kon uan ha u gabe
(Ga cía, 1999):
— 1. belaunaldia: pos a bidezko hezkun za. Ikasleak gaiak pos a bi-
dez jaso zen zi uen, gehiene an ikasle e a i akaslea en a eko ha e-
man elka e agile ik gabe. XIX mende ik au e a, u o ea en igu a
age u zen, zuzenke ak egi eko e a, noizean behin, bile a p esen zia-
lak egi eko… Gaine a, eleg a oa en e a ele onoa en asmakun za
ha eman ho en e agile izan zen.
— 2. belaunaldia: elekomunikazio bidezko hezkun za. I a ia e a
elebis a en asmakun zek u u iko hezkun zan e agin handia izan
zu en, e a i a ia, elebis a, kase eak e a ele onoa ezinbes eko es-
nak bihu u. Alabaina, belaunaldi ho en ku soen diseinua ez dago
ikasleen beha e a a egoki u a.
— 3. belaunaldia: hezkun za elema ikoa. 1980ko hama kada ik
au e a In e ne , sa een e a o denagailuen zabalkundeak u u iko
hezkun za bilaka zen du, ikaslea en an olakun za i begi a ikaskun-
za p og ama malguak so zea ahalbide uz. Belaunaldi ho en ba-
uan, e a «bi ual»-ean ga a u ako ikaskun za-i akaskun za p oze-
suak azpia al gisa egongo li a eke zenbai au o e en us ez (Ga cía,
1999). Bes e ba zuen us ez, o dea, lauga en belaunaldi ba i dagokio
(González e a Rod íguez, 2015).
Gau egungo hezkun za sis ema az e zen bada, COVID-19a en egoe a
alde ba e a u zi a, Biga en Hezkun za u u ian egi eko auke a dago, es-
a u mailan Cen o pa a la Inno ación y desa ollo de la Educación a
dis ancia-n (CIDEAD) e a EAEn U u iko Hezkun zako Euskal Ins i u-
uan (UHEI) (hi u hi ibu ue an egoi zapenak izanda), baina baka ik hi u
salbuspen be ezen badi a (Hezkun za e a Lanbide Hezike a Minis e ioa,
d. g.):
— A ze ian bizi zea espainia nazionali a ea izanda.
— A ze ian bizi zea, aldez au e ik espainia ikaske a o izialak hasi
izanda.
— Espainian bizi zea, e a ezohizko a azoienga ik (bizi za ibil a iko a-
milia iza ea edo ak ibi a e be ezie an ja du ea: dan za, musika, ki-
ola…) ezin ikasi iza ea ikaske a-zen oan. Kasu ho ie an, ikasleak
Hezkun za Adminis azioa en ziu agi ia beha du. Ho e az gain,
Ba xile goa en kasuan, ikaslea en komuni a e au onomoan ikasi
nahi izandako modali a ea ez ego ea.
Ondo ioz, Biga en Hezkun zan hezike a p esen ziala iza ea de igo-
ezkoa da, salbuespen be eziak izan ezik, bai DBHn, bai Ba xile goan.
Ho ega ik, u u iko modali a eko ikasle ia gu xiengoa da. Hain ikasle gu-
xik ikas en du e DBH u u ian, ezen es adis ikak egi e akoan gobe nuak
da u ho iek deusez a zen bai i u. Hezkun za e a Hezike a P o esionala en
Ainhize Gama a
50 Tan ak, 2021, 33(1), 43-82
Minis e ioak hezkun za es adiska a alan plaza a u ako azken da u xeha uak
kon uan ha u a (2019ko maia za en 29an), 2017/2018ko ku sokoak, hu-
engo g a iko hauek egin di a (ikusi 1. g a ikoa e a 2. g a ikoa).
39.188 ikasle
% 6
613.900 ikasle
% 94
U u iko hezkun za
Hezkun za p esen ziala
I u ia: Hezkun za e a Lanbide Hezike a Minis e ioa (2019). Es adís icas de la Educación,
enseñanzas no uni e si a ias: alumnado.
1. g a ikoa
biga en Hezkun za espainian,
ba xile goa 2017/2018 (espainia)
A aba Gipuzkoa Bizkaia EAE
U u iko hezkun za 313 163 246 722
Hezkun za p esen ziala 4.118 10.329 15.229 29.676
0
5.000
10.000
15.000
20.000
25.000
30.000
I u ia: Hezkun za e a Lanbide Hezike a Minis e ioa (2019). Es adís icas de la Educación,
enseñanzas no uni e si a ias: alumnado.
2. g a ikoa
biga en Hezkun za eaen,
ba xile goa 2017/2018 (eae)
U u iko hezkun za. COVID-19a en e agina Biga en Hezkun zan
h ps://doi.o g/10.1387/ an ak.21841 51
3. ike kun Za-a aZoa
Ike ke a-lan hone ako ike kun za-a azoan, ja o izko hezkun za p esen-
ziala izanda e a aldez au e ik u u iko hezkun za ekin kon ak u ik ez dela,
ba -ba ean u u iko hezkun za a sal o egin beha ak Biga en Hezkun zan
izan duen e agina az e zen da, hain zuzen e e, ike zea aldake a ho ek ze
suposa u duen ikasle e a i akasleen za ikas e-i akas e p ozesuan.
4. Me oDoLogia
4.1. Hipo esi/galde en o mulazioa e a jus i ikazioa
Ike kun za-gaia zeha o be ia denez, li e a u an ez dago a loan jadanik
egindako ike ke a ik. Be az, ezinezkoa izan da ho ie an oina i u ako hi-
po esi jus i ika uak ga a u ahal iza ea. Ho i dela e a, hipo esiak o mula u
beha ean, galde ak au kez uko di a. Au eko a aleko ike kun za a azo ik
abia u a, hi u ada e an bana u ako galde ak o mula u di a: egoki zapena,
ikaskun za e a i akaskun za, e a ebaluazioa.
— Lehenengo ada a: egoki zapena:
• I akasleak e a ikasleek u u iko hezkun za a egoki zeko p ozesua
ba -ba ean iza ea hezkun za kali a ean e agina izan du (i akasleen
u u iko hezkun zan p es a zea, baliabideak, ikasle ik sis ema ik
kanpo ez ego ea be ma zea…)?
— Biga en ada a: ikaskun za e a i akaskun za:
• Ikasleek u u iko eskolak iza ean, ikas e-e i moa man endu ahal
iza eko zail asun handiagoak izan di uz e e a banakako lan gehia-
go egin beha du e?
• Biga en hezkun zako ikasleek u u ian ikas eko beha ezko au o-
nomia e a denbo a en kudeake a egokia egi eko a du a du e?
• Biga en Hezkun zako ikasleek badu e u u ian ikas eko beha ez-
ko au onomia e a eu en denbo a kudea zeko gai asuna?
• I akasleek u u iko eskolak ema ean, ikasleek eu en ikas e-p oze-
suan au e a egi en du ela ziu a zeko oz opoak iza en di uz e e a
lan gehiago egin beha du e?
• Au ez au eko komunikazioa ez ego eak ez du ikasleen zalan zak
a gi zea oz opa zen?
— Hi uga en ada a: ebaluazioa:
• Ebaluazioa egi eko o duan, u u iko az e ke e an ikasleek zin zo
joka zen du ela be ma zeko bide ik badago?
• Az e ke ak ez di en bes e ebaluazio e ak e abili beha di a ikas-
lea en ikas e p ozesua au e a egin duela egiaz a zeko?
Ainhize Gama a
58 Tan ak, 2021, 33(1), 43-82
Ikasleen kasuan, hezkun za kali a ean izandako e agina az e u ahal
iza eko, galde egiak bil zen di uen galde ek hu engo o dena honi ja ai-
zen dio e: au eko kon ak ua u u iko hezkun za ekin, e abili ako baliabi-
deak (pla a o ma, gailuak…), ho iekin izandako a azo eknikoak, ikaskun-
za p ozesua e a i akasle ia ekiko ha emana e a kon ak ua.
