TANTAK
eISSN 0214-9753 – eISSN 2444-3581
137
Tan ak, 2021, 33(1), 137-163
h ps://doi.o g/10.1387/ an ak.21929
* Ha emane an ja zeko / Co esponding au ho : Sa a Gaskue. Euskal He iko Unibe si a ea. Ma ema ika, Zien zia Espe i-
men al e a Giza e Zien zien Didak ika. Hezkun za, Filoso ia e a An opologia Fakul a ea. Oña i plaza, 3 (20018 Donos ia. Gi-
puzkoa). – [email p o ec ed] – h ps://o cid.o g/0000-0001-8177-5585
Nola aipa u / How o ci e: Gaskue, Sa a; Ibañez-E xebe ia, Alex (2021). «Golden 5 elka bizi za p og ama: a i u ako i akasleen
ikuspegia». Tan ak, 33(1), 137-163. (h ps://doi.o g/10.1387/ an ak.21929).
Jaso ze-da a: 2020/08/04; Ona ze-da a: 2021/02/16.
ISSN 0214-9753 - eISSN 2444-3581 / © 2021 UPV/EHU
Lan hau C ea i e Commons Ai o u-EzKome ziala-LanE a o i ikGabe 4.0 Nazioa ekoa
lizen zia ba en mende dago
golden 5 elka bizi za p og ama: a i u ako i akasleen ikuspegia
Golden 5 coexis ence p og am:
he pe spec i e o he eache s who ha e applied i
Sa a Gaskue*, Alex Ibañez-E xebe ia
Hezkun za, Filoso ia e a An opologia Fakul a ea,
Euskal He iko Unibe si a ea, Donos ia, Gipuzkoa
Labu pena: Egungo hezkun zak aniz asuna i, ga azkei e a ikasleen e endimendu zein mo ibazio
hobekun za i e an zuna ema eko e onka du e a ho i gaindi zeko modu ik onena p eben zioa da. Ho e-
a ako, ezinbes ekoa da eskolan elka bizi za posi iboa iza ea e a ze egin ho e an i akasleek lagun zai-
le za izan dezake e Golden 5 elka bizi za p og ama. Be an gela en kudeake a, i akasle-ikasle ha e-
manak, be dinen a ekoak, ikaskun za doi ua e a i akasle- amilia ha emanak lan zen di a. Esan beha a
dago nahiz e a u e ba zue an inda ean egon den, pixkanaka eskole an p esen zia galduz joan dela p o-
g ama. Ike ke a honen bi a ez, Golden 5 p og ama ekin lan egindako i akasleek honen ingu uan egi en
du en balo azioa ezagu u nahi izan da. Ho e a ako, Hau Hezkun zan, Lehen Hezkun zan e a De igo-
ezko Biga en Hezkun zan lanean diha du en 7 i akasle ekin elka izke a e diegi u a uak man endu
di a e a i akasleek p og ama en ingu uko ikuspegi o oko posi iboa du ela e a honek pa e ha zaile
guz iengan e agin posi iboak izan di uela azale a u da. Halabe , ikusi ahal izan da nola eskole an inple-
men azioa zail zen duen a io handia e a i akas-zama ga an zi sua iza eaz gain, zen oen nahiz Be i-
zeguneen ja aipena al a izan den. Hala e e, indibidualki bada e e, egun p og ama ekin lanean diha -
du e zenbai i akaslek.
GAKO-HITZAK: Golden 5, Elka bizi za, I akasleak, Ikasleak, Familia, Hezkun za Sis ema.
Abs Ac : Today’s educa ion is challenged o espond o di e si y, con lic , and bo h s uden pe -
o mance and mo i a ion and p e en ion is he bes way o achie e i . Fo his pu pose, i is essen ial
o ha e a posi i e coexis ence in he class oom, o which eache s can bene i om he Golden 5 co-
exis ence p og am. The p og am wo ks on class oom managemen , eache -s uden ela ionships, pee
ela ionships, adjus ed lea ning and amily-school ela ionships. I should be no ed ha al hough i
has been on he ise o some yea s, his p og am has g adually los i s p esence in schools. Th ough
his esea ch, we wan ed o know how he eache s who ha e used he Golden 5 p og am alue i . To
his end, semi-s uc u ed in e iews we e ca ied ou wi h 7 eache s wo king in Ea ly Childhood Ed-
uca ion, P ima y Educa ion and Seconda y Educa ion whe e a posi i e iew o he p og amme by he
eaching s a could be app ecia ed, as well as posi i e e ec s on all he pa icipan s. Likewise, i has
been possible o obse e how apa om ha ing a high a io and an impo an eaching load in he
schools, he e has been a lack o ollow-up o he p og am by he cen es and he Be i zegune, mak-
ing di icul he implemen a ion. Ne e heless, he e a e cu en ly eache s who con inue wo king wi h
i e en indi idually.
KEywORdS: Golden 5, Coexis ence, Teache s, S uden s, Family, Educa ional Sys em.
Sa a Gaskue, Alex Ibañez-E xebe ia
138 Tan ak, 2021, 33(1), 137-163
1. Sa e a: eSkoLa e a eLka biZi Za
Egungo giza ea kul u a eko asun, e lijio, nahiz maila sozial ezbe din
askokoa da (INE, 2018). Azken inean, giza ea ge oz e a plu alagoa da,
au ez aipa u ikoaz gain, mugiko asun handiagoa e a amilia e edu ezbe -
dinak bai aude. Ho ez gain, ge a zen a i di en aldake en a ean, demok a-
zia ohiko un zionamendu bihu zen a i da, honek, inda ke ia desage a-
az eko giza eskubideekiko e espe ua e a oina izkoak di en adie azpen,
mugiko asun, e lijio, sinesmen, sexu... aska asunak e espe a zen di uela-
ik (Del al, 2013).
Egun, eskole an gehiago oina i u ik, jaza pena hezkun zan, nahiz gi-
za e e emuan a du a gehien so zen duen gaie ako ba bihu u da, ikas-
leen ga apen pe sonalean, sozialean, zein ikas ga apenean di uen ondo io
la ienga ik. Euskadin 2018. u ean zehazki, a u xa en indize o oko a
% 20,2koa izan zen Lehen Hezkun zan e a % 16,2koa De igo ezko Biga-
en Hezkun zan (ISEI-IVEI, 2019). Ho ekin e laziona u ik, eskolek ikas-
leen ja e ak izan ohi di uz e ikas-i akaskun za ako oz opo, e a ondo ioz,
lo pen akademiko baxua izan ohi du e ikasle ho iek (Le a, Jensen, Josang
e al., 2007c).
Ho az, aipa u be i di en a azo edo a egoe a ho iek, hainba e onka
eza zen dizkio e egungo hezkun za i: aniz asuna i, ga azkei e a ikasleen
e endimendu zein mo ibazio hobekun za i e an zuna ema ea (González,
2010). E onka ho iek gaindi zeko modu ik onena p eben zioa da, e a ho-
e a ako, eskolan elka bizi za posi iboa ego ea beha -beha ezkoa da,
hau da, inda ke ia ik gabeko elka bizi za iza ea (Eusko Jau la i za, 2019).
Bes e e a ba e a esanda, eskola e akunde bizidun bihu dadin, honek, ikas-
leak be en zein bes een bu ua e a ingu unea ezagu u e a ho iekin ha e-
man posi iboak iza eko gai asuna ga a zeko es uingu uak p oposa u beha
di u. Ho ez gain, ho ien ingu uan hausna zen lagundu beha di u ikas-
leak. Ho i ja aikiz, Del alek (2013) adie az en du hez e p ozesuan zeha
ikasleei egoe a aldako e a a molda zen i akas eaz gain, hezkun za en hel-
bu uak zo ion asuna, au onomia, a du a e a bakea lo zea e e badi ela, e a
He nándezen (2002) esane an, i akaslea en ola jada ez da ansmisio a ba-
ka ik muga zen: ikasleen o makun za in eg ale a bide a u a egon beha
du. Egun dagoen a ek ibi a e e a emozioen ga an zia en ikuspegia i lo u-
ik dago ho i, kogni iboak a ek iboa baldin za zen duela ik, e a a ek iboak
kogni iboa.
