185
ESNAOLA ILLARRETA, La ai z e a BARANDIARAN ARTEAGA,
Alexande (2020)
Espe imen azioan sakonduz bizibe i u. Donos ia. Xango in Koop.
Elk. Txikia. 162. o . ISBN: 978-84-120513-3-9
e eseina
MUko HUHEZI akul a eko i akasle e a ike zaile La ai z Esnaola e a
Alexande Ba andia anek Hik Hasi egi asmoa ekin a gi a a u ako libu ua
dugu honako hau. Jaio za ik umeak be ezkoa daukan esplo a zeko joka-
bidea abiapun u gisa ha u ik, Hau Hezkun zan ma e ial manipulaga iak
balia uz espe imen azioan oina i u ako p oposamenak so zeko gako e a
adibideek hezu mami zen du e libu ua.
Egile biak Hau Hezkun za en mundua ekiko lilu ak elka zen di u, e a
libu ua elika zeko be en ibilbide p o esionalean e a pe sonalean e aiki ako
hainba ezagu za i u i balia zen di uz e. Alde ba e ik, lan honen ma koa
osa zeko honako hauek eka zen di uz e: hau a en ga apen osasun sua e a
ongiza ea be ma zeko baldin za e a es uingu uen az e ke ek e aku si a-
koak. Biga enik, p es akun za e a aholkula i za p ozesue an iden i ika u
izan di uz en beha ak ain za ha uz, i akasleei zuzendu ako o ien abide
e a es a egia zeha zak eskain zen di uz e. E a azkenik, e emu pe sonalean
nahiz e emu komuni a ioan umeekin modu kon zien ean a i uz ga a u ako
ezagu za p ak ikoa eka zen du e; e a ho e a ako p oposamen eginga iak
au kez en di uz e.
Libu ua en lehengo lau kapi uluek i aku lea espe imen azioa en ma ko
o oko ean koka zea du e helbu u. Umea i, ma e ial manipulaga iekin a i-
186
Libu uen be i
uz, be e bizi za ekin lo u ak egi ea ahalbide a zen dio en espe imen azio
espe ien ziak bes e ikaskun za guz ien oina i, akuilu e a lo une gisa de i-
ni zen di a. Ga apena en momen u goiz ia ene an, umeak ma e ialak ma-
nipula uz hainba bizipen izango di u; au e ago, be en bizi za ekin lo u ak
egin, objek uak sinboliza u e a jolas bihu uko di u. Ga apenean au e a
egin ahala, espe ien zien alde di konk e ua e a abs ak ua, be ezia e a o o-
ko a, e a sinplea nahiz konplexua uz a u e a bizipenei hi zak ja zeko gai
iza e a i i siko da. Finean, espe imen azioa hau ak be ezkoa duen jokabi-
dea ga a zeko auke a gisa ule zen da.
Libu uan plan ea zen den ikuske ak ezagu za i udika zeko e a ezagu-
za ekin ha eman zeko modu be iak au kez en di u, non espe ien zia i e-
ki, malgu, moldaga i e a ani zen bidez ikasleak bihu zen di en be en ikas-
e p ozesua en p o agonis a nagusi. Le oa ean, en sio gabeko es uingu u
es imulaga iez e a ho iek p es a u e a egika i zeko, un zio ansmisibo e a
kon ola zailea i (e engabe ze e a nola egin, noiz hasi e a amai u agin zen
duen igu a i) uko egi en dio en hezi zaile kon zien e, k i iko e a hausna -
zaileez hi z egi en da ma koan.
Egileek, enpa iazko ja e a ba e a ik abia u a, begi ada aldake a
honek i akasleengan e agin di zakeen kezkak ona uz, so u ohi di en
galdegai nagusiei e an zun zeha zak ema eko abagunea balia zen du e.