I akasleen kasua i dagokionez, galde en o dena hau izan da: au eko
kon ak ua u u iko hezkun za ekin, o makun za, e abili ako baliabideak
(pla a o ma, gailuak…), ho iekin izandako a azo eknikoak, i akaskun za
p ozesua (ebaluazioa ba ne) e a ikasle ia ekiko e a bes e i akasleekiko ha-
emana e a kon ak ua.
Nahiz e a galde a gehienak i xiak izan, galde egi bakoi zean galde a
i eki ba gehi u da, in o mazio gehiga ia iza eko an be e deza en. Galde a
i xien eskalei dagokienez, egoe a ba en a segin asun maila ezagu zeko, Li-
ke eskala en bidez galde u da. Egoe a ba en baiezko edo ezezko e an-
zuna lo zeko, o dea, bai/ez i emak e abili di a.
Bi galde egiak i akasleei e-mailez bidali zaizkie, hau da, ikasleena e a
i akaslea ena. Galde egiak Google Fo mula io esna en bidez so u di enez,
be e bezain las e jaso di a, ba zeko a du aduna beha ba ik. COVID-19a i
au e egi eko e xean kon ina u a egon beha a dela e a, ezinezkoa izan da au-
ez au e ikasleei galde egiak ema ea momen u zeha z ba ean, e a ikasleei
galde egia be e ze a beha u. Ondo ioz, au ez-au e egin bali z baino e an-
zun- asa baxuagoa espe o zen.
4.5.2. Elka izke ak
Ho ez gain, i akasleekiko elka izke ak egin di a. E a ho e an, ana-
lisi kuali a iboa au eko asean egindako analisi kuan i a iboko emai ze-
an oina i u a ga a u da e a, kasu pa ikula ba zue an, sakon zea ahal-
bide u du. Analisi kuali a iboa egi eko «analisi ule ko a» e abili da. E a
ho e an, ka ego ia ba zuk baz e u di a, in o mazio guz ia kodi ika u da
e a, os ean, ka ego ia bakoi za en desk ibapena e a in e p e azioa egin
da. Analisi ho en ga apenean age u den a azoa da, in o mazioa zenba-
kiz adie azi a ez dagoenez, ezin dela es a is ikoki a a u (Lukas e a San-
iago, 2016).
Elka izke ako in o mazio egokiena esku a u ahal iza eko, elka izke-
ak e di-egi u a uak izan di a (e abil ako gidoia, 3. aulan). I akasleek adie-
azi ako in o mazioa az e u ahal iza eko g aba u e a ansk iba u egin di a.
Gauza zeko bidea i dagokionez, au ez au e egi ea en ezin asuna dela e a,
ele onoz edo bideodeiaz egin di a. Ho e a ako, aldez au e ik i akasle ba-
koi za ekin ados u da bidea e a da a.
U u iko hezkun za. COVID-19a en e agina Biga en Hezkun zan
h ps://doi.o g/10.1387/ an ak.21841 59
3. aula
elka izke a e di-egi u aue an ja ai u den gidoia
Elka izke a e di-egi u a uen gidoia
1. U u iko hezkun za ekiko
au eko kon ak ua
Ze mo a ako o makun za jaso da? [Ku soak, ba-
liabideak ezagu a az ea, saio ba …]
Egoe a hau baino lehen o makun za ik bazenuen?
Jaso ako o makun za nahikoa izan da? Egoe a
honi au e egi eko p es zaudela us e duzu?
2. Ikaske a-zen oak eman-
dako baliabideak
O denagailua e a In e ne konexioa ikasleei
O denagailua e a in e ne konexioa i akasleei
3. Egoki ze-p ozesua Zail asun nagusiak
4. Eskola-o duak Hezkun za p esen zialeko o du egia man endu da
ala mu iz u da? Ze ga ik?
5. I akas e-p ozesua Komunikazioa ikasleekin e a eu en amilia ekin
Ikasle ia en au onomia
A ze aelikadu a
6. Ebaluazioa Ebaluazio esnak e a i izpideak
Zail asun nagusiak e a konponbideak
4.6. p ozedu a
Ike ke a hau egi eko, hu engo u a s hauek ja ai u di a:
1. Ikas e xeen auke ake a. Euskal Au onomia E kidegoko (EAE)
zenbai ikas e xe hau a u di a, ike ke a-p oiek u hone an pa e ha -
zeko p es dauden i akasleen a abe ako ez-ausazko laginke a egi-
nez; guz i a hogei abos ikaske a-zen o.
2. Ikas e xeekin ha emane an ja zea e a baimenak lo zea. Auke a u
di en ikas e xeekin ha emane an ja zea, ikas e xeko zuzenda i e a
i akasleei baimena eska zeko. Oni i zi ik ez lo zeko an, o dezkoak
bila ze a jo beha ko zen. Be iz, baimena lo zeko an, haiei ike ke a-
en nondik no akoak ondo azalduko li zaizkie. Azkenik, ikas e xe ba-
koi za ekin galde egiak bidal zeko e a jaso zeko da ak zehaz uko di a.
3. Laginen auke ake a. I i zizko ez-ausako lagina hau a u da. Ho-
e a ako, ike ke a hone an pa e ha zeko p es dauden i akasleek
p oposa u ako ikasle- aldeak auke a u di a, DBHko lehen maila ik
Ba xile goko biga en maila a a e.
4. Aldagaiak neu zeko galde egiak p es a zea. Ike ke an hone an
e abili di en galde egiak p es a u di a, ikasleen zako e a i akas-
leen zako galde ak zehaz uz, au eko a alean azaldu den bezala.
Ainhize Gama a
60 Tan ak, 2021, 33(1), 43-82
Galde egiak u u i ik e azago be e e a bildu ahal iza eko Google
Fo mula io esna e abili da haiek so u e a zabal zeko.
5. Galde egiak pasa zea ikas e xee an. I akasleei be e beha eko bi
galde egien es ekak bidali zaizkie e-mailen bidez, hau da, ikas-
leena e a i akasleena. I akasle bakoi zak e abaki du be e ikasleei
dagokien galde egia ema eko bidea. Ho en bidez, ike kun za a a-
zoa en neu ke a kuan i a ibo ba egi ea ahalbide uko da.
6. Galde egiak ba zea. Google Fo mula io- en ezauga iei eske , galde-
egiak be e os ean «bidali» bo oia saka zean da uak zuzenean bil zen
di a. Be az, galde egiak ba zeko a du adunik ez da beha ezkoa izan.
7. da uen a amendua. Ikasleen e a i akasleen galde egie a ik jaso-
ako da u guz iak bildu, o denagailu a pasa u, an ola u e a anali-
za u di a, az e u nahi di en aldagaiekin ko elazioak bila uz. Ho-
e a ako esna es a is ikoak e abili di a.
8. I akasleekin egin di en elka izke ak p es a zea. I akasleekin egin
di en elka izke e a ik in o mazio egokiena esku a u ahal iza eko,
e di-egi u a u ak egin di a. Analisi kuali a ibo ho i au eko asean
egindako analisi kuan i a iboko emai ze an oina i u a egon da e a
kasu pa ikula ba zue an sakon zea ahalbide u du.
9. I akasleekiko elka izke ak egi ea. I akasleekiko elka izke ak
egin di a ikasleen ikas e-p ozesuaz e a ga apenaz in o mazioa bil-
zeko, bai a u u iko hezkun za en a loan ikus en du en onu ez
edo a gabeziez hi z egi eko.
10. Ondo ioak a e a zea. Lo u ako emai zak sakonki az e u di a e a
ho ie a ik ondo ioak a e a di a. Ike kun za-a azoan plan ea u ako
a azoa, bai a hipo esi/galde ei e an zuna eman dai ekeen az e u da.
11. A ikulua idaz ea. Ike ke a en es uingu ua, helbu ua, hipo esiak,
me odologia, emai zak, ondo ioak e a bes elako alde diak azal zen
di uen a ikulua e edak a u da.