Ho az, une hone an, elka bizi za lehen asunezko hezkun za ze egin
bihu zeko beha a dago (Peñal a e a So iano, 2011), e a ho i, Oina izko
Hezkun zako cu iculumean zehaz u e a Euskal Au onomia E kidegoak
(EAE) eza zen duen 236/2015 Dek e uan (2016/01/15eko EHAA) inka-
ua azal zen da. Be an zehaz en da ikasleak Oina izko Hezkun za O o-
ko a amai zean hezkun za helbu uak lo u e a bizi zako espa u e a ego a
guz ie an molda zen jakin dezan ze gai asun izan beha di uen. Modu ho-
Golden 5 elka bizi za p og ama: a i u ako i akasleen ikuspegia
h ps://doi.o g/10.1387/ an ak.21929 139
ne an, ho ien a ean dagoen elka bizi za ako gai asuna zehaz en da: «Pe -
sonen a eko, aldeko e a komuni a eko egoe e an elka ekiko asunez
pa e ha zea, e a no be a i ai o u ako eskubideak e a be ebeha ak bes-
e i ai o zea, no be a en zein guz ion ongi ako» (7.2.c. a ikulua).
Elka bizi za en ikuspegi posi iboa elka bizi za demok a ikoan oina-
i zen da e a honek, bakea en kul u a i e e e en zia egi eaz gain, bo e e-
abusua e a be din asun eza en au ka joka uz, be din asunezko eskola in-
klusiboa so zea du helbu u (Ca bajal, 2013). Ho e a ako, beha ezkoa
ikus en da ikasleengan oina izko ebe asunak ga a zea, hala nola au o-
kon zep u e a au oes imua, au oezagu za emozionala, enpa ia, komunikazio
ebe asunak e a ase ibi a ea (Fe nández, 2001).
Elka bizi za posi iboa eskolan edo a gelan be an ba ne a u ahal iza-
ea i akasleen esku dago. I akasleek ez badi uz e pa adigma be iak, al-
dake a beha ak e a ze ga ia nahiz ze a akoa kon uan ha zen, ezinezkoa
bihu dai eke ho i (Del al, 2013; Le a, 2015b; Wen zel e al., 2010; Baña
e a Zai egi, 2016). Ho e a ako, Ca men Bañak Zai egi i egindako elka iz-
ke an (2016) honek azal zen du nola i akasleak akademikoki onak, ba e e
kaska ak ez, baina bai a emozionalki onak, o eka uak e a giza e- ebe a-
sunak nahiz balio sendoak di uz enak izan beha di en. Gaine a, lide go-
gai asuna, lanbidea ekiko, ikas e xea ekiko e a ikasleekiko konp omisoa,
lane ako g ina e a e engabeko o makun za e aku si beha du e. Bes alde,
be en p ak ika, a azoak e a bai a emandako soluzioak az e zeko e e go-
goe a ja e a izan beha du e i akasleek. Peñal a, López e a Landak (2013)
e e ikasleei hezkun za emozionala eskaini e a ebe asun emozionalak ga a
di za en, i akasleak konpe en zia emozionale an ondo o ma u a ego ea i
ga an zia ema en dio e.
Zenbai e an ez da e aza iza en hez e p ozesua ekin guz iz lo ua dagoen
elka bizi za helbu u ho iek au e a e ama ea, e a ho e a ako, baliaga iak
izan ohi di a p og amak. EAEn zehazki, Eusko Jau la i zak 2012. u e ik,
Golden 5 elka bizi za p og ama (Le a, 2009) bul za u du, baina 2018. u e-
ik au e a, honen p esen zia eskole an gu xi uz doa.
2. goLDen 5 p og aMa
Ma i Jose Le a psikologoa da Golden 5 p og ama en koo dina zailea.
P og ama, psikologian egindako au e apene an oina i u a dago, Eu o-
pako Ba asunak inan za u zuen 2004 u ean, Eu opako hezkun za a loko
10 p ak ika onene ako ba bezala hau a u zu en e a Eu opako Ba zo deak
b on ze ka ego ian kondeko a u zuen 2009. u ean hezkun za be ikun za
a loan. Gau egun, Li uania, Polonia, No egia, B asil, Espainia e a be e-
ziki Euskal He ian (200 zen o ik go a) a i di a edo a i u di a, ikuspegi be-
i ho ekin lanean e a aipa zekoa da, Gazan i akasle e a o ien a zaile al-
deak hez en a i di ela as e o komuni a ea su i zen a i den auma izazioa
Sa a Gaskue, Alex Ibañez-E xebe ia
140 Tan ak, 2021, 33(1), 137-163
a in zeko (Le a, 2015b). Esan beha a dago, nahiz e a p og ama ma xan
ja i zenean De igo ezko Biga en Hezkun zan oina i uz aplika zen zen,
gau egun, Lehen Hezkun zan e a Hau Hezkun zan e e inplemen a u ohi
dela.
Ho az, «Golden 5» p og ama eskola elka bizi za hobekun za ako
p og ama ba da, hau da, eskola gi o a seginagoa e a e aginko agoa so -
zekoa. Honen helbu u nagusia, o aindik be en po en zial asun osoa ga-
a zeko auke a izan dezake en ikasleei di di a egin deza en beha ezko
ebe asunak eskain zea da. Ho ez gain, ikasleengan eskolako lanekiko
mo ibazioa, zein be en ga apen pe sonala hobe u nahi di u. Gela en oso-
asune a bide a u a dago, baina aldi be ean, a en zio be ezia ema en die
beha be ezia du en edo a baz e ke a sozialeko a iskuan dauden hau ei
(Le a, 2015a).
Golden 5 p og ama hi u eo ia klasikoe an dago oina i u a: (1) i a-
kasleen espek a ibak (Rosen hal, 1991), (2) a ibuzioen ga an zia (Hei-
de , 1958; Weine , 1985) e a (3) beha zaile e ek ua (Co ell, 1975). Teo ia
ho iei ja aikiz, i akasleak Golden ikasleekiko pe zepzio e a espek a ibak
alda badi zake, e a haien alde di posi iboak adie aziz e akuspen publikoak
egi en badi u, segu aski aldea alda uz joango da. Ondo ioz, aldeak Gol-
den ikasleekiko espek a ibak alda uz, beha zaile e ek uak pe sona e a al-
dea alda u di zake. Ho ela, Golden ikasleek espek a iba posi iboagoei, so-
zialagoei e a be e ga apena i dagozkionei e an zungo die e (Le a, Jensen,
Josang e al., 2007c).
Ho ez gain, pe zepzio sozial e a au ope zepzioan aldake a ge a da-
din, amilia en inplikazioa beha ezkoa da. Ho en ga an zia oso handia
da, eskolako lo penen % 23a amilia en babesa ekin lo bai ai ezke, be-
ie e, amilia i euska i ba ema en bazaio (Be g, 2002). Gauzak ho ela,
eskolako pa aide guz iek ha zen du e pa e p og aman, hala nola ikasleek,
gu asoek, i akasleek, e a zenbai e an, elka eek e e (Le a, 2009). Ho ek
ga an zia be ezia du, nahiz e a i akasleak ha zen duen ja e a lagun zaz-
koa izan, eskolako gainon zeko pa aideek e e p og ama i euska i ik ema-
en ez badio e, inda a galduz joango bai a (Le a, 2006).
Begi ada aldake a ho ekin lanean has eko e a i akaslea en lana gida-
zeko asmoz, un sezko u a s ba zuk (helbu ua lo zeko eskain zen di en
es a egia ba zuk) di uz en bos «Golden a lo» eo iko an bana zen da p o-
g ama (Le a, Jensen, Josang e al., 2007d). Ho iek, e a sis ema iko ba ean
e abiliz, i akaslea en ebe asunak hobe zeaz gain, ikasleengan e agin zu-
zena du e (Le a, 2015a).