Eka pen esangu a suenen a ean, i akaslea en ola en de inizio esplizi ua
aipa dai eke. I akaslea en lana lau un zio nagusie an a daz uz i udika-
zen du e: ma e iala en kudeake a, espazioa en an olake a, eskain za en
au kezpena e a p ozesua en ja aipena. Azken un zio ho i gauza zeko,
ho s, behake a e a dokumen azio lane ako, egileek p opio so u iko eus-
ka i ba eskain zen du e, beha en a abe a e abili e a molda u ahal iza-
eko. I akasleak kon uan ha zeko elemen u nagusiak e e au kez en di a:
umeen ga apen momen u e a ezauga ie a a p oposamenak egoki zeko
p o agonis ak ezagu zea en ga an zia, p oposamena en ze ga i e a ze -
a akoak au e ik de ini u beha a, e a modu askean e a plaze ez ja dun
ahal iza eko segu asuna eskain zen du en alde di guz iak ain za ha zea-
en inpo an zia.
Espe imen azioan sakon zeko p emisa nagusiak au kez eaz gain, espe-
imen azio espe ien zien eginga i asuna i oki eginaz, adibide ba en bidez
ume ba en p ozesua en nondik no akoak azal zen di uz e. Libu uko bes e
adibidee an ez bezala, umea ekin zan e e a a zen du en a gazki uga i age-
i di a, azalpen xehez lagundu a. Eginga i asuna sendo zen du en ideien
a ean, aipaga ia da Hezibe i 2020 plana aipa uz e a zehazki, abendua en
22ko 237/2015 Dek e ua eka iz, Hau Hezkun za ako a au u ako i akas-
kun za ja dunbidea en bai an eza zen di uen ebaluazio e a lo pen emai zei
egi en zaien e e e en zia. A al hone an egileek baiez a zen du e aipa u ako
adibidea e a libu uan age zen di en an zeko bes e espe imen azio p oposa-
187
Libu uen be i
menak egoki zen di ela lege maila du en a au ju idikoe a a; baiez apena en
ingu uko a gudioak e e ema en di uz e.
Ho aino i i si a, i aku leak ma ko pedagogikoa en gako nagusiak
esku a uak izango di uela esan dai eke. Libu ua en hu engo kapi ulue an
a e a espe imen azio ako ma e ialen izae an ja zen da. Tes ulibu u e a
i xak albo a uz, e a espe imen azioa i eka pen egi en dio en ma e ial ma-
nipulaga ien gaineko begi ada i auli asmoz, e abilga i sue a dai ezkeen
ma e ialak ze enda zen di a. Na u an au ki dai ezkeen ma e iale a ik hasi
e a e alda u ako ma e iale a aino, ze enda ezbe dinak au kez en di a modu
ka ego iza u e a o dena uan, adibide g a ikoak e an siz, modu ho e a a
ma e ialen mozko aldia izan zi ekeena apalduz. A al ho ie an hizke a ako
gaiak ma e ialak izan a en, aipaga ia da eskain zen di ela umea e a ma e-
ialak elka e aginean ja i e a umeek e aku s di zake en joe ak au eikus-
eko pis a ba zuk. Umeen joe ekiko ja e a i ekia eska zen zaie i akasleei,
e a esan gabe doan a en, pen sa dai eke e e e en zia egi en zaiela, bes e-
en a ean, ikasleen ga apen momen ua i, e i moa i, ikasleak ingu a zen
di uen egune oko asuna i, bakoi za en kul u a p opioa i, in e esei e a beha-
ei.
Libu ua en biho zean, bede a ziga en kapi uluan, 365 espe imen a-
zio p oposamen au kez en di a lau a al nagusi an bana u a. P oposamen
bakoi zak be e e e e en ziazko zenbakia e a izenbu ua dauka, e a guz iek
egi u a be a ja ai zen du e: ezke eko aldean, umea i egi en zaion ma e ial
eskain za en i udia, e a eskuineko aldean, umeak espe imen azioa en bi-
dez egin di zakeen au kikun zak e a ge a dai ezkeen p ozesuak e a a gian
azaldu a. Egi u a be a ja ai zeaz gain, p oposamen guz ie an azalpenen
o eka bila zeko egin den ahalegina naba men zen da. Adi za en modua i
dagokionez, ahale a en e abile a nagusi zen da es ue an, ge aga ia den
ho i e e e en zia eginaz, auke ak zabalduz e a be i i aku lea en leihobu-
uak i ekiz.