5. eMai Zen aZ e ke a
Galde egie an lo u ako emai zak az e u di a, ikasleen e a i akasleen e an-
zunak analiza uz e a in e p e a uz. Hala e e, bi galde egien i em guz iak az e -
zea gehiegizkoa denez, a al hone an esangu a suenak baka ik azalduko di a.
E an zunak az e u os ean, Like eskalan e abili ako i eme an ba ez-
bes ekoa e a desbide a ze ipikoa kalkula u di a, hu engo aule an au ki-
zen di enak (4. aulan i akasleen galde egia i dagozkionak e a 5. aulan
ikasleenak2). Ho e az gain, Gu man eskalako i emak, ho s, bai al ez e an-
zunekoak, po zen ajeen bidez adie azi di a.
2 Da uen adie azpenei dagokienez, hemendik au e a galde egien aule an e a g a ikoen
alboko aule an bi galde egien i emak ezbe din zeko, i emen zu abean i akasleen kasuan
«I .» age uko da zenbakia baino lehen, e a ikasleen kasuan, «Ik.».
U u iko hezkun za. COVID-19a en e agina Biga en Hezkun zan
h ps://doi.o g/10.1387/ an ak.21841 61
4. aula
i akasleen galde egia en Like eskalako i emak
Dimen sioa I ema Ba ezbes ekoa Desbide a ze ipikoa
II I . 4
I . 5 3,77
3,98 0,97
0,74
III I . 6
I . 7 2,40
3,12 0,90
0,96
IV
I . 10
I . 11
I . 12
I . 14
I . 15
I . 16
I . 17
I . 18
I . 19
I . 20
I . 21
I . 22
I . 23
I . 24
I . 26
3,33
1,53
3,00
3,33
3,60
3,47
2,93
4,02
3,63
3,79
3,49
2,23
2,86
3,51
2,09
0,83
0,66
1,02
0,99
1,09
0,88
0,77
1,08
1,02
1,06
1,03
0,75
0,80
1,58
0,65
5. aula
ikasleen galde egia en Like eskalako i emak
Dimen sioa I ema Ba ezbes ekoa Desbide a ze ipikoa
II
Ik. 3
Ik. 4
Ik. 5
Ik. 6
Ik. 8
3,56
2,87
3,85
3,55
2,67
1,01
1,02
0,92
0,84
1,05
IV
Ik. 10
Ik. 13
Ik. 14
Ik. 15
Ik. 16
Ik. 17
Ik. 18
Ik. 19
Ik. 20
Ik. 21
3,55
2,91
2,17
1,79
3,17
2,30
2,59
3,22
3,01
2,35
0,97
1,63
0,89
0,80
0,98
0,95
1,00
0,89
0,94
0,94
VIk. 22
Ik. 25
Ik. 26
2,60
2,15
3,49
0,98
0,92
0,92
Ainhize Gama a
62 Tan ak, 2021, 33(1), 43-82
5.1. u u iko hezkun za ekiko au eko kon ak ua
U u iko hezkun za ekiko au eko kon ak ua i dagokionez, galde u da
aldez au e ik ikasi du en (i akasle-galde egia: 1. i ema; ikasle-galde egia
1. i ema), bai a i aka si e e i akasleen kasuan (i akasle-galde egia: 2. i ema).
Ikus dai ekeenez, ikasleen % 2k soilik izan du aldez au e ik eskolak u u i-
ik (a ze i a hizkun ze akoak edo eskola pa ikula ak, ez Lehen Hezkun-
zako edo Biga en Hezkun zako hezike a ik). I akasle gehienek, aldiz, ikasi
du e u u ian (ba ez e e mas e ak edo o makun za osaga iko ku soak).
Dena den, i akasleen % 93k ez du inoiz u u ian i aka si.
%35
%65
%93
%7
%98
%2
Ez Bai
I akasle: ikasi I akasle: i aka si Ikasle: ikasi
3. g a ikoa
inoiz u u ian ikasi/i aka si duzu?
i akasle-galde egia: 1. e a 2. i emak. ikasle-galde egia: 1. i ema
U u ian ikas eak ezinbes eko bihu zen du pla a o ma ba en e abile a.
Ho ega ik, o aingo egoe a baino lehen pla a o ma ba e abil zen o e zu en
az e u nahi izan da (ikasle-galde egia: 2. i ema), baina ia ikasle ia en lau -
denak adie azi du ez zuela aldez au e ik pla a o ma ba e abili, e a i akas-
gai gehiene an ba -ba ean so u beha izan zen, ez zu elako e abil zen.
% 23 % 16
% 60
Ez Bai, o aingo ikasgai
be e an
Bai, baina o ain
ikasgai gehiago an
4. g a ikoa
pla a o ma ba e abil zen zenuen kon inamendua baino lehen?
ikasle-galde egia: 2. i ema
U u iko hezkun za. COVID-19a en e agina Biga en Hezkun zan
h ps://doi.o g/10.1387/ an ak.21841 63
I akasleen p es akun za i bu uz galde zean (i akasleen galde egia:
3. i ema), % 65ek ikaske xeak o makun za eskaini diela dio. Hala e a guz-
iz e e, hezkun za semip esen zialean lan egi en du enek soilik izan du e
ku so osoan zeha p es akun za ik. Bes e ikaske a-zen oe ako i akasle iak
ikaske xeak be an behe a ge a u os ean izan du e baliabideak ezagu a az-
eko, bideo u o ialak hela az eko… o makun za saio ba .
Elka izke e an azal zen den bezala, bes e ku soe an zeha IKT e a
komunikazio digi alekin lo u ako baliabideak ezagu a az eko saioak izan
a en, ez du e u u ian i akas eko p es akun za be ezi ik jaso. Hale e, ikas-
ke a-zen oak i xi os ean ikas e xeak mezu elek onikoen bi a ez zenbai
baliabide in e esga i au kez u dizkie. Egia esan, i akasleek naba men-
zen du e eu en jakinmina e a aldez au e ik ezagu zak iza ea en ga an zia.
Ho i dela e a, eu en ezagu zak e a jaso ako baliabideak kon uan ha u a
u u ian i akas eko molda zen di ela dio e. In e en zia baxuko ebiden ziak3
sa u di a a es ian esandakoa inda zeko:
«Más que con lo que hemos ecibido, pues ambién con los conoci-
mien os p e ios que yo enía sí conside o que, bueno, que me puedo de-
ende » (1. elka izke a)
«Lo que he ap endido aho a, po ejemplo, po mi cuen a y con o os
compañe os sob e la ma cha o así, ha sido, po ejemplo, a hace ideolla-
madas con los cha ales, y luego pues, po ejemplo, lanza los exámenes
y las co ecciones y demás.» (2. elka izke a).
5.2. baliabideak: pla a o ma en e abile a
O oko ean, pla a o ma en e abile a i dagokionez, bai i akasleen za ,
bai ikasleen za e aza edo a un a iza eaz gain, un zionamendua ona izan
da. Be az, a azo ik ez denez egon, gaia jo a u ahal iza eko egindako gal-
de en g a ikoak ez di a a ikulu hone an xe a u, esangu a suak ez di e-
lako.
5.3. baliabideak: gailu e a a azo eknikoak
O o ha , ikas e xe gehienek ikasleak u u iko hezkun za ja ai u ahal
iza eko o denagailuak edo able ak iza ea be ma u du e, baina In e ne ko-
nexioa i dagokionez oso ikaske a-zen o gu xik ha u du e pa e. Haa ik, ia
ikasleen e diak adie azi du ikas e xeak baliabideak iza ea ez duela ziu a u
3 Elka izke ak gaz ele az egin zi enez in e en zia baxuko ebiden ziak (edo lekukoak)
be e hizkun zan man en zea e abaki da ñaba du ak gal ez dai ezen.
Ainhize Gama a
64 Tan ak, 2021, 33(1), 43-82
(ikasle-galde egia: 9. i ema). I akasleen galde egie an, aldiz, azal zen du e
nola ikasleen egoe az jabe zeko ahaleginak p iba uki egin di en, beha du-
en ikasleei o denagailua edo able ak hela az eko (i akasleen galde egia:
8. e a 9. i emak).