Ondo engo kon zep u mapan (ikus 1. i udia), p og ama osa zen du-
en bos a lo edo alde dien helbu uak azal zen di a: «Gela en kudeake a»
(Le a, Jensen e a Josang, 2007), «Ha emanak e aiki zen» (Symanska e a
Timme mansen, 2007), «Giza ia gi oa» (Buccolie o, 2007), «Ikaske a doi-
ua» (Jensen e al., 2007a) e a «Familia e a eskola en a eko ha emana»
(Jensen e al., 2007b).
Golden 5 elka bizi za p og ama: a i u ako i akasleen ikuspegia
h ps://doi.o g/10.1387/ an ak.21929 141
1. i udia
golden 5 p og ama en 5 alde dien kon zep u Mapa
(Le a, 2009) lane ik egoki ua
Alde di ho iekin lan egi eko, zenbai esna p oposa zen di u p og a-
mak (Le a, 2009). Ja aian azalduko di en hauek, hu enke a hone an e abili
beha ko li a eke: lehenik, au e egoe a az e zeko «Soziog ama» (gelako e -
lazio mailak, nahiz be an au ki zen di en azpi aldeak ezagu zeko ma e iala)
e a «Eskola e a ni» inkes a (5 Golden alde diei dagozkion i emen bidez, ho-
iek ebalua zeko ma e iala) p oposa zen di a, ho ela egoe a en ebaluake a
kuan i a iboa eginez. Biga enik, p ozesuan zeha e abil zeko «Agenda»
(p og ama en inplemen azioa e a an ola u ba ean e ama eko ma e iala) p o-
posa zen da. Azken hone an, as e o, p og amak be ak alde di bakoi ze ako
p oposa zen di uen un sezko u a se a ik auke a u ako 5-6 u a sak, as e
ho e an lan egi eko hau a u di en 5 ikasle Goldenen izenak, ho ien ingu-
uko oha ak e a as e amaie ako ebaluake a kuali a iboak egin dai ezke.
P og ama en inplemen azio p ozesua au e a e aman du en i akaslee-
kin egindako ike ke e an, i akasleek dio e Golden 5ekin izandako espe ien-
zia posi iboa dela (Le a, Jensen, Josang e al., 2007b; Le a e al., 2006) e a
p og amak eskaini ako esnak p ozesuan zeha oso e abilga iak egin zaiz-
kiela (Le a, 2006; Le a e al., 2006; Gaskue, 2019) un sezko u a sak e az
e abil zeko auke a emanez (Le a, Jensen, Josang e al., 2007b).
Ondo engo aule an ike ke a ezbe dine ako i akasle, ikasle nahiz ami-
liengan Golden 5ek izandako e agin e a zail asun zeha zak ikus dai ezke
(ikus 1. e anskina). Aipa u beha a dago, p ozesu honek aba ba zuk izan
di zakeela, hezkun za mu izke a dezen e jasa en a i bai a azken u eo an.
Esa e ako, 2012 ik a ioen handi zea, % 20koa izan da. Zehazki, Lehen Hez-
kun zan, 25 ikasle iza e ik 30 iza e a pasa da, e a De igo ezko Biga en
Sa a Gaskue, Alex Ibañez-E xebe ia
142 Tan ak, 2021, 33(1), 137-163
Hezkun zan 30e ik 36 a (Le a, 2015b; UGT, 2019). I akasleen eskola-o duak
e e zabaldu egin di a. Honek, i akasle gu xiago en kon a azioa eka i du, e a
ondo ioz, zail asun handiagoak ja i dizkio i akasle lana i (UGT, 2019). Az-
ken inean, eskola-o du gehiago izanik, denbo a gu xiago du e bes e i akas-
kun za ja due e a ako. Ho ez gain, p og aman oina i u a, badio e zen oan
ja ai u asun ba ema eko zail asunak au ki u di uz ela (Le a, 2015b).
1. aula
i akasleengan p og amak izandako e agin nahiz zail asunak
I akasleengan
E aginak
E lazio me odo e a gela kudea zeko eknika be iak ikasi di uz e (Gaskue,
2019; GO6VIDEO, 2014; Le a, 2015b; Le a, 2006).
Posi iboan oina i zen ikasi du e (Gaskue, 2019; Josang e a Jensen, 2006;
Le a e al., 2006).
Ez di a ho en es esa uak sen i zen (Josang e a Jensen, 2006; Le a, 2015b;
Le a e al., 2006).
Gela en e edu iza ea en ga an ziaz oha u di a (Josang e a Jensen, 2006;
Le a e al., 2006).
Be en ja e ak az e zen di uz e (Gaskue, 2019; GO6VIDEO, 2014; Le a
e al., 2006).
Inkon zien eki egi en zu ena kon zien eki egi en du e o ain (GO6VIDEO, 2014).
Pe sona bezala asko ikasi du e (Gaskue, 2019; GO6VIDEO, 2014).
Psikologikoki hobe o sen i zen di a (Le a e al., 2006).
Be en lanaz ha oago daude (Gaskue, 2019; Le a, 2015b; Le a e al., 2006).
Umo eak duen ga an ziaz oha u di a (GO6VIDEO, 2014; Josang e a Jensen,
2006; Le a e al., 2006).
Ikasleekin di uz en ha emanak hobe u di a (Le a e al., 2006).
Ikasleak hobe o ezagu zen di uz e (Le a e al., 2006).
Ikasleak be en lanaz gehiago a du a u di a (Josang e a Jensen, 2006).
I akasle-ikasle koope azio handiagoa dago (Le a e al., 2006).
Gu asoekin gehiago koope a zen du e (Josang e a Jensen, 2006; Le a e al.,
2006).
Zail asunak
Zenbai e an pen samolde be i a ohi zeko zail asunak izan di uz e (Josang e a
Jensen, 2006; Le a, 2006; Le a e al., 2006)
Ba zue an au e ik ba ne a uak di uz en ja e ak a e a zaizkie (Le a, 2006;
Le a e al., 2006)
Golden ikasleak alda zea zaila iza en da, e a alda u akoan au ekoak ez ahaz-
ea (Gaskue, 2019; Le a e al., 2006)
Golden uneak bila zea zaila iza en da (Le a e al., 2006)
Ba zue an egoe a pe sonalaga ik ez da ho en e aza iza en ikasle ba zuen-
gana i is ea (Gaskue, 2019; Le a e al., 2006)
Isilak di en ikasleei e epa a zeko zail asunak iza en di a (Gaskue, 2019; Jo-
sang e a Jensen, 2006; Le a e al., 2006;)
Gelan zeuden lide ek bes e ba zuk be en lide goa lo u zu ela ikus ean inbi-
diak egon dai ezke (Le a e al., 2006)
Ikasle ba zuek a en zioa gaizki in e p e a dezake e (Gaskue, 2019)
Golden 5 elka bizi za p og ama: a i u ako i akasleen ikuspegia
h ps://doi.o g/10.1387/ an ak.21929 143
2. aula
ikasleengan p og amak izandako e aginak
Ikasleengan
E aginak
Ikasleak be en a ean gehiago ezagu zen di a (Gaskue, 2019; Josang e a Jen-
sen, 2006).
E lazioak lagun asunean oina i uz gelako gi oa posi iboagoa da (Josang e a
Jensen, 2006; Le a, 2015b; Le a e al., 2006).
Gelan kohesio handiagoa dago (Gaskue, 2019; Josang e a Jensen, 2006).
Ikasleak gela en pa e sen i zen di a (Gaskue, 2019).
Au oes imu handiagoa du e (Gaskue, 2019; Le a, 2015b).
I akasleen za ga an zi suak di ela ikus en du e (Gaskue, 2019).
I akaslea ekin kon ian za handiagoa du e gai akademiko nahiz pe sonale a-
ako (Gaskue, 2019).
I akasleen azalpenei a e a handiagoa ja zen die e (Gaskue, 2019; (Le a, Jen-
sen, Josang e al., 2007b).
Eskola doikun za hobea du e (Le a, Jensen, Josang e al., 2007b).