P oposamenen izae a i dagokionez a en zioa ema en du nola ma e ial
soilak au kez en di en lehenengo, e a ma e ial ezbe dinak gehi uz, eskain-
za be iak so zen di en ondo en. Egileek p oposamenak ha ilka zeko
egi en du en a ike ak izan badu a azoi pedagogikoa; izan e e, umea i ma-
e ial ba eskaini e a ezaguna zaionean bes e ba eskainiz ge o, au kikun za
be iak egi eko auke ak bide ka zen zaizkio. Umeek be en bu uaz e a ingu-
ukoaz ideia e a hipo esi p opioak izan ohi di uz e. Bizi di uz en espe ien-
ziei zen zua emanaz mundua i bu uzko eo iak e aikiz doaz. Eskain zen
zaizkien p oposamenen a abe akoak izango di a be en espe ien zia e a
bizipenak; bakoi zak be eak p opioak biziko di u, baina espe ien zia ho iek
guz iengan u ziko du e lo a za, guz iei eskainiko die e au e an zean bes e
e eali a e ba zuk modu au onomoan in e p e a u, ule u, ekin e a e alda-
zeko baliabide so a. Zen zu ho e an, libu uan jaso ako p oposamenak
188
Libu uen be i
umeek mundua en konplexu asuna, global asuna e a mul idimen sional a-
suna espe imen a zeko pen sa uak daudela e a hezkun za xede ho e a ako
asko a iko auke ak eskain zen di uz ela baiez a dai eke.
Libu ua i izae a i eki e a dinamikoa ai o uz bo obil zen du e lana;
ho en lekuko di a «nola so u espe imen azio ako p oposamenak» e a
«ze izan kon uan» bezalako a alak gehi u izana. Halabe , i akasleen inspi-
azio ako iza eko helbu ua ekin ma e ial ezbe dinak modu ka ego iza uan
e a o dena uan p oposa zen di uen azken a al ba ekin ix en du e libu ua.
Amaie a ho e an, e a libu ua en bosga en kapi uluan nazioa ean e a
Euskal He i mailan gauza zen a i di en bi egi asmo zeha z aipa zen di en
a en, espe imen azioa en ingu uan sakon zen ja ai u nahi duena i zuzen-
du ako e e e en zia bibliog a ikoa en, in e eseko espe ien zien edo in o -
mazio i u ien al a naba i zen da.
Fo ma alde ik, libu ua en inda guneen a ean, azala e a kon azala en
e aka ga i asun k oma ikoa, sa e ako ole kiak i aku lea i egi en dion
ha e a goxoa, i udi g a ikoen kali a ea e a inda a, izenbu u e a azpi izen-
bu uen o iginal asuna naba mendu dai ezke. Edukiei dagokionez, a alen
egi u ake a a gia e a i aku lea ma ko pedagogikoan koka u e a honen
ule mena e az eko azalpenen zehaz asuna azpima a dai ezke. Egi en den
eka pen p ak ikoak e e aipamen be ezia me ezi du, espe imen azio p o-
posamenen kopu u e a eginga i asuna balioe siz. Zalan za ik gabe, Espe-
imen azioan sakonduz bizibe i u libu ua, Hau Hezkun zako i akasleez
ha a ago, espe imen azioa en bidea u a zen hasi nahi duena en za i sasa -
gi e a ikuspegiaz engaia u ako hezi zaileen za so men e a inspi azio i u i
in e esga ia da.
Ne ea Agi e Ga cia
Humani a e e a Hezkun za Zien zien Fakul a ea
Mond agon Unibe si a ea
nagi [email p o ec ed]