Ikasleen e a i akasleen in o mazioek kon aesanko ak zi udi enez, el-
ka izke e an gaian sakondu nahi izan da. Ho ie an jakin izan den bezala,
ins i u u publikoe an «Eskola 2.0» p oiek ua (ikasgela ba uan ikasle ba-
koi zak o denagailu e amanga i ba iza ea be ma zen duena) ma xan ze-
goen. Egoe a hasie an pen sa zen zu ena baino gehiago luza zen a i zenez,
Eusko Jau la i za en aginduz, beha du en ikasleei o denagailu ba hela azi
zaie, ho s, ikas e xean be an e abil zen zuena (i unpeko ikas e xee an e e
an zeko p oiek uak daude, e a ho ie an e e ziu a u egin di a baliabideak).
Ho ez gain, In e ne konexioa be ma u denean, ikaske a-zen oak an o-
la u e a o daindu izan du, o oko ean, USB pin xo-modemen bidez (bes e
ba zue an, e akunde en ba ek lagun za gisa eskaini du). I akasleei dago-
kienez, hezkun za publikoan lan egi en du enei o denagailu e amanga ia
eskaini zaie, bai a In e ne konexioa e e. Baliabideekin lo u ako hu engo
in e en zia baxuko ebiden ziak gehi zen di a aipa u akoa inda zeko:
«Se ha asegu ado a a és de los u o es que hemos ido iendo a e si
enían algún p oblema llamando a casa y los que no enían, pues a a és
de los o denado es Eskola 2.0; y pa a p opo ciona In e ne , pues no sé si
a a és de pinchos o qué sis ema había ambién» (1. elka izke a)
«Sé que ha sido el ins i u o, mi ins i u o, el que pagando de su bol-
sillo ha comp ado modems, de es os pinchos USB.» (2. elka izke a)
In e ne konexioa en ha i a, 5. g a ikoan ikus en denez, ikasle ia en
lau den ba enak lan abiadu a a azoak so a azi di u, denbo a asko eman
bai u ka ga zeko e a eskolak ja ai zea zaildu bai u (ikasleen galde egia:
7. i ema).
% 25
% 62
% 13
Geldoa, ka ga zen denbo a
asko ema en du e a eskolak
ja ai zea zail zen du
A un a Azka a, segidan ka ga zen
du e a eskolak p ime an
ja ai u ahal di u
5. g a ikoa
Lan abiadu a (in e ne konexioa) eskolak (bideodeia) ja ai zeko
ikasle-galde egia: 7. i ema
U u iko hezkun za. COVID-19a en e agina Biga en Hezkun zan
h ps://doi.o g/10.1387/ an ak.21841 65
A azo eknikoei dagokienez (i akasle-galde egia: 6. e a 7. i emak; ikas-
le-galde egia: 8. i ema), 6. g a ikoan ikus dai ekeen bezala, i akasleen ba-
liabideek e agindakoak ez di uz e eskolak oz opa u, e a izandakoak mo-
men uan konpondu ahal izan di a gehiene an. Ikasleen a azoek, aldiz,
eskolak oz opa zen di uz e (bai ikasleen, bai i akasleen a abe a). Ho ez
gain, ge a u izan di enean, gehiene an konponbidea ez da opa u, 7. g a i-
koan ikus en den bezala.4
% 14
% 42 % 40
% 0 % 5
% 7 % 12
% 51
% 23
% 7
% 12
% 33 % 37
% 11 % 7
Inoiz ez Ia inoiz ez Ba zue an Nahiko Asko an
I akasle: i akasleen a azoak
I akasle: ikasleen a azoak
Ikasle: ikasleen a azoak
I ema Ba ezb. Desb.
ipikoa
I .6 2,4 0,90
I .7 3,12 0,96
Ik.8 2,67 1,05
6. g a ikoa
a azoak e xeko baliabideekin eskolak edo pla a o ma en e abile a en oz opa zea
i akasle-galde egia: 6. e a 8. i emak. ikasle-galde egia: 8. i ema
% 37
% 63
% 65
% 35
% 40
% 60
Ez Bai
I akasle: i akasleen a azoak
I akasle: ikasleen a azoak
Ikasle: ikasleen a azoak
7. g a ikoa
a azoak egon di enean momen uan konpondu di en.
i akasle-galde egia: 6b. e a 7b. i emak. ikasle-galde egia: 8b. i ema
4 Like eskalako e an zuna du en galde e an, ba e ik bos eko balo eak eman di a e an-
zune an. Balio xikieneko e an zuna ga a ikoan ezke aldekoa da (ba ) e a balio handiene-
koa eskumaldekoa (bos ).
Ainhize Gama a
66 Tan ak, 2021, 33(1), 43-82
5.4. ikaskun za e a i akaskun za
U u iko hezkun za a alda zean, hezkun za p esen zialeko o du egia ez
da man endu, o ain mu iz u da eskola kopu ua (ikasle-galde egia: 11), sal-
buespen gu xi salbu. Aipa u beha a dago ikaske a-zen o gehiene an o du-
egia enmu izke a zuzenda i zak agindu duela zuzen-zuzenean. Klase gu-
xiago izanda e e, ikasleek ikaske e an ema en du en denbo a handi u egin
da (ikasle-galde egia: 12), 8. g a ikoan ikus en den bezala.
% 23 % 16
% 60
% 56
% 31
% 13
Ez, o du gu xiago Bai Ez, o du gehiago
Ikaske a denbo a Eskola kopu ua
8. g a ikoa
ikaske e an emandako denbo a e a jaso ako eskola kopu ua ( alde bideodei)
u u ian hezkun za p esen ziala ekin alde a uz be dina da?
ikasle-galde egia: 11. e a 12. i emak
Eskola-o duen mu izke az gehiago jakin nahian, elka izke e an jo-
a u da gaia. Egoe a en hasie an ez zegoen ja aibide ik, e a i akasle ba-
koi zak ahal zuena egi en zuen. Ge o, Eusko Jau la i za en aginduz, Ma e-
ma ika e a Hizkun za ikasgaie an izan ezik, gu xienez eskola-o duen he en
ba eman beha zen, hau da, lehen as ean zeha hi u o du izanez ge o, u u-
ian i akas ean soilik o du ba eman beha zen. Ma ema ika en kasuan,
lehen as ean zeha lau eskola-o du ema en zi en; o ain, o dea, ho iek e e
mu iz u izan di a. Elka izke e an, Ma ema ikako i akasle ba ek adie azi
du be e kasuan DBHn zalan ze a ako eskola-o du baka a e a Ba xile goan
bi eskola-o du egi en duela (bes e kideen a ean egoe a an zekoa da). Bes e
o due an suposa zen da ikasleek i akasleak egindako bideo u o ialak ikus-
en, powe poin ak, i xak e a bes elako dokumen uak eu en kabuz landu
beha di uz ela. A es ian azaldu akoa sendo zeko in e en zia baxuko ebi-
den zia hauek sa u di a:
«Aquí ha sido un sál ese quien pueda, y cada uno es á haciendo lo
que bien puede. A mí se me ha ocu ido, po yo los conocimien os que
enía, hace me ideo u o iales po YouTube, a o o se le ha ocu ido ha-
ce ...» (1. elka izke a)
U u iko hezkun za. COVID-19a en e agina Biga en Hezkun zan
h ps://doi.o g/10.1387/ an ak.21841 67
«Se decidió enseguida, o en los p ime os diez días, que […] como
iban a ene menos ho as iban a se de 8.30 a 10.30 y luego de 11.00 a
14.00. Y, ale, lo que yo no eía o lo que no eíamos en nues o depa -
amen o es que no u ie a ningún sen ido man ene la p ime a ho a de
la mañana como algo p esencial, po que... pues po que no, po que los
cha ales, aho a mismo es án eniendo o o i mo y a mí lo que me in e-
esa es que es én siguiendo la asigna u a […] En onces, eso [ikasgaia en
saioak] es una ho a a la semana.» (2. elka izke a)
Lan zama i dagokionez, galde u zaie i akasleei eskolen p es akun-
za i bu uz (i akasle-galde egia: 11. i ema) e a ikasleei ikaske a (ikasle-
galde egia: 14. i ema) e a lan zama i bu uz (ikasle-galde egia: 15. i ema).