Ja e a hobe u egi en da (Le a, 2006; Gaskue, 2019).
Eskola mo ibazioa hobe u da (Gaskue, 2019; Le a, Jensen, Josang e al.,
2007b; Le a e al., 2006).
Ikasleak be en ikaske en a du adunago egi en ikasi du e (Josang e a Jensen,
2006; Le a e al., 2006).
E endimendua hobe u egi en da (Le a, 2015b).
3. aula
amiliengan p og amak izandako e aginak
Familiengan
E aginak
Eskola ekiko ikuspegi posi iboagoa du e (Gaskue, 2019).
I akasleekin gehiago koope a zen du e (Josang e a Jensen, 2006; Le a e al.,
2006).
Au kez uko den ike ke ak ho az, egoe a hone an pixkanaka eskole an
inda a gal zen a i den p og ama honekin izandako espe ien zia balioes-
ea izango du helbu u o oko za , e a ho e a ako, hi u espa ue an e an zu-
nak bila zen saia uko da: Zein da Golden 5 p og ama ekin lanean a i u ako
i akasleek ha i bu uz du en ikuspegia? Zein e agin ikusi di uz e i akasleek
be engan, ikasleengan edo a amiliengan? Nola e laziona zen da p og ama
hezkun za sis ema ekin?
Sa a Gaskue, Alex Ibañez-E xebe ia
144 Tan ak, 2021, 33(1), 137-163
3. Me oDoa
Ike ke a en diseinua i dagokionez, honek helbu u esplo a zailea du,
gaia en ikuspegi global ba lo zeko e aman bai a au e a. Da u kuali a-
ibo bidez egin da ho i e a zeha kakoa da, da uak momen u baka ba ean
bilduz. Ho ez gain, ho iek ele ono deien bidez bildu ik landa-e emu-
koa da.
In o ma zaileen lagina osa zeko, Donos iako e a Lasa eko Be i ze-
guneekin, hau da, Hezkun za Publikoko i akasle o makun za ako e a be-
ikun za ako zen oekin ele ono bidez kon ak uan ja i, ike ke a en be-
i eman e a Gipuzkoako Donos ialdea e a Tolosaldea-Be e i zonaldeko
Golden 5 p og ama ekin lan egin du en eskolen ze endak jaso di a. Ge o,
eskole a a dei u e a p og ama ekin lanean a i u ako edo p og ama ekin ja-
ai zen du en i akasleak bila uz au ki u di a ike ke a honen lagina osa zen
du en 7 elka izke a uak. Denek p og ama en ingu uko o makun za jaso
e a ho ekin lan egin du e. Ho ien hau ake a, i isga i asuna i ja aikiz egin
da e a i akasleen a ean sexu homogeneo asuna be ma zen saia u da (ikus
4. aula).
4. aula
elka izke a uen p o ila en ingu uko in o mazioa
Kodea E1_E E2_G E3_G E4_E E5_G E6_E E7_E
Sexua Emak. Giz. Giz. Emak. Giz. Emak. Emak.
Adina 42 59 44 42 40 57 46
Kokalekua D TB D TB TB D D
I akaskun za
U eak 20 38 23 17 10 15 26
Lanpos ua
Tu o ea
(LH)
Ikaske a
bu ua
Tu o ea
(LH)
GH
i akaslea
(LH)
Tu o ea
(LH)
Ikaske a
bu ua
Tu o ea
(DBH)
Tu o ea
Ingelesekoa
(LH)
Tu o ea
(HH)
Ikaske a
bu ua
P og ama
Egoe a Ma xan Ma xan Ez dago
ma xan
Ma xan
(ine ziaz)
I egula ki
p esen e
Minimo
ba zuk
Eskolan ez,
be e gelan
bai
Inplemen azio
u eak 4 3-5 2-3 6-7 3-4 7 5-6
Golden 5 elka bizi za p og ama: a i u ako i akasleen ikuspegia
h ps://doi.o g/10.1387/ an ak.21929 145
esnei dagokienez, ike ke a hone an 45 minu u ingu uko elka izke a
e diegi u a uen bidez i akasleek Golden 5 elka bizi za p og ama en ingu-
uan du en ikuspegia azale a u nahi izan da. Elka izke a indibidual bakoi-
za 24 galde a i ekiz osa u a egon da e a lehen eskuko in o mazio esangu-
a sua lo zea izan du helbu u.
Elka izke a en egi u a i dagokionez, lehenik, ike zailea en au kez-
pena egin e a elka izke a en un zionamendua azaldu da e a, biga enik,
galde a-e an zun bidezko in o mazio bilke a bu u u da. 4 a ale an bana u
da hau: I akaslea en es uingu u akademiko-pe sonala (4 galde a), Hez-
kun za e a elka bizi za ekiko ikuspegia (6 galde a), P og ama ekin izan-
dako espe ien zia pe sonala (9 galde a) e a P og ama ekiko ikuspegia
(4 galde a). Azkenik, egindako galde ez gain in o mazio be i en ba gehi-
zeko auke a eman da (ikus 2. e anskina).
E abili ako p ozedu a, behin be i zegunekoek i akasle ze enda hela-
azi a, pe sona ho iekin ha emane an ja i e a p es u asuna adie azi akoe-
kin au ez au e bil zeko in en zioa bazegoen e e, COVID-19a dela e a e-
le ono-deien bidez egin beha izan di a elka izke ak. Ho az, email bidez
elka izke a en nondik-no akoak a gi iza eko, galde ak e a bai a baimen in-
o ma ua e e pasa u zaizkie (ikus 3. e anskina), e a ondo en, elka izke a
da a inka u da. Deian, ike zaileak be e bu ua au kez u e a ike kun za gaia
e a elka izke a uekiko ike zaileak ha uko di uen konp omisoak gogo a-
azi dizkie. Da uak bil zeko asmoz, deia audioz g aba u da. Ja aian, ho iek
ansk iba u, anonimo asuna be ma zeko e e e en ziak ja i (E(elka izke-
a)1(zenbakia) _E/G(sexua)) e a NVIVO p og ama ekin bu u u da analisia.
Azkenik, lo u ako emai za e a ho ien in e p e azioak i akasle pa e-ha -
zaileei hela azi zaizkie.
4. eMai Zak
Hasie a ba ean lau ka ego ia an bana u da elka izke a, baina esan
beha a dago ike ke a en emai ze an elka bizi za en ga an ziaz (9 e e e-
en zia), p og ama en ikuspegiaz (64 e e e en zia) e a p og amak i akas-
leengan (18 e e e en zia), zein ikasleengan (30 e e e en zia) izandako
e aginez galde u bazi zaien e e, hasie ako elka izke e an amiliengan
izandako e aginez (6 e e e en zia) e a hezkun za sis ema e a p og ama-
en a eko ha emanaz (24 e e e en zia) galde u gabe a i u zi ela elka-
izke a uak. Ho az, ondo engo elka izke e an gai ho iek e e jo a u
di a.
Sa a Gaskue, Alex Ibañez-E xebe ia
152 Tan ak, 2021, 33(1), 137-163
Gehienba , disk e u edo isilagoak di en ho ie an i udi zen zaie dela na-
ba iena alde di pe sonaleko aldake a ho i, hauek be en bu uengan ziu a-
sun handiagoa lo zen bai u e.
«Dauka ikasle ba , zala isil isila, xiki xoa e a be i izku a u egi en
zan, ez zun inoiz a e a dei zen eze a ako (…) e a honekin zan pasada
ba , (…) ziu asun gehiago lo u zun, ge o ne ekin e e hi z egi en hasi
zan, oso ondo.» (E3-G)
Ho ez gain, alde bezala e agin posi ibo ga bia lo zen dela ikus en
du e, hau da, alde kohesioan e a ikasgelako gi oan hobekun za ema en
dela.