9. g a ikoan ikus en den bezala, emai zek e akus en du e nola bai i akas-
leen, bai ikasleen kasuan zama as unagoa den hezkun za p esen zialekin
alde a uz, ikasleen kasuan naba men zekoa da ba ez e e lan zama. Gai-
ne a, oha e an gehien e epika zen den gaia ikasleak lanez gainezka dau-
delakoa da.
% 53 % 42
% 2 % 2 % 0
% 25
% 39 % 30
% 6
% 0
% 40 % 46
% 11 % 3 % 0
Oso as una As una A un a A ina Oso a ina
I akasle: eskolen p es akun za
Ikasle: ikaskun za zama
Ikasle: lan zama
I ema Ba ezb. Desb.
ipikoa
I .11 1,53 0,66
Ik.14 2,17 0,89
Ik.15 1,79 0,80
9. g a ikoa
u u iko eskolen p es akun za (i akasle), ikaske a e a lan zama (ikasle),
hezkun za p esen zialekin alde a uz
i akasle-galde egia: 11. i ema e a ikasle-galde egia: 14. e a 15. i emak
I akasleen eskolen p es akun zan e a egoki zapenean sakon zean elka-
izke e an, i akasgaia en digi alizazioak e a bes e i akasleekiko koo dina-
zioak (egon denean) eska zen duen denbo a izuga izkoa dela azal zen da.
Alde ba e ik, aldez au e ik i akasgaia en a al ba zuk digi aliza uak eduki
a en, u u ian i akas ean klasean be an emandako azalpenak ba ik edo-
no k ule zeko gai iza eko moldake ak o du asko eska zen di u. Bes e ik,
u u ian lan egi eko ja due a be iak so zeak, baliabide digi alen un zio-
namendua az e zeak e a bes e i akasleekin u u ian ados eak e e denbo a
Ainhize Gama a
74 Tan ak, 2021, 33(1), 43-82
e e, i akaslea i bu uz. Ikasleen oha ak behin i aku i a, aipa u nahiko nuke
i akasleen a ean izuga izko ezbe din asuna dagoela. Ikasle askok eu en
i akasleen kopu u handi ba ek ez diela kasu ik egi en sala zen du e, e a des-
lai sen i zen di ela. Ho iek ez du e ikasleekin komunikazio bide ik uz en,
e a kexa zen di a lana bidali/agindu bes e ik ez du ela egi en. Hala e a guz-
iz e e, eu en e an zune an ez du e e aku si, i akasle ia gehiena ez delako.
Dena den, 16. g a ikoan ikus dai ekeenez, o oko ean i akasle ia en
i isga i asuna ona izan da (ikasle-galde egia: 26. i ema) e a i akasleek za-
lan zak a gi zeko p es daude. Zalan zak a gi u ahal iza eko ikasleengana
ailega zeko bideak bila zen di uz e, banaka zein aldeka. Bidee a ik pla a-
o ma en xa a da ohikoena, baina bes e zenbai bide e abil zen du e: mezu
elek onikoa, alde e a banakako bideodeiak, ele onoz dei zea, wha sapp…
(ikasle-galde egia: 23. e a 24. i emak. Ho ez gain, azpima a zekoa da
e an zu eko denbo a azka a dela (ikasle-galde egia: 25. i ema).
% 3 % 9
% 33 % 45
% 10
Oso xa a Txa a Kili-kolo Ona Oso ona
I ema Ba ezb. Desb.
ipikoa
Ik.26 3,49 0,92
16. g a ikoa
i akasleen i isga i asuna
ikasle-galde egia: 26 i ema
% 27
% 38 % 31
% 2 % 2
Be ehalaxe
(egunean
be an)
Azka a
(72 o du
baino lehen)
A un a Geldoa (as e
ba baino
gehiago)
Gehiene an
ez dago
e an zunik
I ema Ba ezb. Desb.
ipikoa
Ik.25 2,15 0,92
17. g a ikoa
i akasleen e an zu e-denbo a
ikasle-galde egia: 25. i ema
Hala e a guz iz e e, i akasleek ez du e lo u eu en eskole an ( alde bi-
deodeien bidez ema en di enak) didak ika ona iza ea. O oko ean, ikas-
leek xa a e a kili-kolo a ean koka u du e (ikasle-galde egia: 22. i ema).
U u iko hezkun za. COVID-19a en e agina Biga en Hezkun zan
h ps://doi.o g/10.1387/ an ak.21841 75
Gaine a, edukiak ba ne a zeko a azoak di uz ela adie az en du e oha e an,
ikaske a-zen oan bezala azal zen ez denez, ule zea zailago egi en zaiela
gehi zen du e. Eskolen didak ika kali a ea en behe apena ez da soilik ego-
ki ze-p ozesua en zail asuna, baizik e a ikasleek izo a zen du elako, oha-
e an adie az en den bezala.
% 15
% 30 % 38
% 16
% 1
Oso xa a Txa a Kili-kolo Ona Oso ona
I ema Ba ezb. Desb.
ipikoa
Ik.22 2,60 0,98
18. g a ikoa
alde-bideodeien bidez emandako eskolen didak ika
ikasle-galde egia: 22. i ema
6. onDo ioak
Hezkun za p esen ziale ik u u iko hezkun za a ba -ba ean alda zeak
Biga en Hezkun zan izan duen e agina i bu uzko da uak bildu e a emai-
zak az e u os ean, hipo esi/galde ak a da z ha u a a e a ako ondo ioak
bil zen di a a al hone an.
P es akun za ez da nahikoa izan, ikas e xe gehiene an o ma zeko saio
ba , bideoak hela az ea, baliabideak ezagu a az ea… izan da jaso du en
u u ian i akas eko p es akun za. Hezkun za semip esen zialean lan egi-
en du en i akasleek, aldiz, ku so osoan zeha jaso du e o mazioa, e a ho i
eu en egoki ze p ozesuan naba i izan da.
I akasgai ba en edukiak u u iko hezkun za a egoki zeak plani ikazioa
beha du, bai a bes e i akasleekin koo dina zea, e a ho ek denbo a eska-
zen du. Ho ega ik, i akasleak online e abili ahal den ma e ial be ia p es-
a zen e a egoki zen oso lanpe u a egon di a, bai a zenbai kasu an pixka
ba galdu a e e.
Baliabideei dagokienez, ikaske a-zen oak o denagailua/ able ba iza-
ea be ma u du, baina In e ne konexioa en a loan eskuha ze gu xi egon
da. Hala e e, helduen zako Biga en Hezkun zako zen oe an ikasleen ba-
liabideak ez di a be ma u. O duan, baliabideez hi z egi ean, ikas e xe
a un e an be ma u da ikasleek u u iko hezkun zan pa eha zeko beha-
ezkoa esku a iza ea ikasleak sis ema ik kanpo ez ge a zeko, helduen zako
ikaske e an izan ezik.
Hezkun za p esen zialeko o du egia ez denez man endu, e a i akas-
leek saio gu xiago egin di uz enez, handi u egin da banakako lana. U u-
Ainhize Gama a
76 Tan ak, 2021, 33(1), 43-82
iko hezkun zan ikas en daudene ik ikasleek ikaske e an denbo a gehiago
eman beha du e. Alde ba e ik, lan zama asko handi u delako, i akasleek
ikasleekin eduki zen ohi zu en saio kopu ua mu iz u denez, e xe ako lan
gehiago bidal zen di uz e, lehen ikas e xean ema en zu en denbo a o eka u
nahian, baina ikasleen e an zunak behin az e u a, gehiegizko ikaske a e a
lan zama bihu u da, ba ez e e lana i dagokionez. Bes e ik, ule men a a-
zoak daude, ikas e xean izandako azalpenak ule zea e ezago egi en zaie-
lako. Ho i ge a zen da i akasleek ikasleak ez di uz elako au ez au e, eu-
en azalpenak e a e i moa molda uz, ikasleen e an zuna ikusi a. Gaine a,
i akasleen hi ze an zaila egi en da ikasleek ikas e-p ozesua egoki o ja ai-
zen du ela egiaz a zea.
I akasle iak ahaleginak egin di u egoe a a molda zeko e a ikasleak la-
gun zeko, e a zalan zak a gi u ahal iza eko bide uga i e abil zeko p es
egon da e a e an zun denbo a, gehiene an, azka a izan da. Alabaina, ikas-
leek gu xiago galde zen du e lehen baino, e a i akasleen esane an ikasleen
gainean egon beha a dago bene an egiaz a zeko ule men a azoak dauden.
I akasleek ikasleengandik u un ego ean, i akasleen za zaila da ikasleen
lana en ja aipena egi ea e a ule men maila en be i iza ea. Ikasleak ohi-
u a daude eu en alboan pe sona ba iza e a ze egin beha du en esa en,
bai a ida zi ako e an zunak zuzenak di en e a ze an oke u di en. Heldu
ba gida i izan ba ik zaila egi en zaie lan egi ea. Ho ez gain, a ioa xi-
kiago izango bali z, i akasleek e azago an zeman ahal izango luke e ikas-
leen egoe a.
Ho ez gain, ikasleek eu en hu sei edo a ze apenei bu uz jaso ako a ze-
aelikadu a asko mu iz u da, bai a au e apenei bu uzkoa e e, baina neu i
xikiagoan. I akasle e a ikasleen a eko komunikazioak oke e a egin du,
egune o elka ezin ikus eak zail zen duelako. Hala e e, aipa u beha a dago
zenbai i akaslek ez du ela denbo a ho e an ikasleekin alde-bideodei ik
egin, ikasleekiko zuzeneko ha emanik izan…, lanak bidali/agindu baino
ez du e egin; ho az, ikasleek deslai sen i u egin di ela sala u du e.
Ikaske a-zen o gehiene an i akasgaien eskola-o duen mu izke a na-
ba ia izan da, zuzenda i zak e a Eusko Jau la i zak agindu a ge a u izan
dena. Ho ega ik, ikasleek eu en kabuz gehiago lan egin beha izan du e;
ho e a ako, denbo a en kudeake ea egokia e a au onomia iza ea beha ez-
koa da. Ho en ingu uan lo u ako emai zak behin az e u a, ikasle gehie-
nek ez du e au onomia e a heldu asun maila ona e aku si. Gaine a, i akas-
leen kopu u handi ba ek dio maila al ue ako ikasleek hobe o kudea zen
du ela eu en denbo a. Ho i dela e a, u u ian ikas e a alda zeak ikasleen
au onomia lan zea enga an zia age ian ja i du.
Eskola-o duen mu izke ak i akasleengan e a ikasleengan lan gehiago
e agin du. I akasleei dagokienez, denbo a gu xiago izanda, edukiak ema-
eko zail asunak di uz e, e a ho i konpon zeko bes e e ak bila zen di uz e,
hala nola be en bu ua g aba zea bideoe an e a pla a o man eskegi zea. Gai-
ne a, ikasleek izandako zalan zak banaka galde zen di uz e pla a o ma-
U u iko hezkun za. COVID-19a en e agina Biga en Hezkun zan
h ps://doi.o g/10.1387/ an ak.21841 77
en xa ean, mezu elek onikoz edo bes elako bideez. Be az, i akaslea i
mezu asko pila zen zaizkio, e a banaka e an zun ahal iza eko denbo a asko
eman beha du; gaine a, asko an zalan zak an zekoak iza en di a. Hezkun-
za p esen zialeko o du egia man endu izan bali z (ikas e xe ba zue an ge -
a u dena), eskola-o duan guz ien au ean edukiak eman bi a ean (den-
bo a nahikoa izanda) pa eka u ako zalan zak a gi zeko denbo a egongo
li za eke. E a ho e an, ikasleek eu en kideen zalan zez abe as eko auke a
izango luke e.
O duan, i akasleen u uneko azalpenak ule zeko e a ba ne a zeko a a-
zoak iza eaga ik, edo i akasleak soilik lanak bidal zeaga ik azalpen ba ik,
gabeziak egon di a. Ule men gabezia ho ien au ean eskolen e i moa ja-
ai u ahal iza eko ikasleek eu en kabuz lanean (bideo u o ialak, in o ma-
zioa, a ike ak eginda... bila zen) emandako denbo ak go a egin du. Ikas-
leak lanez gainezka sen i u di a, hainbes e denbo a eman beha iza eaga ik
eu en ikaske e an a i zen.
Naba mendu nahiko nuke hezkun za p esen zialean a du a suak di en
ikasleak u u ian e e halakoak iza en di ela, a azo eknikoak egonda e e.
Egoe a ho e an, o dea, mo ibazio eza edo bes elako beha be eziak di uz-
enak galdu egi en di a. Ho iek i akaslea i kasu ik ez egi eko o denagailua
ama a u bes e ik ez du e beha , e a be i o hauen a e a lo zea oso zaila da.
Ikasleen gale a ikaske a-zen o asko an ge a zen a i da, i akasle askok sa-
la zen du e saio bi uale a a ikasle gu xiago konek a zen di ela p esen zia-
le a a joa en zi enak baino. Hezkun za semip esen zialean e e, egoe a be a
au kez en da; lehenengo saio p esen zialak bi ual bihu zean ikasle gu xia-
gok pa e ha zen du e. Mo ibazio eza edo beha be eziak di uz en ikasleen
ja aipena ezinbes ekoa da, e a ho iek bul za zea p esen zialean zaila bada,
u u ian ia ezinezkoa.
Ho e az gain, edukien i akaskun za alde ba e a u zi a, i akasle asko-
en kezka u u ian lan egi eak giza asuna ken zea e agi en duela da. Ikas-
leak egune o ikus ea, haiekin hi z egi ea, bizipenak pa eka zea… Biga en
Hezkun za en alde di ga an zi sua da: ikasleei lagun zea ikaske e an e a
pe sonalki, bai a haiengandik ikas ea e e. Zo i xa ez, a lo hau ezin izan
da man endu u u ian i akas ean.
Ho i guz ia kon uan ha u a, o oko ean au ez au eko komunikazioa
ez iza ea oz opoa izan dela e akus en da.
IKT-en e abile a ezinbes ekoa bihu u da u u ian ikas e/i akas e p o-
zesua au e a e aman ahal iza eko. Nahiz e a aldez au e ik e abil ze a ohi-
u a ez egon pla a o ma ba e abil ze a edo bes elako IKT baliabidee a a,
ikasleak ondo molda u di a. Haa ik, a loa en alde xa a a azo eknikoak
di a. I akasleen e xeko baliabideak di ela e a so u ako a azoak konpon-
zeko bideak e azago au ki u di a e a, be az ez du e eskola oz opa u. Ikas-
leen a azo eknikoak, o dea, eskole an e agin kal ega ia izan du e, ge a u
izan di enean momen uan konpondu ahal iza ea zaila izan da. Dena den,
a azo eknikoak age zea lan gehiago bihu zen da, i akasleak kasu bakoi-
Ainhize Gama a
78 Tan ak, 2021, 33(1), 43-82
ze a molda u beha du konpon zeko, bideak p oposa u ikasleei, e epika u
esandakoa… e a ho i egi en den bi a ean eskola geldi u beha da, edo, bes-
ela, au e a ja ai u beha da a azo eknikoak izandako ikaslea alde ba e a
u zi a. Ho en ha i a, i akaskun za p ozesuan e abilga i di en IKT zenbai
baliabide ez di a doakoak, e a ikas e xe ba zuek ez du ela honako a lo digi-
alean inbe i zen adie azi da.
U u iko hezkun zan e xea ikas e/i akas e- okia bihu u da, e a ho e-
an dagoen gi oa ikasleen e a i akasleengan izandako e agina az e zean
pe sona ba e ik bes e a deso eka handia dagoela egiaz a u da, baina o oko-
ean gi oa ona da, e a dis azio e a e e e gu xi izan di a. Hala e e, ikas e-
xean denek gi o ap oposa du e e a e xean ba zuen za e e e gehiegi daude.