«Nik us e de saioan bes e gi o ba so zen dala, ikuspegia hain da ez-
be dina ez? (…) nik us e de lehen gauza alda zen dena dela ikasgelako
gi oa.» (E3-G)
«Talde kohesio e a ha emanak asko lan zeia e a asko zain zeia. E a
o dun, behin e a be iz gogo a az ea denok dauzkeu gu e inda suk, ahu-
lagok, jo baino ze inpo an ea dan e espe oa a pun u inda su hoiek ba-
lo a zea e e bai. Bai, alde kohesioan e e bai.» (E4-E)
Azkenik, amiliengan izandako e agina i dagokionez, amiliekiko ha-
emanak hobe zen di ela de i zo e. Azken inean, izandako bizipenen a a-
be a, Golden 5 p og ama en ideiei ja ai uz p es a zen badi a bile ak e a
gu asoek koope azio aldia ikus en badu e, bes e modu ba e a a e a zen di a
bile e a ik. Ondo ioz, be en i i ziz, lasai u e a kon ian za handiagoa ema en
die e ge o e xean be en seme-alabei.
«Gu asoak e e bes e umo e ba ez doaz e xe a, bile a e a ge o egi en
du seme-alaba i kon idan za handiagoa sen ia az ea, ez ma xake ba ean
e o zea.» (E1-E)
«(…) ikus en dunian ez zaudela be e au ka bai, ba koope azio aldia
ikus en duenian, amilia ho i lasai u egi en da.» (E7-E)
Zenbai e an, p og ama honen ideiak be i zaileak izanaga ik, gu asoek
zenbai zalan za izan di uz ela e e badio e i akasle ba zuek. Kon a u du e
esa e ako, gu aso ba ek hasie an ez zuela ule zen posi iboan oina i ze
ho i, zuzenke a ik gabe ez bai zen ikas en be e us e an. Bes e gu aso ba ek
eskola ekiko ez zuen ba e e ikuspegi posi iboa e a be egana hu bildu e a
dena azalduz, ikuspegia alda u e a eskola- amilia ha emanak hobe zeko
balio izan zuen.
«Gu asoei zaila egi en zaizkie hasie an zuzenke ak (…) gu aso ba ek
esan zuen zuzen zen ez badi a aka sak ez dela ikas en.» (E1-E)
Golden 5 elka bizi za p og ama: a i u ako i akasleen ikuspegia
h ps://doi.o g/10.1387/ an ak.21929 153
«Ge o jakin nun bai a e ai ak eskola ekiko zula oso i i zi xa a, es-
pe ien zi xa a izan zun be e ga aien a be e eskolan auskalo ze ga ik…
(…) e o i zan a be ekin hizke an e a bueno, engan xa u genun.» (E2-G)
Hezkun za sis ema e a p og ama en a eko e lazioaz e e a i u di a
i akasleak. Alde ba e ik, zenbai e an, ko on ea en au ka doazen sen sa-
zioa ekin diha du ela adie azi du e, bai ikuspegi posi ibo ho e a ik lan egi-
ean e a bai a hau a ikaskun za en e dian ja zea i dagokionez. O aindik
hezkun za akademizis a dela dio e, e a ba zuei, ho en ba ne a ua du en es-
kema e eak ibo ho e a ik ihes egi ea e e kos a u zaie.
«Ahulgunea nik us e giza ean dagoen ko on ea en kon a dijoala
pixka ba ez? bueno pixka ba ez, asko, e a gau egun gehiago. (…) be-
iz e e nega ibismo a e a k ispazio a e ama en gai uz e bai be iek, bai
poli ikoen adie azpenek…» (E3-G)
«Gau egun eska zen di en helbu uak oso akademizis ak di a. (…)
Bai pe sonak osa zea, ez daki ho a i ga a gai asunak e a ez daki ze ,
baina… nik us e asko eo ian geldi zen dela o aindik.» (E6-E)
«Eskolan be an e e, gu hezi u gea nolabai bes e eskema e eak ibo
ho e an ez? (…) E a pixka ba gu e bu ue an e e e esis en zia ho i e e ho
dago, e a segun ze i akasle dan e esis en zia ho i haundiagoa da.» (E3-G)
Bes e ik, i akasleek dio e hezkun za sis emak gela ba uko inplemen-
azioan zail asunak ja zen di uela, gehienba i akas-zama e a gelako ikasle
kopu u handia izanik e a gelan i akasle gehiago en beha a azpima a uz.
«Ez daki , sis emak e ez asunik ez du ema en abiadu a alde ik desde
luego. Azkenean, hau be a a io bajuagoekin e a ka ga lek ibo bajuago
ba ekin nik us e askoz hobe o egin zi ekeela. Ze kla o, sa zen badi uzu
bi i akasle gelan ba ak-bes ea inda uz e a saio guz ia en a du a e aman
beha ez dezunean pues e exagoa da gauza haue an pen sa zen ego ea
e e bai.» (E3-G)
Ho ez gain, age ian u zi du e hezkun za sis emak nahiz eskolak asko
baldin za dezakeela inplemen azioa. Esa e ako, me odologiak e a gelako
ikasle kopu uak.
«Ge o bes e alde ba e ik degu me odologia ena, segun ze me odolo-
gia e abil zen degun, e exago be eko di ugu Golden 5ak ja zen di uen
zu abeak.» (E1-E)
«Ule zeko bai a e, gi oa gu e eskolan segu aski nahiko Golden dala
ez? ba oain xe be an nik 10 ikasle dauzke , a badaki lankide asko 24kin,
25ekin daudela, ez da be din 1000 ikasleko eskola… gu eak 100 a gu xi
di u, a badaude xikigok. O dun ho i e ule u beha da.» (E2-G)
Sa a Gaskue, Alex Ibañez-E xebe ia
154 Tan ak, 2021, 33(1), 137-163
Inda handienez azpima a zeko moduan, Golden 5 p og ama i egin
zaion ja aipen al a aipa u du e i akasleek e a ho ekin e laziona u ik izan
dezake en o makun za al a e a i akasle mugimendu handia.
«Ze azka sa zen di ugun be ikun zak, baino ge o ze azka ahaz-
en zazkigun bai a e e. Pena da lo u a ho i ez man en zea. I akasleak ho
daude, aholkula iak eskole an ho daude, be i zegunea ho dago, baino
lo u a hau galdu da. E a gu e ka pe ak ho xe dauzkagu, ba zuk beha
bada bo ako zi uz en iada, a oain badi uz e bes e ba zuk, baina joe, ge-
lako kudeake a zenek esan du ez dala man endu beha ?» (E2-G)
«Zailena da man en zea, be ia danen no malen eo eie hezkun za ik
edo be i zegnee a ik e a ba ikas a ok o o makun zak, ja aipen ba dao,
baino behin ya inplemen a u dala, ho iza ea zailena, sis ema izazio ho i
eus ea. Ta i akasle mugimendua badao o be i hasie a ik has e zea o bes-
ela in o mazio ansmisio ho an ne e us ez galdu i ea ze bai .» (E4-E)
Baina aipa u beha a dago i akasle ba ek dioela nahiz e a p og ama au-
e a e ama eko bu u ba beha den e a nahiz e a eskole an p og ama e a
lan be i asko sa u, in e esa izan du en i akasle asko o aindik be en kabuz
a i di ela ho ekin lanean.
«Egia da bu u ba beha dala, a asko an p og ama ba sa zen dala,
ge o bes e ba , a denekin ezin dezu ja ai u, baino bueno, behin za poso
ba uz en badu… agian eskola bezala ez da e ama en, baina pe sona
asko a i di a banaka, be e kabuz egi en.» (E7-E)
5. eZ abaiDa
Ike ke a honen lagina osa zen du en i akasleek a gi du e nola elka bizi za
egune oko asunean nahi a ez den ema en eskolan. Ho az, Peñal a e a So ia-
nok (2011) esan bezala, i akasle guz ien za hezkun za p ozesuan eskolan el-
ka bizi za lan zea e a p esen e iza ea oina izkoa dela ikusi da, e a haien i i ziz,
oso zaila izango li za ekeela ho i egoki e aman gabe ikasleek au e a egi ea.