Dena den, egoe a ike u os ean, o oko ean e xeko gi oak ondo io kal ega-
i ik ez duela izan azpima a u beha da.
Ebaluazioa en a loan, kali a ezko ebaluazioa egi ea u u i ik oso zaila da,
a ike ak, lanak, au kezpenak e a bes elako ze eginak u u i a egoki u ahal
di a. Hale e, u u iko az e ke ak e a ebaluazioa egi ea oso zaila da. Ahozko
az e ke ak gauza u dai ezke, baina denbo a asko beha da banan-banan ikasle
guz iei egin ahal iza eko. Ida zizko az e ke e an ikasleen zin zo asuna be ma-
zeko bideak e abil zen saia u a en (az e ke a e edu asko ez kopia zeko, den-
bo a gu xi bes eekin hi z egi eko denbo a ez iza eko, ikasleen pan aila ikusi
ahal iza eko p og amak…), i akasleen esane an ezin da ziu a u.
A es ian azaldu den bezala, da uak bildu e a emai zak az e u os ean,
i akasleek e a ikasleek bizi izandako egoe a eu en ikuspun u ik ezagu u
izan da, bai a ondo ioak a e a e e. Dena den, au eko pa ag a oe an azal-
du a akoa eu en e an zunen a abe a e aiki ako egia da. Ho ekin esan nahi
dena da i akasleek e a ikasleek adie azi akoa i i zi ba dela; be az, ez da
ze an izan egia absolu u ba .
6.1. u u iko hezkun za hobe zeko p oposamenak biga en
Hezkun zan
Biga en Hezkun zan izandako egoe a ike u a, u u iko hezkun za
man endu beha izango bali z, edo bes e kon inamendu ba ego eko an be-
i o ma xan ja i beha izango bali z, aldake ak egin beha ko li a eke ka-
li a ezko hezkun za be ma u ahal iza eko.
1. P es akun za: i akasleek kali a ezko o makun za jaso beha du e
u u ian i akas eko. Ho e an u u ian e abili ahal di en me odolo-
gia, baliabideak e a aba ezagu a azi beha ko zaizkie, bai a ikaslee-
kiko a ze aelikadu a nola egin e e.
2. Plani ikazioa: u u ian i akas eko plani ikazioa p es a u beha da,
edukiak lan zeko e a helbu uak be e zeko u u ian ga a u ahal di en
ja due ak p es a uz e a bes e i akasleekin koo dina uz.
U u iko hezkun za. COVID-19a en e agina Biga en Hezkun zan
h ps://doi.o g/10.1387/ an ak.21841 79
3. Hezkun za p esen zialeko o du egi be dina (eskola-o du kopu ua):
ikas e xeko o du egia man endu beha da, lehen zu en eskola ko-
pu u be a ekin. I akasleen gida e a lagun za egune o zuzenean iza-
ean, bi ualki izan a en, i akasleen e a ikasleen a eko komuni-
kazioa hobe uko li za eke. Ho ela, ikasleen e i mo a molda zea
posible izango li za eke, bai a ule men e a ba ne a ze a azoak mu-
iz u, zalan ze a ako denbo a u ziz saio guz ie an. Ondo ioz, ikas-
leek ez luke e hainbes e denbo a eman beha eu en kabuz in o ma-
zioa, bideo u o ialak, a ike ak eginda… bila zen e a lan zama e e
o eka uagoa izango li za eke.
4. de igo ezko saioak: ikasleak de igo zea online saioe an ego e a
e a p o okolo ba p es a zea ho i ge a zen ez bada nola joka u e a-
baki zeko. Gaine a, saioe an kame a piz u a izanez ge o, au pegian
ule men a azoak an zeman ahal di a.
5. Familien inplikazioa: amilien inplikazioa beha ezkoa da, haie-
kin bile a ba iza ea beha ezkoa da ikasleen ikaskun za p ozesuan
pa e ha zeko, haiek di elako ikasleen alboan daudenak ikaske a-
p ozesua u u ian ga a zean.
6. Mo ibazio eza e a beha be eziko ikasleak ez gal zea: mo ibazio eza
edo beha be eziak di uz en ikasleen ja aipena ezinbes ekoa da, e a
ho iek sis ema ik kanpo ez ge a zeko aldake ak egin beha di a.
O ain u u iko ikaskun zan e abili ako e eduan be ma zen ez dena.
Ho az, ikasle ho ien amilia ekin ados asun ba e a ailega u beha
da, edo p og ama en ba ma xan ja i e xe a ze-egoe a be i o ge -
a zen bada hezkun za-sis ema ik kanpo ge a ez dai ezen.
7. Au onomia: ikasleak au onomo iza ea sus a u beha da. U u ian
ikas e a alda zeak ikasleen au onomia lan zea en ga an zia age ian
ja i du. Be az, ikasleen gabezi ho i ezagu u a, au e an zean ikas-
leen au onomia en ga apena sus a zeak helbu u ba izan beha ko
luke, e abilga ia izango dena ez soilik eu en bizi za akademikoan,
baizik e a eu en bizi za en a lo guz ie an.
8. Ikasle ik ez ge a zea sis ema ik kanpo: Biga en Hezkun zan
ikas en a i di en helduek ez du e baliabide ik jaso ikaskun za
p ozesua au e a e aman ahal iza eko. Ikaske a-zen o ho ie ako
ikasleak sis ema ik kanpo ez ge a zea ez da be ma u, e a, i akas-
leek ezagu a azi du en bezala, eskole an pa e ha zen zuen ikasle
kopu ua mu iz u egin da. Ho i dela e a, ikasle ho iek, ikaske a
-zen o a un ekoek bezala, beha ezko baliabideak esku a iza-
ea be ma u beha da, ikaske ak be an behe a ez uz eko. Az-
ken inean, ikasle helduek ikaske ak be an behe a uz eko auke a
gehiago daude, e a ikas e xe a be i o buel a zeko ahalegina egin
os ean penaga ia izango li za eke be i o ikaske ak uz ea balia-
bideak ez iza ega ik.
Ainhize Gama a
80 Tan ak, 2021, 33(1), 43-82
9. Ebaluazioa: kali a ezko ebaluazioa egin ahal iza eko, az e ke a ida-
ziak p ese zialki egi eko bide ba opa u beha da, edo bes e eba-
luazio esnak bila u.
Hezkun za p esen ziale a buel a u ahal iza ean, ez da bizi izandako
egoe a ahaz u beha . U u iko hezkun zan e abili den me odologiak de-
saban ailak di u, baina ho i eske hezkun zan dauden gabeziak azale a u
di a. Ho e az gain, egoki zapen p ozesuan lagunga i di en hainba balia-
bide ezagu u di a; be az, hezkun za p esen ziale a buel a zean ez li a eke
ahaz u e a baz e u beha , ohiko hezkun za en osaga i gisa e abili baizik.
7. ike ke a en Mugak
Ike ke a honen ga apenean zeha izandako mugak da uen bilke an ge -
a u di a, bai galde egie an, bai elka izke a e di-egi u a ue an.
Galde egiei dagokionez, ikasleen kasuan ikasle- alde guz ie ako pa -
aideak ba uz ge o be ehun e a bos e an zun jaso di a; I akasleen kasuan,
aldiz, be ogei a bi izan di a. Hala ik e e, hobe izango li za eke galde egi
gehiago jaso izan bali a.
Kon uan ha u beha a dago bizi izandako egoe a e a i akasleekin ha-
emane an ja zeko zail asunak. Ho e az gain, zenbai ikas e xe e a i a-
kasle ike ke e an pa e ha zeko p es ez ego ea oz opo handi ba izan da.
Gaine a, i akasle ba zuk bizi izandako egoe aga ik lanez gainezka ego ean,
pa e ha zeko denbo a ik ez zu ela e e a gudia u du e. Hala e a guz iz e e,
galde egien bidez lo u ako da uak Euskal Au onomia E kidegoko egoe a
az e zeko baliaga iak izan di a.
Elka izke a e di-egi u a uei dagokienez, galde egiak be e di uz en i a-
kasleen a ean haiek egi eko p es daudenak lo zeko zail asuna en au ean,
bi edo hi u i akaslea ekin osa zea e abaki da. Behin elka izke a ho ien da-
uak bildu a, emai zak az e u di a ondo ioak a e a zeko. Lehen bezala, i a-
kasle gehiago en elka izke ak lo u ahal izango bali a, hobe izango li za eke.
Labu bilduz, da uak bil zeko esnen bidez lo u ako lagina muga ua
izan a en, emai zak e a haien ondo ioak esangu a suak di a. Hala e a guz-
iz e e, da u gehiago bildu ahal izan bali z, ike ke a lana bi ibilagoa izango
zen, bai galde egiei, bai elka izke ei dagokienez.
8. e e e en Ziak
Ba es, T. (1999). La ecnología en la enseñanza abie a y la educación a dis an-
cia. T illas.
Ba enbe g, R. W. (1971). The Bos on Gaze e. Ma ch 20, 1728. Epis olodi-
dak ika, 1, 44-45. o .
U u iko hezkun za. COVID-19a en e agina Biga en Hezkun zan
h ps://doi.o g/10.1387/ an ak.21841 81
Bisque a, R. (2009). Me odología de la in es igación educa i a. La Mu alla.
Camacho, A. (2019). E-lea ninga en i agana, o aina e a ge oa: oha ba zuk. In
I uskie a, M., Ma i xala , M., A oyo, A. e a Camacho, A. (a g.) IKTak e a
konpe en zia digi alak hezkun zan (117-128 o .). Euskal He iko Unibe si a-
eko A gi alpen Ze bi zua.
Cla k, J. J. (1906). The co espondence school - I s ela ion o echnical educa ion
and some o i s esul s. Science, 24(611), 327-334. o .
Ei b-ko e edakzioa (2020-03-09). Gas eizko eskola e a hezkun za zen o guz iak
i xi di uz e, ma xoa en 23 a a e. Ei b albis eak. h ps://www.ei b.eus/eu/
albis eak/giza ea/osoa/7086214/gas eizko-eskola-e a-hezkun za-zen o-
guz iak-i xi-di uz e-ma xoa en-23 a-a e/
Ei b-ko e edakzioa (2020-03-11). A abako e a Balmasedako ikas e xe guz-
iak i xi di uz e. Ei b albis eak. h ps://www.ei b.eus/eu/albis eak/giza ea/
osoa/7093249/a abako-e a-balmasedako-ikas e xe-guz iak-i xi-di uz e/
Ei b-ko e edakzioa (2020-03-12). Eskolak be an behe a ge a uko di a bi-
ha ik EAEn. Ei b albis eak. h ps://www.ei b.eus/eu/albis eak/giza ea/
osoa/7094648/eaeko-ikas e xe-guz iak-i xiko-di uela-i aga iko-du-eusko-
jau la i zak/
Ei b-ko e edakzioa (2020-03-14). Sanchezek gau ala ma egoe a eza iko du ko-
onabi usa geldia az eko. Ei b albis eak. h ps://www.ei b.eus/eu/albis eak/
giza ea/osoa/7097388/espainian-ala ma-egoe a-dekla a u-du-2020ko-ma -
xoa en-13an-ko onabi usaga ik/
Ga cía, L. (1999). His o ia de la educación a dis ancia. Re is a Ibe oame icana de
educación a dis ancia, 2(1).
Ga cía, L. (2002). La educación a dis ancia. de la Teo ía a la P ác ica. A iel.
Vela, P. A., Ahumada V. R. e a Gue e o, J. H. (2015). Concep os es uc u an-
es de la educación a dis ancia. Re is a de In es igaciones UNAd, 14(1), 115-
149. o .
Hezkun za e a Lanbide Hezike a Minis e ioa (2019). Es adís icas de la Educación,
enseñanzas no uni e si a ias: alumnado. h ps://www.educaciony p.gob.es/
se icios-al-ciudadano/es adis icas/no-uni e si a ia/alumnado/ma iculado.
h ml
Hezkun za e a Lanbide Hezike a Minis e ioa (d. g.). Es udia Bachille a o en Es-
paña: dónde es udia . h p://www.educaciony p.gob.es/con enidos/es udian-
es/bachille a o/donde-es udia .h ml
Hezkun za e a Lanbide Hezike a Minis e ioa (d. g.). Es udia Educación Secunda-
ia Obliga o ia en España: dónde es udia . h p://www.educaciony p.gob.es/
con enidos/es udian es/educacion-secunda ia/donde-es udia .h ml
Holmbe g, B. (1995). The e olu ion o he cha ac e and p ac ice o dis ance edu-
ca ion. Open Lea ning: The Jou nal o Open, dis ance and e-Lea ning, 10(2),
47-53. o .
Holmbe g, B. (2005). Theo y and p ac ice o dis ance educa ion. Lond es: Rou -
ledge.
Ins i u u Ce an es (d. g.). Dicciona io de é minos cla e de ELE: Consul as en In-
e ne . h ps://c c.ce an es.es/Ensenanza/biblio eca_ele/diccio_ele/indice.h m
King, F. B., Young, M. F., D i e e-Richmond, K., e a Sch ade , P. G. (2001).
De ining dis ance lea ning and dis ance educa ion. AACE jou nal, 9(1),
1-14. o .
Ainhize Gama a
82 Tan ak, 2021, 33(1), 43-82
Klaudio Ha luxe Fundazioa (2001). Ha luxe : Euskal Hiz egi En ziklopedikoa.
Elka lanean.
Lamí, L. E., Pé ez, M. G., e a Rod íguez, M. E. (2016). Las he amien as de co-
municación sinc ónica y asinc ónica en la clase p esencial. Re is a Con ado,
12(56), 84-89. o .
López, S. (2020-03-09). Cie e de odos los colegios de Vi o ia y el campus ala és
de la UPV du an e 15 días. El Dia io Vasco. h ps://www.dia io asco.com/so-
ciedad/salud/labas ida-cie a-colegios-20200309080615-n .h ml
Lukas, J. F., e a San iago, K. (2016). Hezkun za-ebaluazioa. Euskal He iko Uni-
be si a eko A gi alpen Ze bi zua.
Ma ín, Ó. (2013). La sa is acción del usua io en la enseñanza i ual: el caso del
sis ema uni e si a io andaluz. Dok o ego esia. Uni e sidad de G anada, DI-
GIBUG.
Ma ínez, C. H. (2008). La educación a dis ancia: sus ca ac e ís icas y necesidad
en la educación ac ual. Educación, 17(33), 7-27. o .
Moo e, J. L., Dickson-Deane, C., e a Galyen, K. (2011). e-Lea ning, online lea -
ning, and dis ance lea ning en i onmen s: A e hey he same?. The In e ne
and Highe Educa ion, 14(2), 129-135. o .
Phipps, R. A., e a Me iso is, J. P. (1999). wha ’s he di e ence? A e iew o con-
empo a y esea ch on he e ec i eness o dis ance lea ning in highe educa-
ion. The Ins i u e o Highe Educa ion Policy.
Real Academia Española (2019). Dicciona io de la Lengua Española (23.3. edizio
elek onikoa).
Repá az-Abai ua, C., Sob ino, A. e a Na al, C. (2004). Cues iona io de sa is ac-
ción con la o mación online. In M.A. Fo ea e a L. Lapeña (a g.), Hacia una
docencia de calidad: polí icas y expe iencias. Publicaciones de la Uni e si a
Jaume I.
RTVE-ko e edakzioa (2020-04-04). ¿Qué se sabe del co ona i us de Wuhan?.
RTVE albis eak. h ps://www. e.es/no icias/20200405/se-sabe-del-nue o-
co ona i us-china/1996067.sh ml
San o eña, M. S. (2010). Cues iona io de e aluación de la calidad de los cu sos
i uales de la UNED. Re is a de Educación a dis ancia, 25.