P og ama en ikuspegia i dagokionez, hau ak hez eko helbu uan duen
e agin handia azpima a zen du e ba zuek, oso posi iboa dela (Le a, Jen-
sen, Josang e al., 2007b; Le a e al., 2006). Ho ez gain, zehazki, hainba
i akaslek Golden 5en iloso ia en inda a aipa u du e inda gune bezala e a
nola iloso ia honek eskole an gogoe a ja e a bul za u duen. Azken ho i,
beha -beha ezkoa da i akasle lanean (Baña e a Zai egi, 2016). Filoso ia
hone an gaine a, hau a i pe sona dimen sioa ema en zaiola e e azpima-
a u da, hau a zain zen duela modu na u alean. Azken inean, He nánde-
zek (2002) esan bezala, ikaslea modu in eg alean hezi beha da, e a ho e-
a ako, ga an zi sua da honi pe sona dimen sioa ema ea.
Golden 5 elka bizi za p og ama: a i u ako i akasleen ikuspegia
h ps://doi.o g/10.1387/ an ak.21929 155
Be gekin (2002) ba e o i a, eskolako lo pene an hobekun za ema eko
amilien pape a oso ga an zi sua dela dio e i akasleek, e a ho az, p og a-
ma en alde di ga an zi suen a ean amiliak kon uan ha zen di uela aipa u
du e.
Bes alde, ikusi ahal izan da nola i akasleen i i ziz, eo ia asko jaso zen
du en eskole an, baina zenbai e an eo iak dioen ho i au e a e ama eko es-
a egiak di uz en al an, e a p og ama honek eo iaz gain, es a egia ho-
iek eskain zea inda gune za ikusi du e. Ho az, i akasle guz iek, p og a-
mak p oposa u ako alde di eo ikoak oso egokiak di ela adie azi du e, e a
ho ez gain, ikaslea en sis ema guz ia kon uan ha uz, oso osa u a dagoela
dio e. Inplemen azioa e e egokia i udi u zaie o oko ean, e a ho ek p o-
zesu osoan zeha ikasle guz iei e agi eko auke an lagun zen duela adie azi
du e. Ho ez gain, p og amak inplemen azioan gida zeko balio du en a gi-
bide dezen e di uela de i zo e (Gaskue, 2019; Le a, 2006; Le a e al., 2006;
Le a, Jensen, Josang e al., 2007b). Esan beha a dago, elka izke a uen
gehiengo handi ba ek e egis a zeko o duan izan di uela zail asunik han-
dienak, baina i akasleek p og ama nahiko zeha za, baina i ekia dela de i-
zo e, e a ho az, au ez aipa u iko zail asun ho iek a in zeko inplemen azio
modua molda u du e. Bes alde, Golden 5en inplemen azioa uneo o p e-
sen e izan beha eko ze bai izanik, ike ke a hone an e e, zenbai e an inple-
men azioa ahaz u dai ekeela dio e i akasleek, gehienba disk e uagoak edo
isilagoak di en ikasleen kasue an (Gaskue, 2019; Josang e a Jensen, 2006;
Le a e al., 2006). Ho ez gain, eskema e eak ibo ho e an be i o e e ez
e o zeko (Josang e a Jensen, 2006; Le a, 2006; Le a e al., 2006), p oiek-
ua i espazio ba eskain zea en, i akaslea en bu ua landua iza ea en (Del-
al, 2013; Le a, 2015b; Peñal a e al., 2013; Wen zel e al., 2010; Baña e a
Zai egi, 2016), e a diziplina eduki zea en ga an zia azpima a u du e. Az-
kenik, esan beha a dago inplemen azio hone an lagun zeko ia ezinbes e-
ko za ikus en du ela alde lana (Le a, 2006; Le a, 2009), p ozesua i inda-
a ema en bai io ho ek.
I akasleen e aginei dagokienez, ho iek dio e bai be en lane ako e a
bai a be en egune oko bizi za ako e e e agin guz iz posi iboa izan duela
(Gaskue, 2019; GO6VIDEO, 2014). Ho ez gain, be en bu ua i galde ak
plan ea u e a e la ibiza zea en (Gaskue, 2019; GO6VIDEO, 2014; Le a
e al., 2006;) nahiz au e ik iada egi en zena kon zien zia handiagoz egi ea-
en ga an zia azpima a u du e (GO6VIDEO, 2014). Kon zien zia honek,
gaine a, ideia be iak oku i u, edo a kon uan ha ze a e aman di u i akas-
leak. Bes alde, posi iboa i ga an zia ema ea en inda a ikus ean (Gaskue,
2019; Josang e a Jensen, 2006; Le a e al., 2006) e a ikasleei i eki zea en
ga an zia ikus eak e agin die. I akasle askok, ho az, ikuspegi ho ekin es-
kolan askoz lasaiago daudela dio e (Josang e a Jensen, 2006; Le a e al.,
2006; Le a, 2015b; Le a e al., 2006). Azkenik, amiliekiko e lazioa aipa u
du e i akasleek, gehiago koope a zen du ela haiekin (Josang e a Jensen,
2006; Le a e al., 2006).
Sa a Gaskue, Alex Ibañez-E xebe ia
156 Tan ak, 2021, 33(1), 137-163
Ikasleengan izandako e aginei dagokienez, i akasleen abu uz, ikasleen-
za Golden 5 p og ama en e abilpena posi iboa da e a au e apen handiak
egi en di uz e honekin (Le a, 2015a). Has eko, ikasleak eskolan e a gelan
gus u ago sen i zen di ela dio e i akasleek, e a ho ez gain, ja e a hobe zen
dela (Gaskue, 2019; Le a, 2006), au oes imu edo a au okon zep u igoe a
emanda (Gaskue, 2019; Le a, 2015b) be en bu uan sines en has en di ela,
ain za ha uak sen i zen di ela, inda su, lasai e a dena ekiko ikuspegi be-
i ba du ela. E agin posi ibo ho iek, gaine a, e endimendu akademiko ho-
bea iza e a e ama en di uz ela de i zo e (Le a, 2015b). Ho i bai, zenbai i a-
kaslek aipa u du e denei ez diela denak e a be dinean un ziona zen, baina
ezinezkoa i udi zen zaiela p og ama ekin e agin nega ibo ik ikus ea. Gus-
u ago sen i ze ho e an, ikasleek i akasleekiko du en ikuspegia alda zen
du ela dio e. Gehienba , ikasle disk e u edo isilagoe an i udi zen zaie dela
naba iena alde di pe sonaleko aldake a ho i, ho iek be en espazioa au ki-
zen bai u e gelan (Gaskue, 2019; Le a, Jensen, Josang e al., 2007b). Ho-
ez gain, alde bezala e agin posi ibo ga bia izan duela ikus en du e, hau
da, alde kohesioan e a ikasgelako gi oan hobekun za ema en dela (Gaskue,
2019; Josang e a Jensen, 2006; Le a, 2015b; Le a e al., 2006).
Familiengan izandako e agina galde u gabe aipa u du e i akasleek. Fa-
miliekiko ha emanak hobe zen di ela de i zo e. Azken inean, ikusi du e
nola Golden 5 p og ama en ideiei ja ai uz p es a zen badi a bile ak e a gu-
asoek koope azio aldia ikus en badu e, bes e modu ba e a a e a zen di en
amiliak bile e a ik (Josang e a Jensen, 2006; Le a e al., 2006). Ondo ioz,
be en i i ziz, lasai u e a kon ian za handiagoa ema en die e ge o e xean be-
en seme-alabei. Ho ez gain, zenbai e an p og ama honen ideiak, asko en-
za be i zaileak izanaga ik, gu asoa engana hu bildu e a dena azalduz, es-
kola ekiko ikuspegia alda u e a eskola- amilia ha emanak hobe zeko balio
izan duela dio e i akasleek (Gaskue, 2019).
Hezkun za-sis ema en e a p og ama en a eko e lazioaz e e a i u di a
i akasleak, ho i Golden 5 p og ama ho en inda ean ez ego ea en a azoi
nagusiene akoa dela aipa uz. Alde ba e ik, zenbai e an ko on ea en au ka
doazen sen sazioa ekin diha du ela adie azi du e, bai ikuspegi posi ibo ho-
e a ik lan egi ean e a bai a hau a ikaskun za en e dian ja zea i dagokio-
nez. Azken ideia ho iek ba da oz Bañak Zai egi i egindako elka izke an
azaldu ako (2016), Del al (2013) e a He nándezen (2002) hezkun za ikus-
pegia ekin, baina i akasleek o aindik hezkun za akademizis a dela dio e.
Ba zuei gaine a, i akasle lane an ba ne a ua du en eskema e eak ibo ho-
e a ik ihes egi ea e e kos a u zaie (Le a, 2006; Le a e al., 2006). Bes e-
ik, i akasleek hezkun za sis emak gela ba uko inplemen azioan zail asun
ba zuk ja zen di uela dio e, gehienba , i akas-zama e a gelako ikasle ko-
pu u handia izanik (Le a, 2015b; UGT, 2019). Ho e an lagun zeko, ge-
lan i akasle gehiago en beha a azpima a zen du e elka izke a u ba zuek.
Ho az, eskolako baldin zek asko e agin dezake e inplemen azioan. Amai-
zeko, inda handienez azal zeko moduan, Golden 5 p og ama i egin zaion
Golden 5 elka bizi za p og ama: a i u ako i akasleen ikuspegia
h ps://doi.o g/10.1387/ an ak.21929 157
ja aipen al a aipa u du e i akasleek (Le a, 2015b), e a ho ekin e laziona-
u ik, izan dezake en o makun za al a e a klaus oa en ezegonko asuna.
Azken ho i dagokionez, ezinezkoa ikus en du e i akasle mugimendua
egonda e a o makun za ik e a ja aipenik gabe, i akasle be iek p og ama
beha den bezala mende a zea. Ikusi da, bes alde, in e esa i ja aikiz e a es-
kola edo a Be i zegunea en ja aipenik gabe, o aindik i akasle ba zuek be-
en kabuz lan egi en du ela p og ama ekin, a as oa u zi duela.
6. onDo ioak
Ike ke a hone an pa e ha u du en i akasleen abu uz, egungo hezkun-
za en helbu ua ikuspegi akademizis a ik ha a ago doala ikusi da, ge oz e a
ga an zia handiagoa ema en bai io e ikaslea en hezike a in eg ala i. Ho-
e a ako, ezinbes ekoa da elka bizi za e a egoki e a sakon ba ean lan zea,
e a ikusi da nola Golden 5 elka bizi za p og ama oso lagunga ia izan dai-
ekeen ho e a ako. Ho az, i akasleek p og ama ekiko ikuspegi posi iboa
du e, nahiz e a esan beha a dagoen o oko ean e egis oan izan di uz ela
zail asun handienak. Bes alde, ikusi da nola p og ama en iloso ia ekin lan
egi eak, e agin posi iboak izan di uen pa e ha zaile guz iengan, gehienba ,
denei lasai asuna emanez. Zehazki, i akasleak be en bu ua ezagu uz e a
kon zien ziaz joka uz ziu ago daude saioe an, ikasleek au oes imu e lazio
e a eskola mo ibazio hobea du e, e a azkenik, amiliek eskola ekin gehiago
koope a zen du e. Amai zeko, hezkun za sis ema i dagokionez, i akasleek
euska i handiagoa iza ea eske uko luke eela ikusi da, hau da, bai eskola
e a bai a Be i zegunea en alde ik ja aipen handiagoa beha ko luke eela.
Ho ez gain, aipa u du e gelan ikasle kopu u xikiagoa e a lan ka ga gu-
xiago iza eak e e inplemen azioa e az uko lukeela.
Ike ke a hone an, i akasleen espe ien zia ik p og ama en balo azioa
egin nahi izan da, hau da, ho iek du en ikuspegia e a haiengan zein ikas-
leengan izandako e agina az e u nahi izan da, baina p ozesuan, amilia-
en e agina nahiz hezkun za sis ema ekiko e lazioa en gaiak e e a e a di a.
Ho az, muga za , ho iek sakon asun maila baxuagoa izan du ela aipa u
dai eke, ez bai zeuden p es a u a ho en ingu uko galde ak. Ho ez gain,
elka izke a u ako p o esional gehienak LHko i akasleak izanik, espe ien-
zia az e ke a hau e apa hone a a muga ua ge a zen da. Azkenik, adie azi
beha da hezkun za-egi asmoa balioes eko e emu eo ikoan bes e elka bizi-
za p og ama ba zuekin alde a uz e a bai a aplikazio zeha ze an ikas e xeko
dokumen uak e abiliz edo a ikuspegiak bes e e agile ba zuekin kon as a-
uz osa u dai ekeela ike ke a hau.
E o kizuneko ike ke a le o za , alde di ho ie an sakon zeko, ikasle e a
amiliek e e lehen pe sonan p og ama en ze -nolako i i zia du en ike -
zeko, e apa gehiago a a zabal zeko e a hezkun za-egi asmoa zein eskole-
ako baldin zak zehaz asun handiagoz az e zeko auke a uz en da i ekia.
Sa a Gaskue, Alex Ibañez-E xebe ia
158 Tan ak, 2021, 33(1), 137-163
Ho ez gain, p og ama en inplemen azio man en ze hone an lagun zeko
ike ke a posibleek ga an zia handia izango luke e, p og ama honen e abi-
le a gu xi uz bai oa, nahiz e a e abili du enek posi ibo za jo.
7. e e e en Zia bibLiog a ikoak
A ilés, J.M. (2006). Bullying: el mal a o en e iguales. Ag eso es, íc imas y es-
igos en la escuela. Ama ú Ediciones.
Baña, C., e a Zai egi, N. (2016). En e is a a Nélida Zai egi de Miguel: Aseso a
en di ección y lide ado educa i o. Eduga: e is a galega do ensino, 72. h p://
www.edu.xun a.gal/eduga/1188/en e is a/en e is a-nelida-zai egi-miguel
Be g, Jens Pe e : U danning 9/2002 og 84-86.o .
Buccolie o, E. (2007). Clima social. h p://www.golden5.o g/golden5/golden5/
p og ama/es/3ClimaSocial.pd
Ca bajal, P. (2013). Con i encia democ á ica en las escuelas: apun es pa a una e-
concep ualización. Re is a Ibe oame icana de E aluación Educa i a, 6(2),
13-35. o .
Co ell, N. B. (1975). Heide ’s s uc u al balance p inciple as a concep ual ule.
Jou nal o Pe sonali y and Social Psychology, 31(4), 713-720. o .
Del al, J. (2013). La escuela pa a el siglo x x i . Sinéc ica, 40, 1-18. o .
Eusko Jau la i za. (2019). Bizikasi. h ps://ikasgunea.euskadi.eus/es/web/bizikasi/
inicio
Fe nández, I. (2001). Guía pa a la con i encia en el aula. C issP axis.
Gaskue, S. (2019). Golden 5 p og ama en inplemen azioa Ai o Ikas olan. G adu
amaie ako lana. Euskal He iko Unibe si a ea.
González, M.R. (2010). P og ama golden 5: hacia la mejo a de las p ác icas edu-
ca i as. Sociedad de la in o mación, 23.
GO6VIDEO (2014ko aza oa en 4a). «XIII. Gipuzkoako Ja dunaldi Pedagogikoak»
Golden 5 Espe ien ziak Eskole an. Bideo a xiboa. h ps://www.you ube.com/
wa ch? =AJcUxddcCsE
Heide , F. (1958). The Psychology o In e pe sonal Rela ions. Willey.
He nández, P. (2002). Los moldes de la men e. Más allá de la in eligencia emocio-
nal. Publicaciones S.L.
Hezkun za saila (2015). Oina izko Hezkun za Cu iculuma. 236/2015eko Dek e-
ua, EJ 2. zenb.
INE. (2018). Ci as de Población/ Es adís ica de Mig aciones. h ps://www.ine.es/
p ensa/cp_j2018_p.pd
ISEI-IVEI (2019). Mal a o en e iguales BULLyING 2018. h ps://isei-i ei.hez-
kun za.ne /documen s/635622/2640958/Ike bul18_In o me.pd /7d05cd61-
ed13-594e-771b-51 a 1cb4217? e sion=1.0
Jensen, K., Joseng, F., e a Le a, M.J. (2007a). Ap endizaje ajus ado. h p://www.
golden5.o g/golden5/golden5/p og ama/es/4Ap endizajeAjus ado.pd
Jensen, K., Joseng, F., e a Le a, M.J. (2007b). Familia y escuela. h p://www.
golden5.o g/golden5/golden5/p og ama/es/5FamiliayEscuela.pd
Josang, F., e a Jensen, K. (2006). „GOLdEN FIVE» PROJECT REPORT». h p://
www.golden5.o g/golden5/golden5/ esul ados/Impac No dway.pd
Golden 5 elka bizi za p og ama: a i u ako i akasleen ikuspegia
h ps://doi.o g/10.1387/ an ak.21929 159
Le a, M.J. (2006). ESTUdIO PILOTO: Resul ados en España (19090-2004-1-COM-
1-2.1). h p://www.golden5.o g/golden5/golden5/ esul ados/Pilo Spain_es.pd
Le a, M.J. (2009). Golden 5: una in e ención psicoeduca i a. Se icios de Pu-
blicaciones de la Uni e sidad de Se illa. h p://www.golden5.o g/golden5/
golden5/ esul ados/Mic oAnalisisMasAllaDelAula.pd
Le a, M.J., Jensen, K., Josang, F., Buccolie o, E., e a Szymanska, J. (2006). GOL-
dEN5 RESULTS: IMPACT EVALUATION (19090-2004-1-COM-1-2.1).
h p://www.golden5.o g/golden5/golden5/ esul ados/Impac Global.pd
Le a, M.J., Jensen, K., e a Josang, F. (2007). La ges ión del aula. h p://www.
golden5.o g/golden5/golden5/p og ama/es/1Ges iondelAula.pd
Le a, M.J., Jensen, K., Josang, F., Buccolie o, E., Szymanska, J. e a Timme -
mans, J. (2007a). Guía de implemen ación. h p://www.golden5.o g/golden5/
golden5/implemen acion/es/guia.pd
Le a, M.J., Jensen, K., Josang, F., Buccolie o, E., Szymanska, J., e a Timme mans,
J. (2007b). G5 RESULTS: Pilo s udy (19090-2004-1-COM-1-2.1). h p://
www.golden5.o g/golden5/golden5/ esul ados/Pilo Global.pd
Le a, M.J., Jensen, K., Josang, F., Buccolie o, E., Szymanska, J., e a Timme -
mans, J. (2007c). Inicio y undamen os. h p://www.golden5.o g/golden5/
golden5/p og ama/es/0IniciosyFundamen os.pd
Le a, M.J., Jensen, K., Josang, F., Buccolie o, E., Szymanska, J. e a Timme mans,
J. (2007d). Pasos cla es. www.golden5.o g/p og ama
Le a, M.J. (2015a). Golden5: una p opues a pa a mejo a el desa ollo humano a
a és del sis ema educa i o (pp 83-111). En Funes J. (Koo d). La educación
a deba e: cinco años de un ciclo. Oc aed o.
Le a, M.J. (2015b). P og ama Golden5i: una mi ada posi i a al desa ollo del
alumnado. Con i es, 10, 15-22. o .
Moya, J. (2007). E aluación ex e na del p oyec o Golden5. www.golden5.o g
Peñal a, A., e a So iano, E. (2011). La esolución de con lic os en con ex os mul-
icul u ales a a és de la mediación. En J. J. Lei a, y R. Bo e o (a g.) In e -
cul u alidad y Escuela (97-122. o ).Oc aed o.
Peñal a, A., López, J-J., e a Landa, N. (2013). Compe encias emocionales del
alumnado de Magis e io: posibles implicaciones p o esionales. Re is a de
educación, 362, 690-712. o .
Peñal a, A., López, J.J., Vega, A., e a Sa ús egui, C. (2015). Clima escola y pe -
cepciones del p o eso ado as la implemen ación de un p og ama de con i-
encia escola . Es udios sob e educación, 28, 9-28. o .
Rosen hal, R. (1991). Teache Expec ancy E ec s: A B ie Upda e 25 Yea s a e
he Pygmalion Expe imen . Jou nal o Resea ch in Educa ion, 1(1), 3-12. o .
Szymanska, J., e a Timme mans, J. (2007). Cons uyendo elaciones. h p://www.
golden5.o g/golden5/golden5/p og ama/es/2Cons uyendoRelaciones.pd
UGT (2019). Ho a io del p o eso ado. Ho as de enseñanza anuales (da os OCdE
y UE23 2019). Ho as lec i as po CCAA. h ps://www. espug .es/images/PDF/
ensenanza/Es udios%20e%20In o mes/es udio-ho a io-p o eso ado-2019.pd
Weine , B. (1985). An a ibu ional heo y o achie emen mo i a ion and emo-
ion. Psychological Re iew, 92(4), 548-573. o .
Wen zel, K. R., Ba le, A., Russell, S. L., e a Looney, L. B. (2010). Social suppo s
om eache s and pee s as p edic o s o academic and social mo i a ion. Con-
empo a y Educa ional Psychology, 35(3), 193-20. o .
Sa a Gaskue, Alex Ibañez-E xebe ia
160 Tan ak, 2021, 33(1), 137-163
8. e anSkinak
8.1. Ma ko eo ikoa en kon zep u mapa
Golden 5 elka bizi za p og ama: a i u ako i akasleen ikuspegia
h ps://doi.o g/10.1387/ an ak.21929 161
8.2. elka izke a galde ak
1. Tes uingu u akademiko pe sonala:
— No za a? Izena, adina, nongo a a...
— Non egi en duzu lan?
— Zein da edo a izan di a zu e lanpos uak eskolan?
— Zenba u e da amazkizu i akasle lane an?
2. Hezkun za/ elka bizi za ekiko ikuspegia:
1. Ze da hez ea zu e us ez?
2. Ze da elka bizi za zu e za ?
3. Zenba eko ga an zia ema en diozu eskola elka bizi za i?
4. Zein zuk di a zu e us e an gau egun eskolak elka bizi za i da-
gokionez di uen beha ak?
5. Zu e us e an gau egun eskola e a gelak di uen elka bizi za
beha e a a molda zen da p og ama hau?
6. Ze us e duzu eka i nahi duela Golden 5 elka bizi za p og a-
mak gele a a?
3. P og ama ekin espe ien zia pe sonala:
7. Zu e eskolan no k e abaki zuen p og ama ekin lanean has ea?
8. Golden 5 o makun ze a a joan za a?
9. Nola inplemen a u duzu p og ama? Baka ik, eskola en euska-
ia ekin...
10. Zein neu i an inplemen a u duzu p og ama? Oso asunean, al-
de di ba zuk baka ik... (zein zuk?)
11. Zenba denbo a da amazu p og ama ekin lanean?
12. Inplemen azioan zeha ikasleengan e aginik ikusi ahal izan duzu?
13. Zein e agin posi ibo? Zein e agin nega ibo? Kasu esangu a su-
ik duzu gogoan?
14. Ze e agin izan du zugan p og amak?
15. Zein e agin posi ibo edo a e az asunekin au ki u za a i akasle
bezala? Zein e agin nega ibo edo zail asunekin au ki u za a i a-
kasle bezala?
4. P og ama ekiko ikuspegia:
16. Ze i udi zen zaizu p og amak p oposa zen di uen eduki edo
alde diak?
17. Ze i udi zen zaizu p og amak p oposa zen duen inplemen azio
modua?
18. Inda gune ga an zi suena?
19. Ahulgune ga an zi suena?
5. Amai u au e ik au ez hi z egindakoa en ingu uko ze bai gehiago
gehi u nahiko zenuke?
